„Enginn hefur spurt mig hvernig mér líður“

„Skólinn er ekki bara mikilvægur útaf námsmöguleikum heldur einnig vegna ...
„Skólinn er ekki bara mikilvægur útaf námsmöguleikum heldur einnig vegna félagslegra tengsla, til að eignast vini og læra tungumál og á samfélagið. Öll börnin þráðu að eignast vini og ég skynjaði mikla löngun í það að tilheyra samfélaginu og fá félagslega viðurkenningu," sagði Helga. Myndin er úr safni. mbl.lis/Eggert Jóhannesson

Börn sem koma hingað til lands og sækja um hæli finnst þau vera hálf ósýnileg í ferlinu. Biðtíminn og óvissan sem fylgir veldur þeim miklu álagi og vita þau yfirleitt hversu mikið er í húfi. Stytta þarf biðtímann, sérstaklega þegar það kemur að barnafjölskyldum.  

Þetta kemur fram í niðurstöðum meistararannsóknar Helgu Guðmundsdóttur í þróunarfræðum við Háskóla Íslands sem fjallar um reynslu barna og foreldra sem hafa sótt um alþjóðlega vernd á Íslandi. Helga kynnti rannsóknina á málþingi UNICEF á Íslandi og lög­fræðisvið Há­skól­ans á Bif­röst um flótta­börn sem koma til Íslands og stöðu þeirra sam­kvæmt Barna­sátt­mála Sam­einuðu þjóðanna sem fram fór í gær. 

Við gerð rannsóknarinnar ræddi Helga við tólf börn, tíu foreldra og sjö fagaðila. Með rannsókninni vildi hún varpa ljósi á reynslu og upplifun barna og foreldra sem leita alþjóðlegrar verndar á Íslandi. Viðmælendur Helgu voru ýmist að bíða eftir svari frá yfirvöldum eða komin með dvalarleyfi.

„Það er bara talað við mömmu og pabba“

Að sögn Helgu áttu flest börnin mjög auðvelt með að tjá sig. Hún hitti hverja fjölskyldu 2-3 sinnum og hringdi í fjölskyldurnar nokkrum vikum eftir viðtölin. Í flestum tilvikum var notast við túlkaþjónustu.

Í viðtölunum lýstu börnin þau mikla álagi sem þau búa við meðan beðið er eftir niðurstöðu umsóknar þeirra um hæli. Nefndu sum þeirra að þau hefðu verið stressuð við að koma til Íslands því þau vissu ekki hvernig þeim yrði tekið. Þá nefndu börnin einnig að þeim hafi fundist þau vera ósýnileg í ferlinu og lítið sem ekkert rætt við þau af fagaðilum og fulltrúum stofnanna. „Enginn hefur spurt mig hvernig mér líður,“ sagði eitt barnanna. „Það er bara talað við mömmu og pabba.“

Að sögn Helgu er lítið talað við börnin í öllu ferlinu og nefndu sum þeirra dæmi um að þau hafi þurft að bíða frami á meðan foreldrar þeirra ræddu við fulltrúa hinna ýmsu stofnanna. „Börnin nefndu það sjálf að það væri erfitt að sitja og bíða og hugsa um hvað verður og hvað væri að gerast,“ sagði Helga. „Þau upplifa sig sem hálfósýnileg í ferlinu öllu.“

Vita hversu mikið er í húfi

Biðtíminn, óvissan og framtíðarsýn var það sem börnin áttu yfirleitt erfitt með og reyndist biðtíminn þá sérstaklega erfiður. Nefndu þau hann sem álagsvald og höfðu áhrif á andlega líðan barnanna. Fjölskyldurnar höfðu beðið mislengi eftir svari, sumar í ár eða lengur.

