Lögbrot eða brjáluð bankastarfsemi

Ólafur Þór Hauksson héraðssaksóknari.
Ólafur Þór Hauksson héraðssaksóknari. mbl.is/Ómar Óskarsson

„Það hafa verið gífurleg átök í réttarsalnum. Þetta hefur verið stór slagur og þeir hafa prófað okkur í hverju skrefi í málunum.“ Þetta segir Ólafur Hauksson, héraðssaksóknari, í umfjöllun BBC um bankahrunið og bataskeiðið hér á landi í kjölfarið. Auk Ólafs er rætt við Guðrúnu Johnsen, hagfræðing og höfund bókarinnar Bringing down the banking system, Ásgeir Jónsson, dósent í hagfræði og fyrrum forstöðumann greiningardeildar Kaupþings og dr. Jay Cullen, lektor í fjármálum við háskólann í Sheffield.

Flækjustig eignarhalds píramíða

Guðrún segir í greininni að þegar rannsóknarnefnd Alþingis hafi farið að skoða málefni bankanna eftir hrun hafi niðurstaðan verið að lítið eigið fé hafi verið í flestum fyrirtækjum og mörg þeirra hafi verið flækt í flókið tengslanet þar sem fyrirtæki A átti fyrirtæki B sem átti svo fyrirtæki C og í mörgum tilfellum átti fyrirtæki C svo aftur í fyrirtæki A. Þannig hafi flækjustigið komið í veg fyrir að bankastofnanir vissu í raun hversu mikið eigið fé væri á bak við lánaviðskipti. Til viðbótar hafi þessir eignarhalds píramíðar oft verið í eigu stærstu eigenda bankanna.

Segir hún að ef ekki hefði verið farið í saumana á málunum og komist að því hvað gerðist hafi verið erfitt að breyta hegðun seinna meir og gera samfélagsbreytingar. „Við vitum hvað klikkaði og afleiðing af því er að við gátum hreinsað til hjá okkur frekar fljótlega,“ segir Guðrún.

Guðrún Johnsen.
Guðrún Johnsen.

Mikil átök í réttarsalnum

Ólafur rekur í umfjölluninni þau mál sem hafa komið upp og þá dóma sem hátt settir menn í fjármálageiranum fyrir hrun fengu. Segir hann ferlið hafa verið ein stór átök þar sem sakborningar hafi skorað á réttarkerfið í hverju skrefi ferilsins.

Segir hann að í upphafi hafi menn gert ráð fyrir að finna eitthvað sem tengdi bankann við fallið sjálft, einhvern sem hafi tekið mikla áhættu í kringum aðstæðurnar á bankamarkaðinum á þessum tíma. Hann segir að niðurstaðan hafi aftur á móti verið mál sem teygðu sig mörg ár aftur í tímann.

„Það var erfitt að ákveða hvort um var að ræða lögbrot eða brjálaða bankastarfsemi, en við beindum athygli okkar að því hvernig lán voru afgreidd,“ segir Ólafur.

Íslendingar sættu sig við lakari lífskjör

Flutningur fólks og tekjuskerðing vegna falls krónunnar er meginumfjöllunarefni Ásgeirs í greininni, en hann segir að fyrir hrun hafi margt af best menntaða fólki landsins unnið hjá bönkunum. Eftir hrun hafi það þurft að skapa sér eitthvað, en helsti uppgangsiðnaðurinn hafi verið ferðaþjónusta sem byggi að miklu leyti á ófaglærðu vinnuafli. Þess vegna sé núna innflutningur á vinnuafli meðan margt ungt fólk flytji í burtu.

„Við þurftum að sætta okkur við tapið, sætta okkur við mun lægri rauntekjur og mun lægri lífskjör,“ segir Ásgeir og bætir við að þetta sé eitthvað sem hann telji ólíklegt að önnur lönd mun sætta sig við. Bendir hann á að seðlabankar Bandaríkjanna, Bretlands og í Evrópu hafi brugðist við með peningaprentun. Segir hann að enginn viti hvernig sú peningaprentun mun enda.

