Kvikusöfnun meiri í Heklu en árið 2000

Hekla séð frá Gunnarsholtsvegi stækka

Hekla séð frá Gunnarsholtsvegi mbl.is/Sigurður Bogi

„Hekla fór fram úr sjálfri sér 2006,“ sagði Páll Einarsson, prófessor í jarðvísindum við Háskóla Íslands. Frá því hefur mátt vænta eldgoss í þessu sögufrægasta eldfjalli Íslands.

Hekla sígur saman í eldgosum þegar þrýstingur minnkar í kvikuhólfinu undir fjallinu. Svo safnar hún aftur kviku í hólfið og rís hægt og rólega þar til hún gýs næst. Tvö síðustu eldgos, árið 2000 og 1991, komu um það bil sem þenslan var að fara fram úr því sem hún hafði farið hæst fyrir síðasta gos þar á undan. Árið 2006 fór Hekla fram úr þenslunni sem hún var komin upp í fyrir gosið árið 2000. Landrisið hefur haldið áfram í átta ár fram yfir það sem hún reis hæst áður og er orðið talsvert meira en áður hafði mælst.

Hnotskurn

  • Hekla er 1.480 metra há. Hún telst vera eldkeila og er ungt og mjög virkt eldfjall.
  • Vitað er um meira en 20 gos í Heklu á sögulegum tíma. Eldstöðvakerfi Heklu er talið vera um 40 km langt og 7 km breitt, samkvæmt eldgos.is.

„Þetta eru ekki stórar tölur og ekki rosalegt ris í sjálfu sér,“ sagði Páll. Hann sagði að við landrisið myndist eins og nokkuð víðfeðm bunga á landinu í kringum Heklu. Ástæða umfangsins er hvað upptökin standa djúpt í jörð. Kvikuhólfið undir Heklu er fyrir neðan 15 kílómetra dýpi. Það er dýpra en þekkist hjá öðrum íslenskum eldfjöllum. Landrisið verður því ekki mikið en þess gætir á stóru svæði.

Páll sagði að það hve lengi land hefur risið við Heklu sé ekki endilega vísbending um að næst megi vænta stærra eldgoss en þeirra sem urðu 1991 og 2000. „Kvika sem hefur safnast fyrir næsta gos er orðin umtalsvert meiri en hún var við tvö síðustu gos. En hvort hún skilar sér öll upp á yfirborðið er annað mál og ekki alveg ljóst hvað stjórnar því,“ sagði Páll. Hekla er þekkt fyrir að láta lítið á sér kræla fyrr en skömmu áður en hún gýs.

„Hún gefur langtímamerki, sem við höfum fylgst með, og svo gefur hún skammtímamerki um það bil sem kvikan er á leiðinni upp. Við erum nokkuð viss um að við munum sjá þau, ef hún gýs, en þá verður fresturinn orðinn stuttur,“ sagði Páll. Þegar Hekla gaus 2000 liðu einungis 79 mínútur frá því að fyrsti skjálftinn varð og þar til gosið byrjaði. Þó var það lengsti fyrirvari sem þekkist hjá Heklu. Í fyrri gosum var fyrirvarinn styttri, að sögn Páls.

Varasamt að ganga á Heklu

Hekla er vel vöktuð með jarðskjálftamælum og fleiri mælitækjum. Mælabúnaðurinn er betri og fullkomnari nú en nokkru sinni fyrr. Hægt er að staðsetja jarðskjálftana mun betur en áður. Jarðskjálftamælar voru komnir í kringum Heklu í tveimur síðustu gosum. Þeir sýndu smáskjálftavirknina vel og hvenær hún byrjaði í báðum tilvikum.

