Vatnsfell fær að heita Wattsfell

Horft yfir Öskjuvatn. Þorvaldstindur til vinstri, Víti til hægri og ...
Horft yfir Öskjuvatn. Þorvaldstindur til vinstri, Víti til hægri og Wattsfell því sem næst fyrir miðju lengst í suðri.

Vatnsfell við Öskju í sunnanverðum Dyngjufjöllum skal héðan í frá heita Wattsfell, samkvæmt niðurstöðu Örnefnanefndar. Fjallið, sem er 1.308 metra hátt, hafði fyrr á árunum þetta nafn og var kennt við breska landkönnuðinn William Lord Watts.

Fyrstur yfir Vatnajökul

Watts ferðaðist þrisvar til Íslands, árin 1871, 1874 og 1875, í þeim megintilgangi að ganga yfir Vatnajökul. Síðasta árið náði hann að þvera jökulinn fyrstur manna svo sögur fari af, ásamt fimm íslenskum félögum sínum. Hann gerði síðan út sér leiðangur til að skoða ummerki eftir stóra eldgosið í Öskju þá um vorið. Eru til hrikalegar lýsingar á því þegar veggir öskjunnar hrynja niður í djúpin þar sem nú er Öskjuvatn. Afleiðingar umrædds eldgoss í Öskju urðu miklar. Aska lagðist yfir norðan- og austanvert landið svo að bæir lögðust í eyði. Það kom flutningum Íslendinga til Kanada af stað.

Á sinni tíð skrifaði Watts greinar og bækur um ferðir sínar sem urðu víða kunnar. Árið 1910 var Wattsfell nefnt til heiðurs honum og til að minnast þessa frækna leiðangurs. Var nafnið allvíða notað í bókum og á landakortum og stóð til ársins 1941. Þá var því var breytt af Örnefnanefnd, ásamt fleiri nöfnum sem þóttu ekki hæfa á Íslandi að mati nefndarinnar. Vatnsfell skyldi það heita. Mörgum sem til þekkja hefur hins vegar fundist örnefni þetta úr takti við veruleikann, enda stendur fjallið allfjarri sjálfu Öskjuvatni.

Að fá breytingu á nafni fjallsins í gegn – og staðfestingu þar að lútandi – hefur tekið langan tíma. Það var árið 2003 sem Víðir Gíslason á Akureyri byrjaði að vinna í málinu, en hann hefur í tímans rás safnað ýmsum heimildum um Íslandsleiðangra Watts og byggði erindi sín til Örnefnanefndar á þeim. Nefndin úrskurðaði 2004 að Vatnsfellsnafnið skyldi standa og vera á kortum með tilliti til hefðar. Wattsfellsnafnið mætti þó fljóta með til dæmis á landakortum og vera innan sviga. Nú hefur nefndin snúið blaðinu við. William Lord Watts er „kominn á kortið“ í orðsins fyllstu merkingu.

Til upprunalegs horfs

„Það er því niðurstaða Örnefnanefndar að örnefnið Wattsfell skuli endurreist og fært til upprunalegs horfs. Á útgefnum kortum þykir þannig rétt að standi Wattsfell. Þar sem því verður við komið t.d. á opinberum gagnagrunnum sem bjóða upp á slíkt, er þó rétt að Vatnsfell sé skráð sem aukanafn,“ segir í úrskurði.

Watts til Los Angeles

William Lord Watts var fæddur í London árið 1850. Hann nam m.a. jarðfræði og steindafræði við Kings College, sem sennilega hefur vakið spenning fyrir Íslandsferðum, ásamt miklum áhuga á fjallgöngum. Watts skrifaði tvær bækur um þær ferðir og hélt fyrirlestra hjá á ýmsum stöðum í Lundúnum.

Í formála að íslenskri útgáfu bókar Watts stendur að hann hafi látist árið 1877, aðeins 27 ára. Í ljós kom hins vegar að hann flutti til Bandaríkjanna það ár og bjó lengst af og starfaði í Los Angeles. Sinnti meðal annars jarðfræðirannsóknum og ráðgjöf í tengslum við olíuvinnslu og námagröft, ásamt því að skrifa bækur og ritgerðir um þau efni. Hann lést árið 1921, um borð í skipi á leið til Trinidad, hvar hann sinnti olíurannsóknum.

„Saga hans var um margt óþekkt,“ segir Víðir. „En þetta var afar ánægjulegt ferðalag með Watts. Náðst hefur að bæta áratugum við lífshlaup Watts. Margt viðvíkjandi þessum merka manni hefur komið fram í dagsljósið – sem vert er að halda til haga,“ segir Víðir Gíslason.

Orðstírinn og afrekin

„Mér hefur fundist miður í ljósi orðstírs og afreka þessa heiðursmanns og tengsla við Öskju, að nafn hans skyldi afbakað á þann hátt sem gert var,“ segir Víðir Gíslason sem hefur sína kenningu um hvers vegna nafni fjallsins var breytt á sínum tíma.

