Lögbrot eða brjáluð bankastarfsemi

Ólafur Þór Hauksson héraðssaksóknari.
Ólafur Þór Hauksson héraðssaksóknari. mbl.is/Ómar Óskarsson

„Það hafa verið gífurleg átök í réttarsalnum. Þetta hefur verið stór slagur og þeir hafa prófað okkur í hverju skrefi í málunum.“ Þetta segir Ólafur Hauksson, héraðssaksóknari, í umfjöllun BBC um bankahrunið og bataskeiðið hér á landi í kjölfarið. Auk Ólafs er rætt við Guðrúnu Johnsen, hagfræðing og höfund bókarinnar Bringing down the banking system, Ásgeir Jónsson, dósent í hagfræði og fyrrum forstöðumann greiningardeildar Kaupþings og dr. Jay Cullen, lektor í fjármálum við háskólann í Sheffield.

Flækjustig eignarhalds píramíða

Guðrún segir í greininni að þegar rannsóknarnefnd Alþingis hafi farið að skoða málefni bankanna eftir hrun hafi niðurstaðan verið að lítið eigið fé hafi verið í flestum fyrirtækjum og mörg þeirra hafi verið flækt í flókið tengslanet þar sem fyrirtæki A átti fyrirtæki B sem átti svo fyrirtæki C og í mörgum tilfellum átti fyrirtæki C svo aftur í fyrirtæki A. Þannig hafi flækjustigið komið í veg fyrir að bankastofnanir vissu í raun hversu mikið eigið fé væri á bak við lánaviðskipti. Til viðbótar hafi þessir eignarhalds píramíðar oft verið í eigu stærstu eigenda bankanna.

Segir hún að ef ekki hefði verið farið í saumana á málunum og komist að því hvað gerðist hafi verið erfitt að breyta hegðun seinna meir og gera samfélagsbreytingar. „Við vitum hvað klikkaði og afleiðing af því er að við gátum hreinsað til hjá okkur frekar fljótlega,“ segir Guðrún.

Guðrún Johnsen.
Guðrún Johnsen.

Mikil átök í réttarsalnum

Ólafur rekur í umfjölluninni þau mál sem hafa komið upp og þá dóma sem hátt settir menn í fjármálageiranum fyrir hrun fengu. Segir hann ferlið hafa verið ein stór átök þar sem sakborningar hafi skorað á réttarkerfið í hverju skrefi ferilsins.

Segir hann að í upphafi hafi menn gert ráð fyrir að finna eitthvað sem tengdi bankann við fallið sjálft, einhvern sem hafi tekið mikla áhættu í kringum aðstæðurnar á bankamarkaðinum á þessum tíma. Hann segir að niðurstaðan hafi aftur á móti verið mál sem teygðu sig mörg ár aftur í tímann.

„Það var erfitt að ákveða hvort um var að ræða lögbrot eða brjálaða bankastarfsemi, en við beindum athygli okkar að því hvernig lán voru afgreidd,“ segir Ólafur.

Íslendingar sættu sig við lakari lífskjör

Flutningur fólks og tekjuskerðing vegna falls krónunnar er meginumfjöllunarefni Ásgeirs í greininni, en hann segir að fyrir hrun hafi margt af best menntaða fólki landsins unnið hjá bönkunum. Eftir hrun hafi það þurft að skapa sér eitthvað, en helsti uppgangsiðnaðurinn hafi verið ferðaþjónusta sem byggi að miklu leyti á ófaglærðu vinnuafli. Þess vegna sé núna innflutningur á vinnuafli meðan margt ungt fólk flytji í burtu.

„Við þurftum að sætta okkur við tapið, sætta okkur við mun lægri rauntekjur og mun lægri lífskjör,“ segir Ásgeir og bætir við að þetta sé eitthvað sem hann telji ólíklegt að önnur lönd mun sætta sig við. Bendir hann á að seðlabankar Bandaríkjanna, Bretlands og í Evrópu hafi brugðist við með peningaprentun. Segir hann að enginn viti hvernig sú peningaprentun mun enda.

Ásgeir Jónsson.
Ásgeir Jónsson. Ómar Óskarsson

Bankarnir enn of stórir

Cullen segir í greininni að staðan á Íslandi sé mjög ólík stöðunni í Bretlandi og Bandaríkjunum. Þannig séu hagsmunir bankanna í Bretlandi jafnvel meiri á þjóðfélagið en þeir voru á Íslandi fyrir hrun. Þessir stóru hagsmunir geri það oft erfitt fyrir pólitískan vilja að gera einhverjar breytingar eða búa til óvin úr stóru bönkunum. Segir hann að mikið þurfi að breytast í Bretlandi sem kalli á miklar fórnir og pólitískan vilja. Hann sjái aftur á móti ekki að neitt slíkt fari í gang.

