Lögbrot eða brjáluð bankastarfsemi

Ólafur Þór Hauksson héraðssaksóknari.
Ólafur Þór Hauksson héraðssaksóknari. mbl.is/Ómar Óskarsson

„Það hafa verið gífurleg átök í réttarsalnum. Þetta hefur verið stór slagur og þeir hafa prófað okkur í hverju skrefi í málunum.“ Þetta segir Ólafur Hauksson, héraðssaksóknari, í umfjöllun BBC um bankahrunið og bataskeiðið hér á landi í kjölfarið. Auk Ólafs er rætt við Guðrúnu Johnsen, hagfræðing og höfund bókarinnar Bringing down the banking system, Ásgeir Jónsson, dósent í hagfræði og fyrrum forstöðumann greiningardeildar Kaupþings og dr. Jay Cullen, lektor í fjármálum við háskólann í Sheffield.

Flækjustig eignarhalds píramíða

Guðrún segir í greininni að þegar rannsóknarnefnd Alþingis hafi farið að skoða málefni bankanna eftir hrun hafi niðurstaðan verið að lítið eigið fé hafi verið í flestum fyrirtækjum og mörg þeirra hafi verið flækt í flókið tengslanet þar sem fyrirtæki A átti fyrirtæki B sem átti svo fyrirtæki C og í mörgum tilfellum átti fyrirtæki C svo aftur í fyrirtæki A. Þannig hafi flækjustigið komið í veg fyrir að bankastofnanir vissu í raun hversu mikið eigið fé væri á bak við lánaviðskipti. Til viðbótar hafi þessir eignarhalds píramíðar oft verið í eigu stærstu eigenda bankanna.

Segir hún að ef ekki hefði verið farið í saumana á málunum og komist að því hvað gerðist hafi verið erfitt að breyta hegðun seinna meir og gera samfélagsbreytingar. „Við vitum hvað klikkaði og afleiðing af því er að við gátum hreinsað til hjá okkur frekar fljótlega,“ segir Guðrún.

Guðrún Johnsen.
Guðrún Johnsen.

Mikil átök í réttarsalnum

Ólafur rekur í umfjölluninni þau mál sem hafa komið upp og þá dóma sem hátt settir menn í fjármálageiranum fyrir hrun fengu. Segir hann ferlið hafa verið ein stór átök þar sem sakborningar hafi skorað á réttarkerfið í hverju skrefi ferilsins.

Segir hann að í upphafi hafi menn gert ráð fyrir að finna eitthvað sem tengdi bankann við fallið sjálft, einhvern sem hafi tekið mikla áhættu í kringum aðstæðurnar á bankamarkaðinum á þessum tíma. Hann segir að niðurstaðan hafi aftur á móti verið mál sem teygðu sig mörg ár aftur í tímann.

„Það var erfitt að ákveða hvort um var að ræða lögbrot eða brjálaða bankastarfsemi, en við beindum athygli okkar að því hvernig lán voru afgreidd,“ segir Ólafur.

Íslendingar sættu sig við lakari lífskjör

Flutningur fólks og tekjuskerðing vegna falls krónunnar er meginumfjöllunarefni Ásgeirs í greininni, en hann segir að fyrir hrun hafi margt af best menntaða fólki landsins unnið hjá bönkunum. Eftir hrun hafi það þurft að skapa sér eitthvað, en helsti uppgangsiðnaðurinn hafi verið ferðaþjónusta sem byggi að miklu leyti á ófaglærðu vinnuafli. Þess vegna sé núna innflutningur á vinnuafli meðan margt ungt fólk flytji í burtu.

„Við þurftum að sætta okkur við tapið, sætta okkur við mun lægri rauntekjur og mun lægri lífskjör,“ segir Ásgeir og bætir við að þetta sé eitthvað sem hann telji ólíklegt að önnur lönd mun sætta sig við. Bendir hann á að seðlabankar Bandaríkjanna, Bretlands og í Evrópu hafi brugðist við með peningaprentun. Segir hann að enginn viti hvernig sú peningaprentun mun enda.

Ásgeir Jónsson.
Ásgeir Jónsson. Ómar Óskarsson

Bankarnir enn of stórir

Cullen segir í greininni að staðan á Íslandi sé mjög ólík stöðunni í Bretlandi og Bandaríkjunum. Þannig séu hagsmunir bankanna í Bretlandi jafnvel meiri á þjóðfélagið en þeir voru á Íslandi fyrir hrun. Þessir stóru hagsmunir geri það oft erfitt fyrir pólitískan vilja að gera einhverjar breytingar eða búa til óvin úr stóru bönkunum. Segir hann að mikið þurfi að breytast í Bretlandi sem kalli á miklar fórnir og pólitískan vilja. Hann sjái aftur á móti ekki að neitt slíkt fari í gang.

