Erfitt að fá ærumeiðingar fjarlægðar

Ærumeiðingar á internetinu hafa aukist síðustu árin.
Ærumeiðingar á internetinu hafa aukist síðustu árin. Benjamin Goode

„Það er mikilvægt að taka þá umræðu hvort þeir sem verða fyrir ærumeiðingum á netinu séu nægilega vel verndaðir. Við sjáum þetta nánast á hverjum degi út um allt þar sem hátt og hart er reitt til höggs,“ segir Ragnar Tómas Árnason hæstaréttarlögmaður hjá LOGOS en hann flutti erindi í vikunni á UTmessunni í Hörpu og velti því þar upp hvort núverandi ástand hérlendis væri ásættanlegt í þessum efnum en erindi hans fjallaði um ábyrgð þjónustuveitenda á netinu á ærumeiðandi efni.

Til eru fjölmörg dæmi, sum mjög alvarleg, um ærumeiðingar á samfélagsmiðlum. Ærumeiðingar geta haft mjög alvarlegar afleiðingar fyrir þann sem verður fyrir og raunverulegir hagsmunir verið í húfi. Þau úrræði sem til eru í dag til að fá alvarlegar ærumeiðingar fjarlægðar, lögbann og dómstólar, geta verið tímafrek og sá tími sem það tekur því oft dýrkeyptur. 

Í Sunnudagsblaði Morgunblaðsins er rætt við Ragnar Tómas um málefnið en hérlendis er vaxandi iðnaður á sviði hýsingar og þá bjóða fjölmiðlar og farsímafyrirtæki upp á slíka þjónustu með því að hýsa heimasíður, blogg og athugasemdakerfi. Hvaða ábyrgð bera hýsingaraðilar þegar upp koma dæmi um ærumeiðingar?

„Hýsingaraðilar verða samkvæmt skilgreiningu tengdri ábyrgð að vera hlutlausir. Þeir eru að geyma upplýsingar að beiðni þjónustuþegans.

Ef við horfum til Bandaríkjanna þá var sett löggjöf þar árið 1996 sem veitti víðtæka friðhelgi til hýsingaraðila. Þar er nánast ómögulegt að gera þá ábyrga á grundvelli þess að þeir hefðu átt að hafa einhverja almenna vitneskju um að efni sem þeir geymdu væri ólögmætt eða ærumeiðandi.

Hins vegar fylgdu Evrópustofnanir ekki í fótspor þeirra þegar þær settu tilskipun árið 2000 sem gildir á EES-svæðinu. Með henni var settur rammi fyrir aðildarríkin um þá ábyrgð sem þau mega leggja á hýsingaraðila. Aðildarríkin mega ekki fara út fyrir rammann en mega vera hvar sem er innan hans.“

Samkvæmt þessari tilskipun mega aðildarríkin leggja þá ábyrgð á hýsingaraðila að hann verði að grípa tafarlaust til aðgerða hafi hann vitneskju um ólögmæta starfsemi eða upplýsingar. Og skiptir þá ekki máli hvernig honum berast þær upplýsingar. Á móti kemur að tilskipunin bannar aðildarríkjum að leggja einhverja eftirlits- eða rannsóknarskyldu á hýsingaraðilann.

„Þetta hljómar kannski ekki það flókið en það er hins vegar þannig að það er mjög erfitt að meta það hvenær maður hefur vitneskju um ólöglega starfsemi eða upplýsingar, það er mjög flókið lögfræðilegt úrlausnarefni. Síðan ef hýsingaraðilar telja sig hafa slíka vitneskju þá er það þetta með að bregðast tafar8laust við. Hvað er tafarlaust? Er það klukkutími eða dagur?“

Ragnar Tómas Árnason hæstaréttarlögmaður.
Ragnar Tómas Árnason hæstaréttarlögmaður. Morgunblaðið/RAX

Mörg lönd, þar á meðal Ísland, hafa horft til Bandaríkjanna og ákveðið að ábyrgð hýsingaraðila sé mjög þröng. Ragnar Tómas segir að því geti hýsingaraðilinn verið  ósköp rólegur yfir því efni sem hann hýsir því ekkert getur raunverulega virkjað hans ábyrgð nema lögbann frá sýslumanni eða dómur frá íslenskum dómstólum um viðkomandi gögn.

Hýsingaraðilinn getur leitt hjá sér alla vitneskju sem hann fær um ólögmæta starfsemi eða ummæli ef hann fær ekki rautt spjald frá dómstólum eða sýslumanni. Hann þarf ekki að fjarlægja gögnin eða hindra aðgang að þeim án tafar en sérreglur gilda reyndar um barnaklám og brot gegn höfundarrétti. Með þessu er málfrelsið kirfilega verndað og hýsingaraðilinn freistast síður til að fjarlægja efni til að forðast minnstu mögulegu ábyrgð. Ragnar Tómas segir þó augljósa ókosti við þetta fyrirkomulag eins og það er.

