Lögbrot eða brjáluð bankastarfsemi

Ólafur Þór Hauksson héraðssaksóknari.
Ólafur Þór Hauksson héraðssaksóknari. mbl.is/Ómar Óskarsson

„Það hafa verið gífurleg átök í réttarsalnum. Þetta hefur verið stór slagur og þeir hafa prófað okkur í hverju skrefi í málunum.“ Þetta segir Ólafur Hauksson, héraðssaksóknari, í umfjöllun BBC um bankahrunið og bataskeiðið hér á landi í kjölfarið. Auk Ólafs er rætt við Guðrúnu Johnsen, hagfræðing og höfund bókarinnar Bringing down the banking system, Ásgeir Jónsson, dósent í hagfræði og fyrrum forstöðumann greiningardeildar Kaupþings og dr. Jay Cullen, lektor í fjármálum við háskólann í Sheffield.

Flækjustig eignarhalds píramíða

Guðrún segir í greininni að þegar rannsóknarnefnd Alþingis hafi farið að skoða málefni bankanna eftir hrun hafi niðurstaðan verið að lítið eigið fé hafi verið í flestum fyrirtækjum og mörg þeirra hafi verið flækt í flókið tengslanet þar sem fyrirtæki A átti fyrirtæki B sem átti svo fyrirtæki C og í mörgum tilfellum átti fyrirtæki C svo aftur í fyrirtæki A. Þannig hafi flækjustigið komið í veg fyrir að bankastofnanir vissu í raun hversu mikið eigið fé væri á bak við lánaviðskipti. Til viðbótar hafi þessir eignarhalds píramíðar oft verið í eigu stærstu eigenda bankanna.

Segir hún að ef ekki hefði verið farið í saumana á málunum og komist að því hvað gerðist hafi verið erfitt að breyta hegðun seinna meir og gera samfélagsbreytingar. „Við vitum hvað klikkaði og afleiðing af því er að við gátum hreinsað til hjá okkur frekar fljótlega,“ segir Guðrún.

Guðrún Johnsen.
Guðrún Johnsen.

Mikil átök í réttarsalnum

Ólafur rekur í umfjölluninni þau mál sem hafa komið upp og þá dóma sem hátt settir menn í fjármálageiranum fyrir hrun fengu. Segir hann ferlið hafa verið ein stór átök þar sem sakborningar hafi skorað á réttarkerfið í hverju skrefi ferilsins.

Segir hann að í upphafi hafi menn gert ráð fyrir að finna eitthvað sem tengdi bankann við fallið sjálft, einhvern sem hafi tekið mikla áhættu í kringum aðstæðurnar á bankamarkaðinum á þessum tíma. Hann segir að niðurstaðan hafi aftur á móti verið mál sem teygðu sig mörg ár aftur í tímann.

„Það var erfitt að ákveða hvort um var að ræða lögbrot eða brjálaða bankastarfsemi, en við beindum athygli okkar að því hvernig lán voru afgreidd,“ segir Ólafur.

Íslendingar sættu sig við lakari lífskjör

Flutningur fólks og tekjuskerðing vegna falls krónunnar er meginumfjöllunarefni Ásgeirs í greininni, en hann segir að fyrir hrun hafi margt af best menntaða fólki landsins unnið hjá bönkunum. Eftir hrun hafi það þurft að skapa sér eitthvað, en helsti uppgangsiðnaðurinn hafi verið ferðaþjónusta sem byggi að miklu leyti á ófaglærðu vinnuafli. Þess vegna sé núna innflutningur á vinnuafli meðan margt ungt fólk flytji í burtu.

„Við þurftum að sætta okkur við tapið, sætta okkur við mun lægri rauntekjur og mun lægri lífskjör,“ segir Ásgeir og bætir við að þetta sé eitthvað sem hann telji ólíklegt að önnur lönd mun sætta sig við. Bendir hann á að seðlabankar Bandaríkjanna, Bretlands og í Evrópu hafi brugðist við með peningaprentun. Segir hann að enginn viti hvernig sú peningaprentun mun enda.

