„Enginn hefur spurt mig hvernig mér líður“

„Skólinn er ekki bara mikilvægur útaf námsmöguleikum heldur einnig vegna ...
„Skólinn er ekki bara mikilvægur útaf námsmöguleikum heldur einnig vegna félagslegra tengsla, til að eignast vini og læra tungumál og á samfélagið. Öll börnin þráðu að eignast vini og ég skynjaði mikla löngun í það að tilheyra samfélaginu og fá félagslega viðurkenningu," sagði Helga. Myndin er úr safni. mbl.lis/Eggert Jóhannesson

Börn sem koma hingað til lands og sækja um hæli finnst þau vera hálf ósýnileg í ferlinu. Biðtíminn og óvissan sem fylgir veldur þeim miklu álagi og vita þau yfirleitt hversu mikið er í húfi. Stytta þarf biðtímann, sérstaklega þegar það kemur að barnafjölskyldum.  

Þetta kemur fram í niðurstöðum meistararannsóknar Helgu Guðmundsdóttur í þróunarfræðum við Háskóla Íslands sem fjallar um reynslu barna og foreldra sem hafa sótt um alþjóðlega vernd á Íslandi. Helga kynnti rannsóknina á málþingi UNICEF á Íslandi og lög­fræðisvið Há­skól­ans á Bif­röst um flótta­börn sem koma til Íslands og stöðu þeirra sam­kvæmt Barna­sátt­mála Sam­einuðu þjóðanna sem fram fór í gær. 

Við gerð rannsóknarinnar ræddi Helga við tólf börn, tíu foreldra og sjö fagaðila. Með rannsókninni vildi hún varpa ljósi á reynslu og upplifun barna og foreldra sem leita alþjóðlegrar verndar á Íslandi. Viðmælendur Helgu voru ýmist að bíða eftir svari frá yfirvöldum eða komin með dvalarleyfi.

„Það er bara talað við mömmu og pabba“

Að sögn Helgu áttu flest börnin mjög auðvelt með að tjá sig. Hún hitti hverja fjölskyldu 2-3 sinnum og hringdi í fjölskyldurnar nokkrum vikum eftir viðtölin. Í flestum tilvikum var notast við túlkaþjónustu.

Í viðtölunum lýstu börnin þau mikla álagi sem þau búa við meðan beðið er eftir niðurstöðu umsóknar þeirra um hæli. Nefndu sum þeirra að þau hefðu verið stressuð við að koma til Íslands því þau vissu ekki hvernig þeim yrði tekið. Þá nefndu börnin einnig að þeim hafi fundist þau vera ósýnileg í ferlinu og lítið sem ekkert rætt við þau af fagaðilum og fulltrúum stofnanna. „Enginn hefur spurt mig hvernig mér líður,“ sagði eitt barnanna. „Það er bara talað við mömmu og pabba.“

Að sögn Helgu er lítið talað við börnin í öllu ferlinu og nefndu sum þeirra dæmi um að þau hafi þurft að bíða frami á meðan foreldrar þeirra ræddu við fulltrúa hinna ýmsu stofnanna. „Börnin nefndu það sjálf að það væri erfitt að sitja og bíða og hugsa um hvað verður og hvað væri að gerast,“ sagði Helga. „Þau upplifa sig sem hálfósýnileg í ferlinu öllu.“

Vita hversu mikið er í húfi

Biðtíminn, óvissan og framtíðarsýn var það sem börnin áttu yfirleitt erfitt með og reyndist biðtíminn þá sérstaklega erfiður. Nefndu þau hann sem álagsvald og höfðu áhrif á andlega líðan barnanna. Fjölskyldurnar höfðu beðið mislengi eftir svari, sumar í ár eða lengur.