Ásgeir Jónsson.
Ásgeir Jónsson. Ómar Óskarsson

Bankarnir enn of stórir

Cullen segir í greininni að staðan á Íslandi sé mjög ólík stöðunni í Bretlandi og Bandaríkjunum. Þannig séu hagsmunir bankanna í Bretlandi jafnvel meiri á þjóðfélagið en þeir voru á Íslandi fyrir hrun. Þessir stóru hagsmunir geri það oft erfitt fyrir pólitískan vilja að gera einhverjar breytingar eða búa til óvin úr stóru bönkunum. Segir hann að mikið þurfi að breytast í Bretlandi sem kalli á miklar fórnir og pólitískan vilja. Hann sjái aftur á móti ekki að neitt slíkt fari í gang.

Að lokum bendir hann á að stóru bankarnir í Bandaríkjunum séu stærri en þeir voru fyrir 2008. „Þeir eru ekki aðeins of stórir til að falla, heldur eru þeir of stórir til að stýra og mögulega of stórir til að lifa af,“ segir Cullen. Þrátt fyrir möntruna um að skattborgarar eigi ekki að borga fyrir klúður bankanna telur hann að þeir séu enn að gera það og að lítið hafi breyst sem geti komið í veg fyrir að það gerist aftur.

mbl.is

Innlent »

40% nemenda ekki mætt í skólann

11:01 Fjörutíu prósent nemenda við Grunnskóla Fjallabyggðar mættu ekki í skólann í dag, en af 205 nemendum eru 122 mættir samkvæmt upplýsingum frá skólanum. Á Ólafsfirði eru 34 mættir af 91 nemanda, en 88 á Siglufirði af 114. Hluti forfallanna mun eiga sér eðlilegar skýringar. Meira »

Stjórn United Silicon fundar í dag

10:37 Stjórnarfundur hefst hjá United Silicon fyrir hádegi þar sem rætt verður um næstu skref hjá fyrirtækinu. Á fundinn mæta norskir sérfræðingar. Frestur sem Umhverfisstofnun veitti fyrirtækinu til að gera athugasemdir við fyrirætlanir stofnunarinnar um að stöðva starfsemi þess rennur út á miðnætti. Meira »

Jón Valur sýknaður af hatursorðræðu

10:35 Jón Valur Jensson guðfræðingur var í dag sýknaður í Héraðsdómi Reykjavíkur af ákæru um hatursorðræðu. Var í ákærunni talið að ummæli á blog-síðu hans fælu í sér háð, rógburð og smánun á opinberum vettvangi í garð ótilgreinds hóps manna vegna kynhneigðar og kynvitundar þeirra. Meira »

Fyrirsæta á níræðisaldri

08:18 „Ég geri ótrúlegustu hluti. Verkefnin eru þannig að alltaf dettur eitthvað skemmtilegt inn,“ segir Ragnar Bjarnason söngvari. Meira »

Þæfingsfærð og skafrenningur

08:08 Þæfingsfærð og skafrenningur er á Möðrudalsöræfum en annars staðar á Austurlandi er hálka, hálkublettir og sums staðar skafrenningur. Mjög hvasst er austanlands. Vegir eru greiðfærir á Suðausturlandi en sums staðar hvasst, samkvæmt upplýsingum frá Vegagerðinni. Meira »

Margir komnir í land eftir verkfall

07:57 Valmundur Valmundsson, formaður Sjómannasambandsins, segir að margir sjómenn hafi ekki snúið aftur á sjó að verkfalli loknu.  Meira »

Loksins er kuldinn að baki

06:39 Loksins sér fyrir endann á kuldanum, segir í hugleiðingum veðurfræðings Veðurstofu Íslands. Spáð er hlýnandi veðri og hiti verður 3 til 10 stig síðdegis á morgun. Meira »

