Sýnikennsla á landreki í Eldvörpum

Hluti gíganna í Eldvörpum.
Hluti gíganna í Eldvörpum. Mynd/Ómar Ragnarsson

Rannsóknarborholur HS orku við Eldvörp gætu orðið tvær upp í fimm talsins og ef árangur af þeim er jákvæður má gera ráð fyrir að farið verði í að virkja á svæðinu. Þetta er þó ekki í fyrsta skipti sem svæðið er rannsakað, því lítil borhola hefur verið þar síðan 1983, en meðal annars er reiknað með því að önnur dýpri hola verði gerð á sama stað. Þetta kallar þó allt á að fleiri borplön verði reist, eða eitt fyrir hverja borholu auk þess sem áætlað er að vegslóðum verði breytt í vegi. Þetta segja forsvarsmenn HS Orku um væntanlega vinnslu á svæðinu.

Mbl.is fjallaði í fyrri grein um grunvallar ástæður þess að tekist er á um rannsóknarholurnar og mögulega virkjun, en þar takast á sjónarmið umhverfisverndar og HS Orku. Telur HS Orka sjónarmið beggja aðila rúmast saman í tengslum við framkvæmdina meðan mótmæli umhverfissinna hafa miðað að því að fjölgun borhola þýði breytt ásýnd svæðisins þar sem einstakri gígamynd á svæðinu verði fórnað.

Borhola og vegur þegar á staðnum

Áætlað rannsóknarsvæði í Eldvörpum er aðeins 3 kílómetra vestan við Bláa lónið og um 5 kílómetrum frá Svartsengi, þar sem HS Orka er með aðra jarðvarmavirkjun. Aðdragandi framkvæmdanna er nokkur, en fyrsta borholan, sem kallast EG-2, var boruð árið 1983. Er hún staðsett milli tveggja gíga í gígaröðinni og var lagður vegslóði þar að á sínum tíma. Ef áform HS Orku ganga eftir verður slóðinn einnig nýttur til að komast langleiðina að hinum fjórum borpöllunum sem setja á upp.

Núverandi borplan EG-2 borplansins og væntanleg stækkun þess. Nærstaddir gígar ...
Núverandi borplan EG-2 borplansins og væntanleg stækkun þess. Nærstaddir gígar eru merktir með rauðu. Mynd/VSO ráðgjöf

Hingað til hefur EG-2 holan verið látin duga sem mælingarhola og fylgst með henni samhliða Svartsengi. Samkvæmt Ásbirni Blöndal, framkvæmdastjóra þróunarsviðs HS Orku, hefur hún meðal annars verið notuð til að greina samtengingu milli Svartsengis og Eldvarpa.

Sama fyrirtæki með auðlindastefnu og skýrslu HS Orku

Árið 2009 hóf HS Orka aftur á móti viðræður við Grindavík um skipulagsmál svæðisins og í kjölfarið fór Grindavík að vinna að þeim málum. Fljótlega var þó ákveðið að setja skipulagsbreytingar í hrauninu á bið þangað til auðlindastefna bæjarins lægi fyrir.

Í apríl 2010 var svo auðlindastefnan samþykkt í bæjarstjórn og hófst þá vinna við aðalskipulag sem var samþykkt í maí 2012. Frá þeim tímapunkti og til loka árs 2014 var unnið að deiliskipulagi fyrir rannsóknaboranir á svæðinu og var í janúar 2014 kynnt frummatsskýrsla VSO ráðgjafar fyrir HS Orku um mat á umhverfisáhrifum vegna borananna. Hafði VSO áður einnig komið að gerð auðlindarstefnu Grindavíkur. Í frummatsskýrslunni kemur fram að í henni sé ekki verið að meta virkjun heldur aðeins tilraunaboranir.

Þá segir að lögð sé áhersla á að draga eins og kostur er úr raski á hrauni og með það fyrir augum hafi verið fallið frá áætlun um sjötta borplanið þannig að slóðagerð verði lágmörkuð. Þá er sagt að heildarrask framkvæmdanna verði á bilinu 15 þúsund til 23 þúsund fermetrar, en heildarflatarmál Eldvarpahraunsins er 20 milljón fermetrar (20 ferkílómetrar).