Að lokum bendir hann á að stóru bankarnir í Bandaríkjunum séu stærri en þeir voru fyrir 2008. „Þeir eru ekki aðeins of stórir til að falla, heldur eru þeir of stórir til að stýra og mögulega of stórir til að lifa af,“ segir Cullen. Þrátt fyrir möntruna um að skattborgarar eigi ekki að borga fyrir klúður bankanna telur hann að þeir séu enn að gera það og að lítið hafi breyst sem geti komið í veg fyrir að það gerist aftur.

mbl.is

Innlent »

Hvetja þingmenn til að samþykkja áfengisfrumvarpið

15:46 Stjórn Sambands ungra sjálfstæðismanna (SUS) hefur ítrekað stuðning sinn við frumvarp um afnám einkasölu ríkisins á áfengi og fagnar sérstaklega áformum um að heimila auglýsingar á áfengi. Meira »

Gagnrýnir þvottaþjónustu Hjallastefnunnar

15:36 Nocle Leigh Mosty, þingmaður Bjartrar framtíðar, gagnrýndi þvottaþjónustu Hjallastefnunnar í umræðum um störf þingsins á Alþingis í dag. Meira »

Hvaða áhrif hefur þetta á börn?

15:32 „Hvert er frelsið þegar upp er staðið ef það er í formi þess að íþyngjandi sjúkdómar, íþyngjandi álag á allt okkar innviðakerfi er niðurstaðan?“ spurði Bjarkey Olsen, þingmaður VG, í umræðum um áfengisfrumvarpið á Alþingi í dag. Meira »

Fjalla um meint brot þingmanna

15:23 Forsætisnefnd Alþingis hefur skipað þriggja manna ráðgefandi nefnd sem mun taka til meðferðar erindi nefndarinnar um meint brot á siðareglum fyrir alþingismenn. Nefndina skipa Ásta Ragnheiður Jóhannesdóttir, fyrrverandi forseti Alþingis, Hafsteinn Þór Hauksson, dósent við lagadeild Háskóla Íslands, og Salvör Nordal, sérfræðingur við Siðfræðistofnun Háskóla Íslands. Meira »

„Ömurlegt“ ástand í miðbænum

14:55 Framkvæmdastjóri leigubílastöðvarinnar BSR segir ástandið í miðbænum hafa verið óvenju slæmt aðfaranótt sunnudags þegar fólk var að bíða eftir leigubílum í ófærðinni eftir að hafa farið út að skemmta sér. Leigubílar töfðust eftir að hafa fest sig og einnig voru þeir lengi að komast á milli staða. Meira »

Skattamálin endurvakin

13:23 Fjögur skattamál sem embætti sérstaks saksóknara ákærði í árið 2013 en hafa verið í bið síðan eru nú komin á dagskrá héraðsdóms. Málin voru sett til hliðar meðan beðið var eftir niðurstöðu í máli Jóns Ásgeirs Jóhannessonar um tvöfalda refsingu fyrir sama mál fyrir Mannréttindadómstóli Evrópu. Meira »

Þúsund lítrar af baunasúpu

12:59 „Þetta er skemmtileg hefð og það er röð út úr dyrum hjá okkur allan daginn,“ segir Guðríður María Jóhannesdóttir hjá Múlakaffi en fjölmargir leggja leið sína þangað til að gæða sér á saltkjöti og baunum í tilefni dagsins. Meira »

Ákærður fyrir brot gegn stjúpdætrum

13:01 Karlmaður hefur verið ákærður fyrir ítrekuð kynferðisbrot gegn tveimur stjúpdætrum sínum þegar þær voru 15 ára. Í ákæru málsins segir að maðurinn hafi í að minnsta kosti fimm skipti áreitt aðra stúlkuna kynferðislega með því að káfa á maga, rassi og brjóstum hennar. Meira »

Mál Borgunar til héraðssaksóknara

12:35 Fjármálaeftirlitið hefur sent vísun til embættis héraðssaksóknara vegna mál sem tengist eftirliti með peningaþvætti og fjármögnun hryðjuverka. Á föstudaginn var greint frá því að FME krefðist viðeigandi úrbóta hjá Borgun eftir að athugasemdir höfðu verið gerðar í 13 tilviku af 16 eftir skoðun FME. Meira »

