„Enginn hefur spurt mig hvernig mér líður“

„Skólinn er ekki bara mikilvægur útaf námsmöguleikum heldur einnig vegna ...
„Skólinn er ekki bara mikilvægur útaf námsmöguleikum heldur einnig vegna félagslegra tengsla, til að eignast vini og læra tungumál og á samfélagið. Öll börnin þráðu að eignast vini og ég skynjaði mikla löngun í það að tilheyra samfélaginu og fá félagslega viðurkenningu," sagði Helga. Myndin er úr safni. mbl.lis/Eggert Jóhannesson

Börn sem koma hingað til lands og sækja um hæli finnst þau vera hálf ósýnileg í ferlinu. Biðtíminn og óvissan sem fylgir veldur þeim miklu álagi og vita þau yfirleitt hversu mikið er í húfi. Stytta þarf biðtímann, sérstaklega þegar það kemur að barnafjölskyldum.  

Þetta kemur fram í niðurstöðum meistararannsóknar Helgu Guðmundsdóttur í þróunarfræðum við Háskóla Íslands sem fjallar um reynslu barna og foreldra sem hafa sótt um alþjóðlega vernd á Íslandi. Helga kynnti rannsóknina á málþingi UNICEF á Íslandi og lög­fræðisvið Há­skól­ans á Bif­röst um flótta­börn sem koma til Íslands og stöðu þeirra sam­kvæmt Barna­sátt­mála Sam­einuðu þjóðanna sem fram fór í gær. 

Við gerð rannsóknarinnar ræddi Helga við tólf börn, tíu foreldra og sjö fagaðila. Með rannsókninni vildi hún varpa ljósi á reynslu og upplifun barna og foreldra sem leita alþjóðlegrar verndar á Íslandi. Viðmælendur Helgu voru ýmist að bíða eftir svari frá yfirvöldum eða komin með dvalarleyfi.

„Það er bara talað við mömmu og pabba“

Að sögn Helgu áttu flest börnin mjög auðvelt með að tjá sig. Hún hitti hverja fjölskyldu 2-3 sinnum og hringdi í fjölskyldurnar nokkrum vikum eftir viðtölin. Í flestum tilvikum var notast við túlkaþjónustu.

Í viðtölunum lýstu börnin þau mikla álagi sem þau búa við meðan beðið er eftir niðurstöðu umsóknar þeirra um hæli. Nefndu sum þeirra að þau hefðu verið stressuð við að koma til Íslands því þau vissu ekki hvernig þeim yrði tekið. Þá nefndu börnin einnig að þeim hafi fundist þau vera ósýnileg í ferlinu og lítið sem ekkert rætt við þau af fagaðilum og fulltrúum stofnanna. „Enginn hefur spurt mig hvernig mér líður,“ sagði eitt barnanna. „Það er bara talað við mömmu og pabba.“

Að sögn Helgu er lítið talað við börnin í öllu ferlinu og nefndu sum þeirra dæmi um að þau hafi þurft að bíða frami á meðan foreldrar þeirra ræddu við fulltrúa hinna ýmsu stofnanna. „Börnin nefndu það sjálf að það væri erfitt að sitja og bíða og hugsa um hvað verður og hvað væri að gerast,“ sagði Helga. „Þau upplifa sig sem hálfósýnileg í ferlinu öllu.“

Vita hversu mikið er í húfi

Biðtíminn, óvissan og framtíðarsýn var það sem börnin áttu yfirleitt erfitt með og reyndist biðtíminn þá sérstaklega erfiður. Nefndu þau hann sem álagsvald og höfðu áhrif á andlega líðan barnanna. Fjölskyldurnar höfðu beðið mislengi eftir svari, sumar í ár eða lengur.

„Börnin gera sér mjög oft grein fyrir því hvað mikið er í húfi og vita meira en við höldum að þau viti,“ sagði Helga. „Svo er það líka þannig að eftir því sem lengur líður aðlagast börnin betur og vonir og væntingar aukast með hverjum deginum og því er missirinn meiri og sárari ef umsókninni er hafnað.“

Börnin nefndu það líka að á meðan biðinni stæði ættu þau erfitt með að horfa til framtíðar. „Þau óttast yfirvofandi vá að vera vísað úr landi,“ sagði Helga og bætti við að óvissan hafi t.d. haft áhrif á skólagöngu barnanna. „Sum börnin lögðu að sér að aðlagast en svo kom einnig fram að biðin hafði letjandi áhrif á nám.“

Að sögn Helgu höfðu börnin öll mismunandi skólagöngu að baki ...
Að sögn Helgu höfðu börnin öll mismunandi skólagöngu að baki en höfðu það sameiginlegt að skólinn var þeim ofarlega í huga. „Skólinn er eins konar akkeri í þessari óvissu hjá fjölskyldunni og veitir þeim rútínu og tilgang," sagði Helga. mbl.is/Eggert Jóhannesson

Skólinn einskonar akkeri

Að sögn Helgu höfðu börnin öll mismunandi skólagöngu að baki en höfðu það sameiginlegt að skólinn var þeim ofarlega í huga. „Skólinn er eins konar akkeri í þessari óvissu hjá fjölskyldunni og veitir þeim rútínu og tilgang. Sögðust þau öll gera sér grein fyrir því að til þess að mynda tengsl og stunda félagslíf og nám þyrftu þau að læra íslensku. „Þau sem ég ræddi við sögðust vera mjög ánægð með skólakerfið og sögðu það frábrugðið því sem þau þekkja. Þeim fannst t.d. alveg meiriháttar að fá að læra sund,“ sagði Helga og bætti við að þau hafi sagt allan aðbúnað betri en þau voru vön.