„Börnin gera sér mjög oft grein fyrir því hvað mikið er í húfi og vita meira en við höldum að þau viti,“ sagði Helga. „Svo er það líka þannig að eftir því sem lengur líður aðlagast börnin betur og vonir og væntingar aukast með hverjum deginum og því er missirinn meiri og sárari ef umsókninni er hafnað.“

Börnin nefndu það líka að á meðan biðinni stæði ættu þau erfitt með að horfa til framtíðar. „Þau óttast yfirvofandi vá að vera vísað úr landi,“ sagði Helga og bætti við að óvissan hafi t.d. haft áhrif á skólagöngu barnanna. „Sum börnin lögðu að sér að aðlagast en svo kom einnig fram að biðin hafði letjandi áhrif á nám.“

Að sögn Helgu höfðu börnin öll mismunandi skólagöngu að baki ...
Að sögn Helgu höfðu börnin öll mismunandi skólagöngu að baki en höfðu það sameiginlegt að skólinn var þeim ofarlega í huga. „Skólinn er eins konar akkeri í þessari óvissu hjá fjölskyldunni og veitir þeim rútínu og tilgang," sagði Helga. mbl.is/Eggert Jóhannesson

Skólinn einskonar akkeri

Að sögn Helgu höfðu börnin öll mismunandi skólagöngu að baki en höfðu það sameiginlegt að skólinn var þeim ofarlega í huga. „Skólinn er eins konar akkeri í þessari óvissu hjá fjölskyldunni og veitir þeim rútínu og tilgang. Sögðust þau öll gera sér grein fyrir því að til þess að mynda tengsl og stunda félagslíf og nám þyrftu þau að læra íslensku. „Þau sem ég ræddi við sögðust vera mjög ánægð með skólakerfið og sögðu það frábrugðið því sem þau þekkja. Þeim fannst t.d. alveg meiriháttar að fá að læra sund,“ sagði Helga og bætti við að þau hafi sagt allan aðbúnað betri en þau voru vön.

„Þau eru bara ánægð að fá að vera með hinum krökkunum,“ sagði Helga. Þau nefndu líka að kennarar hefðu verið úrræðagóðir og hjálpsamir og kom í ljós að þeir væru ekki aðeins að sinna hlutverki sínu í kennslu stofunni heldur veittu þeir margvíslega hjálp sem féll ekki endilega undir þeirra starfslýsingu.

Reyndu að læra íslensku með Google translate

Að sögn Helgu er skólavist gífurlega mikilvæg fyrir börnin. Sum reyndu að stunda nám heima á meðan þau biðu ýmist eftir skólaplássi og nokkrir reyndu jafnframt að læra íslensku með hjálp Google Translate. Helga lýsti einu foreldri sem átti erfitt með að halda aftur tárunum þegar það lýsti fyrsta skóladegi barnsins síns á Íslandi. „Núna er ég ánægð, ég er nemandi. Þar til núna var ég ekkert,“ sagði barnið við foreldra sína.

„Skólinn er ekki bara mikilvægur útaf námsmöguleikum heldur einnig vegna félagslegra tengsla, til að eignast vini og læra tungumál og á samfélagið. Öll börnin þráðu að eignast vini og ég skynjaði mikla löngun í það að tilheyra samfélaginu og fá félagslega viðurkenningu,“ sagði Helga.

Mjög þakklát og vilja borga til baka

Að mati Helgu þarf að bæta úr sálrænni aðstoð til hælisleitenda sem finna oft fyrir andlegri vanlíðan. Er fólkið skoðað, en aðeins líkamlega. „Það er klárlega þáttur sem þarf að bæta úr,“ sagði Helga og bætti við að það væri misjafnt hvort að hælisleitendum sé boðin sálræn aðstoð. Þá fannst fólkinu einnig vanta eftirfylgni og eftirlit með því hvernig það náði að fóta sig.

Að mati Helgu er margt vel unnið í þjónustu við börn og  foreldra sem leita alþjóðlegrar verndar á Íslandi en þó er margt sem betur má fara. Nefndi hún sem dæmi hversu fullorðinsmiðað umsóknarferlið er og að börnin séu að mörgu leyti ósýnileg í ferlinu. Þau fá sjaldan tækifæri til þess að tjá sína eigin skoðun á málefnum er þau varða.