„Já, þegar Vatnsfellsnafnið var tekið upp árið 1941 var staða Íslands brothætt. Bretar höfðu hernumið landið og margir ansi viðkvæmir fyrir hvers konar erlendum áhrifum. Sennilega hefur það haft afgerandi áhrif á niðurstöðu þáverandi Örnefnanefndar. Einnig var stofnun lýðveldis í undirbúningi,“ segir Víðir Gíslason. „Sennilega hefur þótt ástæða til að halda í það sem íslenskt var og draga úr erlendum áhrifum. En nú hefur verið bætt úr þessu sem mér finnst mjög ánægjulegt.“

Þorvaldstindur og Knebelsvarða

Við Öskju og í Dyngjufjöllum eru örnefni – fleiri en Wattsfell – sem vísa til þekktra manna. Þar er til Þorvaldstindur, 1.510 metra hár, nefndur eftir Þorvaldi Thoroddsen náttúrufræðingi. Einnig Knebelsvarða. Þjóðverjarnir Walther von Knebel jarðfræðingur og Max Rudloff málari fórust í Öskjuvatni árið 1907. Jarðneskar leifar þeirra fundust aldrei en slysið jók mjög á umtal um Öskju og sveipaði staðinn dulúð, sem enn er til staðar.

Knebelsvarða var hlaðin af unnustu von Knebels, Inu von Grumkow. Varðan stendur í námunda við gíginn Víti, þangað sem flestir Öskjufarar koma.

William Lord Watts.
William Lord Watts.
Víðir Gíslason.
Víðir Gíslason. Skapti Hallgrímsson
Ferðamenn á göngu við Öskju í Dyngjufjöllum.
Ferðamenn á göngu við Öskju í Dyngjufjöllum. Sigurður Bogi Sævarsson

Bloggað um fréttina

Innlent »

Breytingar á stjórnsýslu Akureyrar

20:23 Bæjarráð Akureyrarbæjar hefur samþykkt tillögur stjórnsýslunefndar bæjarráðs um umbætur á stjórnsýslu bæjarins. Er markmið umbótanna „að laga stjórnsýslu bæjarins að breyttum tímum og ná fram aukinni skilvirkni til hagsbóta fyrir bæjarbúa,“ að því er segir í tilkynningu frá bænum. Meira »

Hvernig er viðbragðsáætlun fyrir Kötlu

19:53 Talsverð skjálftavirkni hefur verið í Kötlu síðustu daga og hafa Almannavarnir lýst yfir óvissustigi vegna þessa. Þó óvíst sé hvort til jökulhlaups eða eldgoss komi er gott að vera meðvitaður um hvernig skal bregðast við kunni náttúruhamfarir að vera í aðsigi. Meira »

Uppfinningamaður á Djúpavogi

19:30 Það kennir margra grasa á alþjóðlegu sýningunni Iceland Fishing Expo 2016 í Laugardalshöll og þar er margt merkilegt að sjá. Meðal annars skötuskurðarvél, sem Karl Jónsson, vélasmiður og eigandi Smástáls á Djúpavogi, hannaði fyrir útgerðarfyrirtækið Vísi hf. í Grindavík. Meira »

Preben og Dagný efst í NA

19:23 Dagný Rut Haraldsdóttir, 32 ára gömul tveggja barna móðir, mun verma annað sætið á lista Bjartrar framtíðar í Norðausturkjördæmi. Áður hafði verið greint frá því að Preben Pétursson, mjólkurtæknifræðingur og framkvæmdastjóri, myndi leiða listann. Meira »

Samþykktur listi Sjálfstæðisflokks í SV

19:15 Sjálfstæðisflokkur hefur birt fullan framboðslista í Suðvesturkjördæmi fyrir alþingiskosningarnar sem fram fara 29. október. Meira »

Hefja innheimtu við Sólheimajökul

18:52 Félagið Bergrisi ehf. og Landeigendafélagið Sólheimajökli hafa gert með sér samning um uppsetningu á stöðumælastaurum við rætur Sólheimajökuls en hingað til hefur ekki verið tekið gjald fyrir þá þjónustu. Fyrsta skóflustunga vegna verksins var tekin í gær. Meira »

Virknin er á vatnasviði Múlakvíslar

17:43 Fundi vísindaráðs almannavarnadeildar ríkislögreglustjóra lauk nú síðdegis í dag, en farið var yfir þá stöðu sem er uppi vegna aukinnar skjálftavirkni í Kötlu. Ákveðið var að farið yrði með aukinn rannsóknarbúnað nær upptökum jarðskjálftanna á morgun til að hafa betri yfirsýn yfir virknina. Meira »

Almannavarnir lýsa yfir óvissustigi

18:05 Ríkislögreglustjórinn í samráði við lögreglustjórann á Suðurlandi hefur ákveðið að virkja viðbragðsáætlun vegna eldgoss undir Mýrdalsjökli á óvissustigi. Þetta kemur fram í tilkynningu frá Almannavörnum. Meira »