„Börnin gera sér mjög oft grein fyrir því hvað mikið er í húfi og vita meira en við höldum að þau viti,“ sagði Helga. „Svo er það líka þannig að eftir því sem lengur líður aðlagast börnin betur og vonir og væntingar aukast með hverjum deginum og því er missirinn meiri og sárari ef umsókninni er hafnað.“

Börnin nefndu það líka að á meðan biðinni stæði ættu þau erfitt með að horfa til framtíðar. „Þau óttast yfirvofandi vá að vera vísað úr landi,“ sagði Helga og bætti við að óvissan hafi t.d. haft áhrif á skólagöngu barnanna. „Sum börnin lögðu að sér að aðlagast en svo kom einnig fram að biðin hafði letjandi áhrif á nám.“

Að sögn Helgu höfðu börnin öll mismunandi skólagöngu að baki ...
Að sögn Helgu höfðu börnin öll mismunandi skólagöngu að baki en höfðu það sameiginlegt að skólinn var þeim ofarlega í huga. „Skólinn er eins konar akkeri í þessari óvissu hjá fjölskyldunni og veitir þeim rútínu og tilgang," sagði Helga. mbl.is/Eggert Jóhannesson

Skólinn einskonar akkeri

Að sögn Helgu höfðu börnin öll mismunandi skólagöngu að baki en höfðu það sameiginlegt að skólinn var þeim ofarlega í huga. „Skólinn er eins konar akkeri í þessari óvissu hjá fjölskyldunni og veitir þeim rútínu og tilgang. Sögðust þau öll gera sér grein fyrir því að til þess að mynda tengsl og stunda félagslíf og nám þyrftu þau að læra íslensku. „Þau sem ég ræddi við sögðust vera mjög ánægð með skólakerfið og sögðu það frábrugðið því sem þau þekkja. Þeim fannst t.d. alveg meiriháttar að fá að læra sund,“ sagði Helga og bætti við að þau hafi sagt allan aðbúnað betri en þau voru vön.

„Þau eru bara ánægð að fá að vera með hinum krökkunum,“ sagði Helga. Þau nefndu líka að kennarar hefðu verið úrræðagóðir og hjálpsamir og kom í ljós að þeir væru ekki aðeins að sinna hlutverki sínu í kennslu stofunni heldur veittu þeir margvíslega hjálp sem féll ekki endilega undir þeirra starfslýsingu.

Reyndu að læra íslensku með Google translate

Að sögn Helgu er skólavist gífurlega mikilvæg fyrir börnin. Sum reyndu að stunda nám heima á meðan þau biðu ýmist eftir skólaplássi og nokkrir reyndu jafnframt að læra íslensku með hjálp Google Translate. Helga lýsti einu foreldri sem átti erfitt með að halda aftur tárunum þegar það lýsti fyrsta skóladegi barnsins síns á Íslandi. „Núna er ég ánægð, ég er nemandi. Þar til núna var ég ekkert,“ sagði barnið við foreldra sína.

„Skólinn er ekki bara mikilvægur útaf námsmöguleikum heldur einnig vegna félagslegra tengsla, til að eignast vini og læra tungumál og á samfélagið. Öll börnin þráðu að eignast vini og ég skynjaði mikla löngun í það að tilheyra samfélaginu og fá félagslega viðurkenningu,“ sagði Helga.

Mjög þakklát og vilja borga til baka

Að mati Helgu þarf að bæta úr sálrænni aðstoð til hælisleitenda sem finna oft fyrir andlegri vanlíðan. Er fólkið skoðað, en aðeins líkamlega. „Það er klárlega þáttur sem þarf að bæta úr,“ sagði Helga og bætti við að það væri misjafnt hvort að hælisleitendum sé boðin sálræn aðstoð. Þá fannst fólkinu einnig vanta eftirfylgni og eftirlit með því hvernig það náði að fóta sig.

Að mati Helgu er margt vel unnið í þjónustu við börn og  foreldra sem leita alþjóðlegrar verndar á Íslandi en þó er margt sem betur má fara. Nefndi hún sem dæmi hversu fullorðinsmiðað umsóknarferlið er og að börnin séu að mörgu leyti ósýnileg í ferlinu. Þau fá sjaldan tækifæri til þess að tjá sína eigin skoðun á málefnum er þau varða.

