Lögbrot eða brjáluð bankastarfsemi

Ólafur Þór Hauksson héraðssaksóknari.
Ólafur Þór Hauksson héraðssaksóknari. mbl.is/Ómar Óskarsson

„Það hafa verið gífurleg átök í réttarsalnum. Þetta hefur verið stór slagur og þeir hafa prófað okkur í hverju skrefi í málunum.“ Þetta segir Ólafur Hauksson, héraðssaksóknari, í umfjöllun BBC um bankahrunið og bataskeiðið hér á landi í kjölfarið. Auk Ólafs er rætt við Guðrúnu Johnsen, hagfræðing og höfund bókarinnar Bringing down the banking system, Ásgeir Jónsson, dósent í hagfræði og fyrrum forstöðumann greiningardeildar Kaupþings og dr. Jay Cullen, lektor í fjármálum við háskólann í Sheffield.

Flækjustig eignarhalds píramíða

Guðrún segir í greininni að þegar rannsóknarnefnd Alþingis hafi farið að skoða málefni bankanna eftir hrun hafi niðurstaðan verið að lítið eigið fé hafi verið í flestum fyrirtækjum og mörg þeirra hafi verið flækt í flókið tengslanet þar sem fyrirtæki A átti fyrirtæki B sem átti svo fyrirtæki C og í mörgum tilfellum átti fyrirtæki C svo aftur í fyrirtæki A. Þannig hafi flækjustigið komið í veg fyrir að bankastofnanir vissu í raun hversu mikið eigið fé væri á bak við lánaviðskipti. Til viðbótar hafi þessir eignarhalds píramíðar oft verið í eigu stærstu eigenda bankanna.

Segir hún að ef ekki hefði verið farið í saumana á málunum og komist að því hvað gerðist hafi verið erfitt að breyta hegðun seinna meir og gera samfélagsbreytingar. „Við vitum hvað klikkaði og afleiðing af því er að við gátum hreinsað til hjá okkur frekar fljótlega,“ segir Guðrún.

Guðrún Johnsen.
Guðrún Johnsen.

Mikil átök í réttarsalnum

Ólafur rekur í umfjölluninni þau mál sem hafa komið upp og þá dóma sem hátt settir menn í fjármálageiranum fyrir hrun fengu. Segir hann ferlið hafa verið ein stór átök þar sem sakborningar hafi skorað á réttarkerfið í hverju skrefi ferilsins.

Segir hann að í upphafi hafi menn gert ráð fyrir að finna eitthvað sem tengdi bankann við fallið sjálft, einhvern sem hafi tekið mikla áhættu í kringum aðstæðurnar á bankamarkaðinum á þessum tíma. Hann segir að niðurstaðan hafi aftur á móti verið mál sem teygðu sig mörg ár aftur í tímann.

„Það var erfitt að ákveða hvort um var að ræða lögbrot eða brjálaða bankastarfsemi, en við beindum athygli okkar að því hvernig lán voru afgreidd,“ segir Ólafur.

Íslendingar sættu sig við lakari lífskjör

Flutningur fólks og tekjuskerðing vegna falls krónunnar er meginumfjöllunarefni Ásgeirs í greininni, en hann segir að fyrir hrun hafi margt af best menntaða fólki landsins unnið hjá bönkunum. Eftir hrun hafi það þurft að skapa sér eitthvað, en helsti uppgangsiðnaðurinn hafi verið ferðaþjónusta sem byggi að miklu leyti á ófaglærðu vinnuafli. Þess vegna sé núna innflutningur á vinnuafli meðan margt ungt fólk flytji í burtu.

„Við þurftum að sætta okkur við tapið, sætta okkur við mun lægri rauntekjur og mun lægri lífskjör,“ segir Ásgeir og bætir við að þetta sé eitthvað sem hann telji ólíklegt að önnur lönd mun sætta sig við. Bendir hann á að seðlabankar Bandaríkjanna, Bretlands og í Evrópu hafi brugðist við með peningaprentun. Segir hann að enginn viti hvernig sú peningaprentun mun enda.