Að lokum bendir hann á að stóru bankarnir í Bandaríkjunum séu stærri en þeir voru fyrir 2008. „Þeir eru ekki aðeins of stórir til að falla, heldur eru þeir of stórir til að stýra og mögulega of stórir til að lifa af,“ segir Cullen. Þrátt fyrir möntruna um að skattborgarar eigi ekki að borga fyrir klúður bankanna telur hann að þeir séu enn að gera það og að lítið hafi breyst sem geti komið í veg fyrir að það gerist aftur.

mbl.is

Innlent »

Fluttur á slysadeild með brunasár

Í gær, 23:06 Einn var fluttur á slysadeild með minniháttar brunasár eftir að eldur kom upp í eldavél í íbúð við Lækjarhjalla í Kópavogi.  Meira »

Ökumaðurinn enn ófundinn

Í gær, 22:51 Lögreglunni hafa borist ábendingar varðandi hvíta bílinn sem sást keyra vest­ur Óseyr­ar­braut í Hafnar­f­irði laug­ar­dag­inn 14. janú­ar klukk­an 12:24 en engin þeirra hefur leitt til þess að ökumaðurinn hafi fundist, segir Grímur Grímsson, yfirlögregluþjónn. Meira »

Hálka og éljagangur á Holtavörðuheiði

Í gær, 21:45 Vegir á Suður- og Vesturlandi eru að mestu greiðfærir en hálka og hálkublettir eru á nokkrum útvegum og fjallvegum og hálka og éljagangur á Holtavörðuheiði. Meira »

Ekki fundið það sem leitað var að

Í gær, 21:39 Leit björgunarsveitanna gekk vel og áfallalaust fyrir sig en engin vísbending sem tengist hvarfi Birnu Brjánsdóttur eða þrengir hringinn fannst að sögn Ásgeir Þórs Ásgeirssonar yfirlögregluþjóns. Meira »

Þrátt fyrir bros er markmiðið skýrt

Í gær, 19:47 Andinn var léttur í björgunarmiðstöðinni Kletti í Hafnafirði þegar leitarmenn tíndust inn hver á eftir öðrum um sexleytið í dag. Þar beið þeirra kjötsúpa, drykkjarföng, kexmeti og samlokur sem komu sér vel eftir níu tíma leit í rigningarveðri. Meira »

Vann 24 milljónir í lottóinu

Í gær, 19:43 Einn var með allar tölur réttar í lottóinu í kvöld og rennur því potturinn óskiptur í hans hlut, alls 24,2 milljónir króna.  Meira »

Grænlensku miðlarnir mistúlka stöðuna

Í gær, 19:29 „Mér fannst umræðan farin út í öfgar og ekki í takt við veruleikann,“ segir Inga-Dora Markussen. Undanfarna daga hafa grænlenskir miðlar birt fréttir þess efnir að Grænlendingar hafi orðið fyrir áreiti hér á landi í tengslum við fréttaflutning af hvarfi Birnu Brjánsdóttur. Meira »

Dansarar líða af þokka yfir gólf

Í gær, 19:30 Helgi Tómasson, frægasti ballettdansari Íslendinga, hóf ballettnám fimm ára, en eins og í mörgum listgreinum er almennt aldrei of seint að æfa ballett. Silfursvanirnir í Ballettskóla Eddu Scheving bera þess merki. Meira »

11 stiga hiti á Seyðisfirði

Í gær, 19:24 Mjög hlýtt hefur verið í veðri í dag og mældist 11 stiga hiti á Seyðisfirði og hitinn fór í tæp 8 stig á Vatnsskarði eystra, samkvæmt mælingum Veðurstofu Íslands. Heldur kólnar í veðri á morgun en mjög hvasst er á miðhálendinu. Meira »

Hassið metið á 228-326 milljónir

Í gær, 18:05 Götuverð hassins sem fannst um borð í togaranum Polar Nanoq er minnst um 228 en mest um 326 milljóna króna virði í Nuuk. Þetta kemur fram í frétt grænlenska miðilsins Sermitsiaq. Héraðsdóm­ur Reykja­ness úr­sk­urðaði í gær skip­verja af Pol­ar Nanoq í gæslu­v­arðhald til næst­kom­andi mánu­dags vegna fíkni­efna­fund­arins. Meira »

