Lögbrot eða brjáluð bankastarfsemi

Ólafur Þór Hauksson héraðssaksóknari.
Ólafur Þór Hauksson héraðssaksóknari. mbl.is/Ómar Óskarsson

„Það hafa verið gífurleg átök í réttarsalnum. Þetta hefur verið stór slagur og þeir hafa prófað okkur í hverju skrefi í málunum.“ Þetta segir Ólafur Hauksson, héraðssaksóknari, í umfjöllun BBC um bankahrunið og bataskeiðið hér á landi í kjölfarið. Auk Ólafs er rætt við Guðrúnu Johnsen, hagfræðing og höfund bókarinnar Bringing down the banking system, Ásgeir Jónsson, dósent í hagfræði og fyrrum forstöðumann greiningardeildar Kaupþings og dr. Jay Cullen, lektor í fjármálum við háskólann í Sheffield.

Flækjustig eignarhalds píramíða

Guðrún segir í greininni að þegar rannsóknarnefnd Alþingis hafi farið að skoða málefni bankanna eftir hrun hafi niðurstaðan verið að lítið eigið fé hafi verið í flestum fyrirtækjum og mörg þeirra hafi verið flækt í flókið tengslanet þar sem fyrirtæki A átti fyrirtæki B sem átti svo fyrirtæki C og í mörgum tilfellum átti fyrirtæki C svo aftur í fyrirtæki A. Þannig hafi flækjustigið komið í veg fyrir að bankastofnanir vissu í raun hversu mikið eigið fé væri á bak við lánaviðskipti. Til viðbótar hafi þessir eignarhalds píramíðar oft verið í eigu stærstu eigenda bankanna.

Segir hún að ef ekki hefði verið farið í saumana á málunum og komist að því hvað gerðist hafi verið erfitt að breyta hegðun seinna meir og gera samfélagsbreytingar. „Við vitum hvað klikkaði og afleiðing af því er að við gátum hreinsað til hjá okkur frekar fljótlega,“ segir Guðrún.

Guðrún Johnsen.
Guðrún Johnsen.

Mikil átök í réttarsalnum

Ólafur rekur í umfjölluninni þau mál sem hafa komið upp og þá dóma sem hátt settir menn í fjármálageiranum fyrir hrun fengu. Segir hann ferlið hafa verið ein stór átök þar sem sakborningar hafi skorað á réttarkerfið í hverju skrefi ferilsins.

Segir hann að í upphafi hafi menn gert ráð fyrir að finna eitthvað sem tengdi bankann við fallið sjálft, einhvern sem hafi tekið mikla áhættu í kringum aðstæðurnar á bankamarkaðinum á þessum tíma. Hann segir að niðurstaðan hafi aftur á móti verið mál sem teygðu sig mörg ár aftur í tímann.

„Það var erfitt að ákveða hvort um var að ræða lögbrot eða brjálaða bankastarfsemi, en við beindum athygli okkar að því hvernig lán voru afgreidd,“ segir Ólafur.

Íslendingar sættu sig við lakari lífskjör

Flutningur fólks og tekjuskerðing vegna falls krónunnar er meginumfjöllunarefni Ásgeirs í greininni, en hann segir að fyrir hrun hafi margt af best menntaða fólki landsins unnið hjá bönkunum. Eftir hrun hafi það þurft að skapa sér eitthvað, en helsti uppgangsiðnaðurinn hafi verið ferðaþjónusta sem byggi að miklu leyti á ófaglærðu vinnuafli. Þess vegna sé núna innflutningur á vinnuafli meðan margt ungt fólk flytji í burtu.

„Við þurftum að sætta okkur við tapið, sætta okkur við mun lægri rauntekjur og mun lægri lífskjör,“ segir Ásgeir og bætir við að þetta sé eitthvað sem hann telji ólíklegt að önnur lönd mun sætta sig við. Bendir hann á að seðlabankar Bandaríkjanna, Bretlands og í Evrópu hafi brugðist við með peningaprentun. Segir hann að enginn viti hvernig sú peningaprentun mun enda.