Svona stundir eru alltaf hátíð

07:37 Nýjum ísfisktogara FISK Seafood á Sauðárkróki, Drangey SK 2, var hleypt af stokkunum í skipasmíðastöðinni Cemre í Tyrklandi á laugardagsmorgun. Meira »

Ölvaðir og dópaðir í umferðinni

06:34 Lögreglan á höfuðborgarsvæðinu stöðvaði för átta ökumanna í gærkvöldi og í nótt sem reyndust undir áhrifum áfengis eða fíkniefna. Meira »

Ölvaðir og til vandræða

06:26 Tveir menn voru handteknir í Reykjavík síðdegis í gær og vistaðir í fangageymslu vegna ölvunar og þess að þeir voru til vandræða. Annar þeirra er einnig grunaður um þjófnað. Meira »

Kirkjuviðgerð í blindgötu

05:30 Áætlaður kostnaður við miklar og óumflýjanlegar viðgerðir á Skálholtskirkju gæti orðið allt að 120 milljónir króna.   Meira »

Gylliboð í vaxandi netsvindli

05:30 Netsvindlarar sækja í vaxandi mæli að almenningi með gylliboðum og fölsuðum tölvupósti til að reyna að hafa fé af fólki. Nú er svo komið að kalla má netglæpi risavaxinn iðnað sem er í sókn. Meira »

Sinna fólki í ógöngum daglega

05:30 Stjórnvöld þurfa að haga málum þannig að sátt sé milli íbúa á hverju svæði og ferðamanna.  Meira »

Safna skuldum við þjóðkirkju

05:30 Í umsögn Biskupsstofu og kirkjuráðs um fjármálaáætlun ríkisins 2018-2022 kemur fram að áætlunin feli í sér að ríkissjóður safni skuldum við þjóðkirkjuna sem nemi um 1,7 milljörðum á ári. Meira »

Þekktur spæjari leitar Arturs

05:30 Fjölskylda Arturs Jarmoszko, sem ekkert hefur spurst til síðan 1. mars, safnaði fé til að ráða heimsþekktan pólskan einkaspæjara til að grennslast fyrir um afdrif hans. Meira »

Borað eftir vatni við Ölfusárbrúna

05:30 Ágætar vísbendingar hafa fengist í borun eftir heitu vatni á svonefndu Langanesi á Selfossi, það er örskammt frá vestari sporði Ölfusárbrúar. Meira »

Lokahnykkur á brúargólfi

05:30 Starfsmenn Vegagerðarinnar hafa nú hafist handa við endurbætur á gólfi Borgarfjarðarbrúarinnar og taka í ár lokahnykkinn í verkefni þessu sem hefur staðið yfir allt frá árinu 2012. Meira »

Næturlokun í Hvalfjarðargöngum

Í gær, 22:18 Hvalfjarðargöng verða verða lokuð kl. 22 að annað kvöld en á miðnætti næstu þrjú kvöld þar á eftir. Næturlokun ganganna á þessum tíma árs er hefðbundinn vor- og sumarboði, tími sem nýttur er til viðhalds af ýmsu tagi og hreingerningar. Meira »
Dekk til sölu
2 stk 195x55x15 lítið slitin snjó eða heilsársdekk til sölu ...
WV Touareg 2004
Mjög vel með farinn, V6, ekinn 125þ. Tilboð óskast. Nánari uppl. 862 6678...
 
Framhald uppboðs
Nauðungarsala
Uppboð Einnig birt á www.naudungarsolu...
Félagsstarf
Staður og stund
Aflagrandi 40 Opin vinnustofa kl 9, morg...
Dyngjan, áfangaheimili aðalfundur aðal
Fundir - mannfagnaðir
Dyngjan, Áfangaheimili Aðalfundur A...
Félagsstarf
Staður og stund
Aflagrandi 40 Opin vinnustofa kl 9, Bing...