Sagði hún jafnframt mikilvægt að stytta biðtímann eins og unnt er þegar barnafjölskyldur eiga í hlut. „En þakklæti þeirra er auðheyrt og vilji þeirra til að borga til baka til samfélagsins.“

Fjölmargir voru viðstaddir málþingið.
Fjölmargir voru viðstaddir málþingið. Ljósmynd/Unicef
mbl.is

Innlent »

Áfram í varðhaldi grunaður um peningaþvætti

17:14 Hæstirétt­ur staðfesti í dag að níg­er­ísk­ur karl­maður skuli áfram sæta gæslu­v­arðhaldi vegna gruns um pen­ingaþvætti. Varnaraðili hafði kært úrskurð Héraðsdóms Reykjaness frá því fyrir helgi en þar segir að manninum sé gert að sæta gæsluvarðhaldi til 14. desember. Meira »

Kvennaathvarfið hlaut viðurkenningu Barnaheilla

16:50 Kvennaathvarfið hlaut í dag viðurkenningu Barnaheilla – Save the Children á Íslandi árið 2017 fyrir að beina sjónum sínum í auknum mæli að þörfum og réttindum barna sem í athvarfinu búa hverju sinni. Meira »

Siglufjarðarvegur lokaður vegna snjóflóðs

16:35 Siglufjarðarvegur er lokaður um óákveðin tíma vegna snjóflóðs en þetta kemur fram í tilkynningu frá Vegagerðinni. Snjókoma er á Norðausturlandi og þungskýjað. Meira »

Mikil svifryksmengun í höfuðborginni

16:18 Styrk­ur svifryks og köfnunarefnisdíoxíðs er hár við helstu um­ferðargöt­ur borg­ar­inn­ar sam­kvæmt mæl­ing­um við Grens­ás­veg og færanlegum mælistöðvum Heilbrigðiseftirlits Reykjavíkur við Eiríksgötu 2 og Hringbraut 26. Meira »

„Mjög alvarlegt brot“ á Grensásvegi 12

16:15 „Við höfum fengið viðbrögð en þau hafa verið algjörlega ófullnægjandi. Við gerum bara ráð fyrir því að þeir séu að vinna í sínum málum og vinna að úrbótum. Bannið nær ekki yfir að úrbætur séu gerðar á vinnustað,“ segir Björn Þór Rögnvaldsson, lögfræðingur hjá Vinnueftirlitinu. Meira »

Bíllinn gjörónýtur eftir slysið

15:22 Búið er að opna fyrir umferð á nýjan leik eftir alvarlegt umferðaslys sem varð á gatnamótum Grafningsvegar og Biskupstungnabrautar. Meira »

Tók vörur fyrir meira en hálfa milljón

15:03 Tryggvi Geir Magnússon var dreginn út í leiknum 100,5 sekúndur í ELKO og fékk hann tækifæri í morgun til að ná sér í sem flestar vörur í ELKO á 100,5 sekúndum Meira »

Vinnustöðvun gegn Primera ólögmæt

15:22 Ótímabundnu verkfalli flugliða um borð í flugvélum Primera Air, sem átti að hefjast 15. september en var frestað og var áformað 24. nóvember, er ólögmætt. Þetta er niðurstaða félagsdóms frá því í dag. Meira »

Fastagestirnir eru óþreyjufullir

14:58 „Það er pressa; það eru náttúrlega margir búnir að nota innilaugina daglega í tugi ára,“ segir Logi Sigurfinnsson, forstöðumaður Sundhallarinnar í Reykjavík, en laugin hefur verið lokuð frá því í júní og því hafa fastagestir þurft að leita annað á meðan. Meira »

Fær 15 daga til að yfirgefa landið

14:48 Kærunefnd útlendingamála hefur staðfest ákvörðun Útlendingastofnunar um að synja Chuong Le Bui, kokkanema frá Víetnam, um dvalarleyfi hér á landi. Henni hafa verið gefnir fimmtán dagar til að yfirgefa landið. Meira »

„Norðrið dregur sífellt fleiri að“

13:42 Meðal þess sem Guðlaugur Þór Þórðarson utanríkisráðherra fór yfir í ræðu sinni á Hringborði norðurslóða, sem hófst í Edinborg í Skotlandi í dag, voru þær breytingar sem orðið hafa í norðrinu á undanliðnum áratugum og orðið til bættra lífshátta og aukinnar velmegunar. Meira »

