Lögbrot eða brjáluð bankastarfsemi

Ólafur Þór Hauksson héraðssaksóknari.
Ólafur Þór Hauksson héraðssaksóknari. mbl.is/Ómar Óskarsson

„Það hafa verið gífurleg átök í réttarsalnum. Þetta hefur verið stór slagur og þeir hafa prófað okkur í hverju skrefi í málunum.“ Þetta segir Ólafur Hauksson, héraðssaksóknari, í umfjöllun BBC um bankahrunið og bataskeiðið hér á landi í kjölfarið. Auk Ólafs er rætt við Guðrúnu Johnsen, hagfræðing og höfund bókarinnar Bringing down the banking system, Ásgeir Jónsson, dósent í hagfræði og fyrrum forstöðumann greiningardeildar Kaupþings og dr. Jay Cullen, lektor í fjármálum við háskólann í Sheffield.

Flækjustig eignarhalds píramíða

Guðrún segir í greininni að þegar rannsóknarnefnd Alþingis hafi farið að skoða málefni bankanna eftir hrun hafi niðurstaðan verið að lítið eigið fé hafi verið í flestum fyrirtækjum og mörg þeirra hafi verið flækt í flókið tengslanet þar sem fyrirtæki A átti fyrirtæki B sem átti svo fyrirtæki C og í mörgum tilfellum átti fyrirtæki C svo aftur í fyrirtæki A. Þannig hafi flækjustigið komið í veg fyrir að bankastofnanir vissu í raun hversu mikið eigið fé væri á bak við lánaviðskipti. Til viðbótar hafi þessir eignarhalds píramíðar oft verið í eigu stærstu eigenda bankanna.

Segir hún að ef ekki hefði verið farið í saumana á málunum og komist að því hvað gerðist hafi verið erfitt að breyta hegðun seinna meir og gera samfélagsbreytingar. „Við vitum hvað klikkaði og afleiðing af því er að við gátum hreinsað til hjá okkur frekar fljótlega,“ segir Guðrún.

Guðrún Johnsen.
Guðrún Johnsen.

Mikil átök í réttarsalnum

Ólafur rekur í umfjölluninni þau mál sem hafa komið upp og þá dóma sem hátt settir menn í fjármálageiranum fyrir hrun fengu. Segir hann ferlið hafa verið ein stór átök þar sem sakborningar hafi skorað á réttarkerfið í hverju skrefi ferilsins.

Segir hann að í upphafi hafi menn gert ráð fyrir að finna eitthvað sem tengdi bankann við fallið sjálft, einhvern sem hafi tekið mikla áhættu í kringum aðstæðurnar á bankamarkaðinum á þessum tíma. Hann segir að niðurstaðan hafi aftur á móti verið mál sem teygðu sig mörg ár aftur í tímann.

„Það var erfitt að ákveða hvort um var að ræða lögbrot eða brjálaða bankastarfsemi, en við beindum athygli okkar að því hvernig lán voru afgreidd,“ segir Ólafur.

Íslendingar sættu sig við lakari lífskjör

Flutningur fólks og tekjuskerðing vegna falls krónunnar er meginumfjöllunarefni Ásgeirs í greininni, en hann segir að fyrir hrun hafi margt af best menntaða fólki landsins unnið hjá bönkunum. Eftir hrun hafi það þurft að skapa sér eitthvað, en helsti uppgangsiðnaðurinn hafi verið ferðaþjónusta sem byggi að miklu leyti á ófaglærðu vinnuafli. Þess vegna sé núna innflutningur á vinnuafli meðan margt ungt fólk flytji í burtu.

„Við þurftum að sætta okkur við tapið, sætta okkur við mun lægri rauntekjur og mun lægri lífskjör,“ segir Ásgeir og bætir við að þetta sé eitthvað sem hann telji ólíklegt að önnur lönd mun sætta sig við. Bendir hann á að seðlabankar Bandaríkjanna, Bretlands og í Evrópu hafi brugðist við með peningaprentun. Segir hann að enginn viti hvernig sú peningaprentun mun enda.

