Vatnsfell fær að heita Wattsfell

Horft yfir Öskjuvatn. Þorvaldstindur til vinstri, Víti til hægri og ...
Horft yfir Öskjuvatn. Þorvaldstindur til vinstri, Víti til hægri og Wattsfell því sem næst fyrir miðju lengst í suðri.

Vatnsfell við Öskju í sunnanverðum Dyngjufjöllum skal héðan í frá heita Wattsfell, samkvæmt niðurstöðu Örnefnanefndar. Fjallið, sem er 1.308 metra hátt, hafði fyrr á árunum þetta nafn og var kennt við breska landkönnuðinn William Lord Watts.

Fyrstur yfir Vatnajökul

Watts ferðaðist þrisvar til Íslands, árin 1871, 1874 og 1875, í þeim megintilgangi að ganga yfir Vatnajökul. Síðasta árið náði hann að þvera jökulinn fyrstur manna svo sögur fari af, ásamt fimm íslenskum félögum sínum. Hann gerði síðan út sér leiðangur til að skoða ummerki eftir stóra eldgosið í Öskju þá um vorið. Eru til hrikalegar lýsingar á því þegar veggir öskjunnar hrynja niður í djúpin þar sem nú er Öskjuvatn. Afleiðingar umrædds eldgoss í Öskju urðu miklar. Aska lagðist yfir norðan- og austanvert landið svo að bæir lögðust í eyði. Það kom flutningum Íslendinga til Kanada af stað.

Á sinni tíð skrifaði Watts greinar og bækur um ferðir sínar sem urðu víða kunnar. Árið 1910 var Wattsfell nefnt til heiðurs honum og til að minnast þessa frækna leiðangurs. Var nafnið allvíða notað í bókum og á landakortum og stóð til ársins 1941. Þá var því var breytt af Örnefnanefnd, ásamt fleiri nöfnum sem þóttu ekki hæfa á Íslandi að mati nefndarinnar. Vatnsfell skyldi það heita. Mörgum sem til þekkja hefur hins vegar fundist örnefni þetta úr takti við veruleikann, enda stendur fjallið allfjarri sjálfu Öskjuvatni.

Að fá breytingu á nafni fjallsins í gegn – og staðfestingu þar að lútandi – hefur tekið langan tíma. Það var árið 2003 sem Víðir Gíslason á Akureyri byrjaði að vinna í málinu, en hann hefur í tímans rás safnað ýmsum heimildum um Íslandsleiðangra Watts og byggði erindi sín til Örnefnanefndar á þeim. Nefndin úrskurðaði 2004 að Vatnsfellsnafnið skyldi standa og vera á kortum með tilliti til hefðar. Wattsfellsnafnið mætti þó fljóta með til dæmis á landakortum og vera innan sviga. Nú hefur nefndin snúið blaðinu við. William Lord Watts er „kominn á kortið“ í orðsins fyllstu merkingu.

Til upprunalegs horfs

„Það er því niðurstaða Örnefnanefndar að örnefnið Wattsfell skuli endurreist og fært til upprunalegs horfs. Á útgefnum kortum þykir þannig rétt að standi Wattsfell. Þar sem því verður við komið t.d. á opinberum gagnagrunnum sem bjóða upp á slíkt, er þó rétt að Vatnsfell sé skráð sem aukanafn,“ segir í úrskurði.

Watts til Los Angeles

William Lord Watts var fæddur í London árið 1850. Hann nam m.a. jarðfræði og steindafræði við Kings College, sem sennilega hefur vakið spenning fyrir Íslandsferðum, ásamt miklum áhuga á fjallgöngum. Watts skrifaði tvær bækur um þær ferðir og hélt fyrirlestra hjá á ýmsum stöðum í Lundúnum.

Í formála að íslenskri útgáfu bókar Watts stendur að hann hafi látist árið 1877, aðeins 27 ára. Í ljós kom hins vegar að hann flutti til Bandaríkjanna það ár og bjó lengst af og starfaði í Los Angeles. Sinnti meðal annars jarðfræðirannsóknum og ráðgjöf í tengslum við olíuvinnslu og námagröft, ásamt því að skrifa bækur og ritgerðir um þau efni. Hann lést árið 1921, um borð í skipi á leið til Trinidad, hvar hann sinnti olíurannsóknum.

„Saga hans var um margt óþekkt,“ segir Víðir. „En þetta var afar ánægjulegt ferðalag með Watts. Náðst hefur að bæta áratugum við lífshlaup Watts. Margt viðvíkjandi þessum merka manni hefur komið fram í dagsljósið – sem vert er að halda til haga,“ segir Víðir Gíslason.

Orðstírinn og afrekin

„Mér hefur fundist miður í ljósi orðstírs og afreka þessa heiðursmanns og tengsla við Öskju, að nafn hans skyldi afbakað á þann hátt sem gert var,“ segir Víðir Gíslason sem hefur sína kenningu um hvers vegna nafni fjallsins var breytt á sínum tíma.

