„Enginn hefur spurt mig hvernig mér líður“

„Skólinn er ekki bara mikilvægur útaf námsmöguleikum heldur einnig vegna ...
„Skólinn er ekki bara mikilvægur útaf námsmöguleikum heldur einnig vegna félagslegra tengsla, til að eignast vini og læra tungumál og á samfélagið. Öll börnin þráðu að eignast vini og ég skynjaði mikla löngun í það að tilheyra samfélaginu og fá félagslega viðurkenningu," sagði Helga. Myndin er úr safni. mbl.lis/Eggert Jóhannesson

Börn sem koma hingað til lands og sækja um hæli finnst þau vera hálf ósýnileg í ferlinu. Biðtíminn og óvissan sem fylgir veldur þeim miklu álagi og vita þau yfirleitt hversu mikið er í húfi. Stytta þarf biðtímann, sérstaklega þegar það kemur að barnafjölskyldum.  

Þetta kemur fram í niðurstöðum meistararannsóknar Helgu Guðmundsdóttur í þróunarfræðum við Háskóla Íslands sem fjallar um reynslu barna og foreldra sem hafa sótt um alþjóðlega vernd á Íslandi. Helga kynnti rannsóknina á málþingi UNICEF á Íslandi og lög­fræðisvið Há­skól­ans á Bif­röst um flótta­börn sem koma til Íslands og stöðu þeirra sam­kvæmt Barna­sátt­mála Sam­einuðu þjóðanna sem fram fór í gær. 

Við gerð rannsóknarinnar ræddi Helga við tólf börn, tíu foreldra og sjö fagaðila. Með rannsókninni vildi hún varpa ljósi á reynslu og upplifun barna og foreldra sem leita alþjóðlegrar verndar á Íslandi. Viðmælendur Helgu voru ýmist að bíða eftir svari frá yfirvöldum eða komin með dvalarleyfi.

„Það er bara talað við mömmu og pabba“

Að sögn Helgu áttu flest börnin mjög auðvelt með að tjá sig. Hún hitti hverja fjölskyldu 2-3 sinnum og hringdi í fjölskyldurnar nokkrum vikum eftir viðtölin. Í flestum tilvikum var notast við túlkaþjónustu.

Í viðtölunum lýstu börnin þau mikla álagi sem þau búa við meðan beðið er eftir niðurstöðu umsóknar þeirra um hæli. Nefndu sum þeirra að þau hefðu verið stressuð við að koma til Íslands því þau vissu ekki hvernig þeim yrði tekið. Þá nefndu börnin einnig að þeim hafi fundist þau vera ósýnileg í ferlinu og lítið sem ekkert rætt við þau af fagaðilum og fulltrúum stofnanna. „Enginn hefur spurt mig hvernig mér líður,“ sagði eitt barnanna. „Það er bara talað við mömmu og pabba.“

Að sögn Helgu er lítið talað við börnin í öllu ferlinu og nefndu sum þeirra dæmi um að þau hafi þurft að bíða frami á meðan foreldrar þeirra ræddu við fulltrúa hinna ýmsu stofnanna. „Börnin nefndu það sjálf að það væri erfitt að sitja og bíða og hugsa um hvað verður og hvað væri að gerast,“ sagði Helga. „Þau upplifa sig sem hálfósýnileg í ferlinu öllu.“

Vita hversu mikið er í húfi

Biðtíminn, óvissan og framtíðarsýn var það sem börnin áttu yfirleitt erfitt með og reyndist biðtíminn þá sérstaklega erfiður. Nefndu þau hann sem álagsvald og höfðu áhrif á andlega líðan barnanna. Fjölskyldurnar höfðu beðið mislengi eftir svari, sumar í ár eða lengur.

„Börnin gera sér mjög oft grein fyrir því hvað mikið er í húfi og vita meira en við höldum að þau viti,“ sagði Helga. „Svo er það líka þannig að eftir því sem lengur líður aðlagast börnin betur og vonir og væntingar aukast með hverjum deginum og því er missirinn meiri og sárari ef umsókninni er hafnað.“

Börnin nefndu það líka að á meðan biðinni stæði ættu þau erfitt með að horfa til framtíðar. „Þau óttast yfirvofandi vá að vera vísað úr landi,“ sagði Helga og bætti við að óvissan hafi t.d. haft áhrif á skólagöngu barnanna. „Sum börnin lögðu að sér að aðlagast en svo kom einnig fram að biðin hafði letjandi áhrif á nám.“

Að sögn Helgu höfðu börnin öll mismunandi skólagöngu að baki ...
Að sögn Helgu höfðu börnin öll mismunandi skólagöngu að baki en höfðu það sameiginlegt að skólinn var þeim ofarlega í huga. „Skólinn er eins konar akkeri í þessari óvissu hjá fjölskyldunni og veitir þeim rútínu og tilgang," sagði Helga. mbl.is/Eggert Jóhannesson

Skólinn einskonar akkeri

Að sögn Helgu höfðu börnin öll mismunandi skólagöngu að baki en höfðu það sameiginlegt að skólinn var þeim ofarlega í huga. „Skólinn er eins konar akkeri í þessari óvissu hjá fjölskyldunni og veitir þeim rútínu og tilgang. Sögðust þau öll gera sér grein fyrir því að til þess að mynda tengsl og stunda félagslíf og nám þyrftu þau að læra íslensku. „Þau sem ég ræddi við sögðust vera mjög ánægð með skólakerfið og sögðu það frábrugðið því sem þau þekkja. Þeim fannst t.d. alveg meiriháttar að fá að læra sund,“ sagði Helga og bætti við að þau hafi sagt allan aðbúnað betri en þau voru vön.

