Lögbrot eða brjáluð bankastarfsemi

Ólafur Þór Hauksson héraðssaksóknari.
Ólafur Þór Hauksson héraðssaksóknari. mbl.is/Ómar Óskarsson

„Það hafa verið gífurleg átök í réttarsalnum. Þetta hefur verið stór slagur og þeir hafa prófað okkur í hverju skrefi í málunum.“ Þetta segir Ólafur Hauksson, héraðssaksóknari, í umfjöllun BBC um bankahrunið og bataskeiðið hér á landi í kjölfarið. Auk Ólafs er rætt við Guðrúnu Johnsen, hagfræðing og höfund bókarinnar Bringing down the banking system, Ásgeir Jónsson, dósent í hagfræði og fyrrum forstöðumann greiningardeildar Kaupþings og dr. Jay Cullen, lektor í fjármálum við háskólann í Sheffield.

Flækjustig eignarhalds píramíða

Guðrún segir í greininni að þegar rannsóknarnefnd Alþingis hafi farið að skoða málefni bankanna eftir hrun hafi niðurstaðan verið að lítið eigið fé hafi verið í flestum fyrirtækjum og mörg þeirra hafi verið flækt í flókið tengslanet þar sem fyrirtæki A átti fyrirtæki B sem átti svo fyrirtæki C og í mörgum tilfellum átti fyrirtæki C svo aftur í fyrirtæki A. Þannig hafi flækjustigið komið í veg fyrir að bankastofnanir vissu í raun hversu mikið eigið fé væri á bak við lánaviðskipti. Til viðbótar hafi þessir eignarhalds píramíðar oft verið í eigu stærstu eigenda bankanna.

Segir hún að ef ekki hefði verið farið í saumana á málunum og komist að því hvað gerðist hafi verið erfitt að breyta hegðun seinna meir og gera samfélagsbreytingar. „Við vitum hvað klikkaði og afleiðing af því er að við gátum hreinsað til hjá okkur frekar fljótlega,“ segir Guðrún.

Guðrún Johnsen.
Guðrún Johnsen.

Mikil átök í réttarsalnum

Ólafur rekur í umfjölluninni þau mál sem hafa komið upp og þá dóma sem hátt settir menn í fjármálageiranum fyrir hrun fengu. Segir hann ferlið hafa verið ein stór átök þar sem sakborningar hafi skorað á réttarkerfið í hverju skrefi ferilsins.

Segir hann að í upphafi hafi menn gert ráð fyrir að finna eitthvað sem tengdi bankann við fallið sjálft, einhvern sem hafi tekið mikla áhættu í kringum aðstæðurnar á bankamarkaðinum á þessum tíma. Hann segir að niðurstaðan hafi aftur á móti verið mál sem teygðu sig mörg ár aftur í tímann.

„Það var erfitt að ákveða hvort um var að ræða lögbrot eða brjálaða bankastarfsemi, en við beindum athygli okkar að því hvernig lán voru afgreidd,“ segir Ólafur.

Íslendingar sættu sig við lakari lífskjör

Flutningur fólks og tekjuskerðing vegna falls krónunnar er meginumfjöllunarefni Ásgeirs í greininni, en hann segir að fyrir hrun hafi margt af best menntaða fólki landsins unnið hjá bönkunum. Eftir hrun hafi það þurft að skapa sér eitthvað, en helsti uppgangsiðnaðurinn hafi verið ferðaþjónusta sem byggi að miklu leyti á ófaglærðu vinnuafli. Þess vegna sé núna innflutningur á vinnuafli meðan margt ungt fólk flytji í burtu.

„Við þurftum að sætta okkur við tapið, sætta okkur við mun lægri rauntekjur og mun lægri lífskjör,“ segir Ásgeir og bætir við að þetta sé eitthvað sem hann telji ólíklegt að önnur lönd mun sætta sig við. Bendir hann á að seðlabankar Bandaríkjanna, Bretlands og í Evrópu hafi brugðist við með peningaprentun. Segir hann að enginn viti hvernig sú peningaprentun mun enda.

Ásgeir Jónsson.
Ásgeir Jónsson. Ómar Óskarsson

Bankarnir enn of stórir

Cullen segir í greininni að staðan á Íslandi sé mjög ólík stöðunni í Bretlandi og Bandaríkjunum. Þannig séu hagsmunir bankanna í Bretlandi jafnvel meiri á þjóðfélagið en þeir voru á Íslandi fyrir hrun. Þessir stóru hagsmunir geri það oft erfitt fyrir pólitískan vilja að gera einhverjar breytingar eða búa til óvin úr stóru bönkunum. Segir hann að mikið þurfi að breytast í Bretlandi sem kalli á miklar fórnir og pólitískan vilja. Hann sjái aftur á móti ekki að neitt slíkt fari í gang.

