Sýnikennsla á landreki í Eldvörpum

Hluti gíganna í Eldvörpum.
Hluti gíganna í Eldvörpum.

Rannsóknarborholur HS orku við Eldvörp gætu orðið tvær upp í fimm talsins og ef árangur af þeim er jákvæður má gera ráð fyrir að farið verði í að virkja á svæðinu. Þetta er þó ekki í fyrsta skipti sem svæðið er rannsakað, því lítil borhola hefur verið þar síðan 1983, en meðal annars er reiknað með því að önnur dýpri hola verði gerð á sama stað. Þetta kallar þó allt á að fleiri borplön verði reist, eða eitt fyrir hverja borholu auk þess sem áætlað er að vegslóðum verði breytt í vegi. Þetta segja forsvarsmenn HS Orku um væntanlega vinnslu á svæðinu.

Mbl.is fjallaði í fyrri grein um grunvallar ástæður þess að tekist er á um rannsóknarholurnar og mögulega virkjun, en þar takast á sjónarmið umhverfisverndar og HS Orku. Telur HS Orka sjónarmið beggja aðila rúmast saman í tengslum við framkvæmdina meðan mótmæli umhverfissinna hafa miðað að því að fjölgun borhola þýði breytt ásýnd svæðisins þar sem einstakri gígamynd á svæðinu verði fórnað.

Borhola og vegur þegar á staðnum

Áætlað rannsóknarsvæði í Eldvörpum er aðeins 3 kílómetra vestan við Bláa lónið og um 5 kílómetrum frá Svartsengi, þar sem HS Orka er með aðra jarðvarmavirkjun. Aðdragandi framkvæmdanna er nokkur, en fyrsta borholan, sem kallast EG-2, var boruð árið 1983. Er hún staðsett milli tveggja gíga í gígaröðinni og var lagður vegslóði þar að á sínum tíma. Ef áform HS Orku ganga eftir verður slóðinn einnig nýttur til að komast langleiðina að hinum fjórum borpöllunum sem setja á upp.

Núverandi borplan EG-2 borplansins og væntanleg stækkun þess. Nærstaddir gígar ...
Núverandi borplan EG-2 borplansins og væntanleg stækkun þess. Nærstaddir gígar eru merktir með rauðu.

Hingað til hefur EG-2 holan verið látin duga sem mælingarhola og fylgst með henni samhliða Svartsengi. Samkvæmt Ásbirni Blöndal, framkvæmdastjóra þróunarsviðs HS Orku, hefur hún meðal annars verið notuð til að greina samtengingu milli Svartsengis og Eldvarpa.

Sama fyrirtæki með auðlindastefnu og skýrslu HS Orku

Árið 2009 hóf HS Orka aftur á móti viðræður við Grindavík um skipulagsmál svæðisins og í kjölfarið fór Grindavík að vinna að þeim málum. Fljótlega var þó ákveðið að setja skipulagsbreytingar í hrauninu á bið þangað til auðlindastefna bæjarins lægi fyrir.

Í apríl 2010 var svo auðlindastefnan samþykkt í bæjarstjórn og hófst þá vinna við aðalskipulag sem var samþykkt í maí 2012. Frá þeim tímapunkti og til loka árs 2014 var unnið að deiliskipulagi fyrir rannsóknaboranir á svæðinu og var í janúar 2014 kynnt frummatsskýrsla VSO ráðgjafar fyrir HS Orku um mat á umhverfisáhrifum vegna borananna. Hafði VSO áður einnig komið að gerð auðlindarstefnu Grindavíkur. Í frummatsskýrslunni kemur fram að í henni sé ekki verið að meta virkjun heldur aðeins tilraunaboranir.

Þá segir að lögð sé áhersla á að draga eins og kostur er úr raski á hrauni og með það fyrir augum hafi verið fallið frá áætlun um sjötta borplanið þannig að slóðagerð verði lágmörkuð. Þá er sagt að heildarrask framkvæmdanna verði á bilinu 15 þúsund til 23 þúsund fermetrar, en heildarflatarmál Eldvarpahraunsins er 20 milljón fermetrar (20 ferkílómetrar).