Hirða sorp á laugardag vegna ófærðar

11:49 Starfsmenn sporhirðu Reykjavíkur eru einum degi á eftir í störfum sínum vegna ófærðarinnar síðustu daga og sjá fram á að þurfa að vinna á laugardaginn til að bæta úr stöðu mála. Meira »

Segja ASÍ fara rangt með

11:40 Leiðrétting Alþingis á mistökum sem urðu þegar breytingar voru gerðar á lögum um almannatrygginga 25. október sl. munu ekki hafa neinar afleiðingar í för með sér fyrir lífeyrisþega, segir á vef velferðarráðuneytisins. Þar er vitnað í yfirlýsingu Alþýðusambands Íslands frá því í gær. Meira »

Lítur út eins og fljúgandi furðuhlutur

11:28 „Þegar afstaðan milli þín, gervitungslins og sólarinnar verður þannig að gervitunglið verkar eins og spegill sem varpar miklu sólarljósi til jarðar skyndilega sést blossi á himni.“ Þannig útskýrir Sævar Helgi Bragason svokallaðan Iridium-blossa í samtali við mbl.is. Meira »

74% Íslendinga andvíg sölu sterks áfengis í matvöruverslunum

11:26 58% þjóðarinnar eru andvíg því að heimila sölu léttvíns í matvöruverslunum. Um 32% eru því fylgjandi. Andstaðan hefur aukist frá febrúarbyrjun 2016, þegar 52% voru andvíg en 35% fylgjandi sölu léttvíns í matvöruverslunum. Meira »

Fordómar beinast gegn múslimum

08:50 Orðræða á Íslandi sem ber vitni um kynþáttafordóma hefur aukist og hefur á undanförnum árum aðallega beinst að múslimum. Þetta er áhyggjuefni að mati Evrópunefndar gegn kynþáttafordómum og umburðarleysi. Evrópuráðið birti í dag skýrslu um kynþáttafordóma á Íslandi. Meira »

Bætir vinnuaðstöðu og eykur öryggi

07:57 Nýr vinnubátur fyrir sjókvíaeldi Arctic Fish í Dýrafirði mun gerbreyta vinnuaðstöðu starfsfólks og auka öryggi við eldið.  Meira »

Óttast áhrifin annarsstaðar

10:22 Heilbrigðisráðherra Noregs, Bent Høie, óttast hvaða áhrif það getur haft á áfengissölu í Noregi ef Alþingi samþykkir að heimila sölu á áfengi í matvöruverslunum. Á sama tíma og Íslendingar og Finnar ætli að veita meira frelsi í sölu á áfengi þá reyni önnur ríki að draga úr slíku aðgengi. Meira »

Stúlkur beri nafnið Vivian

08:18 Stúlkur mega nú, samkvæmt nýjum úrskurðum mannanafnanefndar sem birtir eru á heimasíðu innanríkisráðuneytisins, heita Lofthildur og Vivian, og eins mega drengir bera nafnið Fannþór. Meira »

Dagsektir lagðar á Útvarp Sögu

07:37 Póst- og fjarskiptastofnun (PFS) hóf síðastliðinn föstudag að leggja dagsektir á Útvarp Sögu að upphæð 75 þúsund krónur fyrir hvern dag sem líður þar til félagið lætur af útsendingum á tíðninni 102,1 MHz. Meira »
Þreyttur á reykinga- myglulykt, lausn ?
Eyðir flest allri ólykt, m.a. Myglu-gró ásamt og raka- reykinga- og brunalykt. ...
PÚSTKERFI Á HAGSTÆÐU VERÐI
Eigum fyrirlyggjandi PÚSTKERFI í flestar tegundir bifreiða. Einnig STÝRISLIÐI ...
 
L fjölnir 6017022819 iii
Félagsstarf
? FJÖLNIR 6017022819 III Mynd af augl...
Onrs-2017-03 hreinsun á varmaskiptaröru
Tilboð - útboð
ONV 2014/04 / 26.06.2014 ONRS-2017-03/ ...
Félagsstarf
Staður og stund
Aflagrandi 40 Opin vinnustofa kl. 9, mor...
Hádegisfundur ses
Fundir - mannfagnaðir
ses.xd.is Samtök eldri sjálfstæði...