„Enginn hefur spurt mig hvernig mér líður“

„Skólinn er ekki bara mikilvægur útaf námsmöguleikum heldur einnig vegna ...
„Skólinn er ekki bara mikilvægur útaf námsmöguleikum heldur einnig vegna félagslegra tengsla, til að eignast vini og læra tungumál og á samfélagið. Öll börnin þráðu að eignast vini og ég skynjaði mikla löngun í það að tilheyra samfélaginu og fá félagslega viðurkenningu," sagði Helga. Myndin er úr safni. mbl.lis/Eggert Jóhannesson

Börn sem koma hingað til lands og sækja um hæli finnst þau vera hálf ósýnileg í ferlinu. Biðtíminn og óvissan sem fylgir veldur þeim miklu álagi og vita þau yfirleitt hversu mikið er í húfi. Stytta þarf biðtímann, sérstaklega þegar það kemur að barnafjölskyldum.  

Þetta kemur fram í niðurstöðum meistararannsóknar Helgu Guðmundsdóttur í þróunarfræðum við Háskóla Íslands sem fjallar um reynslu barna og foreldra sem hafa sótt um alþjóðlega vernd á Íslandi. Helga kynnti rannsóknina á málþingi UNICEF á Íslandi og lög­fræðisvið Há­skól­ans á Bif­röst um flótta­börn sem koma til Íslands og stöðu þeirra sam­kvæmt Barna­sátt­mála Sam­einuðu þjóðanna sem fram fór í gær. 

Við gerð rannsóknarinnar ræddi Helga við tólf börn, tíu foreldra og sjö fagaðila. Með rannsókninni vildi hún varpa ljósi á reynslu og upplifun barna og foreldra sem leita alþjóðlegrar verndar á Íslandi. Viðmælendur Helgu voru ýmist að bíða eftir svari frá yfirvöldum eða komin með dvalarleyfi.

„Það er bara talað við mömmu og pabba“

Að sögn Helgu áttu flest börnin mjög auðvelt með að tjá sig. Hún hitti hverja fjölskyldu 2-3 sinnum og hringdi í fjölskyldurnar nokkrum vikum eftir viðtölin. Í flestum tilvikum var notast við túlkaþjónustu.

Í viðtölunum lýstu börnin þau mikla álagi sem þau búa við meðan beðið er eftir niðurstöðu umsóknar þeirra um hæli. Nefndu sum þeirra að þau hefðu verið stressuð við að koma til Íslands því þau vissu ekki hvernig þeim yrði tekið. Þá nefndu börnin einnig að þeim hafi fundist þau vera ósýnileg í ferlinu og lítið sem ekkert rætt við þau af fagaðilum og fulltrúum stofnanna. „Enginn hefur spurt mig hvernig mér líður,“ sagði eitt barnanna. „Það er bara talað við mömmu og pabba.“

Að sögn Helgu er lítið talað við börnin í öllu ferlinu og nefndu sum þeirra dæmi um að þau hafi þurft að bíða frami á meðan foreldrar þeirra ræddu við fulltrúa hinna ýmsu stofnanna. „Börnin nefndu það sjálf að það væri erfitt að sitja og bíða og hugsa um hvað verður og hvað væri að gerast,“ sagði Helga. „Þau upplifa sig sem hálfósýnileg í ferlinu öllu.“

Vita hversu mikið er í húfi

Biðtíminn, óvissan og framtíðarsýn var það sem börnin áttu yfirleitt erfitt með og reyndist biðtíminn þá sérstaklega erfiður. Nefndu þau hann sem álagsvald og höfðu áhrif á andlega líðan barnanna. Fjölskyldurnar höfðu beðið mislengi eftir svari, sumar í ár eða lengur.

„Börnin gera sér mjög oft grein fyrir því hvað mikið er í húfi og vita meira en við höldum að þau viti,“ sagði Helga. „Svo er það líka þannig að eftir því sem lengur líður aðlagast börnin betur og vonir og væntingar aukast með hverjum deginum og því er missirinn meiri og sárari ef umsókninni er hafnað.“

Börnin nefndu það líka að á meðan biðinni stæði ættu þau erfitt með að horfa til framtíðar. „Þau óttast yfirvofandi vá að vera vísað úr landi,“ sagði Helga og bætti við að óvissan hafi t.d. haft áhrif á skólagöngu barnanna. „Sum börnin lögðu að sér að aðlagast en svo kom einnig fram að biðin hafði letjandi áhrif á nám.“

Að sögn Helgu höfðu börnin öll mismunandi skólagöngu að baki ...
Að sögn Helgu höfðu börnin öll mismunandi skólagöngu að baki en höfðu það sameiginlegt að skólinn var þeim ofarlega í huga. „Skólinn er eins konar akkeri í þessari óvissu hjá fjölskyldunni og veitir þeim rútínu og tilgang," sagði Helga. mbl.is/Eggert Jóhannesson

Skólinn einskonar akkeri

Að sögn Helgu höfðu börnin öll mismunandi skólagöngu að baki en höfðu það sameiginlegt að skólinn var þeim ofarlega í huga. „Skólinn er eins konar akkeri í þessari óvissu hjá fjölskyldunni og veitir þeim rútínu og tilgang. Sögðust þau öll gera sér grein fyrir því að til þess að mynda tengsl og stunda félagslíf og nám þyrftu þau að læra íslensku. „Þau sem ég ræddi við sögðust vera mjög ánægð með skólakerfið og sögðu það frábrugðið því sem þau þekkja. Þeim fannst t.d. alveg meiriháttar að fá að læra sund,“ sagði Helga og bætti við að þau hafi sagt allan aðbúnað betri en þau voru vön.