Tímalína framkvæmda og skipulagsmála í Eldvörpum.
Tímalína framkvæmda og skipulagsmála í Eldvörpum. Mynd/mbl.is

Umhverfisáhrifin óveruleg neikvæð upp í talsvert neikvæð

Heildarniðurstaða matsskýrslunnar um umhverfisáhrif vegna framkvæmdanna er að þau verði ekki umtalsvert umhverfisáhrif: „Áhrif framkvæmda á einstaka umhverfisþætti eru metin óveruleg neikvæð í öllum tilfellum nema hvað varðar landslag og hljóðvist þar sem áhrifin eru metin talsverð neikvæð. Heildarniðurstaðan er að áhrif framkvæmdarinnar séu á bilinu óveruleg til talsverð neikvæð. Framkvæmdin kemur ekki til með að hafa umtalsverð umhverfisáhrif í skilningi laga nr. 106/2000 um mat á umhverfisáhrifum.“

Virkjanaframkvæmdir hefði umtalsverð umhverfisáhrif

Í lok janúar þetta sama ár sendi Umhverfisstofnun frá sér umsögn um frummatsskýrslu VSO. Þar segir meðal annars: „Við fyrirhugaðar framkvæmdir mun verða enn frekari röskun á landslagsheild sem samanstendur af gígum og hraunum. Framkvæmdin mun hafa neikvæð áhrif á landslag vegna borplana og væntanlegra lagna vegna legu þeirra um hraun og nálægðar við eldvörp. Framkvæmdin er innan svæðis nr. 106 á náttúruminjaskrá og er svæðið á skránni m.a. vegna stórbrotinnar jarðfræði. Að auki var svæðið á náttúruverndaráætlun 2004-2008 en sérstaða svæðisins hefur verið metin mikil og þá sér í lagi hvað varðar jarðmyndanir.“ 

Þá er bent á að í þingsályktun um náttúruverndaráætlun fyrir 2009-2013 segi að „hvergi annars staðar sé að finna eins glögg merki um jarðhræringar í jarðskorpunni eins og á þessu svæði.“ Niðurstaða Umhverfisstofnunar er einnig á þann veg að áhrifin verði talsvert neikvæð vegna framkvæmdarinnar. Þá er komið inn á að ef niðurstaða borana verði jákvæð og farið verði í virkjun þá verði áhrifin meiri. „Slík niðurstaða rannsóknaborana myndi hafa umtalsverð umhverfisáhrif í för með sér þar sem lítt röskuðu hrauni og gígaröð sem talin eru fátíð á Reykjanesskaga yrði raskað á óafturkræfan hátt,“ segir í umsögninni.

Núverandi borpallur EG-2, sem er á milli tveggja gíga í ...
Núverandi borpallur EG-2, sem er á milli tveggja gíga í gígaröðinni. Holan var boruð árið 1983.

Enginn kærði framkvæmdaleyfið

Í mars á síðasta ári var svo nýtt deiliskipulag fyrir svæðið kynnt og í nóvember var framkvæmdaleyfi fyrir borunina auglýst af Grindavík. Kærufrestur var til 5. desember, en engin kæra barst vegna málsins. 

Mbl.is bað Kristján Jónasson, jarðfræðing hjá Náttúrufræðistofnun, að útskýra jarðsögu og gildi svæðisins í ljósi þeirra deilna sem uppi eru um frekari boranir á svæðinu. Segir Kristján að um sé að ræða gjallgíga sem hafi myndast í eldgosum á 13. öld. Almennt séu svona gígar sérstök fyrir Ísland og menn komi hingað til lands til þess að sjá svona fyrirbæri.

Góður staður til að sjá hvernig landrekið virkar

Sambærilega staði segir Kristján ða helst megi í Gjástykki, Lakagígum og á Veiðivatnasvæðinu. Þá segir hann að um sé að ræða svo gott sem óraskaða gígaröð sem standi á jafnsléttu. „Það er dæmigert fyrir landrek og góður staður til að sjá hvernig landrekið virkar,“ segir hann.

„Það eru ekki sambærilegar heilar gígaraðir á suðvesturhorninu eða Reykjanesi,“ segir Kristján aðspurður um hvort röðin sé einstök fyrir svæðið. Bætir hann við að búið sé að skemma meirihluta slíkra staða á Reykjanesi með efnistöku.

Gufan sem stígur upp úr hrauninu á ákveðnum stöðum getur ...
Gufan sem stígur upp úr hrauninu á ákveðnum stöðum getur sett töfrandi blæ á umhverfið. Mynd/Ellert Grétarsson

Frekari borun myndi draga úr aðdráttarafli staðarins

Með frekari borunum á staðnum eða virkjun segir Kristján að það myndi draga verulega úr aðdráttarafli fyrir ferðamenn til að skoða staðinn. „Fólk kemur ekki oft til Íslands til að skoða virkjanir heldur vill það lítt snortna náttúru,“ segir hann og bætir við að einfalt væri að gera enn meira úr svæðinu og jarðfræðilegri merkingu þess. Segir hann tengingu þess við vísindin og vísindasöguna til dæmis sterka og að með svipað gos í Kröflueldum hafi loks landrekskenningin verið staðfest um að landið væri að gliðna.

