Sýnikennsla á landreki í Eldvörpum

Hluti gíganna í Eldvörpum.
Hluti gíganna í Eldvörpum.

Rannsóknarborholur HS orku við Eldvörp gætu orðið tvær upp í fimm talsins og ef árangur af þeim er jákvæður má gera ráð fyrir að farið verði í að virkja á svæðinu. Þetta er þó ekki í fyrsta skipti sem svæðið er rannsakað, því lítil borhola hefur verið þar síðan 1983, en meðal annars er reiknað með því að önnur dýpri hola verði gerð á sama stað. Þetta kallar þó allt á að fleiri borplön verði reist, eða eitt fyrir hverja borholu auk þess sem áætlað er að vegslóðum verði breytt í vegi. Þetta segja forsvarsmenn HS Orku um væntanlega vinnslu á svæðinu.

Mbl.is fjallaði í fyrri grein um grunvallar ástæður þess að tekist er á um rannsóknarholurnar og mögulega virkjun, en þar takast á sjónarmið umhverfisverndar og HS Orku. Telur HS Orka sjónarmið beggja aðila rúmast saman í tengslum við framkvæmdina meðan mótmæli umhverfissinna hafa miðað að því að fjölgun borhola þýði breytt ásýnd svæðisins þar sem einstakri gígamynd á svæðinu verði fórnað.

Borhola og vegur þegar á staðnum

Áætlað rannsóknarsvæði í Eldvörpum er aðeins 3 kílómetra vestan við Bláa lónið og um 5 kílómetrum frá Svartsengi, þar sem HS Orka er með aðra jarðvarmavirkjun. Aðdragandi framkvæmdanna er nokkur, en fyrsta borholan, sem kallast EG-2, var boruð árið 1983. Er hún staðsett milli tveggja gíga í gígaröðinni og var lagður vegslóði þar að á sínum tíma. Ef áform HS Orku ganga eftir verður slóðinn einnig nýttur til að komast langleiðina að hinum fjórum borpöllunum sem setja á upp.

Núverandi borplan EG-2 borplansins og væntanleg stækkun þess. Nærstaddir gígar ...
Núverandi borplan EG-2 borplansins og væntanleg stækkun þess. Nærstaddir gígar eru merktir með rauðu.

Hingað til hefur EG-2 holan verið látin duga sem mælingarhola og fylgst með henni samhliða Svartsengi. Samkvæmt Ásbirni Blöndal, framkvæmdastjóra þróunarsviðs HS Orku, hefur hún meðal annars verið notuð til að greina samtengingu milli Svartsengis og Eldvarpa.

Sama fyrirtæki með auðlindastefnu og skýrslu HS Orku

Árið 2009 hóf HS Orka aftur á móti viðræður við Grindavík um skipulagsmál svæðisins og í kjölfarið fór Grindavík að vinna að þeim málum. Fljótlega var þó ákveðið að setja skipulagsbreytingar í hrauninu á bið þangað til auðlindastefna bæjarins lægi fyrir.

Í apríl 2010 var svo auðlindastefnan samþykkt í bæjarstjórn og hófst þá vinna við aðalskipulag sem var samþykkt í maí 2012. Frá þeim tímapunkti og til loka árs 2014 var unnið að deiliskipulagi fyrir rannsóknaboranir á svæðinu og var í janúar 2014 kynnt frummatsskýrsla VSO ráðgjafar fyrir HS Orku um mat á umhverfisáhrifum vegna borananna. Hafði VSO áður einnig komið að gerð auðlindarstefnu Grindavíkur. Í frummatsskýrslunni kemur fram að í henni sé ekki verið að meta virkjun heldur aðeins tilraunaboranir.

Þá segir að lögð sé áhersla á að draga eins og kostur er úr raski á hrauni og með það fyrir augum hafi verið fallið frá áætlun um sjötta borplanið þannig að slóðagerð verði lágmörkuð. Þá er sagt að heildarrask framkvæmdanna verði á bilinu 15 þúsund til 23 þúsund fermetrar, en heildarflatarmál Eldvarpahraunsins er 20 milljón fermetrar (20 ferkílómetrar).