Kyssti þyrluna bless eftir síðustu ferð

17:22 Mikið fjölmenni kom saman í flugskýli Landhelgisgæslunnar í dag til að taka á móti Benóný Ásgrímssyni þyrluflugstjóra, þegar hann lauk síðasta flugi sínu fyrir Gæsluna. Segist hann ekki hafa haft hugmynd um að á móti honum yrði tekið með þessum hætti, og sé í raun furðu lostinn. Meira »

Sigurður Ingi talar á flokksþingi

17:18 Dagskrá flokksþings Framsóknarflokksins sem fram fer um helgina hefur verið breytt. Upphaflega var ekki gert ráð fyrir því í dagskrá að Sigurður Ingi Jóhannsson forsætisráðherra héldi ræðu á fundinum þar til henni var breytt. Meira »

Segja stefna í glapræði

16:34 Stjórn Félags nýrnasjúkra skorar á Sjúkratryggingar Íslands að draga til baka uppsögn á samningi við Landspítalann um ígræðslu nýrna frá lifandi gjöfum. Óttast félagið að með uppsögninni stefni í algjört glapræði. Þetta kemur fram í tilkynningu frá stjórn félagsins. Meira »

Fær miskabætur vegna gæsluvarðhalds

16:20 Héraðsdómur hefur dæmt íslenska ríkið til að greiða karlmanni 550.000 kr. í miskabætur vegna gæsluvarðhaldsvistar í 36 daga þar sem sakamál á hendur honum var fellt niður. Maðurinn, sem bjó erlendis, var sakaður um kynferðisbrot, eftirlýstur á Schengen-svæðinu og síðan framseldur til Íslands. Meira »

Braut gegn 14 ára barni

15:23 Héraðsdómur Reykjaness hefur dæmt karlmann í 18 mánaða skilorðsbundið fangelsi fyrir kynferðisbrot. Hann var sakfelldur fyrir að hafa átt í samskiptum við 14 ára stúlku með það í huga að stunda með henni kynlíf, og fyrir að hafa haft samræði og önnur kynferðismök við stúlkuna. Meira »

Símasambandslausir undir jökli

15:19 „Ég er ótrúlega róleg yfir þessu,“ segir Margrét Harðardóttir um virknina í Kötlu. Margrét rekur bú á Mýrum í nágrenni Múlakvíslar ásamt eiginmanni sínum, Páli Eggertssyni. Hún viðurkennir að hún sé ekki jafn róleg vegna Páls, sem nú er að smala Álftaversafrétt. Meira »

Eltu norðurljósin um alla borg

14:34 Þeir Sævar Helgi Bragason og Snorri Þór Tryggvason hafa eytt drjúgum tíma í vikunni við að mynda norðurljósin sem hafa skartað sínu fegursta. Afraksturinn má sjá í þessu fallega myndskeiði sem þeir settu saman úr myndefni sem var tekið á 16 mismunandi stöðum í borginni og var myndað í 4K gæðum. Meira »

Flutt á bráðamóttöku eftir árekstur

15:22 Kona sem verið var að flytja í sjúkrabíl er hann lenti í árekstri við Borgarnes í dag var flutt á bráðamóttöku Landspítalans. Meira »

Katla minnir á sig

14:49 Á síðustu klukkustundum hafa nokkrir stórir jarðskjálftar orðið í Kötlu í Mýrdalsjökli. Katla á það til að minna á sig, en nú er tæp öld síðan hún gaus síðast. Meira »

„Ég er voða montinn“

14:01 Kári Stefánsson, forstjóri Íslenskrar erfðagreiningar, segir að fyrirtækinu hafi gengið miklu betur en hann þorði að vona í upphafi. Fyrirtækið heldur ráðstefnu í húsakynnum sínum í dag í tilefni af 20 ára afmæli sínu. Meira »
Viltu auka innkomu þína ? Egat Nuddsteinar og pottur 39.000 kr saman. (basalt nuddsteinar ásamt steinapotti )
Viltu auka business þinn.(Hot Stones) . Hlægilegt verð :Egat Nuddsteinar (Basalt...
Hreinsa þakrennur o.fl
Hreinsa þakrennur fyrir veturinn og tek að mér ýmis verkefni. Uppl. í síma 847 8...
Giftingar- og trúlofunarhringar frá ERNU
Handsmíðuð hringapör úr silfri með alexandrite-steini sem gefur mikið litaflóð. ...
Starttæki 560 amper start 60 amp hleðsla
Öflug startæki , gott verð 12 og 24 volt með klukkurofa, til á lager . 230 volt ...
 
Framhald uppboðs
Nauðungarsala
Uppboð Einnig birt á www.naudungarsolu...
Samkoma
Félagsstarf
Samkoma kl. 20 í Kristniboðs- salnum. G...
M helgafell 6016092819 vi
Félagsstarf
? HELGAFELL 6016092819 VI Mynd af aug...
Félagsstarf
Staður og stund
Aflagrandi 40 Opin vinnustofa kl. 9, fél...