Kristján tekur fram að gígaröðin við Eldvörp sé ekki jafn tilkomumikil og Lakagígar, en þó sé um að ræða stað sem sé nálægt höfuðborginni og mikilli umferð t.d. ferðamanna. „Þarna er fórnað merkum jarðminjum fyrir tiltölulega litla viðbót við Svartsengi,“ segir Kristján að lokum.

mbl.is

Bloggað um fréttina

Innlent »

Íslensk bæjarheiti vestra

19:30 Þegar farið er um byggðarlög Íslendinga í Ameríku, ekki síst í Norður-Dakóta og Manitoba, má víða sjá íslensk bæjarheiti. Jóel Friðfinnsson, bóndi með meiru í Geysisbyggð í Manitoba í Kanada, segir að skipta megi nöfnunum í sex flokka og ætlar hann að gera nánari grein fyrir því á Þjóðræknisþingi á Hótel Natura á sunnudag. Meira »

Ráðherra getur ekki beitt sér í málinu

19:21 „Þetta er gríðarlega alvarleg staða,“ segir iðnaðar- og viðskiptaráðherra um þá stöðu sem upp er komin við framkvæmdirnar á Bakka. Úrsk­urðar­nefnd um­hverf­is- og auðlinda­mála felldi úr­sk­urði um stöðvun fram­kvæmda vegna ákv­arðana um að samþykkja fram­kvæmda­leyfi fyr­ir Þeistareykjalínu. Meira »

Bónusarnir „lykta af sjálftöku“

19:17 Bjarni Benediktsson, fjármála- og efnahagsráðherra, segir milljóna bónusa til handa starfsmönnum eignarhaldsfélagsins Kaupþings lykta af sjálftöku. Þetta kom fram í kvöldfréttum RÚV. Meira »

Stelpum eru allir vegir færir

18:30 Tíu stelpur á aldrinum 14 til 16 ára af Austurlandi tóku ásamt jafnmörgum þýskum jafnöldrum sínum þátt í ungmennaskiptaverkefninu Girls4Girls í Tübingen í Suður-Þýskalandi. Sjálfsmyndin var í brennidepli sem og alls konar verkefni sem hverfðust um réttindi og stöðu kvenna fyrr og nú. Meira »

Áður gerðar athugasemdir við brunastiga

18:03 Eldvarnaeftirlit Brunavarna Árnessýslu hefur oftar en einu sinni gert athugasemdir við brunastiga þar sem þrítug kona féll 6,3 metra niður um op á mánudagskvöld. Síðasta athugasemd var gerð í lok ársins 2015. Meira »

Davíð Þór prestur í Laugarneskirkju

17:38 Séra Davíð Þór Jónsson hefur verið kjörinn sóknarprestur Laugarneskirkju. Frá þessu greinir formaður sóknarnefndar Laugarnessóknar á Facebook-síðu kirkjunnar. Embættið veitist frá 15. september næstkomandi. Meira »

Verður friðað hús fjarlægt?

17:15 Fyrir liggur tillaga að breytingu á deiliskipulagi í Reykjavík sem felur meðal annars í sér að byggingar á lóð númer 1 við Veghúsastíg verði fjarlægðar. Húsið sem þar stendur, Veghús, er 117 ára gamalt, var byggt árið 1899 og er friðað með lögum. Meira »

Hraðakstur við grunnskóla borgarinnar

17:30 Lögreglan á höfuðborgarsvæðinu hefur verið við hraðamælingar við grunnskóla á svæðinu í vikunni og segir ástandið ekki gott. Hátt í 200 ökumenn hafa verið staðnir að hraðakstri og eiga sekt yfir höfði sér. Meira »

Álagning útsvars í hæstu leyfilegu hæðum

16:59 Það er löngu tímabært að löngu tímabili taprekstrar Reykjavíkurborgar ljúki, að mati borgarfulltrúa Sjálfstæðisflokksins. Þeir telja ákveðinn viðsnúning í 6 mánaða uppgjöri borgarinnar en segja að hafa beri í huga að viðsnúninginn megi rekja til þess að skatttekjur eru 575 milljónum króna yfir áætlun og að tekjum sé flýtt vegna eftirálagðs útsvars um 1,5 milljarða króna. Meira »

Flokksþing ákveðið í kvöld?

