Ein helsta heilbrigðisógnin í dag

Sífellt fleiri stofnar fjölónæmra baktería, sem eru ónæmar fyrir nánast ...
Sífellt fleiri stofnar fjölónæmra baktería, sem eru ónæmar fyrir nánast öllum sýklalyfjum, berast hingað til lands iStockphoto

Sífellt fleiri stofnar fjölónæmra baktería, sem eru ónæmar fyrir nánast öllum sýklalyfjum, berast hingað til lands. Karl G. Kristinsson, prófessor og yfirlæknir sýklafræðideildar Landspítalans, hélt erindi um ónæmi baktería og sýklalyfjanotkun á Læknadögum í Hörpu í gær. Þar sagði hann að um væri að ræða raunverulega og vaxandi ógn. Alþjóðaheilbrigðismálastofnunin, WHO, segir að verði ekkert að gert gæti ástandið í heilbrigðismálum orðið eins og það var fyrir tilkomu sýklalyfjanna og skilgreinir aukið ónæmi fyrir sýklalyfjum sem eina helstu heilbrigðisógnina sem heimurinn stendur frammi fyrir í dag.

Karl segir ónæmi fyrir sýklalyfjum talsvert minna hér en í flestum öðrum löndum. Það megi einkum skýra með tvennu. Annars vegar að hér á landi sé tiltölulega minni notkun sýklalyfja fyrir fólk en í mörgum öðrum löndum, hins vegar sé Ísland í sérflokki hvað varðar litla sýklalyfjanotkun í landbúnaði.

Að sögn Karls er um að ræða þrjár tegundir baktería; „Multiresistant“, sem eru ónæmar fyrir þremur flokkum sýklalyfja eða fleirum, „Extensively resistant“ og „Panresistant“.

„Extensively resistant“ eru ónæmar fyrir öllum þekktum sýklalyfjum nema einu eða tveimur og heitir annað þeirra Colistin. Þær eru mjög útbreiddar í Asíu, á austurströnd Bandaríkjanna, Grikklandi og Ítalíu. Vegna þessarar miklu útbreiðslu hefur notkun Colistins aukist mikið, t.d. í landbúnaði í Kína og víðar og finnst ónæmið nú í 15-20% kínverskra landbúnaðarafurða sem greindar voru og í um 1% fólki í Kína sem aldrei hefur tekið lyfið. Karl segir það vera mikið áhyggjuefni ef þetta ónæmi berist í fjölónæmu bakteríurnar á þennan hátt, því þannig verða þær ónæmar fyrir öllum sýklalyfjum. Eftir að þessar niðurstöður frá Kína voru birtar hefur sams konar ónæmi fundist í fólki og kjúklingum í Danmörku, Englandi, Hollandi og Portúgal. Í Danmörku og Englandi var um að ræða innflutt kjúklingakjöt.

Í fyrra fundust bakteríur ónæmar fyrir nánast öllum sýklalyfjum í þremur einstaklingum hér á landi.

Við erum á tánum

Gegn þeirri síðastnefndu, „Panresistant“, dugar ekkert sýklalyf. Þessar bakteríur hafa ekki greinst hér á landi. „Þær eru sem betur fer sjaldgæfar, en ef þær breiðast út áður en við finnum ný sýklalyf er voðinn vís,“ segir Karl. „Við erum á tánum til að koma í veg fyrir að þessar bakteríur berist hingað til Íslands og breiðist hér út og við skimum fyrir þeim hjá fólki sem kemur á Landspítalann og kemur frá tilteknum löndum eða hefur verið á sjúkrahúsum erlendis.“

Slíkar skimanir voru um 12.000 í fyrra, þær hafa hátt í fjórfaldast á fáum árum og skýra má það að hluta með auknum ferðalögum Íslendinga til Asíu og annarra fjarlægra slóða.

Nýtt tæki leitar að bakteríum

– Hvað gerist ef bakteríur sem þessar ná að breiðast út? „Það þýðir að horfur sjúklinga með alvarlegar sýkingar versna. Yfirleitt hefur fólk ekki hugmynd um að það beri þessar bakteríur fyrr en það fær sýkingu af einhverju tagi, en þá virka sýklalyf ekki. Þær geta þannig verið hluti af örveruflóru okkar og við vitum ekki af þeim fyrr en eða ef við sýkjumst af þeim.“

Um áramótin var tekið í gagnið nýtt tæki á spítalanum sem leitar að fjölónæmum bakteríum með því að leita að ónæmisgenunum í bakteríunum, en þannig finnast þær fyrr en með öðrum aðferðum. Karl segir þessa aðferð dýrari en þær sem áður voru notaðar og því sé það einkum notað hjá þeim sem séu í einangrun.