Hlaut minniháttar meiðsl eftir bílveltu

13:00 Bílvelta varð á Hafnavegi í umdæmi lögreglunnar á Suðurnesjum í gær. Ökumaðurinn missti stjórn á bifreið sinni með þeim afleiðingum að hún fór nokkrar veltur utan vegar. Maðurinn slapp með lítil meiðsl en var fluttur með sjúkrabifreið undir læknishendur. Meira »

Þrír fluttir á Landspítalann

12:36 Þrír voru fluttir með þyrlu Landhelgisgæslunnar af vettvangi eftir umferðarslyss á Biskupstungnabraut. Einn þeirra er alvarlega slasaður. Lögreglan á Suðurlandi stýrir umferð um Biskupstungnabraut en veginum var lokað tímabundið vegna slyssins. Meira »

Tvær hrunskýrslur í janúar

11:57 Tvær skýrslur sem tengjast beint hruni íslenska fjármálakerfisins fyrir rúmlega níu árum síðan verða birtar í janúar. Er önnur skýrslan um veitingu þrautavaraláns Seðlabankans til Kaupþings rétt fyrir hrun bankans og hin skýrslan um erlenda áhrifaþætti bankahrunsins. Meira »

Leit ekki út fyrir að vera alvarlegt

11:45 Fólkið sem lenti í rútuslysinu við Lýsuhól á Snæfellsnesi í gær leit ekki út fyrir að vera alvarlega slasað á vettvangi, samkvæmt upplýsingum frá lögreglunni á Vesturlandi. Þrír voru engu að síður fluttir með þyrlu Landhelgisgæslunnar á Landspítalann í Fossvogi. Meira »

Þyrfti ákafa jarðskjálftahrinu til

11:58 „Það eru ekki sjáanlegar neinar breytingar í dag miðað við þær upplýsingar sem liggja fyrir. Ég hef að vísu ekki fengið neinar fréttir af Kvíá í morgun. Hvort ennþá renni vatn niður í hana. Það er eitt af því sem við getum fylgst með að staðaldri,“ segir Magnús Tumi Guðmundsson jarðeðlisfræðingur. Meira »

Öflug vöktun vegna óhreinsaðs skólps

11:46 Heilbrigðiseftirlit Reykjavíkur mun vakta strandlengjuna við og í nágrenni Faxaskjóls oftar en ella meðan á viðgerð Veitna stendur í skólpdælustöðinni Faxaskjóli dagana 20. til 27. nóvember samkvæmt áætlun. Niðurstöður mælinga eru birtar á vef Heilbrigðiseftirlitsins eftir því sem þær berast. Meira »

UNICEF veitir skólum viðurkenningu

11:43 Í tilefni alþjóðlegs dags barna sem er haldinn hátíðlegur um allan heim fengu fyrstu réttindaskólar UNICEF á Íslandi viðurkenningu, en það eru Flataskóli í Garðabæ og Laugarnesskóli í Reykjavík ásamt frístundaheimilunum Laugaseli og Krakkakoti. Meira »

Mátturinn eða dýrðin - Greinaflokkur

Listakonan í fjörunni
Til sölu stytta eftir Elísabetu Geirmundsdóttur frá Akureyri, sem gekk ævinlega ...
Þvottavél, þurrkari, uppþvottavél, ísskápur, gervihnattadiskur
1) BAUKNECHT ÍSSKÁPUR MEÐ FRYSTI, HÆÐ 140 SM, BREIDD 55 SM, DÝPT 60 SM. ÞÝSKT GÆ...
Einstaklingsíbúð óskast
Námsmaður utan af landi, sem einnig er í vinnu, leitar að lítilli leiguíbúð frá...
Ræstingavagn
Til sölu Ræstingavagn. kr: 9700,- Keyptur hjá Rekstrarvörum. uppl: 8691204....
 
Aðalfundur
Fundir - mannfagnaðir
Aðalfundur Aðalfundur Vör...
Framhald uppboðs
Nauðungarsala
Uppboð Einnig birt á www.naudungarsolu...
Félagsstarf
Staður og stund
Aflagrandi 40 Opin vinnustofa kl 9 og gö...
Framhald
Nauðungarsala
Uppboð Einnig birt á www.naudungarsolu...