„Þau eru bara ánægð að fá að vera með hinum krökkunum,“ sagði Helga. Þau nefndu líka að kennarar hefðu verið úrræðagóðir og hjálpsamir og kom í ljós að þeir væru ekki aðeins að sinna hlutverki sínu í kennslu stofunni heldur veittu þeir margvíslega hjálp sem féll ekki endilega undir þeirra starfslýsingu.

Reyndu að læra íslensku með Google translate

Að sögn Helgu er skólavist gífurlega mikilvæg fyrir börnin. Sum reyndu að stunda nám heima á meðan þau biðu ýmist eftir skólaplássi og nokkrir reyndu jafnframt að læra íslensku með hjálp Google Translate. Helga lýsti einu foreldri sem átti erfitt með að halda aftur tárunum þegar það lýsti fyrsta skóladegi barnsins síns á Íslandi. „Núna er ég ánægð, ég er nemandi. Þar til núna var ég ekkert,“ sagði barnið við foreldra sína.

„Skólinn er ekki bara mikilvægur útaf námsmöguleikum heldur einnig vegna félagslegra tengsla, til að eignast vini og læra tungumál og á samfélagið. Öll börnin þráðu að eignast vini og ég skynjaði mikla löngun í það að tilheyra samfélaginu og fá félagslega viðurkenningu,“ sagði Helga.

Mjög þakklát og vilja borga til baka

Að mati Helgu þarf að bæta úr sálrænni aðstoð til hælisleitenda sem finna oft fyrir andlegri vanlíðan. Er fólkið skoðað, en aðeins líkamlega. „Það er klárlega þáttur sem þarf að bæta úr,“ sagði Helga og bætti við að það væri misjafnt hvort að hælisleitendum sé boðin sálræn aðstoð. Þá fannst fólkinu einnig vanta eftirfylgni og eftirlit með því hvernig það náði að fóta sig.

Að mati Helgu er margt vel unnið í þjónustu við börn og  foreldra sem leita alþjóðlegrar verndar á Íslandi en þó er margt sem betur má fara. Nefndi hún sem dæmi hversu fullorðinsmiðað umsóknarferlið er og að börnin séu að mörgu leyti ósýnileg í ferlinu. Þau fá sjaldan tækifæri til þess að tjá sína eigin skoðun á málefnum er þau varða.

Sagði hún jafnframt mikilvægt að stytta biðtímann eins og unnt er þegar barnafjölskyldur eiga í hlut. „En þakklæti þeirra er auðheyrt og vilji þeirra til að borga til baka til samfélagsins.“

Fjölmargir voru viðstaddir málþingið.
Fjölmargir voru viðstaddir málþingið. Ljósmynd/Unicef
mbl.is

Innlent »

Mikill reykur í Bankastræti 6

11:40 Tilkynnt var um eld í Bankastræti 6 klukkan 10 mínútur yfir 11 í dag. Búið var að slökkva eldinn fimm mínútum síðar en töluverður reykur hlaust af. Meira »

Íslensk eldfjöll frekar áhrifalítil

11:00 Þrátt fyrir stór og smá eldgos hér á landi sem hafa dælt gríðarlegu magni af brennisteinsdíoxíði út í andrúmsloftið, og jafnvel valdið veðurbreytingum á norðurhveli jarðar, eru íslensk eldfjöll alla jafna nokkuð áhrifalítil þegar kemur að hitastigsbreytingum jarðarinnar. Meira »

Frumsýna fótbolta-óperu

10:54 Fjölskyldur sem elska tónlist og fótbolta ættu ekki að láta fjölskyldustund dagsins í Salnum, Kópavogi, fram hjá sér fara.  Meira »

„Rós í hnappagat starfsins“

10:49 Hvatningarverðlaun skóla- og frístundaráðs voru afhent í Tjarnarsalnum í gær. Samkvæmt fréttatilkynningu frá Reykjavíkurborg er markmið verðlaunanna að vekja athygli á því gróskumikla skóla- og frístundastarfi sem fram fer í Reykjavík. Meira »

MR-dúxinn stefnir á læknisfræði

10:30 Stefanía Katrín Finnsdóttir hefur ekki mikinn tíma til að ræða í símann þegar blaðamaður mbl.is nær af henni tali. Hún er nefnilega stödd í eigin útskriftarveislu og er í ofanálag dúx ársins frá MR, með 9,6 í meðaleinkunn. Meira »