Ásgeir Jónsson.
Ásgeir Jónsson. Ómar Óskarsson

Bankarnir enn of stórir

Cullen segir í greininni að staðan á Íslandi sé mjög ólík stöðunni í Bretlandi og Bandaríkjunum. Þannig séu hagsmunir bankanna í Bretlandi jafnvel meiri á þjóðfélagið en þeir voru á Íslandi fyrir hrun. Þessir stóru hagsmunir geri það oft erfitt fyrir pólitískan vilja að gera einhverjar breytingar eða búa til óvin úr stóru bönkunum. Segir hann að mikið þurfi að breytast í Bretlandi sem kalli á miklar fórnir og pólitískan vilja. Hann sjái aftur á móti ekki að neitt slíkt fari í gang.

Að lokum bendir hann á að stóru bankarnir í Bandaríkjunum séu stærri en þeir voru fyrir 2008. „Þeir eru ekki aðeins of stórir til að falla, heldur eru þeir of stórir til að stýra og mögulega of stórir til að lifa af,“ segir Cullen. Þrátt fyrir möntruna um að skattborgarar eigi ekki að borga fyrir klúður bankanna telur hann að þeir séu enn að gera það og að lítið hafi breyst sem geti komið í veg fyrir að það gerist aftur.

mbl.is

Innlent »

Rúmlega tvö þúsund undirritað

15:00 Rúmlega tvö þúsund manns hafa skrifað nafn sitt á undirskriftalista gegn frum­varpi um að leyfa frjálsa sölu áfeng­is og áfengisaug­lýs­ing­a á vefn­um www.allraheill.is. Skráningin opnaði í gær. Meira »

Hvorki smit né salmonella í rjóma

13:11 Engin hætta er á því að sá rjómi, sem framleiddur er hér á landi, beri með sér mögulegar smitbakteríur úr mjólk, hvað þá salmonellu og engin þörf er að hita hann meira en gert er við hefðbundna gerilsneyðingu. Þetta segir Kjartan Hreinsson, sérgreinadýralæknir, hjá Matvælastofnun. Meira »

Edinborgarhúsið fær 4 milljónir

12:24 Rekstur Edinborgarhússins fær fjórar milljónir í styrk frá uppbyggingarsjóði Vestfjarða. Galdrasýningin á Ströndum fær 3,5 milljónir króna. Melrakkasetur Íslands fær þriðja hæsta styrkinn, 2,5 milljónir króna. Meira »

Harður árekstur á Suðurlandsvegi

12:16 Fólksbíll og vöruflutningabíll lentu í árekstri á Suðurlandsvegi, við Lambafells-afleggjara fyrir neðan Litlu kaffistofuna á tólfta tímanum. Samkvæmt upplýsingum frá slökkviliði höfuðborgarsvæðisins voru tækjabíll og sjúkrabíll sendir á vettvang en ekki er um alvarleg slys á fólki að ræða. Meira »

Tók myndband af brottvísuninni

11:09 Velski kennarinn Juhel Miah, sem var vísað úr farþegaflugvél Icelandair í síðustu viku sem var á leið til Bandaríkjanna frá Keflavík samkvæmt fyrirmælum bandarískra stjórnvalda, tók upp ferlið á farsímann sinn sem tók við í kjölfar þess að honum var gert að yfirgefa flugvélina. Meira »

Aukið orkuöryggi, orkusparnaður og minni mengun

10:50 Iðnaðar- og nýsköpunarráðherra hefur lagt fram tillögu til þingsályktunar um aðgerðaáætlun um orkuskipti. Markmiðið er að draga úr notkun jarðefnaeldsneytis og auka hlutdeild endurnýjanlegra orkugjafa sem hafi í för með sér orkusparnað, aukið orkuöryggi, gjaldeyrissparnað, minni staðbundna mengun og minni losun gróðurhúsalofttegunda. Meira »

Fyrsta Michelin-stjarnan á Íslandi

10:21 „Þetta breytir leiknum fyrir okkur og dregur heimsathygli að veitingastaðnum okkar,“ segir Kristinn Vilbergsson, einn af eigendum Dill. Hann er staddur í Stokkhólmi ásamt yfirkokknum á Dill, Ragnari Eiríkssyni að taka á móti Michelin-stjörnu fyrir veitingahúsið. Meira »

Vesturlandsvegur lokaður í tvo tíma

10:37 Vesturlandsvegi við Lyngholt rétt sunnan við Hafnarfjall hefur verið lokað þar sem fjarlægja á strætisvagn sem fór út af þjóðveginum í gær. Lögregla beinir umferð um hjáleið um Dragháls. Í tilkynningu frá Vegagerðinni kemur fram að lokunin geti verið í hátt í tvo tíma. Meira »