Lítil framvinda í leitinni að Birnu

Í gær, 18:00 Lítil framvinda hefur verið í leitinni að Birnu Brjánsdóttur í dag, segir Grímur Grímsson yfirlögregluþjónn. „Það hefur ekki verið framvinda í þessu máli í dag því miður,“ segir Grímur, vinna lögreglunnar hafi aðallega falist í því að þétta þau gögn sem eru til staðar.  Meira »

Innbrotsþjófur gómaður á staðnum

Í gær, 17:06 Lögreglan á höfuðborgarsvæðinu stóð innbrotsþjóf að verki í Breiðholtinu aðeins þremur mínútum eftir að tilkynning um innbrotið barst til lögreglu. Meira »

Flókið að bera farsímagögnin saman

Í gær, 16:46 Engin gögn hafa borist til lögreglu í dag sem geta skýrt ferðir rauðrar Kia Rio-bifreiðar á milli 7 og 11 að morgni laugardags fyrir viku. „Okkur vantar enn upplýsingar um þessa eyðu í ferðir bílsins,“ segir Grímur Grímsson yfirlögregluþjónn í samtali við mbl.is. Meira »

Leita á Bláfjallasvæðinu

Í gær, 15:51 TF-LIF, þyrla Landhelgisgæslunnar, hélt nú rétt í þessu aftur til leitar að Birnu Brjánsdóttur og vísbendingum sem varpað geta ljósi á hvarf hennar. Stefnt er að því að leita á Bláfjallasvæðinu og nágrenni þess. Meira »

Leita um sanda og úfið grjót

Í gær, 14:36 „Leit og björgun,“ stendur á ensku á stórum, sérútbúnum jeppum sem aka hver á fætur öðrum frá húsi björgunarsveita við Hafnarfjarðarhöfn við birtingu. Himinninn er steingrár og þéttur úði er í loftinu. Aðeins tugum metra frá rugga öldurnar Polar Nanoq. Meira »

Fylgjum eftir öllum vísbendingum

Í gær, 15:59 Mikill einhugur er í þeim björgunarsveitarmönnum sem nú taka þátt í leitinni að Birnu Brjánsdóttur. Leitin er sú umfangsmesta sem björgunarsveitir slysvarnafélagsins Landsbjargar hafa staðið fyrir og hafa margir sem ekki hafa komið að starfinu í einhver ár boði sig fram til leitarinnar nú um helgina. Meira »

Gengið með jafnrétti

Í gær, 15:30 Hópur fólk tók þátt í göngunni Women's March Reykjavík í miðborginni í dag en boðað var til göngunnar á Facebook og allir þeir sem styðja jafnrétti boðnir velkomnir. Meira »

Stefna fjórum fréttamönnum 365 miðla

Í gær, 14:28 Mennirnir tveir sem sakaðir voru um nauðgun í Hlíðarmálinu svokallaða hafa stefnt fjórum fréttamönnum 365 miðla og fjölmiðlinum sjálfum til réttargæslu vegna umfjöllunar um málið. Stefnendur krefjast ómerkingar á ærumeiðandi ummælum og greiðslu miskabóta vegna friðarbrots og ítrekaðra ærumeiðinga í fréttum. Meira »
Bækur til sölu
Bækur til sölu Lögreglan á Íslandi, Reykjaætt 1-4, Niðjatal Jóns prests Þorvarð-...
Íbúð óskast á leigu
Reglusamur maður á miðjum aldri með fastar öruggar tekjur óskar eftir að taka á ...
ÍSLENSKA f. ÚTLENDINGA-ICELANDIC-ENSKA-ENGLISH
Byrja//Start: 9/1, 6/2, 6/3, 3/4, 1/5 Morgna/Kvöld-Morn//Even.4 vikur/weeks x 5...
LOFTASTIGAR _ LÚGUSTIGAR _ LÍKA EFTIR MÁLI
Vel einangraðir lofta/lúgu stigar: 68x85 og 55x113. Smíðum líka eftir máli. Álst...
 
Hádegisfundur ses
Fundir - mannfagnaðir
ses.xd.is Samtök eldri sjálfstæði...
Félagsstarf
Staður og stund
Aflagrandi 40 Opin vinnustofa kl. 9, mor...
Byggðakvóti
Tilkynningar
Auglýsing vegna úthlutunar ...
M helgafell 6017011619 iv/v
Félagsstarf
? HELGAFELL 6017011619 IV/V Mynd af a...