Í betri aðstöðu en aðrar þjóðir

Karl segir að fyrir um tveimur árum hafi Sóttvarnastofnun Evrópusambandsins, ECDC, áætlað að um 400.000 sýkingar vegna ónæmra baktería kæmu upp í Evrópu árlega. Dauðsföll vegna þeirra hefðu verið um 25.000. „Á síðasta ári samþykkti WHO ályktun um að yrði ekki gripið til tafarlausra aðgerða stefndi lýðheilsa í heiminum í að við værum að komast á sama stað og fyrir heimstyrjöldina síðari þegar fólk lést úr einföldum sýkingum. Það hefur verið varað við þessu í áratug, jafnvel lengur, og stjórnvöld gætu t.d lagt sitt af mörkum með því að hvetja lyfjafyrirtækin til að þróa ný sýklalyf.“

Er þetta eitthvað sem almenningur á Íslandi þarf að hafa áhyggjur af? „Þetta virðist geta breiðst hratt út og spurningin er hvort það takist að þróa ný sýklalyf í tæka tíð. Við erum í betri aðstöðu en flest önnur lönd til að hefta útbreiðsluna; Við erum eyja, erum með eigin landbúnaðarframleiðslu og getum stjórnað innflutningi á þeim. En það er ekkert hægt að líta framhjá því að þetta er ein alvarlegasta ógn sem við stöndum frammi fyrir varðandi lýðheilsu. Ég hef stundum líkt þessu við gróðurhúsaáhrifin.“

Karl G. Kristinsson prófessor og yfirlæknir á Landspítalanum í ræðustól ...
Karl G. Kristinsson prófessor og yfirlæknir á Landspítalanum í ræðustól á Læknadögum í Hörpu í gær. Golli / Kjartan Þorbjörnsson

Innlent »

Stjórnandi í unglingastarfi ákærður

Í gær, 23:40 Karlmaður, sem gegndi stöðu stjórnanda í kristilegu unglingastarfi, hefur verið ákærður fyrir kynferðisbrot gegn stúlku. Málið var þingfest í Héraðsdómi Reykjavíkur í dag samkvæmt frétt Ríkisútvarpsins en meint brot voru framin árið 2015. Meira »

Sigraði á Reykjavíkurskákmótinu

Í gær, 23:31 GAMMA Reykjavíkurskákmótinu 2017 lauk í dag með sigri Hollendingsins Anish Giri. Giri var stigahæstur keppenda og talinn sigurstranglegastur fyrirfram en þurfti þó á öllum sínum hæfileikum að halda að því er segir í fréttatilkynningu. Giri hlaut alls 8,5 vinning úr skákunum tíu. Meira »

Spáð snjókomu og lélegu skyggni

Í gær, 22:31 Spáð er talsverðri rigningu sunnanlands á morgun samkvæmt upplýsingum frá Veðurstofu Íslands. Búist er við snjókomu og lélegu skyggni um tíma suðvestanlands síðdegis eða annað kvöld. Meira »

Loforðið svikið á örfáum mánuðum

Í gær, 21:46 „Fyrst og fremst út af þessum kosningasvikum sem þarna áttu sér stað. Það var búið að lofa því fyrir kosningar ætti ekki hreyfa við þessu og síðan eru ekki liðnir nema örfáir mánuðir og þá er búið að svíkja það. Með því er líka verið að ganga gegn samþykktum landsfundar sem ég tel líka mjög alvarlegt.“ Meira »

Hver verða áhrif Brexit á nemendur?

Í gær, 20:28 „Við tókum þátt í pallborðsumræðum um Brexit og hver næstu skref stúdenta, þá sérstaklega í Bretlandi, eru varðandi Brexit,“ segir Aldís Mjöll Geirsdóttir í samtali við mbl.is. Hún og Sunna Mjöll Sverrisdóttir eru staddar í Bretlandi á vegum LÍS, Landssamtaka íslenskra stúdenta. Meira »

Rannsaka samspil hafíss og lofts

Í gær, 19:55 „Fyrir nokkrum árum kom ég til Íslands og ræddi við gamlan kollega minn, Pál Bergþórsson fyrrverandi veðurstofustjóra, yfir kaffibolla,“ segir Hafliði Helgi Jónsson, prófessor við veðurfræðideild Flotaháskólans (Naval Postgraduate School, NPS) í Monterey í Kaliforníu. Meira »

Forsetinn fagnaði með gömlum nágrönnum

Í gær, 18:49 Forseti Íslands, Guðni Th. Jóhannesson, og fjölskylda hans fögnuðu með fyrrverandi nágrönnum sínum þegar blásið var til Barnamenningarhátíðar á Seltjarnarnesi í dag. Hátíðin fór fram á Eiðistorgi, í Bókasafninu og Galleríi Gróttu og tóku um hundrað börn þátt. Meira »