„Já, þegar Vatnsfellsnafnið var tekið upp árið 1941 var staða Íslands brothætt. Bretar höfðu hernumið landið og margir ansi viðkvæmir fyrir hvers konar erlendum áhrifum. Sennilega hefur það haft afgerandi áhrif á niðurstöðu þáverandi Örnefnanefndar. Einnig var stofnun lýðveldis í undirbúningi,“ segir Víðir Gíslason. „Sennilega hefur þótt ástæða til að halda í það sem íslenskt var og draga úr erlendum áhrifum. En nú hefur verið bætt úr þessu sem mér finnst mjög ánægjulegt.“

Þorvaldstindur og Knebelsvarða

Við Öskju og í Dyngjufjöllum eru örnefni – fleiri en Wattsfell – sem vísa til þekktra manna. Þar er til Þorvaldstindur, 1.510 metra hár, nefndur eftir Þorvaldi Thoroddsen náttúrufræðingi. Einnig Knebelsvarða. Þjóðverjarnir Walther von Knebel jarðfræðingur og Max Rudloff málari fórust í Öskjuvatni árið 1907. Jarðneskar leifar þeirra fundust aldrei en slysið jók mjög á umtal um Öskju og sveipaði staðinn dulúð, sem enn er til staðar.

Knebelsvarða var hlaðin af unnustu von Knebels, Inu von Grumkow. Varðan stendur í námunda við gíginn Víti, þangað sem flestir Öskjufarar koma.

William Lord Watts.
William Lord Watts.
Víðir Gíslason.
Víðir Gíslason. Skapti Hallgrímsson
Ferðamenn á göngu við Öskju í Dyngjufjöllum.
Ferðamenn á göngu við Öskju í Dyngjufjöllum. Sigurður Bogi Sævarsson

Bloggað um fréttina

Innlent »

Utanríkisráðherra og börn með kveðju til Frakklands

Í gær, 22:43 Bæjarhátíðin Írskir dagar var sett á Akranesi með táknrænum hætti í dag. Börn af leikskólum bæjarins mættu á Akratorg og Lilja Alfreðsdóttir, utanríkisráðherra, ávarpaði gesti. Meira »

Mörg þúsund fljúga til Parísar

Í gær, 21:35 Nokkur þúsund Íslendingar fljúga til Frakklands um helgina til þess að styðja við íslensku landsliðsmennina í leik þeirra gegn Frökkum. WOW air áætlar að stuðningsmenn á þeirra vegum telji hátt í þrjú þúsund og Icelandair segir 1.300 farþega fljúga beint til Parísar í þeim tilgangi að styðja liðið. Meira »

Guðni heimsótti forsætisráðherra

Í gær, 21:19 Nýkjörinn forseti Íslands Guðni Th. Jóhannesson heimsótti í dag Sigurð Inga Jóhannsson forsætisráðherra í forsætisráðuneytið. Sigurður Ingi greinir frá þessu á Facebook-síðu sinni í dag. Meira »

Launin hækka um allt að 40%

Í gær, 21:06 Laun ráðuneytisstjóra hækka um mánaðamótin um hátt í 40% samkvæmt nýlegum úrskurði kjararáðs. Laun skrifstofustjóra hækka um 30%. Þetta kom fram í kvöldfréttum Ríkisútvarpsins. Meira »

Eplamaukið gerir kraftaverk

Í gær, 20:37 Í leikhléi á leikjum sínum á EM í knattspyrnu hlaða Íslendingarnir sig orku með því að neyta eplamauks sem framleitt er í grennd við bækistöðvar þeirra í Annecy. Franska útvarpssstöðin segir að þarna sé ef til vill komin uppskrift að góðri frammistöðu Íslendinga á EM. Meira »

Berjast fyrir afnámi verðtryggingar

Í gær, 20:14 Flokkur fólksins mun bjóða fram í öllum kjördæmum í komandi Alþingiskosningum. Flokkurinn hefur fengið listabókstafinn F að því er fram kemur í fréttatilkynningu. Flokkurinn berst fyrir hærri framfærslu öryrkja og eldri borgara og afnámi verðtryggingar en haldinn verður kynningarfundur á morgun. Meira »

15 sæti eftir í leiguflugi Grétars

Í gær, 19:26 Selja þarf 15 sæti til viðbótar í leiguflugið á vegum Grétars Sigfinns Sigurðarsonar frá Reykjavíkurflugvelli til Frakklands á næstu klukkutímum til þess að ferðalagið verði að veruleika. Greiða þarf fyrir opnun skrifstofu leiguflugfélagsins í fyrramálið en búið er að selja um 85 sæti af þeim 100 sem eru til sölu. Meira »