Sagði hún jafnframt mikilvægt að stytta biðtímann eins og unnt er þegar barnafjölskyldur eiga í hlut. „En þakklæti þeirra er auðheyrt og vilji þeirra til að borga til baka til samfélagsins.“

Fjölmargir voru viðstaddir málþingið.
Fjölmargir voru viðstaddir málþingið. Ljósmynd/Unicef
mbl.is

Innlent »

Rannsóknarnefnd flugslysa skoðar veikindin

Í gær, 23:45 Rannsóknarnefnd flugslysa tók að eigin frumkvæði ákvörðun um að rannsaka veikindi flugliða um borð í flugvélum Icelandair eftir að flugliði varð óvinnufær um borð vegna veikinda í febrúar, að því er fréttastofa RÚV greindi frá nú í kvöld. Meira »

Var látinn þegar bílinn fannst

Í gær, 23:15 Ökumaður bifreiðar sem fór í höfnina á Hvammstanga síðdegis í dag var látinn þegar bifreiðin fannst. Þetta kemur fram í fréttatilkynningu frá lögreglunni á Norðurlandi vestra. Meira »

Lögðu hald á þrjú skotvopn í skútunni

Í gær, 22:45 Lögreglan á Vestfjörðum lagði hald á þrjú skotvopn um borð í erlendu skútunni á Suðureyri, sem lögregla og sérsveitarmenn voru kallaðir út að sl. nótt. Meira »

Sleppa við sektirnar úr hraðamyndavélum

Í gær, 21:32 Færst hefur í aukana að númeraplötur séu fjarlægðar framan af bifreiðum til þess að komast hjá hraðasektum. Málið flækist síðan þegar um bílaleigubíla er að ræða en erfitt getur verið að innheimta hraðasektir hjá erlendum ferðamönnum sem nást á hraðamyndavélar. Meira »

Kalda stríðið endurómar við Höfða

Í gær, 20:40 Búið er að setja upp hvelfingu við Höfða sem minnir á ratsjárstöðvar sem algengar voru hér á landi þegar Kalda stríðið var í algleymingi í tilefni af því að í haust eru 30 ár frá því að leiðtogafundur þeirra Ronalds Reagans og Mikhails Gorbachevs fór fram í húsinu sögufræga. Meira »

Endurreisa trönurnar á Seltjarnarnesi

Í gær, 20:21 Íbúar Seltjarnarness ætla að taka höndum saman á morgun og endurreisa fiskitrönurnar sem stóðu á vestursvæðinu á Seltjarnarnesi. Trönurnar fuku niður í apríl 2015 vegna óveðurs. Meira »

Rukka ekki gjald vegna mótmæla

Í gær, 18:50 Ekki þarf að greiða sérstakt gjald skv. gjaldskrá Reykjavíkurborgar fyrir afnot af borgarlandi vegna mótmæla á Austurvelli. Viðburðir sem opnir eru almenningi og ekki eru í hagnaðarskyni eru þannig undanskildir gjaldtökunni. Meira »

Líklega margþættar skýringar

Í gær, 19:41 Um sex til átta mánuðir eru frá því að bera tók á auknum veikindum hjá flugliðum Icelandair. Axel F. Sigurðsson, trúnaðarlæknir Icelandair, segir veikindin sennilega eiga sér margþættar skýringar, en flugliðar hafa lýst höfuðverk, svima, doða í kringum varir, ógleði og almennri vanlíðan. Meira »

Hlakkar til að læra heima

Í gær, 18:42 „Bara gaman,“ segir Jakob Már Kjartansson snöggur til svars, spurður út í fyrsta skóladaginn. Hann er nýbyrjaður í 1. bekk í Vatnsendaskóla og líkar vel. Meira »

Einn vann 2 milljónir í Jóker

Í gær, 18:40 Þrír deildu með sér fyrsta vinningi í Víkingalottó kvöldsins og fengu tæpar 40 milljónir króna hver í sinn hlut. Tveir vinningsmiðanna voru seldir í Noregi og einn í Danmörku. Meira »

Nutu sólar í borginni

Í gær, 18:32 Hlýindin í ágústmánuði hafa glatt landsmenn sem hafa notið blíðunnar en dagarnir 15.-18. ágúst voru þeir hlýjustu á landinu á árinu. Í hádeginu mældist hiti í höfuðborginni um 16-18° og mátti sjá að fólk á höfuðborgarsvæðinu kunni vel að meta sólargeislana. Meira »