LSH kannast ekki við tölur Þorsteins

Í gær, 19:32 Landspítalinn kannast ekki við þær tölur sem lagðar eru fram í viðtali Morgunblaðsins við félags- og jafnréttisráðherra í dag. Meira »

Prjónagjörningur hápunkturinn

Í gær, 18:30 Á Prjónagleðinni 2017 á Blönduósi verður meira en bara slétt og brugðið, fyrst á réttunni, svo á röngunni, tjú, tjú og trallalla. Textílsetur Íslands hefur fengið ástríðuprjónara, prjónahönnuði og alls konar listafólk héðan og þaðan til að fitja upp á margvíslegum prjónatengdum skemmtilegheitum aðra helgina í júní. Meira »

Ýmislegt upp úr Ævintýrakistunni

Í gær, 18:30 Í samfélaginu á Sólheimum í Grímsnesi leggjast allir á eitt við uppsetningu á nýju íslensku barnaleikriti, Ævintýrakistunni. Kokkurinn samdi tónlistina, flytur hana, syngur og leikur og leikstjórinn samdi verkið með íbúa Sólheima í huga. Meira »

Lítið eftirlit með erlendum fyrirtækjum

Í gær, 18:20 Fulltrúar fjölda opinberra stofnana funduðu í gær um undirboð erlendra ferðaþjónustuaðila á íslenskum ferðaþjónustumarkaði. Það var ASÍ sem átti frumkvæðið að fundinum en að sögn Halldórs Grönvold aðstoðarframkvæmdastjóra var niðurstaða fundarins sú að umrædd starfsemi „flýtur milli laga“. Meira »

„Enn einn erfiði fundurinn“

Í gær, 17:48 „Stjórnin kynnti áætlun um hvernig klára á önnina. Þetta var að mestu kynning á því að fjármagn lægi fyrir út önnina og næstu önn,“ segir Jör­und­ur Rafn Arn­ar­son, deild­ar­stjóri við skap­andi tækni í Kvik­mynda­skól­an­um. Meira »

Ekki forgangsraðað til þeirra sem sárast þurfa

Í gær, 17:17 Fjármunum ríkisins er ekki forgangsraðað til þeirra sem sárast þurfa á þeim að halda. Hægt er að lesa úr fjármálaáætlun fyrir 2018-2022 að fjárhagsstaða ríkissjóðs sé mjög góð en að sama skapi er ekki hægt að sjá að nýta eigi hina góðu fjárhagsstöðu til að bæta stöðu fólks sem býr við kröpp kjör eða fátækt svo sem vegna fötlunar, sjúkdóma, slysa eða atvinnuleysis. Meira »

Skipun nefndarinnar í vinnslu

Í gær, 16:41 Skipun eftirlitsnefndar sem tilkynnt var um í kjölfar sáttar Samkeppniseftirlitsins og Íslandspósts í febrúar er í vinnslu. Forstjóri Samkeppniseftirlitsins segir það ekki óeðlilegt að ekki sé búið að skipa nefndina 10 vikum eftir að sáttin var kunngjörð. Meira »

Beitti sambýliskonu sína líkamlegu ofbeldi

Í gær, 15:12 Hæstiréttur staðfesti í dag sex mánaða nálgunarbann Héraðsdóms Reykjavíkur yfir karlmanni vegna ofbeldis sem hann er talinn hafa beitt sambýliskonu sína, m.a. með því að kýla hana ítrekað í eyrað og þrengja peysu að hálsi konunnar þannig að för voru greinileg á eftir. Meira »

Vegurinn illa farinn af aurbleytu

Í gær, 17:01 Vegagerðin vekur athygli á því að suðvestan- og vestanlands muni kólna hratt næstu klukkustundirnar. Fyrir vikið komi til með að snjóa nokkuð á Hellisheiði, í Þrengslum, á Mosfellsheiði og Lyngdalsheiði og einnig um miðjan dag á Vatnaleið, Bröttubrekku og Holtavörðuheiði. Meira »

„Geggjað gaman“ að vinna Skólahreysti

Í gær, 15:51 Handstyrkurinn varð meðal annars til þess að lið Síðuskóla á Akureyri setti Íslandsmet í hraðaþraut Skólahreystis í gær. Liðsmaðurinn Ragúel Pino Alexandersson er ekki óvanur því að setja met. mbl.is ræddi við metnaðarfulla unglinga sem eru í sæluvímu með sigurinn í keppninni. Meira »

Engin útistandandi málarekstur

Í gær, 14:10 Fjórir fjárfestingasjóðir sem fengu heimild Hæstaréttar í janúar til að leggja spurningar fyrir dómkvadda matsmenn hafa fallið frá beiðninni. Krafan var sett fram vegna fyrirhugaðs málareksturs á hendur ríkinu vegna löggjafar um meðferð aflandskrónueigna. Meira »