Að lokum bendir hann á að stóru bankarnir í Bandaríkjunum séu stærri en þeir voru fyrir 2008. „Þeir eru ekki aðeins of stórir til að falla, heldur eru þeir of stórir til að stýra og mögulega of stórir til að lifa af,“ segir Cullen. Þrátt fyrir möntruna um að skattborgarar eigi ekki að borga fyrir klúður bankanna telur hann að þeir séu enn að gera það og að lítið hafi breyst sem geti komið í veg fyrir að það gerist aftur.

mbl.is

Innlent »

Bakarinn frá Bæjaralandi

20:55 Lars Dietzel, bakari frá Bæjaralandi, hefur nú á einni viku bakað fleiri hundruð þýskar saltkringlur, eða Pretzel, í Bernhöftsbakaríi. Dietzel er uppalinn í Bæjaralandi, sem er syðsta sambandsland Þýskalands, en saltkringlan eins og við þekkjum hana í dag á rætur sínar að rekja þangað. Meira »

Misskilningurinn skemmtir

20:43 Bókaútgáfan Hólar gefur í dag út ljóðabókina Á mörkunum – Sjötíu og fimm hringhendur eftir Sigurð Óttar Jónsson, sem fagnar jafnframt 75 ára afmæli sínu. „Ég lét tilleiðast vegna fjölda áskorana,“ segir höfundurinn um fyrstu bók sína. Meira »

90 kepptu í kvikmyndakeppni grunnskóla

20:33 Um 90 myndir bárust í kvikmyndasamkeppni grunnskólanna í Reykjavík, en keppt var í fjórum flokkum yngri og eldri barna; flokki stuttmynda, hreyfimynda, heimildamynda og tónlistarmyndbanda. Meira »

Fimmtugur í fantaformi

20:30 Óskar Einarsson fagnar 50 ára afmæli sínu þann 28. maí með tónleikum í Lindakirkju. Þar kemur fram einvala lið tónlistarmanna, kórar og einsöngvarar. Allur ágóði af tónleikunum rennur til kaupa á sólarsellum fyrir skóla ABC-samtakanna í Burkina Faso. Meira »

Efla vöktun á ástandi Mývatns

20:17 Umhverfis- og auðlindaráðherra hefur falið Náttúrurannsóknastöðinni við Mývatn (RAMÝ) og Umhverfisstofnun að efla vöktun á innstreymi næringarefna í Mývatn og fleiri þáttum nú í sumar. Þetta kemur fram í tilkynningu frá umhverfis- og auðlindaráðuneytinu. Meira »

„Vitlaust að gera“ á Hrauninu

20:13 Fangar á Litla-Hrauni hafa vart haft undan við bílnúmeraframleiðslu síðustu vikur, en sprenging hefur orðið í framleiðslunni. Á Litla-Hrauni eru allar bílnúmeraplötur landsins framleiddar en tveir til þrír fangar starfa að jafnaði við framleiðsluna í einu. Meira »

Miðlun matvælafyrirtækja mikilvæg

19:56 Tengsl milli matar og miðla skipta miklu máli í dag. Kjöraðstæður eru nú fyrir íslensk matvælafyrirtæki til að stökkva á tæknibylgjuna og nýta sér miðlana. Framtíð þeirra liggi þar. Þetta kom fram á opnum fundi Íslandsstofu í gær. Meira »

Sýknuð af greiðslu 30 ára láns

20:03 Guðrún Ó. Ax­els­dótt­ir var í dag sýknuð í Héraðsdómi Reykjavíkur af kröfum Lánasjóðs íslenskra námsmanna (LÍN) um greiðslu 2,7 milljóna króna vegna 30 ára gamals námsláns barnsföður síns. Meira »

Aukið eftirlit í hverfinu ber árangur

19:43 „Við höfum haft afskipti af slatta af krökkum. Það hefur dregið verulega úr skemmdarverkum og útköllum hefur fækkað. Tilkynningar um eignaspjöll hafa dottið alveg út,“ segir Guðmundur Páll Jónsson, fulltrúi hjá lögreglunni á höfuðborgarsvæðinu, um árangur aukins lögreglueftirlits í Langholtshverfi. Meira »