Ásgeir Jónsson.
Ásgeir Jónsson. Ómar Óskarsson

Bankarnir enn of stórir

Cullen segir í greininni að staðan á Íslandi sé mjög ólík stöðunni í Bretlandi og Bandaríkjunum. Þannig séu hagsmunir bankanna í Bretlandi jafnvel meiri á þjóðfélagið en þeir voru á Íslandi fyrir hrun. Þessir stóru hagsmunir geri það oft erfitt fyrir pólitískan vilja að gera einhverjar breytingar eða búa til óvin úr stóru bönkunum. Segir hann að mikið þurfi að breytast í Bretlandi sem kalli á miklar fórnir og pólitískan vilja. Hann sjái aftur á móti ekki að neitt slíkt fari í gang.

Að lokum bendir hann á að stóru bankarnir í Bandaríkjunum séu stærri en þeir voru fyrir 2008. „Þeir eru ekki aðeins of stórir til að falla, heldur eru þeir of stórir til að stýra og mögulega of stórir til að lifa af,“ segir Cullen. Þrátt fyrir möntruna um að skattborgarar eigi ekki að borga fyrir klúður bankanna telur hann að þeir séu enn að gera það og að lítið hafi breyst sem geti komið í veg fyrir að það gerist aftur.

mbl.is

Innlent »

Spáð áframhaldandi úrkomu

Í gær, 22:24 Skúrir verða norðaustantil á landinu á morgun og einnig sunnanlands samkvæmt veðurhorfum næsta sólarhringinn. Vindur verður norðaustlægur eða breytilegur, yfirleitt 3-8 metrar á sekúndu, en heldur hvassari vestanlands og úti við austurströndina. Meira »

Þurfa að geta mokað drullunni burt

Í gær, 21:19 „Þetta er svona að komast á rétt ról. Nú er bara eftir að geta mokað burt drullunni og öðru slíku,“ segir Kristján Kristjánsson, bæjarverkstjóri á Seyðisfirði, inntur eftir stöðunni í kjölfar vatnavaxtanna í ám og lækjum við bæinn vegna mikillar úrkomu að undanförnu. Meira »

Þrír bílar saman í Ártúnsbrekkunni

Í gær, 20:47 Þriggja bíla árekstur varð í Ártúnsbrekkunni í Reykjavík um áttaleytið í kvöld samkvæmt upplýsingum frá slökkviliði höfuðborgarsvæðisins. Meira »

Ramadan og björtu sumarnæturnar

Í gær, 20:24 Serigne Modou Fall ætlar að fagna lokum föstumánaðarins Ramadan með vinafjölskyldu sinni á Íslandi á morgun með mikilli matarveislu, en hann býr hér á landi þar sem hann æfir fótbolta með ÍR. Meira »

Tveir fá rúmar þrjár milljónir

Í gær, 19:47 Margir vinningshafar eru í Lottói kvöldsins. Þannig skipta tveir með sér fyrsta vinningi kvöldsins í Lottóinu og fær hvor í sinn hlut rúmar 3,2 milljónir króna. Þrír skipta síðan með sér öðrum vinningnum og fær hver í sinn hlut rúmar 94 þúsund krónur. Meira »

Tók tíu ár að „meika það“

Í gær, 19:34 Árið 2007 sögðu Katrín Benedikt og eiginmaður hennar skilið við þægilegu skrifstofustörfin sín og fluttust á vit óvissunnar og draumanna í Hollywood. Í dag geta þau státað sig af því að vera handritshöfundar þriggja stórmynda en framabrautin leiddi þau nánast í gjaldþrot. Meira »

Með hæstu einkunn á meistaraprófi

Í gær, 17:12 „Tilfinningin er mjög góð,“ segir Hildur Hjörvar, sem í dag útskrifaðist frá lagadeild Háskóla Íslands með hæstu meðaleinkunn á mag. jur. prófi í sögu deildarinnar eða 9,48. Hildur segir það hafa komið sér skemmtilega á óvart að dúxa með svo háa einkunn, en er vitanlega afar ánægð með árangurinn. Meira »

Bjórflaska seld á 555 þúsund kr.

Í gær, 17:48 Flaska með 0,75 lítra af sjómannabjórnum Zoëga seldist á 555.000 krónur í Vestmannaeyjum. Bjórinn er „léttur, ljúfur og þægilegur.“ Meira »

Féll í Fossá við veiðar

Í gær, 16:58 Karlmaður var í dag fluttur með þyrlu Landhelgisgæslunnar á slysadeild Landspítalans eftir að hann féll í Fossá við Hjálparfoss í Þjórsárdal. Maðurinn var við veiðar með bróður sínum þegar atvikið átti sér stað. Meira »

Dregur úr úrkomu í kvöld

Í gær, 16:17 Rigna mun áfram á Austurlandi en hins vegar mun draga úr úrkomu þar í kvöld samkvæmt upplýsingum frá Veðurstofu Íslands. Hvað vind varðar verður áfram fremur hvasst fram á kvöld undir Vatnajökli austan Öræfa og geta hviður hæglega feykt léttum vögnum af vegi. Meira »

Sofið í stæði?

