Sýnikennsla á landreki í Eldvörpum

Hluti gíganna í Eldvörpum.
Hluti gíganna í Eldvörpum.

Rannsóknarborholur HS orku við Eldvörp gætu orðið tvær upp í fimm talsins og ef árangur af þeim er jákvæður má gera ráð fyrir að farið verði í að virkja á svæðinu. Þetta er þó ekki í fyrsta skipti sem svæðið er rannsakað, því lítil borhola hefur verið þar síðan 1983, en meðal annars er reiknað með því að önnur dýpri hola verði gerð á sama stað. Þetta kallar þó allt á að fleiri borplön verði reist, eða eitt fyrir hverja borholu auk þess sem áætlað er að vegslóðum verði breytt í vegi. Þetta segja forsvarsmenn HS Orku um væntanlega vinnslu á svæðinu.

Mbl.is fjallaði í fyrri grein um grunvallar ástæður þess að tekist er á um rannsóknarholurnar og mögulega virkjun, en þar takast á sjónarmið umhverfisverndar og HS Orku. Telur HS Orka sjónarmið beggja aðila rúmast saman í tengslum við framkvæmdina meðan mótmæli umhverfissinna hafa miðað að því að fjölgun borhola þýði breytt ásýnd svæðisins þar sem einstakri gígamynd á svæðinu verði fórnað.

Borhola og vegur þegar á staðnum

Áætlað rannsóknarsvæði í Eldvörpum er aðeins 3 kílómetra vestan við Bláa lónið og um 5 kílómetrum frá Svartsengi, þar sem HS Orka er með aðra jarðvarmavirkjun. Aðdragandi framkvæmdanna er nokkur, en fyrsta borholan, sem kallast EG-2, var boruð árið 1983. Er hún staðsett milli tveggja gíga í gígaröðinni og var lagður vegslóði þar að á sínum tíma. Ef áform HS Orku ganga eftir verður slóðinn einnig nýttur til að komast langleiðina að hinum fjórum borpöllunum sem setja á upp.

Núverandi borplan EG-2 borplansins og væntanleg stækkun þess. Nærstaddir gígar ...
Núverandi borplan EG-2 borplansins og væntanleg stækkun þess. Nærstaddir gígar eru merktir með rauðu.

Hingað til hefur EG-2 holan verið látin duga sem mælingarhola og fylgst með henni samhliða Svartsengi. Samkvæmt Ásbirni Blöndal, framkvæmdastjóra þróunarsviðs HS Orku, hefur hún meðal annars verið notuð til að greina samtengingu milli Svartsengis og Eldvarpa.

Sama fyrirtæki með auðlindastefnu og skýrslu HS Orku

Árið 2009 hóf HS Orka aftur á móti viðræður við Grindavík um skipulagsmál svæðisins og í kjölfarið fór Grindavík að vinna að þeim málum. Fljótlega var þó ákveðið að setja skipulagsbreytingar í hrauninu á bið þangað til auðlindastefna bæjarins lægi fyrir.

Í apríl 2010 var svo auðlindastefnan samþykkt í bæjarstjórn og hófst þá vinna við aðalskipulag sem var samþykkt í maí 2012. Frá þeim tímapunkti og til loka árs 2014 var unnið að deiliskipulagi fyrir rannsóknaboranir á svæðinu og var í janúar 2014 kynnt frummatsskýrsla VSO ráðgjafar fyrir HS Orku um mat á umhverfisáhrifum vegna borananna. Hafði VSO áður einnig komið að gerð auðlindarstefnu Grindavíkur. Í frummatsskýrslunni kemur fram að í henni sé ekki verið að meta virkjun heldur aðeins tilraunaboranir.

Þá segir að lögð sé áhersla á að draga eins og kostur er úr raski á hrauni og með það fyrir augum hafi verið fallið frá áætlun um sjötta borplanið þannig að slóðagerð verði lágmörkuð. Þá er sagt að heildarrask framkvæmdanna verði á bilinu 15 þúsund til 23 þúsund fermetrar, en heildarflatarmál Eldvarpahraunsins er 20 milljón fermetrar (20 ferkílómetrar).