20 ábendingar um lyktarmengun

19:15 Um 20 ábendingar hafa borist Umhverfisstofnun síðustu daga vegna lyktarmengunar frá kísilmálmverksmiðju United Silicon í Helguvík. Regnbogaofn verksmiðjunnar var gangsettur á sunnudag en ofninn hefur verið úti frá því klukkan hálf átta í gærkvöldi vegna skautbrots. Meira »

Köfurum í Silfru fækkað um 40%

18:47 Fjöldi þeirra ferðamanna sem stundar djúpköfun í ánni Silfru á vegum fyrirtækisins Dive.is hefur fækkað um í kringum 40 prósent síðan nýjar reglur voru kynntar í mars síðastliðnum en reglurnar voru settar eftir að síðast varð dauðsfall í ánni. Meira »

Huldufélag tekið til gjaldþrotaskipta

18:15 Félagið stóð á árunum 1999 til 2003 í margvíslegum fjárfestingum og tók meðal annars þátt í harðvítugri baráttu um völd í Straumi og  Íslandsbanka. Meira »

Selja stell og muni úr Hótel Borg

17:49 „Það er mikið búið að safnast upp í gegnum árin svo það er gríðarlegt magn af dóti til þarna sem hægt er að fá fyrir lítinn pening,“ segir Folda Guðlaugsdóttir, matreiðslumaður á Jamie‘s Italian á Hótel Borg, en fram á föstudag fer fram lagersala á Hótel Borg. Meira »

Hleyptu öndum og lentu í slysi

17:14 Tilkynning barst lögreglunni á höfuðborgarsvæðinu um klukkan 14:00 í dag um umferðarslys á mislægum gatnamótum á milli Vesturlandsvegar og Víkurvegar í Reykjavík. Meira »

Sigmundur boðar stofnun nýs félags

16:35 Sigmundur Davíð Gunnlaugsson, fyrrverandi formaður Framsóknarflokksins, boðar stofnun nýs félags, Framfarafélagsins, sem hugsað er sem nk. sambland þjóðmálafélags og hugveitu. Hann segist með þessu ekki vera að stofna nýjan stjórnmálaflokk, en félagið muni sjálfsagt þróast með tímanum. Meira »

Úti er Síldarævintýri 2017

17:24 Síldarævintýri verður ekki haldið á Siglufirði um verslunarmannahelgina í sumar eins og undanfarin ár. Þetta var niðurstaða fundar bæjarráðs Fjallabyggðar í gær. Meira »

Haukur skipaður ráðuneytisstjóri

16:59 Haukur Guðmundsson hefur verið skipaður ráðuneytisstjóri dómsmálaráðuneytisins og tekur hann við embættinu 1. júní. Embættið var auglýst 10. apríl og voru umsækjendur tólf en þrír drógu umsóknir sínar til baka. Meira »

Auðlegðaskattur ekki í bága við lög

16:31 Hæstiréttur staðfest dóm Héraðsdóms Reykjavíkur og sýknað íslenska ríkið af kröfu dánarbús konu um að viðbótarauðlegðarskattur sem henni var gert að greiða samkvæmt álagningu á árunum 2010-2012 yrði felldur niður. Var þess krafist að íslenska ríkinu yrði gert að endurgreiða þá fjárhæð sem konunni hafði verið gert greiða vegna álagningarinnar. Féllst dómurinn ekki á það. Meira »

Vilborg Arna klífur Everest 2017

LOFTASTIGAR _ LÚGUSTIGAR _ LÍKA EFTIR MÁLI
Vel einangraðir lofta/lúgu stigar, 68x85 og 55x113, smíðum líka eftir máli. Álst...
STURTUKERRUR 3,5 TONNA
Eigum á lager 3,5 tonna sturtukerrur, rafdrifnar, sturta aftur og til beggja hli...
GLERFILMUR
Glerfilmur, gluggafilmur, sand& sólarfilma. Merkismenn, sími 544- 2030 www.merk...
Viðhald fasteigna
Við þjónustum þig með lítil sem stór verk. Tímavinna eða tilboð. sími: 544-44...
 
Framhald
Nauðungarsala
Uppboð Einnig birt á www.naudungarsolu...
Eldri borgarar
Staður og stund
Aflagrandi 40 Opin vinnustofa kl. 9, mor...
Félagsstarf
Staður og stund
Aflagrandi 40 Opin vinnustofa kl. 9, gön...
Framhald uppboðs
Nauðungarsala
Uppboð Einnig birt á www.naudungarsolu...