Í gær, 15:00 Víða má sjá svokallaða „camper“-bíla sem hægt er að gista í og eru leigðir út til ferðamanna. En má leggja bílunum hvar sem er til að sofa í þeim? Meira »

Tjónið talsvert meira á Seyðisfirði

Í gær, 14:29 Skemmdir eru umtalsvert meiri á Seyðisfirði en Eskifirði vegna mikilla vatnavaxta á Austfjörðum undanfarna daga. Mesta tjónið er vegna aurskriðu sem féll á Seyðisfirði í morgun en tvö hús skemmdust mikið við skriðuna. Meira »

Vilja ekki snúa til baka í þorpið

Í gær, 14:20 Íbúar grænlenska þorpsins Nu­uga­at­isiaq, sem varð verst úti þegar flóðbylgjur skullu á Vesturströnd Grænlands 17. júní, hafa lítinn áhuga á að snúa aftur til þorpsins þegar þar að kemur. Enn um sinn er þorpið eitt tveggja þorpa sem búið er að rýma og stendur autt vegna hættu á annarri flóðbylgju. Meira »

Ákærður fyrir manndráp

Í gær, 12:36 Skipstjóri hjólabáts, sem var bakkað á kanadíska konu við Jökulsárlón fyrir tveimur árum með þeim afleiðingum að hún lést, hefur verið ákærður fyrir manndráp af gáleysi. Meira »

Umdeild breyting á Íslandsmóti

Í gær, 12:18 Íslendingar verða fyrsta rótgróna golfþjóðin til að halda landsmót á 13 holu golfvelli. Formaður Golfsambandsins segir breytinguna ekki neina umbyltingu en stjórnarmaður í Golfklúbbi Reykjavíkur kallar hana vanvirðingu við keppnisfólk. Meira »

25 ára aldurstakmark í SKAM-partý

Í gær, 13:30 Bíó Paradís heldur SKAM-fullorðinspartý til að fagna fjórðu og síðustu seríu norsku sjónvarpsþáttanna SKAM í kvöld. Til að komast inn í veisluna þarf að hafa skilríki enda er 25 ára lágmarksaldur. „Við viljum bara biðja fólk að veita því skilning að fullorðið fólk er að djamma saman.“ Meira »

Stóru skemmtiferðarskipi snúið við

Í gær, 12:22 Stóru skemmtiferðarskipi sem koma átti að höfn í Reykjavík í dag var snúið við vegna veðurs. Um er að ræða 115 þúsund tonna skip með 3.096 farþega innanborðs og 1.239 manna áhöfn. Meira »

Ný götunöfn: Sunnusmári og Sunnutorg

Í gær, 12:16 Sunnusmári og Silfursmári verða nöfn gatna í nýrri byggð, 201 Smári í Kópavogi. Torg við Smáralindina mun nefnast Sunnutorg.  Meira »

Wow Cyclothon

PÚSTKERFI Á HAGSTÆÐU VERÐI
Eigum fyrirlyggjandi PÚSTKERFI í flestar tegundir bifreiða. Einnig STÝRISLIÐI ...
Hreinsa þakrennur ryðbletta þök
Hreinsa þakrennur ryðbletta þök og tek að mér ýmis smærri verkefni. Uppl. í síma...
GLERFILMUR
Glerfilmur, gluggafilmur, sand& sólarfilma. Merkismenn, sími 544- 2030 www.merk...
Toyota Avensis 2014
Toyota Avensis, skráður 10/2014 en aðeins ekinn 34000 km, 1800cc sjálfskiptur, ...
 
Skipulagsauglýsing
Tilkynningar
Borgarbyggð Skipulagsauglýsingar Sv...
Deiliskipulag
Tilkynningar
Rangárþing ytra Auglýsing um skipula...
Framhald
Nauðungarsala
Uppboð Einnig birt á www.naudungarsolu...
Breyting á aðalskipulagi
Tilkynningar
Auglýsing um skipulag á Akranesi Tilla...