Páll sagði að skammur fyrirvari á eldgosum í Heklu valdi því að ferðir fólks á fjallið og í næsta nágrenni þess séu áhyggjuefni. „Það er ekki sérlega heppilegt að vera utan í Heklu eða uppi á henni þegar gos byrjar,“ sagði Páll. „Fresturinn er of stuttur til þess að hægt sé að gefa fólki á staðnum viðvaranir. Því hefur verið mælst til þess að fólk sé ekki að ganga á fjallið á meðan það er í þessu ástandi.“

Nánar um málið
í Morgunblaðinu
Áskrifendur:
Lesa blaðið hér
Ekki með áskrift?
Skoða áskriftarleiðir
  • Til baka
  • Blogga um frétt
  • Senda

Bloggað um fréttina

Loka

Innlent »

Flughálka vestan Hafnar

14:49 Hálka og skafrenningur er á Sandskeiði og Hellisheiði samkvæmt upplýsingum frá Vegagerðinni og hálka á flestum öðrum vegum á Suðurlandi. Meira »

Framsókn hefur „miklar áhyggjur“

13:50 „Við erum ekki að fara í kosningabaráttu án þess að vera búin að leggja eitthvað fram um verðtrygginguna. Það bara kemur ekki til greina,“ sagði Silja Dögg Gunnarsdóttir, þingmaður Framsóknarflokksins, í útvarpsþættinum Sprengisandi í morgun. Sagði hún miklar áhyggjur innan þingflokks framsóknarmanna af stöðu málsins. Meira »

Maðurinn er alvarlega slasaður

13:28 Karlmaður sem rann um hundrað metra niður hlíð í Skarðsdal í gær er alvarlega slasaður og liggur á gjörgæslu Landspítalans. Gert er ráð fyrir að hann muni gangast undir aðgerð í dag samkvæmt upplýsingum frá Landspítala. Meira »

ESA krefur MAST um sýnatökur

11:02 ESA, eftirlitsstofnun EFTA, hefur farið fram á að Matvælastofnun sannprófi með sýnatökum að vatn sem notað er á vinnslusvæðum fyrirtækja sem framleiða sjávarafurðir standist kröfur. Þetta segir Sigurður Örn Hansson, forstöðumaður matvælaöryggis- og neytendamálasviðs MAST. Meira »

Fært orðið um Vestfjarðavegi

10:21 Hálka og skafrenningur er á Sandskeiði og Hellisheiði samkvæmt upplýsingum frá Vegagerðinni og hálka á flestum öðrum vegum á Suðurlandi. Meira »

Víða hægt að skíða í dag

09:43 Skíðasvæði verða opin víða á landinu í dag. Lokað er í Bláfjöllum en opið í Skálafelli frá klukkan 10-17. Skíðasvæðið í Hlíðarfjalli við Akureyri verður einnig opið í dag frá klukkan 10-16 og sama er að segja um skíðasvæði Ísfirðinga í Tungudal. Meira »

Frost og él í kortunum

07:30 Veðurspá fyrir landið næsta sólarhringinn gerir ráð fyrir vaxandi norðaustanátt, 8-15 metrum á sekúndu, síðdegis en 13-18 m/s norðvestantil og suðaustanlands. Meira »

Verið að hreinsa Fróðárheiðina

07:56 Hálka og skafrenningur er á Sandskeiði og Hellisheiði samkvæmt upplýsingum frá Vegagerðinni og hálka á flestum öðrum vegum á Suðurlandi. Þæfingsfærð er á Lyngdalsheiði en unnið að hreinsun. Meira »

Slógust með kylfum og hamri

07:12 Mikill erill var á lögreglunni á höfuðborgarsvæðinu í gærkvöldi og nótt. Ekki síst vegna fólks sem var undir áhrifum áfengis eða fíkniefna. Þannig var tilkynnt um hópslagsmál í Skeifunni í Reykjavík upp úr klukkan sex í gær þar sem notaðar væru kylfur og hamar. Meira »

Sjómaðurinn kominn á Landspítalann

Í gær, 22:57 Sjómaður af norsku loðnuskipi, sem varðskipið Þór sótti fyrr í dag um 115 sjómílur austur af Norðfirði, er kominn á Landspítalann. Siglt var með manninn til Neskaupstaðar þar sem þyrla Landhelgisgæslunnar sótti hann. Meira »

Ófært yfir Þröskulda og Klettsháls

Í gær, 22:37 Hálka og skafrenningur er á Sandskeiði, Hellisheiði og Þrengslum samkvæmt upplýsingum frá Vegagerðinni og hálka eða snjóþekja á öðrum vegum á Suðurlandi. Meira »