Ásgeir Jónsson.
Ásgeir Jónsson. Ómar Óskarsson

Bankarnir enn of stórir

Cullen segir í greininni að staðan á Íslandi sé mjög ólík stöðunni í Bretlandi og Bandaríkjunum. Þannig séu hagsmunir bankanna í Bretlandi jafnvel meiri á þjóðfélagið en þeir voru á Íslandi fyrir hrun. Þessir stóru hagsmunir geri það oft erfitt fyrir pólitískan vilja að gera einhverjar breytingar eða búa til óvin úr stóru bönkunum. Segir hann að mikið þurfi að breytast í Bretlandi sem kalli á miklar fórnir og pólitískan vilja. Hann sjái aftur á móti ekki að neitt slíkt fari í gang.

Að lokum bendir hann á að stóru bankarnir í Bandaríkjunum séu stærri en þeir voru fyrir 2008. „Þeir eru ekki aðeins of stórir til að falla, heldur eru þeir of stórir til að stýra og mögulega of stórir til að lifa af,“ segir Cullen. Þrátt fyrir möntruna um að skattborgarar eigi ekki að borga fyrir klúður bankanna telur hann að þeir séu enn að gera það og að lítið hafi breyst sem geti komið í veg fyrir að það gerist aftur.

mbl.is

Innlent »

Lundaábúð mælist meiri en í fyrra

05:30 Hið árlega lundarall er í fullum gangi, en það er rannsóknarferð á vegum Náttúrustofu Suðurlands þar sem varpárangur lundans er mældur á landsvísu. Meira »

Þetta verður algjör draumaleikur

05:30 Þegar loksins kom að því að Ísland og England mættust í alvörulandsleik í knattspyrnu karla þá gat sviðið varla orðið stærra. Liðin berjast í kvöld á Allianz Riviera-leikvanginum í Nice í Frakklandi um hvort þeirra mætir Frökkum í átta liða úrslitum Evrópukeppninnar. Meira »

Tvö þúsund snæddu íslenskan þorsk

05:30 Árangur Íslands á Evrópumótinu í fótbolta hefur ekki farið framhjá umheiminum en fréttir tengdar íslenska landsliðinu voru um tíma efstar á lista hjá Google Trends yfir svokallaðar „trending stories“. Fréttir af væntanlegri útgöngu Breta úr Evrópusambandinu tóku svo við keflinu. Meira »

Búist við þúsundum á Arnarhól í kvöld

05:30 Búist er við 10 til 15 þúsund manns á Arnarhól í Reykjavík í dag þar sem leikur Íslands og Englands verður sýndur á risaskjá. Meira »

Íslenskir læknanemar eftirsóttir

05:30 Forseti Slóvakíu, herra Andrej Kiska, heimsótti læknadeild háskólans í Jessenius í Martin Slóvakíu í vikunni.  Meira »

Ör fjölgun skráðra óhappa

05:30 Óvæntum atvikum á heilbrigðisstofnunum fjölgaði um 9,1% frá árinu 2014 til 2015 samkvæmt ársskýrslu Landlæknisembættisins.  Meira »

Kynjaskipting í þágu barnanna

Í gær, 23:59 Forsvarsmenn Orkumótsins í Vestmannaeyjum hafa sent frá sér fréttatilkynningu vegna umfjöllunar um að stúlka hafi ekki fengið að taka þátt í leik landsliðs og pressuliðs á föstudagskvöldið. Meira »

Fundu manninn

05:30 Björgunarsveitarmenn úr Húnavatnssýslum og Borgarfirði fóru í fyrrinótt til leitar að erlendum vélhjólamanni sem tapað hafði áttum inni á heiðum og komst hvergi. Meira »

Gaman að sjá stemmninguna og gleðina

Í gær, 23:05 „Mér finnst gaman að sjá núna sem áhorfandi þegar maður er hættur í þessu hvað fótbolti og hvað þessi stemmning gefur mikla gleði og gefur mörgu fólki ótrúlega mikið,“ segir Ólína Viðarsdóttir, fyrrverandi landsliðskona í knattspyrnu. Meira »