16:40 Hægt er að taka ákvörðun um flokksþing Framsóknarflokksins með tvennum hætti. Annars vegar samkvæmt ákvörðun miðstjórnar sem er hin hefðbunda leið og hins vegar ef meirihluti kjördæmisþinga flokksins fer fram á það. Meira »

Sendir Renzi samúðarkveðjur

16:25 Forsætisráðherra Íslands hefur sent Matteo Renzi, forsætisráðherra Ítalíu, samúðarkveðjur frá ríkisstjórninni og íslensku þjóðinni vegna gríðarmikillar eyðileggingar og mannfalls af völdum jarðskjálftans á Ítalíu í gær. Meira »

Háskólarnir skildir eftir

15:55 Ekki er hægt að fresta lengur aukinni fjárfestingu í háskólastiginu á Íslandi, að sögn Jóns Atla Benediktssonar, rektors Háskóla Íslands. Á ársfundi skólans í dag sagði hann fimm ára fjármálaáætlun ríkisstjórnarinnar gífurleg vonbrigði því háskólarnir væru skildir eftir þegar kæmi að uppbyggingu innviða. Meira »

Embætti umboðsmanns neytenda verði stofnað

15:40 Þingsályktunartillaga um fjögurra ára áætlun um ýmis mál til hagsbóta fyrir neytendur hefur verið lögð fram á Alþingi. Þar er meðal annars lagt til að stofnað verði nýtt embætti umboðsmanns neytenda sem hafi mjög skýrt og afmarkað hlutverk. Meira »

Endamörk í fjölgun nemenda

15:20 Fjármögnun háskóla á Íslandi sem byggist á að fjölga nemendum er komin að endamörkum og óumflýjanlegt er að taka afstöðu til breytinga á henni á næstum árum. Þetta sagði Illugi Gunnarsson menntamálaráðherra á ársfundi Háskóla Íslands í dag. Nauðsynlegt sé að auka fjárframlög til háskólanna. Meira »

Sýna mynd af heimsókn Danakonungs

15:15 Danska kvikmyndastofnunin hefur fært hreyfimynd af heimsókn Friðriks VIII konungs Danmerkur til Íslands árið 1907 á tölvutækt form, þannig að efnið verði aðgengilegt almenningi. Mynd sem sýnir heimsókn konungsins og fylgdarliðs til Akureyrar, verður sýnd í fyrsta skipti hér á landi á sjónvarpsstöðinni N4 í kvöld. Meira »

Unnur Brá í fæðingarorlof

15:27 Forseti Alþingis, Einar K. Guðfinnsson, tilkynnti við upphaf þingfundar í dag að Unnur Brá Konráðsdóttir, þingmaður Sjálfstæðisflokksins, gæti ekki sótt þingfundi á næstunni þar sem hún hefði hafið töku fæðingarorlofs. Meira »

PCC „fórnarlamb“ í kærumáli

15:20 Stjórn PCC BakkiSilicon hf. harmar stöðuna sem upp er komin á Bakka og varðar stöðvun framkvæmda á vegum Landsnets sem valdið getur umtalsverðu fjárhagstjóni fyrir PCC BakkiSilicon verði ekki fundin lausn sem fyrst á þeirri stöðu sem komin er upp. Þetta kemur fram í tilkynningu frá PCC. Meira »

Herdís sækist eftir 5. sætinu

14:52 Herdís Anna Þorvaldsdóttir gefur kost á sér í prófkjöri Sjálfstæðisflokksins í Reykjavík sem fer fram 3. september næstkomandi. Hún sækist eftir 5. sæti á lista flokksins samkvæmt framboðstilkynningu. Meira »
Leðursófasett 3+1+1 og sófaborð
Til sölu fallegt og vel með farið leðursófasett, 3+1+1, þ.e. 3ja manna sófi og t...
Snyrti-/nuddbekkur rafmagns Egat Diva
Egat Diva Rafmagns snyrti-/nuddbekkur, svartir og beige á litinn.100% visa raðgr...
ALLT MILLI HIMINS OG JARÐAR !!!!!!!!!!
NOTAÐ&N;ÝTT er ný verslun á Skemmuvegi 6 á bak við BYKO. Mikið úrval af fallegum...
 
Samkoma
Félagsstarf
Samkoma kl. 20 í Kristniboðs- salnum. M...
Félagsstarf
Staður og stund
Árskógar 4 Opið hús, spilað vist og brid...
Eldri borgarar
Staður og stund
Árskógar 4 Félagsvist með vinningum kl. ...
Skipulagsauglýsingar
Tilkynningar
Borgarbyggð Skipulagsauglýsingar Hót...