Íslensk tunga hindrun í vegi margra

Í gær, 21:08 Íslensk tunga stendur sem hindrun í vegi fyrir mörgum þeim sem vilja ekki skilgreina sig sem annað hvort karlkyns eða kvenkyns. Þetta segir Þorgerður Einarsdóttir prófessor í félagsfræði við Háskóla Íslands í samtali við mbl.is. Meira »

Tveir fá 170 þúsund krónur

Í gær, 19:54 Fyrsti lottóvinningur kvöldsins gekk ekki út en hann hljóðaði upp á rúmar 14,5 milljónir króna Tveir voru hins vegar með fjórar tölur réttar og fær hvor um sig tæpar 170 þúsund krónur. Meira »

Hal bar sigur úr býtum í Hörpu

Í gær, 18:38 Hönnunarkeppni véla- og iðnaðarverkfræðinema við Háskóla Íslands fór fram í dag. Ellefu lið öttu kappi með hönnun sína sem þurfti að takast á við þrautabraut fyrir framan áhorfendur í Hörpu. Hlutskarpast varð liðið Hal skipað Hólmfríði Hannesdóttur og Atla Þór Sveinbjarnarsyni. Meira »

Ferðamennirnir komnir á sjúkrahús

Í gær, 17:11 Tveir ferðamenn sem slösuðust í Skarðsdal á Skarðsheiði eru komnir á Landspítalann en þyrla Landhelgisgæslunnar lenti með þá þar nú fyrir skömmu. Fram kemur í tilkynningu frá Gæslunni að ferðamennirnir hafi verið staddir í um 700 metra hæð og aðstæður á slysstað hafi verið erfiðar. Greiðlega hafi þó gengið að koma hinum slösuðu um borð. Meira »

Dettifossvegur er ófær

Í gær, 19:37 Hálka og skafrenningur er á Sandskeiði, Hellisheiði og Þrengslum samkvæmt upplýsingum frá Vegagerðinni og hálka eða snjóþekja á öðrum vegum á Suðurlandi. Meira »

Sótti hjartveikan sjómann

Í gær, 17:55 Stjórnstöð Landhelgisgæslunnar barst um klukkan 13:00 í dag beiðni frá Björgunarmiðstöðinni í Stavanger um aðstoð vegna hjartveiks skipverja um borð í norsku loðnuskipi. Skipið var statt um 115 sjómílur austur af Norðfirði á leið á loðnumiðin. Meira »

Norðurljósauppskeran góð í ár

Í gær, 16:40 Sést hefur til norðurljósa í meirihluta þeirra ferða sem Kynnisferðir hafa farið það sem af er vetri. Um fimm til níu hundruð manns fara að meðaltali í hverja ferð, sem tekur um þrjá til fjóra tíma. Þetta segir Sigurbergur Árnason arkitekt og ferðastjóri norðurljósaferða hjá Kynnisferðum. Meira »
FÓTUR FYRIR MYNDAVÉL EÐA KVIKMYNDAVÉL
Haus með skrúfu til að festa vel -2 áttir- álfætur. Settur saman 45 cm, dr...
Glæsilegir íslenskir KOLLAR
Íslenskir KOLLAR til sölu. Henta vel sem fermingar-, brúðar- og tækifærisgjafir....
20,5 milljarða bónuspottur
Núna er PowerBall lottóið komið í 20,5 milljarða íslenskra króna. Dregið 11. feb...
Óléttunuddpúðasett fyrir ófrískar konur i nuddi (beige á litinn) aðeins 37.000
Óléttunuddpúði fyrir ófrískar Verð: 37.000 Litur: Beige The ultimate in comfo...
 
Varaslökkviliðsstjóri
Stjórnunarstörf
Mynd af auglýsingu ...
L fjölnir 6016020219 iii
Félagsstarf
? FJÖLNIR 6016020219 I Mynd af auglý...
Framkvæmdastjóri sölusviðs
Stjórnunarstörf
Oddi er stærsti framleiðandi landsins á ...
Verkefnisstjóri
Stjórnunarstörf
Verkefnisstjóri ...