Tímalína framkvæmda og skipulagsmála í Eldvörpum.
Tímalína framkvæmda og skipulagsmála í Eldvörpum. Mynd/mbl.is

Umhverfisáhrifin óveruleg neikvæð upp í talsvert neikvæð

Heildarniðurstaða matsskýrslunnar um umhverfisáhrif vegna framkvæmdanna er að þau verði ekki umtalsvert umhverfisáhrif: „Áhrif framkvæmda á einstaka umhverfisþætti eru metin óveruleg neikvæð í öllum tilfellum nema hvað varðar landslag og hljóðvist þar sem áhrifin eru metin talsverð neikvæð. Heildarniðurstaðan er að áhrif framkvæmdarinnar séu á bilinu óveruleg til talsverð neikvæð. Framkvæmdin kemur ekki til með að hafa umtalsverð umhverfisáhrif í skilningi laga nr. 106/2000 um mat á umhverfisáhrifum.“

Virkjanaframkvæmdir hefði umtalsverð umhverfisáhrif

Í lok janúar þetta sama ár sendi Umhverfisstofnun frá sér umsögn um frummatsskýrslu VSO. Þar segir meðal annars: „Við fyrirhugaðar framkvæmdir mun verða enn frekari röskun á landslagsheild sem samanstendur af gígum og hraunum. Framkvæmdin mun hafa neikvæð áhrif á landslag vegna borplana og væntanlegra lagna vegna legu þeirra um hraun og nálægðar við eldvörp. Framkvæmdin er innan svæðis nr. 106 á náttúruminjaskrá og er svæðið á skránni m.a. vegna stórbrotinnar jarðfræði. Að auki var svæðið á náttúruverndaráætlun 2004-2008 en sérstaða svæðisins hefur verið metin mikil og þá sér í lagi hvað varðar jarðmyndanir.“ 

Þá er bent á að í þingsályktun um náttúruverndaráætlun fyrir 2009-2013 segi að „hvergi annars staðar sé að finna eins glögg merki um jarðhræringar í jarðskorpunni eins og á þessu svæði.“ Niðurstaða Umhverfisstofnunar er einnig á þann veg að áhrifin verði talsvert neikvæð vegna framkvæmdarinnar. Þá er komið inn á að ef niðurstaða borana verði jákvæð og farið verði í virkjun þá verði áhrifin meiri. „Slík niðurstaða rannsóknaborana myndi hafa umtalsverð umhverfisáhrif í för með sér þar sem lítt röskuðu hrauni og gígaröð sem talin eru fátíð á Reykjanesskaga yrði raskað á óafturkræfan hátt,“ segir í umsögninni.

Núverandi borpallur EG-2, sem er á milli tveggja gíga í ...
Núverandi borpallur EG-2, sem er á milli tveggja gíga í gígaröðinni. Holan var boruð árið 1983.

Enginn kærði framkvæmdaleyfið

Í mars á síðasta ári var svo nýtt deiliskipulag fyrir svæðið kynnt og í nóvember var framkvæmdaleyfi fyrir borunina auglýst af Grindavík. Kærufrestur var til 5. desember, en engin kæra barst vegna málsins. 

Mbl.is bað Kristján Jónasson, jarðfræðing hjá Náttúrufræðistofnun, að útskýra jarðsögu og gildi svæðisins í ljósi þeirra deilna sem uppi eru um frekari boranir á svæðinu. Segir Kristján að um sé að ræða gjallgíga sem hafi myndast í eldgosum á 13. öld. Almennt séu svona gígar sérstök fyrir Ísland og menn komi hingað til lands til þess að sjá svona fyrirbæri.

Góður staður til að sjá hvernig landrekið virkar

Sambærilega staði segir Kristján ða helst megi í Gjástykki, Lakagígum og á Veiðivatnasvæðinu. Þá segir hann að um sé að ræða svo gott sem óraskaða gígaröð sem standi á jafnsléttu. „Það er dæmigert fyrir landrek og góður staður til að sjá hvernig landrekið virkar,“ segir hann.