Tímalína framkvæmda og skipulagsmála í Eldvörpum.
Tímalína framkvæmda og skipulagsmála í Eldvörpum. Mynd/mbl.is

Umhverfisáhrifin óveruleg neikvæð upp í talsvert neikvæð

Heildarniðurstaða matsskýrslunnar um umhverfisáhrif vegna framkvæmdanna er að þau verði ekki umtalsvert umhverfisáhrif: „Áhrif framkvæmda á einstaka umhverfisþætti eru metin óveruleg neikvæð í öllum tilfellum nema hvað varðar landslag og hljóðvist þar sem áhrifin eru metin talsverð neikvæð. Heildarniðurstaðan er að áhrif framkvæmdarinnar séu á bilinu óveruleg til talsverð neikvæð. Framkvæmdin kemur ekki til með að hafa umtalsverð umhverfisáhrif í skilningi laga nr. 106/2000 um mat á umhverfisáhrifum.“

Virkjanaframkvæmdir hefði umtalsverð umhverfisáhrif

Í lok janúar þetta sama ár sendi Umhverfisstofnun frá sér umsögn um frummatsskýrslu VSO. Þar segir meðal annars: „Við fyrirhugaðar framkvæmdir mun verða enn frekari röskun á landslagsheild sem samanstendur af gígum og hraunum. Framkvæmdin mun hafa neikvæð áhrif á landslag vegna borplana og væntanlegra lagna vegna legu þeirra um hraun og nálægðar við eldvörp. Framkvæmdin er innan svæðis nr. 106 á náttúruminjaskrá og er svæðið á skránni m.a. vegna stórbrotinnar jarðfræði. Að auki var svæðið á náttúruverndaráætlun 2004-2008 en sérstaða svæðisins hefur verið metin mikil og þá sér í lagi hvað varðar jarðmyndanir.“ 

Þá er bent á að í þingsályktun um náttúruverndaráætlun fyrir 2009-2013 segi að „hvergi annars staðar sé að finna eins glögg merki um jarðhræringar í jarðskorpunni eins og á þessu svæði.“ Niðurstaða Umhverfisstofnunar er einnig á þann veg að áhrifin verði talsvert neikvæð vegna framkvæmdarinnar. Þá er komið inn á að ef niðurstaða borana verði jákvæð og farið verði í virkjun þá verði áhrifin meiri. „Slík niðurstaða rannsóknaborana myndi hafa umtalsverð umhverfisáhrif í för með sér þar sem lítt röskuðu hrauni og gígaröð sem talin eru fátíð á Reykjanesskaga yrði raskað á óafturkræfan hátt,“ segir í umsögninni.

Núverandi borpallur EG-2, sem er á milli tveggja gíga í ...
Núverandi borpallur EG-2, sem er á milli tveggja gíga í gígaröðinni. Holan var boruð árið 1983.

Enginn kærði framkvæmdaleyfið

Í mars á síðasta ári var svo nýtt deiliskipulag fyrir svæðið kynnt og í nóvember var framkvæmdaleyfi fyrir borunina auglýst af Grindavík. Kærufrestur var til 5. desember, en engin kæra barst vegna málsins. 

Mbl.is bað Kristján Jónasson, jarðfræðing hjá Náttúrufræðistofnun, að útskýra jarðsögu og gildi svæðisins í ljósi þeirra deilna sem uppi eru um frekari boranir á svæðinu. Segir Kristján að um sé að ræða gjallgíga sem hafi myndast í eldgosum á 13. öld. Almennt séu svona gígar sérstök fyrir Ísland og menn komi hingað til lands til þess að sjá svona fyrirbæri.

Góður staður til að sjá hvernig landrekið virkar

Sambærilega staði segir Kristján ða helst megi í Gjástykki, Lakagígum og á Veiðivatnasvæðinu. Þá segir hann að um sé að ræða svo gott sem óraskaða gígaröð sem standi á jafnsléttu. „Það er dæmigert fyrir landrek og góður staður til að sjá hvernig landrekið virkar,“ segir hann.

„Það eru ekki sambærilegar heilar gígaraðir á suðvesturhorninu eða Reykjanesi,“ segir Kristján aðspurður um hvort röðin sé einstök fyrir svæðið. Bætir hann við að búið sé að skemma meirihluta slíkra staða á Reykjanesi með efnistöku.

