Lögbrot eða brjáluð bankastarfsemi

Ólafur Þór Hauksson héraðssaksóknari.
Ólafur Þór Hauksson héraðssaksóknari. mbl.is/Ómar Óskarsson

„Það hafa verið gífurleg átök í réttarsalnum. Þetta hefur verið stór slagur og þeir hafa prófað okkur í hverju skrefi í málunum.“ Þetta segir Ólafur Hauksson, héraðssaksóknari, í umfjöllun BBC um bankahrunið og bataskeiðið hér á landi í kjölfarið. Auk Ólafs er rætt við Guðrúnu Johnsen, hagfræðing og höfund bókarinnar Bringing down the banking system, Ásgeir Jónsson, dósent í hagfræði og fyrrum forstöðumann greiningardeildar Kaupþings og dr. Jay Cullen, lektor í fjármálum við háskólann í Sheffield.

Flækjustig eignarhalds píramíða

Guðrún segir í greininni að þegar rannsóknarnefnd Alþingis hafi farið að skoða málefni bankanna eftir hrun hafi niðurstaðan verið að lítið eigið fé hafi verið í flestum fyrirtækjum og mörg þeirra hafi verið flækt í flókið tengslanet þar sem fyrirtæki A átti fyrirtæki B sem átti svo fyrirtæki C og í mörgum tilfellum átti fyrirtæki C svo aftur í fyrirtæki A. Þannig hafi flækjustigið komið í veg fyrir að bankastofnanir vissu í raun hversu mikið eigið fé væri á bak við lánaviðskipti. Til viðbótar hafi þessir eignarhalds píramíðar oft verið í eigu stærstu eigenda bankanna.

Segir hún að ef ekki hefði verið farið í saumana á málunum og komist að því hvað gerðist hafi verið erfitt að breyta hegðun seinna meir og gera samfélagsbreytingar. „Við vitum hvað klikkaði og afleiðing af því er að við gátum hreinsað til hjá okkur frekar fljótlega,“ segir Guðrún.

Guðrún Johnsen.
Guðrún Johnsen.

Mikil átök í réttarsalnum

Ólafur rekur í umfjölluninni þau mál sem hafa komið upp og þá dóma sem hátt settir menn í fjármálageiranum fyrir hrun fengu. Segir hann ferlið hafa verið ein stór átök þar sem sakborningar hafi skorað á réttarkerfið í hverju skrefi ferilsins.

Segir hann að í upphafi hafi menn gert ráð fyrir að finna eitthvað sem tengdi bankann við fallið sjálft, einhvern sem hafi tekið mikla áhættu í kringum aðstæðurnar á bankamarkaðinum á þessum tíma. Hann segir að niðurstaðan hafi aftur á móti verið mál sem teygðu sig mörg ár aftur í tímann.

„Það var erfitt að ákveða hvort um var að ræða lögbrot eða brjálaða bankastarfsemi, en við beindum athygli okkar að því hvernig lán voru afgreidd,“ segir Ólafur.

Íslendingar sættu sig við lakari lífskjör

Flutningur fólks og tekjuskerðing vegna falls krónunnar er meginumfjöllunarefni Ásgeirs í greininni, en hann segir að fyrir hrun hafi margt af best menntaða fólki landsins unnið hjá bönkunum. Eftir hrun hafi það þurft að skapa sér eitthvað, en helsti uppgangsiðnaðurinn hafi verið ferðaþjónusta sem byggi að miklu leyti á ófaglærðu vinnuafli. Þess vegna sé núna innflutningur á vinnuafli meðan margt ungt fólk flytji í burtu.

„Við þurftum að sætta okkur við tapið, sætta okkur við mun lægri rauntekjur og mun lægri lífskjör,“ segir Ásgeir og bætir við að þetta sé eitthvað sem hann telji ólíklegt að önnur lönd mun sætta sig við. Bendir hann á að seðlabankar Bandaríkjanna, Bretlands og í Evrópu hafi brugðist við með peningaprentun. Segir hann að enginn viti hvernig sú peningaprentun mun enda.

Ásgeir Jónsson.
Ásgeir Jónsson. Ómar Óskarsson

Bankarnir enn of stórir

Cullen segir í greininni að staðan á Íslandi sé mjög ólík stöðunni í Bretlandi og Bandaríkjunum. Þannig séu hagsmunir bankanna í Bretlandi jafnvel meiri á þjóðfélagið en þeir voru á Íslandi fyrir hrun. Þessir stóru hagsmunir geri það oft erfitt fyrir pólitískan vilja að gera einhverjar breytingar eða búa til óvin úr stóru bönkunum. Segir hann að mikið þurfi að breytast í Bretlandi sem kalli á miklar fórnir og pólitískan vilja. Hann sjái aftur á móti ekki að neitt slíkt fari í gang.