Ásgeir Jónsson.
Ásgeir Jónsson. Ómar Óskarsson

Bankarnir enn of stórir

Cullen segir í greininni að staðan á Íslandi sé mjög ólík stöðunni í Bretlandi og Bandaríkjunum. Þannig séu hagsmunir bankanna í Bretlandi jafnvel meiri á þjóðfélagið en þeir voru á Íslandi fyrir hrun. Þessir stóru hagsmunir geri það oft erfitt fyrir pólitískan vilja að gera einhverjar breytingar eða búa til óvin úr stóru bönkunum. Segir hann að mikið þurfi að breytast í Bretlandi sem kalli á miklar fórnir og pólitískan vilja. Hann sjái aftur á móti ekki að neitt slíkt fari í gang.

Að lokum bendir hann á að stóru bankarnir í Bandaríkjunum séu stærri en þeir voru fyrir 2008. „Þeir eru ekki aðeins of stórir til að falla, heldur eru þeir of stórir til að stýra og mögulega of stórir til að lifa af,“ segir Cullen. Þrátt fyrir möntruna um að skattborgarar eigi ekki að borga fyrir klúður bankanna telur hann að þeir séu enn að gera það og að lítið hafi breyst sem geti komið í veg fyrir að það gerist aftur.

mbl.is

Innlent »

Mikið álag á Landspítalanum

16:11 Mikið álag er á Landspítalanum en fjöldi sjúklinga hefur leitað þangað síðustu daga og hefur meðal annars greinst inflúensa. Meira »

Fjársvelta lögreglu vantar milljarða

15:54 „Við erum að vekja athygli þingheims á stöðu lögreglunnar á Íslandi. Þetta er ágætistímasetning til að vekja athygli á málaflokknum,“ segir Úlfar Lúðvíksson, formaður Lögreglustjórafélags Íslands, í samtali við mbl.is. Lögreglan sendi frá sér yfirlýsingu þar sem kemur fram að fimm milljarða vanti í fjárveitingar til viðbótar við þá ellefu sem nú eru á fjárlögum. Meira »

Segja Markús ekki hafa farið að reglum

15:32 Markús Sigurbjörnsson, hæstaréttardómari og fyrrverandi forseti Hæstaréttar, átti hlutabréf fyrir tugi milljóna í Glitni banka á árunum fyrir hrun. Bréfin seldi hann með miklum hagnaði árið 2007. Meira »

Bolir til styrktar sýrlenskum börnum

15:23 Ungmennaráð UNICEF á Íslandi stendur nú fyrir verkefninu #30sek til að vekja athygli á því að á hálfrar mínútu fresti neyðist barn til að leggja á flótta sökum stríðs, fátæktar eða umhverfisáhrifa. Meira »

Hafnar kröfu Útvarps Sögu

15:02 Úrskurðarnefnd fjarskipta- og póstmála hefur hafnað kröfu Útvarps Sögu um frestun réttaráhrifa ákvörðunar Póst- og fjarskiptastofnunar. Meira »

Konunni sleppt úr haldi

14:41 Lögregla hefur sleppt úr haldi konu, sem handtekin var á fimmtudag vegna gruns um að hafa kveikt í fjölbýlishúsi við Hafnargötuna í Reykjanesbæ, aðfaranótt fimmtudags. Meira »

Kosið í þrjár nefndir vegna fjárlaga

14:11 Sigurður Ingi Jóhannsson forsætisráðherra lagði á fundi sínum með formönnum þingflokkanna fram tillögu um að kosið verði í þrjár nefndir Alþingis vegna afgreiðslu fjárlaga og tengdra mála. Hann er bjartsýnn á að það takist að afgreiða fjárlögin á tilsettum tíma. Meira »

Upplýsingamiðstöð ferðamanna í ráðhúsið

14:22 Höfuðborgarstofa hefur valið fyrirtækið Guide to Iceland til samstarfs um rekstur sölu og bókunarstarfsemi í Upplýsingamiðstöð ferðamanna í Reykjavík. Fyrirtækið hefur samstarf við Höfuðborgarstofu 16. janúar á næsta ári en þá opnar Upplýsingamiðstöð ferðamanna á nýjum stað í Ráðhúsi Reykjavíkur. Meira »

Þótti hætta á fleiri ránum

13:34 Hæstiréttur hefur staðfest gæsluvarðhald yfir erlendum karlmanni, sem grunaður er um að hafa rænt fjögur apótek á síðastliðnum rúmum tveimur mánuðum. Meira »