Gufan sem stígur upp úr hrauninu á ákveðnum stöðum getur ...
Gufan sem stígur upp úr hrauninu á ákveðnum stöðum getur sett töfrandi blæ á umhverfið. Mynd/Ellert Grétarsson

Frekari borun myndi draga úr aðdráttarafli staðarins

Með frekari borunum á staðnum eða virkjun segir Kristján að það myndi draga verulega úr aðdráttarafli fyrir ferðamenn til að skoða staðinn. „Fólk kemur ekki oft til Íslands til að skoða virkjanir heldur vill það lítt snortna náttúru,“ segir hann og bætir við að einfalt væri að gera enn meira úr svæðinu og jarðfræðilegri merkingu þess. Segir hann tengingu þess við vísindin og vísindasöguna til dæmis sterka og að með svipað gos í Kröflueldum hafi loks landrekskenningin verið staðfest um að landið væri að gliðna.

Kristján tekur fram að gígaröðin við Eldvörp sé ekki jafn tilkomumikil og Lakagígar, en þó sé um að ræða stað sem sé nálægt höfuðborginni og mikilli umferð t.d. ferðamanna. „Þarna er fórnað merkum jarðminjum fyrir tiltölulega litla viðbót við Svartsengi,“ segir Kristján að lokum.

mbl.is

Bloggað um fréttina

Innlent »

Telur Costco leggja 15 kr. á lítrann

12:44 „Ég ætla ekki að gera lítið úr því að hugsanlega er inni í þessu einhvers konar dreifingargjald, en það er ljóst að verðið er ekki laust við álagningu.“ Þetta segir Runólfur Ólafsson, framkvæmdastjóri Félags íslenskra bifreiðaeigenda. Meira »

Málningu skvett á bíla og bifhjól

12:00 Lögreglunni á Suðurnesjum barst í gærkvöldi tilkynning þess efnis að búið væri að skvetta málningu á tvær bifreiðar og bifhjól í Vogunum. Þegar á vettvang var komið mátti sjá málningu víða á farartækjunum sem öll eru í eigu sama einstaklings. Lögregla rannsakar málið. Meira »

WOW citybike opnar í Reykjavík

11:46 Flugfélagið WOW air mun í samvinnu við Reykjavíkurborg opna hjólaleiguna WOW citybike í Reykjavík um miðjan júní.  Meira »

Dagskráin svo gott sem niðurnegld

11:37 Hið umdeilda áfengisfrumvarp verður ekki afgreitt á þessu þingi. Svandís Svavarsdóttir, þingflokksformaður Vinstri grænna, og Birgir Ármannsson, þingflokksformaður Sjálfstæðisflokksins, segja ágæta sátt um hvaða mál verða kláruð fyrir þinglok. Meira »

Fleiri slasast alvarlega á bifhjóli

11:35 Fjöldi slasaðra og látinna bifhjólamanna hefur aukist milli ára. Aukningin er 42% milli áranna 2015 og 2016. Árið 2016 voru það 47 en 33 árið áður. Þetta er hins vegar undir meðaltali síðustu 10 ára sem er 62,6 Meira »

Ráðherra kemur fyrir nefndina í dag

11:05 Sigríður Á. Andersen, dómsmálaráðherra, kemur fyrir stjórnskipunar- og eftirlitsnefnd Alþingis klukkan 13 í dag vegna tillögu hennar um skipun 15 dómara við Landsrétt. Meira »

38 mál á dagskrá Alþingis í dag

10:30 Þrjátíu og átta mál eru á dagskrá Alþingis í dag en þingfundur hófst kl. 10. Enn er stefnt að þinglokum á morgun. Meðal umdeildra mála sem ekki eru á dagskrá þingsins í dag eru áfengisfrumvarpið og tálmunarfrumvarpið en þar er hins vegar að finna fjármálaáætlun ríkisstjórnarinnar, frumvarp um jafnlaunavottun og frumvarp um viðbótarfjármögnun vegna Vaðlaheiðarganga. Meira »

Jón Ásgeir svarar Grími Grímssyni

10:44 Jón Ásgeir Jóhannesson segir gögn sem hann leggur fram á heimasíðu sinni sýna fram á óheiðarleika Gríms Grímssonar, yfirlögregluþjóns hjá lögreglunni á höfuðborgarsvæðinu. Svarar hann þar með orðum Gríms í viðtali á Rás 2 um helgina þar sem Grímur sagðist ósáttur með að vera sagður óheiðarlegur. Meira »