„Þau eru bara ánægð að fá að vera með hinum krökkunum,“ sagði Helga. Þau nefndu líka að kennarar hefðu verið úrræðagóðir og hjálpsamir og kom í ljós að þeir væru ekki aðeins að sinna hlutverki sínu í kennslu stofunni heldur veittu þeir margvíslega hjálp sem féll ekki endilega undir þeirra starfslýsingu.

Reyndu að læra íslensku með Google translate

Að sögn Helgu er skólavist gífurlega mikilvæg fyrir börnin. Sum reyndu að stunda nám heima á meðan þau biðu ýmist eftir skólaplássi og nokkrir reyndu jafnframt að læra íslensku með hjálp Google Translate. Helga lýsti einu foreldri sem átti erfitt með að halda aftur tárunum þegar það lýsti fyrsta skóladegi barnsins síns á Íslandi. „Núna er ég ánægð, ég er nemandi. Þar til núna var ég ekkert,“ sagði barnið við foreldra sína.

„Skólinn er ekki bara mikilvægur útaf námsmöguleikum heldur einnig vegna félagslegra tengsla, til að eignast vini og læra tungumál og á samfélagið. Öll börnin þráðu að eignast vini og ég skynjaði mikla löngun í það að tilheyra samfélaginu og fá félagslega viðurkenningu,“ sagði Helga.

Mjög þakklát og vilja borga til baka

Að mati Helgu þarf að bæta úr sálrænni aðstoð til hælisleitenda sem finna oft fyrir andlegri vanlíðan. Er fólkið skoðað, en aðeins líkamlega. „Það er klárlega þáttur sem þarf að bæta úr,“ sagði Helga og bætti við að það væri misjafnt hvort að hælisleitendum sé boðin sálræn aðstoð. Þá fannst fólkinu einnig vanta eftirfylgni og eftirlit með því hvernig það náði að fóta sig.

Að mati Helgu er margt vel unnið í þjónustu við börn og  foreldra sem leita alþjóðlegrar verndar á Íslandi en þó er margt sem betur má fara. Nefndi hún sem dæmi hversu fullorðinsmiðað umsóknarferlið er og að börnin séu að mörgu leyti ósýnileg í ferlinu. Þau fá sjaldan tækifæri til þess að tjá sína eigin skoðun á málefnum er þau varða.

Sagði hún jafnframt mikilvægt að stytta biðtímann eins og unnt er þegar barnafjölskyldur eiga í hlut. „En þakklæti þeirra er auðheyrt og vilji þeirra til að borga til baka til samfélagsins.“

Fjölmargir voru viðstaddir málþingið.
Fjölmargir voru viðstaddir málþingið. Ljósmynd/Unicef
mbl.is

Innlent »

23,6 milljóna virðisaukaskattsbrot

13:20 Karlmaður á þrítugsaldri hefur verið ákærður af embætti héraðssaksóknara fyrir að hafa sem framkvæmdastjóri og aðaleigandi verktakafyrirtækis ekki staðið skil á virðisaukaskattsgreiðslum upp á 23,6 milljónir á árunum 2013 til 2014. Meira »

Harður árekstur við Vesturlandsveg

12:58 Harður árekstur varð þar sem Vesturlandsvegur mætir Þverholti í Mosfellsbænum um hálfeittleytið í dag. Búið er að loka hringtorgi á staðnum fyrir umferð og eru lögregla og sjúkrabílar komin á vettvang. Meira »

SPRON-málið á dagskrá Hæstaréttar

12:54 SPRON-málið svokallaða er komið á dagskrá Hæstaréttar þann 11. janúar á næsta ári. Í málinu voru stjórn og sparisjóðsstjóri SPRON ákærð fyrir umboðssvik vegna tveggja milljarða lánveitingu til félagsins Exista þann 30. september 2008. Meira »

Skýrsla tekin vegna Geirfinnsmáls

12:53 Búið er að taka skýrslu af manni sem um miðjan nóvember steig fram með ábendingu sem tengist hvarfi Geirfinns Einarssonar. Geirfinnur hvarf sporlaust að kvöldi 19. nóvember árið 1974. Ábending mannsins var þess eðlis að ástæða þótti til að taka hana alvarlega, skoða og fylgja mögulega eftir. Meira »

Markmiðið að tryggja öryggi vegfarenda

11:29 Lögreglan á Suðurnesjum verður með hert eftirlit í umferðinni um helgina eins og hefð er fyrir á aðventunni. Í nýafstöðnu aðventueftirliti voru rúmlega 200 ökumenn stöðvaðir og kannað með ástand þeirra og réttindi. Meira »