Of mikið af jákvæðu áreiti

Í gær, 22:39 „Við vorum í búningum í gær og ég verð að segja að það var of mikið áreiti svo við fórum upp á herbergi og skiptum. Fórum bara í venjuleg föt og aftur út,“ segir Steinar Atli Skarphéðinsson í samtali við mbl.is í Nice í Frakklandi. Meira »

Útafakstur á Eyjafjarðarbraut eystri

Í gær, 22:06 Bifreið var ekið út af Eyjafjarðarbraut eystri rétt fyrir klukkan fimm í dag. Einn var fluttur á bráðamóttöku til skoðunar með minni háttar meiðsl. Meira »

Mátti ekki tilnefna stelpu í liðið

Í gær, 20:23 „Mér finnst afskaplega dapurt að gamaldags viðhorf séu enn áberandi í íslenskum fótbolta og því ákvað ég að vekja athygli á þessu,“ segir Pétur Már Harðarson, þjálfari hjá Gróttu, á Facebook-síðu sinni í dag. Meira »

Guðna fagnað við heimili sitt myndasyrpa

Í gær, 20:18 Mik­ill mann­fjöldi kom sam­an við heim­ili Guðna Th. Jó­hann­es­son­ar, ný­kjör­ins for­seta Íslands, við Tjarn­ar­stíg á Seltjarn­ar­nesi í dag. Ljósmyndari mbl.is var á svæðinu og fangaði stemninguna. Meira »

Í tíunda sinn yfir Grænlandsjökul

Í gær, 19:10 „Það er viss áfangi fyrir okkur að hafa núna verið að fara þarna yfir í tíunda skiptið,“ segir Björgvin Hilmarsson, umsjónarmaður leiðangra hjá Íslenskum fjallaleiðsögumönnum sem kláruðu sinn tíunda leiðangur yfir Grænlandsjökul núna í maí. Meira »

Bílvelta á Strandarheiði

Í gær, 18:42 Bílvelta varð á Strandarheiði mitt á milli Keflavíkur og Reykjavíkur klukkan 17:30 í dag. Þrír voru fluttir á slysadeild til aðhlynningar en meiðsl þeirra eru ekki talin alvarleg. Allri vinnu er lokið á vettvangi. Meira »

Ástþór kærir kosningarnar

Í gær, 19:21 Forsetakosningin var kærð á föstudaginn til Hæstaréttar af forsetaframbjóðandanum Ástþóri Magnússyni vegna utankjörfundaratkvæðagreiðslu kosninganna. Meira »

Stefnan að sameina en ekki sundra

Í gær, 18:50 „Ég vil læra af sögunni um leið og ég lít bjartsýnn fram á veg, fylgja hinu góða fordæmi þeirra sem áður hafa gegnt embætti forseta Íslands,“ sagði Guðni Th. Jóhannesson, nýkjörinn forseti Íslands, þegar hann ávarpaði mannfjöldann fyrir utan heimili hans á Seltjarnarnesi í dag. Meira »

Vonar að Guðni fái vitrun

Í gær, 18:17 Ástþór Magnússon forsetaframbjóðandi segir það sorglegt að þjóðin sé ekki betur vakandi fyrir því að Ísland eigi tækifæri á að taka forystu í friðarmálum og byggja hér upp starfsemi sem friðarríki. Meira »
Nudd Nudd Nudd
Relaxing massage........S. 6959434...
Yokohama 225/65-17 heilsársdekk til sölu.
Ókeyrð dekk, Hljóðlát og þægileg. Virka vel í bleytu og snjó. Verð 60 þ. haddog...
215/75X16
Til sölu 4st Contenental dekk notuð 215/75x16 undan Ford Transit húsbíl sterk ...
 
Fiskiskip til sölu
Bátar - skip
Til sölu er fiskiskipið Sandvík EA-20...
Skólastjóri tónlistarskólans
Stjórnunarstörf
Laus störf í Skaftárhreppi Skólastjóri ...
Rafvirki höfn í hornafirði
Iðnaðarmenn
Rafvirki á Höfn í Hornafirði RARIK oh...
Framhald uppboðs
Nauðungarsala
Uppboð Einnig birt á www.naudungarsolu...