„Það getur tekið þann sem verður fyrir ærumeiðingu langan tíma og mikið fé að fá fram niðurstöðu hjá sýslumanni eða dómstólum. Á meðan heldur ærumeiðingin áfram á netinu, jafnvel alvarleg og hættuleg velferð þess sem fyrir henni verður, og hýsingaraðilinn þarf ekki að bregðast við. Hér á landi þekkjum við dæmi um að fólk er nafngreint til dæmis fyrir að hafa drepið gæludýr sem voru svo aldrei drepin og ofbeldisbrot sem það framdi svo ekki. Þá snýr þetta líka að hefndarklámi sem getur verið komið í mikla dreifingu áður en lögbann fæst og skaðinn þá skeður.“

En er eitthvað hægt að gera án þess að  það komi niður á tjáningarfrelsinu?

„Ég tel að hýsingaraðilar á Íslandi eigi að sýna þessu víðtæka skilyrta ábyrgðarleysi ákveðna virðingu og axla samfélagslega ábyrgð með einhvers konar sjálfseftirliti. Þannig gæti náðst rétt jafnvægi milli tjáningarfrelsis og persónuverndar. Í Evróputilskipuninni er hvatt til þess að atvinnugreinar og neytendasamtök setji sér siðareglur til að ná utan um þetta og þannig væri hægt að reyna að stemma stigu við að minnsta kosti augljósum brotum. Iðnaðurinn væri þannig sjálfur að axla ákveðna samfélagslega ábyrgð. Því strangt til tekið leyfir tilskipunin að þeir séu ábyrgir um leið og þeir fá vitneskju, hvar og hvernig sem er. Íslenski löggjafinn hefur það alveg í sínu valdi, án þess að fara út fyrir rammann, að ákveða að hýsingaraðilar á Íslandi beri ábyrgð frá tíma sem þeir fá á einhvern hátt vitneskju um ólögmætt efni og verði þá tafarlaust að fjarlægja efnið eða sæta ella ábyrgð.“

Innlent »

Gaf trúverðugar skýringar á veru sinni

22:10 Lögregla þræðir nú þá staði á Reykjanesskaga þar sem talið er að finna megi myndefni sem sýni ferðalag rauða Kia Rio bílsins, þar sem Birna er talin hafa dáið. Ökumaður hvíta bílsins er hins vegar komin í leitirnar og reyndist ekki tengjast málinu með neinum hætti. Meira »

Staða rannsóknarinnar í hnotskurn

22:03 Yfirgnæfandi líkur eru taldar á því að Birnu Brjánsdóttur, sem fannst látin í dag, hafi verið ráðinn bani. Þá eru einnig taldar yfirgnæfandi líkur á því að skipverjarnir tveir af Polar Nanoq beri ábyrgð á því. Meira »

Leit björgunarsveita lokið

21:57 Björgunarsveitamenn hafa klárað öll verkefni og eru á heimleið eftir langan og erfiðan dag. Þetta staðfestir Þorsteinn G. Gunnarsson, upplýsingafulltrúi Landsbjarga. Meira »

Vottar fjölskyldu Birnu samúð sína

21:30 Bjarni Benediktsson, forsætisráðherra Íslands, vottar fjölskyldu og ástvinum Birnu Brjánsdóttur samúð sína. Í færslu á Facebook-síðu sinni segir hann að lögreglan hafi unnið þrotlaust að rannsókn málsins með aðstoð landhelgisgæslu og björgunarsveita. Meira »

Mál Birnu vekur athygli utan landsteina

21:00 Fréttir af því að lík Birnu Brjánsdóttur hafi fundist við Selvogsvita eru ofarlega hjá fréttamiðlum á Norðurlöndum. Á nokkrum vefsíðum er fréttin ýmist mest lesin eða efst forsíðunni. Meira »

Ökumaður hvíta bílsins fundinn

20:50 Ökumaður hvíta bílsins, sem lögreglan lýsti eftir í fyrradag, er kominn í leitirnar. Þetta kemur fram í tilkynningu frá lögreglu. Er almenningi þakkað fyrir veitta aðstoð í málinu. Meira »

Einbýlishús alelda á Stokkseyri

20:15 Brunavarnir Árnessýslu fengu í kvöld tilkynningu um alelda einbýlishús á Stokkseyri. Starfseiningar frá Selfossi og Þorlákshöfn voru kallaðar á staðinn. Ekki eru taldar líkur á að neinn hafi verið innandyra, en enginn býr í húsinu. Meira »