Hátt í 20 stig fyrir norðan og austan

09:40 Fyrir norðan og austan gæti hiti náð langleiðina í 20 stig í dag. Hiti á Egilsstöðum gæti farið upp í 17 stig í dag og hiti á Akureyri gæti náð 16 stigum. Heiðskírt verður á báðum stöðum, samkvæmt staðaspá Veðurstofu Íslands, og hægur vindur. Meira »

Mæðgin verðlaunuð við útskrift

09:23 Útskriftarathöfn Tækniskólans sem fram fór í gær var sú fjölmennasta í sögu skólans. Dúx skólans var Anna Kristín Ólafsdóttir en einnig voru mæðgin heiðruð fyrir góðan námsárangur í sínum deildum. Meira »

Þórdís er Embla ársins

09:40 Þórdís Lóa Þórhallsdóttir, formaður Félags kvenna í atvinnulífinu, var valin Embla ársins 2016 við hátíðlega athöfn í Iðnó síðastliðinn fimmtudag. Meira »

Bjartsýnni í dag en í gær

09:03 „Ég er búinn að fá ótrúlega mikið af góðum viðbrögðum; mörg skilaboð á Facebook og tölvupósta frá fullt af fólki sem vill sýna stuðning,“ segir Hilm­ar Birg­ir Ólafs­son, hunda­eig­andi og íbúi í Stakk­holti 2–4. Meira »

Byggja við gamla hótelið

08:18 Ný bygging Icelandair Hotels við Hótel Reykjahlíð er komin í deiliskipulag sveitarinnar en þar er gert ráð fyrir að byggja 43 herbergja viðbyggingu við gamla hótelið. Meira »

Vestfirskur risi í laxeldi

07:57 Eigendur vestfirsku laxeldisfyrirtækjanna Arnarlax og Fjarðalax hafa ákveðið að sameina þau. Sameinað fyrirtæki starfar undir merkjum Arnarlax og höfuðstöðvar þess verða á Bíldudal. Meira »

„Við erum að hlusta á Noreg!“

07:53 Landhelgisgæslan hefur þurft að glíma við afar sérstök talstöðvarskilyrði frá því í nótt og áfram í morgun sökum háþrýstisvæðis sem nær frá Færeyjum og norður með vesturströnd Noregs. Meira »

Sumarið kemur í næstu viku

07:37 „Almennt séð er ég brattur fyrir þetta sumar,“ segir Sigurður Þ. Ragnarsson, jarð- og veðurfræðingur, eða Siggi stormur, sem hefur spáð í sumarveðrið síðustu 18 ár við góðan orðstír. Meira »

Týndi félögunum og gististaðnum

07:20 Laust fyrir klukkan þrjú í nótt kom ölvaður Englendingur inn á lögreglustöðina við Hverfisgötu að leita sér hjálpar.  Meira »

Grundvallarbreyting á námsaðstoð

05:30 Nýtt frumvarp Illuga Gunnarssonar menntamálaráðherra um heildarendurskoðun á lögum um Lánasjóð íslenskra námsmanna gerir ráð fyrir að námsmenn í fullu námi geti fengið 65 þúsund króna beinan styrk á mánuði. Meira »

Ók á bifreið í ölæði

07:22 Þrír ölvaðir ökumenn voru teknir úr umferð á höfuðborgarsvæðinu í nótt að því er fram kemur í dagbók lögreglu.  Meira »

Þingi frestað 2. júní

05:30 Samkvæmt endurskoðaðri starfsáætlun Alþingis verður þingi frestað næsta fimmtudag, þann 2. júní, en í þarnæstu viku, dagana 6. til 9. júní verða nefndadagar. Meira »

Áhrif á 3.000 flugferðir

05:30 Yfirvinnubann og veikindi flugumferðarstjóra hafa haft áhrif á 3.000 ferðir flugvéla á milli Evrópu og Ameríku. Samkvæmt útreikningum Isavia hefur þetta valdið alþjóðlegu flugfélögunum aukakostnaði vegna meiri brennslu eldsneytis sem nemur eitthvað á annan milljarð króna. Meira »
Staðgreiðum Gull, demanta og úr
Staðgreiðum gull, demanta og úr Hringar, hálsmen, armbönd, Rolex, Cartier, Patek...
Jarðarberjaplöntur til sölu .
Til sölu nokkrar plöntur ,5 stk á 1000.- kr. . S. 8691204 ....
 
Orik 2016-06
Tilboð - útboð
????? Orkuveita Reykjavíkur óskar ef...
Hluthafafundur vegna slitameðferðar m
Fundir - mannfagnaðir
Hluthafafundur vegna slitameðferðar...
Sérfræðingur
Sérfræðistörf
Sérfræðingur óskast til starfa á Nátt...
Sölufulltrúi/ tæknimaður
Önnur störf
Framtíðarstörf Óskum eftir að ráða st...