Að lokum bendir hann á að stóru bankarnir í Bandaríkjunum séu stærri en þeir voru fyrir 2008. „Þeir eru ekki aðeins of stórir til að falla, heldur eru þeir of stórir til að stýra og mögulega of stórir til að lifa af,“ segir Cullen. Þrátt fyrir möntruna um að skattborgarar eigi ekki að borga fyrir klúður bankanna telur hann að þeir séu enn að gera það og að lítið hafi breyst sem geti komið í veg fyrir að það gerist aftur.

mbl.is

Innlent »

Olgeir verið yfir ár á fjalli

20:20 Olgeir Engilbertsson, trússari með meiru, kom af fjalli með leitarmönnum á Landmannaafrétti fyrir helgi. Hann varð áttræður í sumar og þetta var 55. ferð hans. Á þessum tímamótum gáfu fjallmenn honum ljósmynd sem Ragnar Axelsson tók af honum í göngum fyrir nokkrum árum. Meira »

Vilja afnema lög um kirkjulóðir

19:50 Þingmenn Pírata hafa lagt fram lagafrumvarp þar sem fella á úr gildi 5. grein laga um kristnisjóð. Í þeirri grein er kveðið á um skyldu kaupstaða og kauptúna að leggja til ókeypis lóðir undir kirkjur og undanskilja þær gatnagerðargjaldi. Meira »

Úr 50° hita í 30° frost á pólnum

19:45 Í vor mun hópur 13 kvenna ganga síðustu breiddargráðuna að Norðurpólnum, um 100 km leið. Hópurinn er blanda af konum frá Mið-Austurlöndum og Evrópu og hafa sumar litla reynslu af slíkum aðstæðum. Um 1000 konur sóttu um að taka þátt í verkefninu sem fór í hópfjármögnun. Þær æfa nú uppi á Langjökli. Meira »

Fólksbíll brann á Jökuldal

19:25 Fólksbíll brann á Jökuldal á Austurlandi í dag, en ung kona og tvö börn voru í bílnum þegar eldurinn kom upp. Samkvæmt lögreglu komst konan ásamt börnunum út þegar hún áttaði sig á hvað var að gerast og eru þau ómeidd. Meira »

Atvikið litið alvarlegum augum

18:50 „Þarna voru greinilega gerð mistök. Það fer ekki á milli mála og við lítum þetta alvarlegum augum,“ segir Haukur Björnsson, forstjóri Íslenska gámafélagsins, en mbl.is fékk í gær sendar ljósmyndir af bifreið fyrirtækisins að aka á móti einstefnu við endurvinnslustöð Sorpu að Breiðhellu í Hafnarfirði. Meira »

Bjarga bílbeltum og búa til töskur

18:30 Frumkvöðlaáfangi í Menntaskólanum við Hamrahlíð var kveikjan að fyrirtæki, sem þau Trausti Þór Þorsteins, Aníta Þórunn Þráinsdóttir og Ívar Dór Orrason settu á laggirnar í vor. Þar eru þau allt í öllu og sitja löngum stundum við saumaskap og fléttugerð í kjallara einum í Kópavogi. Meira »

Ræddu reynsluna af myrkri og kulda

17:26 Velheppnaðri og fjölmennri fjögurra daga Bókamessu í Gautaborg lauk á sunnudaginn þar sem fjöldi heimsþekktra höfunda tók þátt þ.á.m. Lena Anderson og Sofi Oksanen. Ísland átti fimm höfunda á bókamessunni sem tóku þátt í dagskrárliðum messunnar þar sem fjallað var um bækur þeirra frá ýmsum hliðum. Meira »

Ferðamenn vildu poka og tíndu rusl

17:54 Tveir bandarískir ferðamenn tóku sig til í vikunni og hjálpuðu landvörðum í Þjóðgarðinum Snæfellsjökli við hreinsunarstarf á svæðinu. „Ef allir fylla einn ruslapoka á ferð sinni um landið, yrði niðurstaðan frábær fyrir land og þjóð,“ segir ferðamaðurinn Stefan Pietsch í samtali við mbl.is. Meira »

Aðgerðir enn í gangi í Ártúni

16:53 Aðgerðir eru enn í gangi við bensínstöð N1 í Ártúni þar sem gaskútur sprakk fyrr í dag með þeim afleiðingum að þrír ferðamenn slösuðust lítillega. Smakvæmt upplýsingum frá Slökkviliðinu á Höfuðborgarsvæðinu er þó stutt í að þeim ljúki. Meira »