Tveir þriðju andvígir inngöngu

10:03 Meirihluti landsmanna er andvígur inngöngu Íslands í Evrópusambandið samkvæmt niðurstöðum nýrrar skoðanakönnunar MMR eða 54%. Rúmur fjórðungur, eða 25,9% er hins vegar hlynntur því að landið gangi í sambandið. Meira »

Íslenskir ævintýramenn í frumskógi

08:24 Þeir mega búast við urð og grjóti, niður í móti, íslensku ævintýramennirnir þrír sem ætla næstu daga að takast á við eina mestu þolraun lífs síns í fjallahjólakeppni um frumskóga Kostaríka. Meira »

Segir mikinn ávinning af breytingunum

08:18 Erfiðasti hnúturinn á lokaspretti sjómannadeilunnar var fæðiskostnaður sjómanna og skattgreiðslur af fæðispeningunum.  Meira »

Einstaka leiðir ófærar

08:08 Einstaka leiðir eru ófærar eða þungfærar á Norðausturlandi, Aust- og Vestfjörðum en á Suður- og Vesturlandi er hálka á flestum leiðum. Hvasst verður á Austur- og Norðurlandi í dag en búast má við stormi á föstudagskvöldið. Meira »

Læknar ganga frá kröfugerð

07:57 Samningaviðræður eru ekki hafnar milli Læknafélags Íslands og samninganefndar ríkisins vegna nýs kjarasamnings fyrir lækna.   Meira »

Hálka um allt land

07:21 Hálka er á Hellisheiði og í Þrengslum. Hálka eða hálkublettir er á flestum leiðum á Suðurlandi. Hálka eða hálkublettir er á Vesturlandi. Hálka er á Holtavörðuheiði. Meira »

Um 24.300 tonn af loðnu

05:30 Íslenski flotinn hafði veitt ríflega 24.000 tonn af loðnu um miðnætti og voru aflabrögð öll hin bestu. Jafngildir veiddur afli um 12% af því magni sem sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra hefur skipað fyrir um að veiða megi á þessari vertíð eða 196.075 tonn. Meira »

Forsetafrú sögð kynna nýjan bjór

07:37 „Eliza Reid, forsetafrú Íslands, og Anne-Tamare Lorre, sendiherra Kanada á Íslandi, munu opna fyrsta bjórinn,“ segir í tilkynningu sem fjölmiðlum barst vegna setningar bjórhátíðar sem haldin verður á Kex Hosteli í miðbæ Reykjavíkur á morgun. Meira »

Hvessir fyrir norðan

05:56 Spáð er suðaustan og austan 8-15 m/s með morgninum, hvassast við norður- og austurströndina. Heldur hvassara norðan- og austanlands á morgun. Víða él, en snjókoma með köflum suðaustanlands. Frost 0 til 6 stig, en hiti um frostmark sunnan til. Meira »

SOS Barnaþorpin bregðast við neyð

05:30 Um 100.000 manns eiga á hættu að deyja úr hungri í Suður-Súdan og er um milljón manna til viðbótar í bráðri lífshættu, en síðastliðinn mánudag var hungursneyð formlega lýst yfir í ríkinu. Meira »
Bækur um ættfræði byggðasögu og ýmsan fróðleik til sölu
hef til sölu nokkur grundavallarrit ættfræðinnar ásamt ritum um atvinnu og byggð...
HARÐVIÐUR TIL HÚSBYGGINGA
Harðviður til húsabygginga Sjá nánar á www.vidur.is Vatnsklæðning, panill, palla...
Egat Luxe - Ferðanuddstóll á 37.000 Tilvalið í vinnustaðanudd, Borgar stólinn upp á 1 degi
Egat Luxe - Ferðanuddstóll til sölu Egat.is S: 8626194 (svartur á litinn) Þú er...
OZONE lofthreinsun tæki til leigu.
Rekur þú hótel/gistihús,þetta tæki eyðir allri ólykt m.a. af raka-myglu-og reyk....
 
Álit hreinsistöð
Tilkynningar
Mat á umhverfisáhrifum Álit Skipula...
Félagslíf
Staður og stund
Aflagrandi 40 Opin vinnustofa kl. 9, gön...
L hlín 6017022119 iv/v
Félagsstarf
? HLÍN 6017022119 IV/V Mynd af auglý...
Framhald uppboðs
Nauðungarsala
Uppboð Einnig birt á www.naudungarsolu...