Fyrst kvenna forseti Lions

Í gær, 19:30 Guðrún Björt Yngvadóttir hefur verið kjörin 2. varaforseti Lionshreyfingarinnar á heimsvísu á alþjóðaþingi hennar í Fukuoka í Japan. Í samtali við Morgunblaðið segist Guðrún himinlifandi með kjörið, en hún er fyrsta konan sem kosin er til forystu hreyfingarinnar í nær hundrað ára sögu hennar. Meira »

Ný lyf breyta ásýnd krabbameina

Í gær, 18:54 Seinka þurfti krabbameinsmeðferð um tólf sjúklinga á Landspítalanum vegna þess að lyfin bárust ekki á réttum tíma. Lyfin eru ný tegund af krabbameinslyfjum sem örva ónæmiskerfið til að ráðast gegn krabbameinum. Meira »

Meintur veiðiþjófnaður enn í rannsókn

Í gær, 18:45 Embætti lögreglustjórans á Vestfjörðum er enn með til rannsóknar meintan veiðiþjófnað nokkurra manna í Hornvík á Hornströndum sem sagt var frá fyrr í mánuðinum. Ekki hefur náðst að yfirheyra alla í málinu. Meira »

Rækta býflugur og bjóða til skógargöngu

Í gær, 18:30 Þau Agnes og Guðfinnur una hag sínum vel á Galtalæk með hundinum Hróa og fleiri skepnum. Þau stunda skógrækt ásamt foreldrum Agnesar en hún er líka með fimm býflugnabú í skóginum. Í hverju búi eru um 60-80 þúsund flugur. Meira »

Ísland, land laust við ættarnöfn

Í gær, 18:09 Árangur íslenska landsliðsins á Evrópumótinu í knattspyrnu í Frakklandi hefur að vonum vakið mikla athygli. Dag eftir dag gera franskir fjölmiðlar sér mikið mat úr velgengi Íslands í mótinu. Leita þeir margvíslegra viðfangsefna til að fjalla um eyjuna í norðri og þjóð hennar. Meira »

Eldur í verkstæði í Dugguvogi

Í gær, 17:44 Slökkviliðið á höfuðborgarsvæðinu var kallað út rétt fyrir klukkan fimm síðdegis í dag þegar tilkynning barst um eld í iðnaðarhúsnæði í Dugguvogi í Reykjavík. Meira »

Þriggja bíla árekstur á Kringlumýrabraut

Í gær, 17:34 Umferð á Kringlumýrabraut í vesturátt við Skeifuna gengur hægt vegna þriggja bíla áreksturs sem varð nú fyrir skömmu.   Meira »

Nýja forsetafrúin í sendiráðsboði

Í gær, 16:59 Margt góðra gesta mætti í hið árlega þjóðhátíðarboð sendiherra Bandaríkjanna sem haldið var í gær, miðvikudag. Samkvæmi þetta er jafnan haldið í nálægð við þjóðhátíðardag Bandaríkjamanna sem er 4. júlí. Meira »

Ókyrrð á heimleið frá New York

Í gær, 17:43 Áfallateymi Rauða kross Íslands var kallað út í morgun til þess að hlúa að tveimur flugfarþegum eftir að upp kom mikil ókyrrð í flugi Icelandair á leiðinni frá New York til Íslands í morgun. Meira »

Leiti í smiðju handboltans

Í gær, 17:31 Franska vikuritið L'Express segir í umfjöllun í aðdraganda leiks Íslendinga og Frakka á EM í knattspyrnu, að franska liðið geti leitað í smiðju handboltaliðsins franska um hvernig beri að ganga til leiks gegn Íslendingum. Meira »

16 mánaða fangelsi fyrir ýmis afbrot

Í gær, 16:52 Héraðsdómur Reykjavíkur dæmdi í dag karlmann á þrítugsaldri í sextán mánaða fangelsi fyrir ýmis hegningar-, fíkniefna- og umferðarlagabrot. Var hann jafnframt sviptur ökurétti ævilangt. Meira »
Afghan hvolpur
Yndislegur og ljúfur afghan hvolpur til sölu. Hvolpurinn er tilvalinn fjölskyldu...
Maltese hvolpar til sölu
Þeir eru fæddir 08 .04.2016 .Verða tilbúnir til afhendingar (17.06.2016) þeir v...
1268 m/2 iðnaðarhúsnæði á Jótlandi til sölu
Í húsnæðinu var áður starfrækt húsgagnaverksmiðja, stórt rafmagnsinntak. Til gr...
Bátakerru stolið
Þessari kerru var stolið um Hvítasunnuhelgina í bryggjuhverfinu í Reykjavík. Þei...
 
Rafvirki/vélfræðingur neskaupstað
Iðnaðarmenn
Rafvirki/vélfræðingur á Neskaupsstað ...
Framhald uppboðs
Nauðungarsala
Uppboð Einnig birt á www.naudungarsolu...
Félagsstarf
Staður og stund
Árskógar 4 Smíðar og útskurður með leiðb...
Útboð
Tilboð - útboð
20334 Steinbrjótur. Ríkis...