„Það eru ekki sambærilegar heilar gígaraðir á suðvesturhorninu eða Reykjanesi,“ segir Kristján aðspurður um hvort röðin sé einstök fyrir svæðið. Bætir hann við að búið sé að skemma meirihluta slíkra staða á Reykjanesi með efnistöku.

Gufan sem stígur upp úr hrauninu á ákveðnum stöðum getur ...
Gufan sem stígur upp úr hrauninu á ákveðnum stöðum getur sett töfrandi blæ á umhverfið. Mynd/Ellert Grétarsson

Frekari borun myndi draga úr aðdráttarafli staðarins

Með frekari borunum á staðnum eða virkjun segir Kristján að það myndi draga verulega úr aðdráttarafli fyrir ferðamenn til að skoða staðinn. „Fólk kemur ekki oft til Íslands til að skoða virkjanir heldur vill það lítt snortna náttúru,“ segir hann og bætir við að einfalt væri að gera enn meira úr svæðinu og jarðfræðilegri merkingu þess. Segir hann tengingu þess við vísindin og vísindasöguna til dæmis sterka og að með svipað gos í Kröflueldum hafi loks landrekskenningin verið staðfest um að landið væri að gliðna.

Kristján tekur fram að gígaröðin við Eldvörp sé ekki jafn tilkomumikil og Lakagígar, en þó sé um að ræða stað sem sé nálægt höfuðborginni og mikilli umferð t.d. ferðamanna. „Þarna er fórnað merkum jarðminjum fyrir tiltölulega litla viðbót við Svartsengi,“ segir Kristján að lokum.

mbl.is

Bloggað um fréttina

Innlent »

Guðni kaus á Seltjarnarnesi

10:17 Guðni Th. Jóhannesson mætti ásamt eiginkonu sinni og börnum í Valhúsaskóla á Seltjarnarnesi um klukkan 10 og kaus í forsetakosningunum. Meira »

Samtals 2.108 útskrifaðir í dag

08:50 Samtals útskrifast 2.108 kandídatar úr grunn- og framhaldsnámi við Háskóla Íslands í dag. Tvær athafnir fara fram í Laugardalshöll í Reykjavík, önnur fyrir kandídata úr framhaldsnámi, sem hefst klukkan 10:30, og hin fyrir kandídata úr grunnnámi, sem hefst klukkan 14:00. Meira »

Viðrar vel til góðrar þátttöku

08:18 Útlit er fyrir hæglætisverður í dag þegar nýr forseti verður kjörinn. Veðurstofan spáir hægri suðlægri átt og lítilli vætu. Víða verður þó skýjað. Meira »

Fréttir af kjörsókn og talningu á mbl.is

07:57 Fylgst verður náið með forsetakosningum á mbl.is í dag og fram á nótt.   Meira »

Starfshópur kominn 10 daga framyfir

07:37 Starfshópur Reykjavíkurborgar um framtíð Laugardalsvallar átti að skila af sér hugmyndum um völlinn til borgarstjóra þann 15. júní síðastliðinn en hefur ekki enn skilað af sér. Meira »

Svona verður kosningaveðrið

07:23 Gera má ráð fyrir að besta kosningaveðrið verði á Austurlandi í dag samkvæmt hugleiðingum veðurfræðings á vefsíðu Veðurstofu Íslands. Hins vegar verður fremur þungbúið um landið sunnan- og vestanvert en víðast hvar ætti hann að hanga þurr, einkum þó eftir hádegi. Meira »

Íslenskir hagsmunir skuli tryggðir

05:30 „Þetta eru auðvitað stórtíðindi,“ segir Lilja Dögg Alfreðsdóttir utanríkisráðherra um ákvörðun Breta um að ganga úr Evrópusambandinu. Meira »

Flugumferðarstjórar sömdu

06:58 Kjarasamningur var undirritaður af Samtökum atvinnulífsins (SA) fyrir hönd Isavia og Félagi íslenskra flugumferðarstjóra (FÍF) í húsnæði ríkissáttasemjara á þriðja tímanum í nótt. Samningurinn gildir til ársloka 2018. Meira »