Kallaði fanga „helvítis asna“

15:15 Umboðsmaður Alþingis segir að svör og viðbrögð stjórnvalda við kvörtunum fanga á Litla-Hrauni sem sagði starfsmann fangelsisins hafa kallað sig „helvítis asna“, hefðu ekki verið í samræmi við vandaða stjórnsýsluhætti. Meira »

Stefnt að útboði sjúkraflugs

15:10 Tekin hefur verið ákvörðun af hálfu velferðarráðuneytisins um gerð kröfulýsingar sem verði hluti samnings um sjúkraflug. Tímalína útboða verður ákveðin fljótlega í samráði við Sjúkratryggingar íslands með það að markmiði að tryggja vandaðan undirbúning á öllum stigum og möguleika umbjóðenda til að undirbúa tilboð. Meira »

Fundað stíft um raflínumálið

14:44 Fundað hefur verið í tvígang í atvinnuveganefnd Alþingis í dag um frumvarp ríkisstjórnarinnar um nýtt framkvæmdaleyfi fyrir Þeistareykjalínu 1 og Kröflulínu 4 vegna iðnaðarsvæðisins á Bakka þar sem gestir hafa verið kallaðir fyrir nefndina. Meira »

Meirihlutinn vill sem fyrr ekki í ESB

14:05 Meirihluti landsmanna vill ekki að Ísland gangi í Evrópusambandið samkvæmt niðurstöðum nýrrar skoðanakönnunar MMR. Könnunin var gerð dagana 20.-26. september en samkvæmt henni eru 50,6% andvíg inngöngu í sambandið en 28,2% henni hlynnt. Meira »

Hlaut beinbrot á Sauðárkróki

13:42 Karlmaður sem var fluttur með sjúkraflugi til Reykjavíkur eftir líkamsárás að loknu balli á Sauðárkróki um síðustu helgi hlaut beinbrot í árásinni. Meira »

Rússarnir í alþjóðlegri lofthelgi

13:22 Rússnesku herflugvélarnar sem flugu beint undir íslenskri farþegaþotu voru allan tímann í alþjóðlegri lofthelgi, að sögn embættismanns NATO. Í skriflegu svari við fyrirspurn Mbl.is segir að vélarnar hafi ekki verið í sambandi við borgaralega flugumferðarstjórn né hafi þær lagt fram flugáætlun. Meira »

Húsbíll sprakk í Ártúni

13:55 Hluti Bíldshöfða í Reykjavík er nú lokaður vegna sprengingar sem varð þegar ferðmaður var að dæla metangasi á gaskút á húsbíl bensínstöðinni í Ártúni. Dælubílar frá slökkviliði höfuðborgarsvæðisins vinna að því að þrífa svæðið. Meira »

hlStefndi fé bankans í verulega hættu

13:34 Hreiðar Már Sigurðsson, fyrrverandi forstjóri Kaupþings, er sakaður um að hafa misnotað aðstöðu sína og stefnt fé bankans í verulega hættu þegar hann lét bankann veita einkahlutafélaginu Hreiðar Már Sigurðsson 574 milljóna króna eingreiðslulán í ágúst 2008. Meira »

Hreiðar ákærður fyrir innherjasvik

12:26 Héraðssaksóknari hefur ákært Hreiðar Má Sigurðsson, fyrrverandi forstjóra Kaupþings, og Guðnýju Örnu Sveinsdóttur, fyrrverandi fjármálastjóra bankans, fyrir innherjasvik. Þetta kom fram í hádegisfréttum RÚV. Meira »
Viltu auka innkomu þína ? Egat Nuddsteinar og pottur 39.000 kr saman. (basalt nuddsteinar ásamt steinapotti )
Viltu auka business þinn.(Hot Stones) . Hlægilegt verð :Egat Nuddsteinar (Basalt...
SAMUK lyftarar (uk) rafmagns og diesel
Kynnum á frábæru verði SAMUK lyftara bæði rafmagns og Diesel , gas . Stærðir 1,...
HÚSAVIÐHALD
Viðgerðir og viðhald fasteigna er okkar fag. Húsaklæðning ehf. hefur í áratugi ...
 
Hádegisfundur
Fundir - mannfagnaðir
ses.xd.is Samtök eldri sjálfstæði...
Félagsstarf
Staður og stund
Aflagrandi 40 Opin vinnustofa kl. 9, mor...
Fundarboð
Fundir - mannfagnaðir
Kjördæmisráð Sjálfstæðisflokksins ...
Félagsstarf
Staður og stund
Aflagrandi 40 Opin vinnustofa kl. 9, fél...