Tímalína framkvæmda og skipulagsmála í Eldvörpum.
Tímalína framkvæmda og skipulagsmála í Eldvörpum. Mynd/mbl.is

Umhverfisáhrifin óveruleg neikvæð upp í talsvert neikvæð

Heildarniðurstaða matsskýrslunnar um umhverfisáhrif vegna framkvæmdanna er að þau verði ekki umtalsvert umhverfisáhrif: „Áhrif framkvæmda á einstaka umhverfisþætti eru metin óveruleg neikvæð í öllum tilfellum nema hvað varðar landslag og hljóðvist þar sem áhrifin eru metin talsverð neikvæð. Heildarniðurstaðan er að áhrif framkvæmdarinnar séu á bilinu óveruleg til talsverð neikvæð. Framkvæmdin kemur ekki til með að hafa umtalsverð umhverfisáhrif í skilningi laga nr. 106/2000 um mat á umhverfisáhrifum.“

Virkjanaframkvæmdir hefði umtalsverð umhverfisáhrif

Í lok janúar þetta sama ár sendi Umhverfisstofnun frá sér umsögn um frummatsskýrslu VSO. Þar segir meðal annars: „Við fyrirhugaðar framkvæmdir mun verða enn frekari röskun á landslagsheild sem samanstendur af gígum og hraunum. Framkvæmdin mun hafa neikvæð áhrif á landslag vegna borplana og væntanlegra lagna vegna legu þeirra um hraun og nálægðar við eldvörp. Framkvæmdin er innan svæðis nr. 106 á náttúruminjaskrá og er svæðið á skránni m.a. vegna stórbrotinnar jarðfræði. Að auki var svæðið á náttúruverndaráætlun 2004-2008 en sérstaða svæðisins hefur verið metin mikil og þá sér í lagi hvað varðar jarðmyndanir.“ 

Þá er bent á að í þingsályktun um náttúruverndaráætlun fyrir 2009-2013 segi að „hvergi annars staðar sé að finna eins glögg merki um jarðhræringar í jarðskorpunni eins og á þessu svæði.“ Niðurstaða Umhverfisstofnunar er einnig á þann veg að áhrifin verði talsvert neikvæð vegna framkvæmdarinnar. Þá er komið inn á að ef niðurstaða borana verði jákvæð og farið verði í virkjun þá verði áhrifin meiri. „Slík niðurstaða rannsóknaborana myndi hafa umtalsverð umhverfisáhrif í för með sér þar sem lítt röskuðu hrauni og gígaröð sem talin eru fátíð á Reykjanesskaga yrði raskað á óafturkræfan hátt,“ segir í umsögninni.

Núverandi borpallur EG-2, sem er á milli tveggja gíga í ...
Núverandi borpallur EG-2, sem er á milli tveggja gíga í gígaröðinni. Holan var boruð árið 1983. Mynd/Ómar Ragnarsson

Enginn kærði framkvæmdaleyfið

Í mars á síðasta ári var svo nýtt deiliskipulag fyrir svæðið kynnt og í nóvember var framkvæmdaleyfi fyrir borunina auglýst af Grindavík. Kærufrestur var til 5. desember, en engin kæra barst vegna málsins. 

Mbl.is bað Kristján Jónasson, jarðfræðing hjá Náttúrufræðistofnun, að útskýra jarðsögu og gildi svæðisins í ljósi þeirra deilna sem uppi eru um frekari boranir á svæðinu. Segir Kristján að um sé að ræða gjallgíga sem hafi myndast í eldgosum á 13. öld. Almennt séu svona gígar sérstök fyrir Ísland og menn komi hingað til lands til þess að sjá svona fyrirbæri.

Góður staður til að sjá hvernig landrekið virkar

Sambærilega staði segir Kristján ða helst megi í Gjástykki, Lakagígum og á Veiðivatnasvæðinu. Þá segir hann að um sé að ræða svo gott sem óraskaða gígaröð sem standi á jafnsléttu. „Það er dæmigert fyrir landrek og góður staður til að sjá hvernig landrekið virkar,“ segir hann.

„Það eru ekki sambærilegar heilar gígaraðir á suðvesturhorninu eða Reykjanesi,“ segir Kristján aðspurður um hvort röðin sé einstök fyrir svæðið. Bætir hann við að búið sé að skemma meirihluta slíkra staða á Reykjanesi með efnistöku.

Gufan sem stígur upp úr hrauninu á ákveðnum stöðum getur ...
Gufan sem stígur upp úr hrauninu á ákveðnum stöðum getur sett töfrandi blæ á umhverfið. Mynd/Ellert Grétarsson

Frekari borun myndi draga úr aðdráttarafli staðarins

Með frekari borunum á staðnum eða virkjun segir Kristján að það myndi draga verulega úr aðdráttarafli fyrir ferðamenn til að skoða staðinn. „Fólk kemur ekki oft til Íslands til að skoða virkjanir heldur vill það lítt snortna náttúru,“ segir hann og bætir við að einfalt væri að gera enn meira úr svæðinu og jarðfræðilegri merkingu þess. Segir hann tengingu þess við vísindin og vísindasöguna til dæmis sterka og að með svipað gos í Kröflueldum hafi loks landrekskenningin verið staðfest um að landið væri að gliðna.