Ákærður fyrir 11 milljóna skattabrot

11:28 Karlmaður á fertugsaldri hefur verið ákærður fyrir meiri háttar brot gegn skattalögum með því að hafa sem stjórnarmaður og daglegur stjórnandi einkahlutafélags, sem nú er orðið gjaldþrota, ekki staðið skil á skattgreiðslum upp á 11,2 milljónir. Meira »

BL innkallar 101 Renault-bifreið

10:56 BL hefur innkallað 101 Renault-bifreið af gerðinni Trafic III. Framleiðsluár þeirra er 2014-2016. Í gæðaeftirliti Renault hefur komið í ljós að athuga þarf herslu á boltum í fjöðrunarbita að aftan. Meira »

Sanngirnisbætur hækka um 130 milljónir

11:03 Fjárheimild til að greiða út sanngirnisbætur vegna barna sem urðu fyrir ofbeldi í Landakotsskóla og vegna vistmanna á Kópavogshæli hefur verið aukin um 130 milljónir milli ára samkvæmt nýju fjárlagafrumvarpi. Meira »

Keypti kók og vann 22 milljónir

10:45 Maður af Vesturlandi sem vann 22 milljónir í lottóinu í nóvember ætlar að nýta vinninginn til að greiða niður skuldir.  Meira »

Meintir gerendur lausir úr haldi

09:55 Þrír karlmenn sem voru hnepptir í gæsluvarðhald þriðjudaginn síðastliðinn, vegna gruns um að svipta konu frelsinu og nauðga um síðustu helgi, var sleppt í gær. Mennirnir kærðu úrskurð Héraðsdóms um gæsluvarðhald til Hæstaréttar. Þeim var sleppt áður en niðurstaða Hæstaréttar lá fyrir. Meira »

Tveir greindir með inflúensu

08:39 Tveir hafa greinst með inflúensu í vikunni en ekki eru merki um að inflúensufaraldur sé kominn hingað til lands. Búið er að tryggja meira bóluefni en allt bóluefni er uppurið í landinu. Meira »

Munur á meðalhita 13,8 stig

08:18 Hlýindin það sem af er desember hafa verið með miklum ólíkindum. Fyrstu dagarnir í desember hafa verið þeir hlýjustu í Reykjavík frá því mælingar hófust árið 1871 eða fyrir 145 árum. Meira »

Breytingu fyrir Laugaveg 55 hafnað

07:57 Skipulagsráð Reykjavíkurborgar hafnaði í gær tillögu um breytingu á deiliskipulagi fyrir Laugaveg 55.  Meira »

Stjörnuhrap ekki neyðarblys

07:00 Tilkynnt var til Landhelgisgæslunnar um mögulegt neyðarblys í Berufirði um hálftólf í gærkvöldi.   Meira »

Hálka víða á Norðurlandi

06:50 Greiðfært er um landið sunnan- og vestanvert. Hálkublettir eru á fjallvegum á Norðurlandi en hálka eða hálkublettir eru mjög víða á Norðausturlandi. Þæfingur og éljagangur er á Hófaskarði. Meira »

Síldarstofninn þegar ofveiddur

07:37 „Ekki hefur verið tekin ákvörðun um það hvort Ísland muni auka við sínar aflaheimildir úr stofninum. Það er mál sem þarf að fara vandlega yfir.“ Meira »

Spá 30 m/s undir Eyjafjöllum

06:54 Búist er við stormi (meira en 20 m/s) við suðausturströndina og á hálendinu eftir hádegi. Búast má við hviðum yfir 30 m/s undir Eyjafjöllum og í Öræfum. Meira »

Innbrot, eignaspjöll og varsla fíkniefna

06:31 Tveir menn voru handteknir um tíuleytið í gærkvöldi í Kópavoginum grunaðir um innbrot, eignaspjöll og vörslu fíkniefna. Þeir eru báðir vistaðir í fangaklefa vegna rannsóknar málsins. Meira »
Gjafabréf á ljósmyndanámskeið - góð gjöf
Gjafabréf á ljósmyndanámskeið hjá Ljosmyndari.is Hægt er að kaupa gjafabré...
Hreinsa þakrennur fyrir veturinn
Hreinsa þakrennur fyrir veturinn og tek að mér ýmis verkefni. Uppl. í síma 847 8...
Véla & tækjakerrur til afgreiðslu samdægurs
Einnig bílaflutningakerrur og fjölnotavagnar með innbyggðum sliskjum. Sími 848 ...
Hörð taska fyrir hljómborð til sölu
Hörð taska fyrir 61 nótna hljómborð til sölu innanmál. BxLxD 40x117x18cm +...
 
Framhald
Nauðungarsala
Uppboð Einnig birt á www.naudungarsolu...
Framhald uppboðs
Nauðungarsala
Uppboð Einnig birt á www.naudungarsolu...
L edda 6016120619 iii
Félagsstarf
? EDDA 6016120619 III Mynd af auglýs...
Framhald
Nauðungarsala
Uppboð Einnig birt á www.naudungarsolu...