Í handleiðslu hjá Rauða krossinum

20:21 Rauði krossinn vottaði fjölskyldu, vinum og vandamönnum Birnu Brjánsdóttur samúð sína í eftir að lík hennar fannst við Selvogsvita í dag. Fjölskylda og vinahópur Birnu hafa verið í handleiðslu hjá sálfræðingum Rauða krossins gegnum leitina og verður svo áfram. Meira »

Starfa náið með björgunarsveitum

20:05 „Við höfum verið að sjá um matinn fyrir þá sem komu hingað í dag sem eru um níutíu til hundrað manns,“ segir Kristbjörg Gunnbjörnsdóttir, formaður Slysavarnadeildar Dagbjargar á Reykjanesi. Í dag var boðið upp á kjötsúpu, heita brauðrétti en einnig þorramat sem var afgangs frá þorrablóti í Garði í gærkvöldi fyrir björgunarsveitarfólk sem var við leit í dag. Meira »

Skoða hafstrauma við rannsóknina

20:04 Lögregla leitar nú vísbendinga á þeim stöðum þar sem hún telur líklegt að Birna Brjánsdóttir hafi verið sett í sjóinn. Ekki liggur enn fyrir hvar Birna fór í sjóinn, en Ásgeir Þór Ásgeirsson segist telja ólíklegra, frekar en líklegra, að Birna hafi verið sett í sjó þar sem hún fannst. Meira »

Kveikja á kertum fyrir Birnu

19:10 Hópur Grænlendinga ætlar að safnast saman fyrir utan ræðismannsskrifstofu Íslands í Nuuk, höfuðborg Grænlands, klukkan níu að staðartíma til að kveikja á kertum fyrir Birnu Brjánsdóttur sem fannst látin við Selvogsvita í dag. Meira »

Votta ástvinum Birnu samúð

18:31 Landhelgisgæslan vottar ástvinum Birnu Brjánsdóttur innilega samúð. Áhöfn þyrlu Gæslunnar fann lík Birnu í fjöru vestur af Selvogsvita um kl. 13 í dag. Meira »

Fínkemba frá Eyrarbakka til Grindavíkur

18:18 Enn eru um 300 björgunarsveitarmenn að leita meðfram vegum og slóðum og verða að störfum talsvert fram eftir kvöldi. Ný leitarsvæði ná frá Eyrarbakka og langleiðina til Grindavíkur. Meira »

Fækka ekki í leitarhópunum

18:01 Björgunarsveitir munu í kvöld halda áfram leitaraðgerðum vegna máls Birnu Brjánsdóttur. Leitin miðar nú að því að finna vísbendingar sem geti varpað skýrara ljósi á atburðarásina frá því talið er að Birna hafi verið við Hafnarfjarðarhöfn og þar til hún fannst. Meira »

Birna fannst látin við Selvogsvita

17:05 Birna Brjánsdóttir, stúlkan sem leitað hefur verið að í rúmlega viku, fannst látin í dag. Umfangsmikil leit hefur staðið yfir að henni alla helgina, m.a. á öllu Reykjanesi. Áhöfn þyrlu Gæslunnar fann lík við Selvogsvita fyrr í dag. Meira »

Vegfarendur fylgdust með fundinum

18:06 Fjöldi fólks fylgdist með blaðamannafundi um hvarf Birnu Brjánsdóttir í Kringlunni í dag. Búið var að koma fyrir flatskjá á efri hæð verslunarmiðstöðvarinnar og gátu vegfarendur fylgst með gangi mála. Meira »

Leita áfram við Óseyrarbrú

17:56 Björgunarsveitar og lögreglumanna eru við Óseyrarbrú við Ölfusárósa við leit. Þar er leitað sönnunargagna í tengslum við fund Birnu Brjánsdóttur við Selvogsvita. Óseyrarbrú er tæpa 25 kílómetra frá Selvogsvita. Meira »

Blaðamannafundur lögreglunnar

16:50 Lögreglan á höfuðborgarsvæðinu hefur boðað til blaðamannafundar klukkan fimm í dag vegna rannsóknar hennar á hvarfi Birnu Brjánsdóttur. mbl.is mun fylgjast með fundinum í beinni útsendingu. Meira »
Skattadagur
Fundir - mannfagnaðir
Félag löggiltra endurskoðenda SKATTAD...
L hlín 6017011619 lv/v heimsókn til sno
Félagsstarf
? HLÍN 6017011619 lV/V Heimsókn til S...
Félagsstarf
Staður og stund
Aflagrandi 40 Opin vinnustofa kl. 9, mor...
Byggðakvóti
Tilkynningar
Auglýsing vegna úthlutunar ...