Kristján tekur fram að gígaröðin við Eldvörp sé ekki jafn tilkomumikil og Lakagígar, en þó sé um að ræða stað sem sé nálægt höfuðborginni og mikilli umferð t.d. ferðamanna. „Þarna er fórnað merkum jarðminjum fyrir tiltölulega litla viðbót við Svartsengi,“ segir Kristján að lokum.

mbl.is

Bloggað um fréttina

Innlent »

Mótmælendur ávörpuðu þingmenn

21:41 Mótmælendur, sem höfðu safnast saman á þingpöllum Alþingis fyrr í kvöld, ávörpuðu þar þingmenn og hvöttu þá til þess að nýta fyrirspurnartíma á morgun til þess að spyrjast fyrir um vinnubrögð Útlendingastofnunar í máli Eze Okafor. Meira »

„Sá eini sem ekki fer listaveginn í lífinu“

21:33 Ísak Valsson er dúx Verzlunarskóla Íslands, með meðaleinkunnina 9,7, en hann hlaut verðlaun fyrir góðan námsárangur í íslensku, stærðfræði og eðlisfræði við útskriftina. Meira »

Fái námið metið upp í háskólaeiningar

20:24 Vefskólinn og Copenhagen School of Design and Technology (KEA) hafa gert með sér samstarfssamning sem gerir nemendum Vefskólans kleift að fá námið að fullu metið upp í háskólaeiningar. Meira »

Ekki megi hjóla á ákveðnum leiðum

20:22 Í þingsályktunartillögu að samgönguáætlun fyrir árin 2015 – 2018 sem liggur fyrir á Alþingi er stefnt að því að umferð hjólandi vegfarenda verði ekki leyfð meðfram umferðarmestu þjóðvegum landsins. Samhliða því er gert ráð fyrir að möguleikar á notkun hjólreiða sem samgöngugreinar á höfuðborgarsvæðinu og á suðvesturhorni landsins verði efldir verulega. Meira »

Verður heimilt að leigja út í 90 daga

20:18 Alþingi samþykkti í dag frumvarp Ragnheiðar Elínar Árnadóttur, iðnaðar- og viðskiptaráðherra, til breytinga á lögum um veitingastaði, gististaði og skemmtanahald. Fjörutíu þingmenn greiddu atkvæði með frumvarpinu, tveir sátu hjá og 21 þingmaður var fjarstaddur. Meira »

Tómas fagnar rannsókn málsins

19:49 „Til að taka af öll tvímæli þá fagna ég því að þetta flókna mál sé rannsakað, líkt og aðrir samstarfsmenn mínir á Landspítala, en forsendur slíkra rannsókna hljóta þó að vera að rannsakendur hafa aðgang að nauðsynlegum gögnum bæði hérlendis og í Svíþjóð,“ segir Tómas Guðbjartsson, yfirlæknir og prófessor, í yfirlýsingu sem hann sendi fjölmiðlum í kvöld. Meira »

Feðgar mætast í fyrsta sinn

19:30 Jóhann Ingvason og Örn Leó, sonur hans, taka nú í fyrsta sinn þátt í Íslandsmótinu í skák. Þetta er jafnframt í fyrsta skipti í 103 ára sögu mótsins sem feðgar eru á meðal keppenda, en þeir mætast í 7. umferð. Meira »

Sagði lögreglu að koma sér í burtu

19:31 Lögreglan þurfti að stjórna umferð eftir Kringlumýrarbraut og Miklubraut á sjöunda tímanum í dag til þess að auðvelda sjúkraflutningsmönnum leið sína með alvarlega veikan mann um borð í sjúkrabifreið. Þurfti hann að komast sem allra fyrst á sjúkrahús vegna veikinda sinna. Meira »

Úttekt á leiguíbúðum við afhendingu

19:30 Leigjandi og leigusali eiga að gera úttekt á ástandi leiguíbúðar áður en afhending þess fer fram og við lok leigutíma. Þetta er meðal breytingartillagna sem velferðarnefnd skilaði af sér við frumvarp Eyglóar Harðardóttur, félags- og húsnæðismálaráðherra, um húsaleigulög. Meira »