Hannes verður í grænu

05:30 Flogið verður með nýja búninga fyrir íslenska landsliðið í knattspyrnu frá Keflavík til Nice í Frakklandi á morgun vegna leiks Íslands og Englands í 16 liða úrslitum Evrópukeppninnar þar í borg á mánudagskvöld. Meira »

Sjötti forsetinn kjörinn í dag

05:30 Íslendingar ganga að kjörborði í dag og velja 6. forseta íslenska lýðveldisins. Fyrstu kjörstaðir á landinu verða opnaðir klukkan 9, nú í morgunsárið, og verða þeir opnir mislengi eftir aðstæðum á hverjum stað. Meira »

Tíð vinnuslys á meðal ungs fólks

05:30 Á árunum 2010-2015 voru tilkynnt 422 vinnuslys hjá starfsmönnum 18 ára og yngri til Vinnueftirlitsins.  Meira »

Reynt til þrautar í deilunni

05:30 Lokatilraun til sátta í kjaradeilu Félags íslenskra flugumferðarstjóra og Isavia var gerð í gær á samningafundi sem stóð frá kl. 14 og langt fram eftir kvöldi. Meira »

Seðlabankastjóri yfirmaður Arnórs

05:30 „Túlkun á því hverjir eru yfirmenn og undirmenn í skilningi vanhæfisreglna stjórnsýsluréttar fer fyrst og fremst eftir skipulagi stofnunarinnar, þ.e. hverjir eru yfirmenn og undirmenn samkvæmt valdapýramída stjórnvaldsins.“ Meira »

Andlát: Steen Ulrik Johannessen

05:30 Steen Ulrik Thaulow Johannessen, blaðamaður hjá Ritzau-fréttastofunni í Kaupmannahöfn, lést mánudaginn 20. júní eftir skammvinn veikindi. Hann var 62 ára þegar hann lést. Meira »

Lögregla leitar Héðins

Í gær, 23:19 Lög­regl­an á Norðurlandi eystra leit­ar að Héðni Garðarssyni, 43 ára. Héðinn fór frá heim­ili sínu á Akureyri um klukkan 9:00 í morg­un og hef­ur ekki sést til hans síðan. Meira »

Sjómenn undirrita kjarasamning

05:30 Kjarasamningur Sjómannasambands Íslands og Farmanna- og fiskimannasambands Íslands og Samtaka fyrirtækja í sjávarútvegi var undirritaður í gær. Meira »

Sterka Bessastaði vegna veiks Alþingis

00:35 Brexit undirstrikar þörfina á því að á Bessastöðum sé haldgóð stjórn, enda lítur ekki út fyrir að sterk ríkisstjórn taki hér við að loknum Alþingiskosningum í haust. Þetta sagði forsetaframbjóðandinn Davíð Oddsson í kappræðum kvöldsins á RÚV í svari við spurningu til forsetaframbjóðendanna um áhrif útgöngu Bretlands úr Evrópusambandinu á Ísland. Meira »

„Ef þær létu sig hafa það“

Í gær, 23:03 Guðrún Margrét Pálsdóttir segist koma til með að vísa nýju frumvarpi, sem rýmkar réttinn til fóstureyðinga, til þjóðarinnar verði hún kjörin forseti. Guðrún var innt eftir áliti sínu á fóstureyðingum og hjónabandi samkynhneigðra í kappræðum RÚV í kvöld. Meira »
Jarðaberjaplöntur til sölu.
Plöntur á gjafverði , 10 stk.á 1500kr. er í Garðabæ. s: 8691204....
SKÆRALYFTUR 3 TONNA
Væntanlegar (feb) skæralyftur MR30 1 metra lyftihæð 3 tonn , verklegar traustar ...
 
Aðalfundur
Fundir - mannfagnaðir
Aðalfundur Aðalfundur ...
Framhald uppboðs
Nauðungarsala
Uppboð Einnig birt á www.naudungarsolu...
Útboð 20352
Tilboð - útboð
ALÞINGI - NÝBYGGING ...
20342 hafrannsóknastofnun
Til leigu
ÓSKAST TIL LEIGU 20342 -...