Bifreið í höfnina á Hvammstanga

Í gær, 18:16 Miklar aðgerðir standa nú yfir á Hvammstanga vegna bifreiðar sem fór í höfnina. Þyrla Landhelgisgæslunnar var kölluð til um kl. 16.15 og er komin á vettvang. Þá hefur mbl.is heimildir fyrir því að björgunarsveitin Húnar sé einnig á staðnum. Meira »

Ákvörðun ráðherra kom á óvart

Í gær, 17:43 „Þetta kom okkur mjög á óvart,“ segir Jón Atli Benediktsson, rektor Háskóla Íslands, um ákvörðun Illuga Gunnarssonar, mennta- og menningamálaráðherra, um að flytja lögreglunám til Háskólans á Akureyri þvert á niðurstöðu matsnefndar sem mat Háskóla Íslands hæfastan. Meira »

Reykjanesbraut lokað í norðurátt

Í gær, 17:21 Reykjanesbraut í norður, á móts við Vallarhverfi í Hafnarfirði, hefur verið lokað um óákveðinn tíma vegna umferðaróhapps. Umferð er bent um Strandgötu. Þetta segir í tilkynningu frá lögreglu. Meira »

Allt of lítið og allt of seint

Í gær, 16:36 Stýrivaxtalækkun Seðlabankans upp á 0,5 prósentustig, sem tilkynnt var í morgun, er allt of lítil og kemur allt of seint. Þetta sagði Þorsteinn Sæmundsson, þingmaður Framsóknarflokksins, á Alþingi í dag í umræðum um störf þingsins. Sagði hann fréttirnar eftir sem áður jákvæðar. Meira »

Komnir í gegnum Húsavíkurhöfða

Í gær, 17:27 Búið er að grafa í gegnum Húsavíkurhöfða en það var Erna Björnsdóttir, forseti sveitarstjórnar Norðurþings, sem sprengdi síðasta haftið. Göngin eru um eins kílómetra löng og tengja saman hafnarsvæðið á Húsavík og iðnaðarsvæðið á Bakka. Meira »

Börn í 1. bekk hafa forgang

Í gær, 16:52 Enn vantar 185 starfsmenn í um 90 stöðugildi á frístundaheimilum Reykjavíkurborgar. Fyrir um viku síðan vantaði 261 starfsmann til að fylla 127 ómönnuð stöðugildi en fólk er ráðið til starfa á hverjum degi. Uppi var svipuð staða í fyrra en jafnan er komið jafnvægi á mönnun um miðjan september. Meira »

Allt slakara úti á landi?

Í gær, 16:12 „Mér finnst það alveg hreint með ólíkindum þetta viðhorf að ef eitthvað sé úti á landi þá hljóti það að vera á einhvern hátt slakara. Við höfum aldrei fett fingur út í það þótt að hér hafi áratugum saman verið háskóli á höfuðborgarsvæðinu þar sem nemar af landsbyggðinni hafa bara sótt sér nám hingað suður og ekki þótt neitt tiltökumál.“ Meira »
NUDD- LÁTTU DEKRA VIÐ ÞIG.
HEITIR STEINAR OG OLIA- STURTA OG HANDKLÆÐI Á STAÐNUM NUDD GEFUR SLÖKUN OG...
Yokohama 225/65-17 heilsársdekk til sölu.
Ókeyrð dekk, Hljóðlát og þægileg. Virka vel í bleytu og snjó. Verð 60 þ. haddog...
Vatnshitarar fyrir sumarhús.
Ýmsar gerðir af vatnshiturum 3300w til 21000w fyrir sumarhús, þessi búnaður er f...
 
Deiliskipulag
Tilkynningar
Stykkishólmsbær Auglýsing um breyting...
Eldri borgarar
Staður og stund
Árskógar 4 Félagsvist með vinningum kl. ...
Samkoma
Félagsstarf
Samkoma kl. 20 í Kristniboðs- salnum. M...
Félagsstarf
Staður og stund
Árskógar 4 Opið hús, spilað vist og brid...