Ósammála meirihluta nefndarinnar

19:09 Sigurður Ingi Jóhannsson forsætisráðherra sagðist á Alþingi í dag ekki vera sammála meirihluta efnahags- og viðskiptanefndar Alþingis sem leggur til að ekki verði fallið frá heimildum um tilfærslu í samsköttun hjóna. Meira »

Elsta fangelsi landsins lokað

19:01 „Við erum búin að reka þarna fangelsi samfellt í 142 ár svo það er ákaflega sérkennileg tilfinning að loka þessu húsi,“ segir Páll Winkel fangelsismálastjóri en Hegningarhúsinu við Skólavörðustíg verður lokað á morgun og er komandi nótt því sú síðasta sem fangi afplánar í fangelsinu. Meira »

Ilmur brast í söng í borgarstjórn

18:36 Ilm­ur Kristjáns­dótt­ir, vara­borg­ar­full­trúi Bjartr­ar framtíðar, brast í söng á fyrsta sameiginlega fundi borgarstjórnar og ofbeldisvarnarnefndar Reykjavíkur í dag. Söng hún íslenska útgáfu af laginu Imagine eftir John Lennon, en S. Björn Blön­dal, odd­viti Bjartr­ar framtíðar, spilaði undir á gítar. Meira »

Sér fegurð í því dimma og drungalega

18:30 Hún vorkennir foreldrum sínum, því hún setur hræ af dýrum sem hún finnur í frystinn hjá þeim. Hún er heilluð af fegurð dauðra dýra og notar þau sem myndefni en hún hefur ástríðu fyrir ljósmyndun. Meira »

Grunaður um að hafa rænt mann í strætóskýli

18:11 Hæstiréttur staðfesti í dag úrskurð Héraðsdóms Reykjaness um að karlmanni, sem er grunaður um að hafa rænt annan mann í strætóskýli í Kópavogi, var gert að sæta gæsluvarðhaldi til föstudagsins 3. júní. Meira »

Mótmæla á þingpöllum

17:05 Mótmælin á vegum No Borders Iceland sem fóru fram í anddyri innanríkisráðuneytisins hafa færst yfir á þingpalla Alþingis þar sem nú fer fram þingfundur. Ragn­heiður Freyja Krist­ín­ar­dótt­ir, einn skipu­leggj­andi mót­mæl­ana, segir engin svör hafa borist frá Ólöfu Nordal eða innanríkisráðuneytinu í dag. Meira »

Hefði spurt guð um Icesave

18:12 Þegar Guðrún Margrét Pálsdóttir skilaði inn undirskriftum vegna framboðs síns til forseta þekktu meðlimir kjörstjórnar hana ekki. Hún lætur lítið fylgi þó ekki á sig fá og heldur ótrauð áfram í guðs nafni. Meira »

Bornir út úr Ýmishúsinu í fyrramálið

17:47 Menningarsetur múslima verður borið út úr Ýmishúsinu í Skógarhlíð í fyrramálið klukkan tíu, í samræmi við úrskurð Héraðsdóms Reykjavíkur frá því í byrjun mánaðarins. Stofnun múslima á Íslandi, sem á húsið, höfðaði mál gegn Menningarsetrinu og vildi að trúarfélagið færi úr húsinu. Meira »

Miðbær númer tvö á höfuðborgarsvæðinu

17:05 Um næstu áramót verður hafist handa við nýtt 620 íbúða hverfi fyrir sunnan Smáralindina. Hefur verkefnið fengið heitið 201 Smári. Ingvi Jónasson hjá Klasa ehf, sem er þróunaraðili verkefnisins, segir að hugmyndin sé að gera nýtt miðsvæði sem verði í raun miðbær númer tvö á höfuðborgarsvæðinu. Meira »
Toyota yaris árg. 2002
Toyota yaris árg. 2002. Ekinn 173 þús. skoðaður 2017. Verð: 550.000. Uppl.í síma...
Antiksalan
Antíkhúsgögn og munir í úrvali. Skoðið heimasíðuna. Erum á Facebook. Opið frá kl...
 
Kennarar
Grunn-/framhaldsskóla
Grunnskólinn á Ísafirði Lausar eru til...
Samkoma
Félagsstarf
Kveðjusamkoma kl. 20 í Kristniboðssaln...
Útboð viðbygging v íþróttamiðstöðina
Tilboð - útboð
Útboð Fjallabyggð óskar e...
Útboð
Tilboð - útboð
Útboð Veiðifélag Mýrarkvíslar ósk...