Ekki enn farið fram á að fá drenginn sendan

13:27 Norsk barnaverndaryfirvöld hafa enn ekki farið fram á að íslenski drengurinn, sem þau hafa forræði yfir og vilja fá út, verði sendur til Noregs. Í dómi hæstaréttar í máli drengsins var úrskurða að hann yrði sendur út 4. desember. Meira »

Einmuna veðurblíða á Ströndum

12:40 Íbúar á Ströndum líkt og víða annars staðar á landinu furða sig á hlýindunum nú í desember. Á Ströndum hefur varla sést hvít jörð það sem af er jólamánuðinum. Öðruvísi var um að litast á sama tíma í fyrra. Þann 1. desember það árið mældist snjódýpt á veðurstöðinni í Litlu-Ávík 24 cm með sköflum. Meira »

Vilja upplýsingar frá MAST

12:09 Samtök verslunar og þjónustu og Neytendasamtökin gagnrýna matvælaeftirlit Matvælastofununnar (MAST) og fara fram á að stofnunin upplýsi um alvarleg frávik sem komið hafa upp í eftirlitsstarfsemi stofnunarinnar með íslenskum matvælaframleiðendum. Meira »

Vill ræða við Viðreisn og Bjarta framtíð

11:30 Bjarni Benediktsson, formaður Sjálfstæðisflokksins, sagði við fjölmiðla áður en fundur formanna þingflokkanna hófst í stjórnarráðinu að hann vildi láta aftur reyna á stjórnarmyndunarviðræður við Viðreisn og Bjarta framtíð. Meira »

Formenn hittast í stjórnarráðinu

10:38 Sigurður Ingi Jóhannsson, forsætisráðherra, hefur boðað formenn þingflokkanna á fund í stjórnarráðinu klukkan 11 í dag. Að sögn upplýsingafulltrúa ríkisstjórnarinnar verða störf þingsins framundan rædd. Meira »

Lækka verð á getraunaröðinni

09:03 Íslenskar getraunir hafa ákveðið að lækka verð á hverri röð í getraunum (1x2), úr 14 krónum í 13 krónur að því er segir í tilkynningu frá fyrirtækinu og tekur lækkunin gildi í dag. Meira »

Kosning um kjarasamninga hafin

11:28 Opnað verður á kosningu vegna kjarasamninga Félags grunnskólakennara og Sambands íslenskra sveitarfélaga í hádeginu í dag. Ólafur Loftsson, formaður Félags grunnskólakennara, vonast eftir meiri þátttöku nú en í samningunum sem felldir voru. Meira »

Hefja viðræður við aðra flokka í dag

09:49 Píratar ætla sér að hefja stjórnarmyndunarviðræður við aðra flokka í dag. Smári McCarthy, þingmaður Pírata, gat ekki sagt til um hvort viðræðurnar verða formlegar eða óformlegar. Meira »

Stefnt að uppbyggingu á Hveravöllum

07:57 Hugmyndir eru uppi um gistingu fyrir allt að 120 gesti í gistiskála og hótelálmu á Hveravöllum á Kili.  Meira »
Ertu komin í saumaskap ??
Nýjar og notaðar saumavélar í úrvali. Nýjar vélar með 3 ára ábyrgð. Notaðar véla...
Peugeot 206 plús - gullmoli
til sölu mjög lítið ekinn Peugeot 206 plus, skráður 08/2012, beinskiptur, ekinn ...
Arin kubbar ódýrt
Þessir arinkubbar eru til sölu,þeir loga í 2-3tíma 450 kr.stikkið. uppl. 8691...
JEMA Flottar lyftur i bílskúrinn og víðar tilvalin jólagjöf
Eigum nokkrar af þessum 1 metra lyftum 2,7 tonna, sama verð 235.000+vsk Einnig...
 
Framhald uppboðs 2
Nauðungarsala
Uppboð Einnig birt á www.naudungarsolu...
Framhald
Nauðungarsala
Uppboð Einnig birt á www.naudungarsolu...
Aðalfundur ses
Fundir - mannfagnaðir
Samtök eldri sjálfstæðismanna, SE...
L edda 6016112919 ii
Félagsstarf
? EDDA 6016112919 II Mynd af auglýsi...