Segir gæslu og búnað hafa verið í lagi

10:20 Forstöðumaður Suðurbæjarlaugar í Hafnarfirði, þar sem ungum dreng var bjargað frá drukknun á sunnudag, segir að ekki hafi skort á gæslu þegar atvikið átti sér stað. Þá sé myndavélabúnaður laugarinnar í góðu standi. Meira »

Leiguverð hækkað um 73,8% frá 2011

10:01 Leiguverð íbúðarhúsnæðis á höfuðborgarsvæðinu hefur hækkað um tæplega 74% frá því í janúar 2011. Þetta kemur fram í tölum frá Þjóðskrá Íslands. Meira »

Gervigreind kann að snarfækka störfum

08:18 Hröð þróun gervigreindar mun hafa mikil áhrif á íslenskan vinnumarkað innan fárra ára. Hin nýja tækni felur í sér ógnir og tækifæri sem íslenskt samfélag þarf að bregðast við. Meira »

Skoða botndýr og bakkagróður betur

07:57 Tillaga að matsáætlun fyrir mat á umhverfisáhrifum Hólsvirkjunar í Fnjóskadal er nú í umsagnarferli. Um er að ræða 5,5 MW vatnsaflsvirkjun í landi Ytra-Hóls, Syðra-Hóls og Garðs nyrst í Fnjóskadal í Þingeyjarsveit sem fyrirtækið Arctic Hydro ehf. Meira »

Á 5. tug verkefna í vegagerð

07:37 Vegagerðin hefur birt uppfært kort sem sýnir helstu verk í vega- og brúargerð sem unnið verður að á þessu ári. Þar eru talin upp á fimmta tug verkefna. Meira »

Vætutíð og vindasamt

06:57 Spáð er austanátt, víða 8-13 m/s, og rigningu í dag en norðaustan 10-18 á Vestfjörðum síðdegis. Austanstrekkingur við norðurströndina á morgun, annars hægari vindur. Skýjað með köflum og stöku skúrir, en rigning í fyrstu á N- og A-landi. Hiti 6 til 14 stig. Meira »

Reyna að hreinsa Andakílsá

05:30 Orka náttúrunnar mun á næstu dögum hefja tilraunir með það hvernig best er að hreinsa Andakílsá, eftir setið sem lagðist yfir botn og fyllti hylji þegar hleypt var úr lóni Andakílsárvirkjunar. Meira »

Túnið fær aldrei hvíld

07:24 „Það eru flestallir sem virða svona lokanir og fylgja þeirri stýringu sem við setjum upp á svæðinu, en það eru alltaf einhverjir svartir sauðir,“ segir Hákon Ásgeirsson, landvörður hjá Umhverfisstofnun. Meira »

Stefnan ekki sett á 2% af VLF

05:30 Guðlaugur Þór Þórðarson utanríkisráðherra segir viðmið NATO um að bandalagsríki verji 2% af landsframleiðslu til varnarmála ekki eiga við Ísland enda sé það ætlað þjóðum með herafla.. Meira »

Lendingarpallur við öll heimili

05:30 Vöruflutningadrónar munu fylgja næstu tæknibyltingu, að sögn Ólafs Andra Ragnarssonar, frumkvöðuls og aðjunkts í nýtækni og nýsköpun við HR. Meira »

Vilborg Arna klífur Everest 2017

KTM 990 adventure árg 2010
Til sölu þetta frábært ferðahjól. Græjan til að ferðast um Íslanda. Gott bæði á ...
Skrifstofuhúsnæði til leigu/sölu
Glæsilegt skrifstofuhúsnæði til leigu eða sölu í bláu húsunum í Skeifunni. Vinsa...
Stálvaskur - lítur vel út
Til sölu: Sterklegur stálvaskur. . verð 2000kr Upplýsingar í síma 564-1787 og ...
GLÆSILEGT HÚS T LEIGU Í VENTURA FLORIDA
Í húsi sem er v. 18 holu golfvöll eru 3 svh. m. sjónv., 2 bh., 1 wc, stór stofa,...
 
Skipulagsmál
Tilkynningar
Sameiginlegur kynningarfundur verður hal...
Hvammsvirkjun
Tilkynningar
Rangárþing ytra Auglýsing um skipulags...
Aðalfundur
Fundir - mannfagnaðir
Aðalfundur SÁÁ Aðalfundur SÁÁ verður ...
Framhald uppboðs
Nauðungarsala
Uppboð Einnig birt á www.naudungarsolu...