„Þau eru bara ánægð að fá að vera með hinum krökkunum,“ sagði Helga. Þau nefndu líka að kennarar hefðu verið úrræðagóðir og hjálpsamir og kom í ljós að þeir væru ekki aðeins að sinna hlutverki sínu í kennslu stofunni heldur veittu þeir margvíslega hjálp sem féll ekki endilega undir þeirra starfslýsingu.

Reyndu að læra íslensku með Google translate

Að sögn Helgu er skólavist gífurlega mikilvæg fyrir börnin. Sum reyndu að stunda nám heima á meðan þau biðu ýmist eftir skólaplássi og nokkrir reyndu jafnframt að læra íslensku með hjálp Google Translate. Helga lýsti einu foreldri sem átti erfitt með að halda aftur tárunum þegar það lýsti fyrsta skóladegi barnsins síns á Íslandi. „Núna er ég ánægð, ég er nemandi. Þar til núna var ég ekkert,“ sagði barnið við foreldra sína.

„Skólinn er ekki bara mikilvægur útaf námsmöguleikum heldur einnig vegna félagslegra tengsla, til að eignast vini og læra tungumál og á samfélagið. Öll börnin þráðu að eignast vini og ég skynjaði mikla löngun í það að tilheyra samfélaginu og fá félagslega viðurkenningu,“ sagði Helga.

Mjög þakklát og vilja borga til baka

Að mati Helgu þarf að bæta úr sálrænni aðstoð til hælisleitenda sem finna oft fyrir andlegri vanlíðan. Er fólkið skoðað, en aðeins líkamlega. „Það er klárlega þáttur sem þarf að bæta úr,“ sagði Helga og bætti við að það væri misjafnt hvort að hælisleitendum sé boðin sálræn aðstoð. Þá fannst fólkinu einnig vanta eftirfylgni og eftirlit með því hvernig það náði að fóta sig.

Að mati Helgu er margt vel unnið í þjónustu við börn og  foreldra sem leita alþjóðlegrar verndar á Íslandi en þó er margt sem betur má fara. Nefndi hún sem dæmi hversu fullorðinsmiðað umsóknarferlið er og að börnin séu að mörgu leyti ósýnileg í ferlinu. Þau fá sjaldan tækifæri til þess að tjá sína eigin skoðun á málefnum er þau varða.

Sagði hún jafnframt mikilvægt að stytta biðtímann eins og unnt er þegar barnafjölskyldur eiga í hlut. „En þakklæti þeirra er auðheyrt og vilji þeirra til að borga til baka til samfélagsins.“

Fjölmargir voru viðstaddir málþingið.
Fjölmargir voru viðstaddir málþingið. Ljósmynd/Unicef
mbl.is

Innlent »

Taldi skynsamlegt að játa rangar sakargiftir

13:05 Endurupptökunefnd féllst í gær á beiðni erfingja Tryggva Rúnars Leifssonar um að dómur Hæstaréttar árið 1980, hvað varðar sakfellingu Tryggva Rúnars fyrir manndráp af gáleysi, verði tekinn upp aftur. Meira »

Hafragrautur á gasi í rafmagnsleysi

11:59 Rafmagn er aftur komið á tvo bæi í Hrafnkelsdal á Austurlandi sem urðu straumlausir klukkan 18 í gærkvöldi. Fárviðri var á svæðinu fram undir miðnætti í gær. Meira »

Stórhýsi bíður örlaga sinna

11:55 Hið mikla hús Íslandsbanka á Kirkjusandi í Reykjavík stendur nú autt og yfirgefið og bíður örlaga sinna. Mygla fannst í húsinu í fyrra og í framhaldinu var ákveðið að flytja starfsemi bankans í annað húsnæði. Meira »

Harðneskjuleg einangrun hafði áhrif

11:25 Endurupptökunefnd telur að fullnægt sé skilyrðum laga um að dómur yfir Sævari Marinó Ciesielski, hvað varðar sakfellingu fyrir tvö manndráp af gáleysi, sé tekinn til meðferðar og dómsuppsögu að nýju í Hæstarétti. Meira »

Snjallsíminn ekki góð barnfóstra

09:17 Töluvert er um að foreldrar nýti spjaldtölvur og snjallsíma sem barnfóstru til að hafa ofan af fyrir börnum og jafnvel dæmi um að börnum sé réttur snjallsími til að hafa ofan af fyrir þeim á meðan að skipt er um bleyju. Sálfræðingurinn Catherine Steiner-Adair telur slíka skjánotkun ekki af hinu góða. Meira »

Dæmdur fyrir að eyðileggja friðað hús

09:06 Héraðsdómur Vestfjarða hefur dæmt karlmann á áttræðisaldri í þriggja mánaða skilorðsbundið fangelsi fyrir eignarspjöll, en maðurinn skemmdi hús í Bolungarvík sem var friðað á grundvelli laga um menningarminjar. Maðurinn var ennfremur dæmdur til að greiða Bolungarvíkurkaupstað 1.038.552 kr. í bætur. Meira »

„Veturinn ræður nú ríkjum“

08:10 „Veturinn ræður nú ríkjum, eins og vænta má af almanakinu,“ segir í hugleiðinum veðurfræðings á vef Veðurstofu Íslands. Í dag gengur á með allhvössum útsynningi og éljum sunnan- og vestanlands. Vindar verða þó hægari á Norður- og Austurlandi og léttir smám saman til þar. Meira »

Umfangsmesta mál í sögu nefndarinnar

08:28 „Nú er þetta úr okkar höndum, okkar verkefni lokið, þannig að nú er þetta í höndum ákæruvaldsins og endurupptökubeiðanda að beina því til ákæruvaldsins að halda málinu áfram,“ segir Björn L. Bergsson, formaður endurupptökunefndar, um úrskurðina sem nefndin birti í gær. Meira »

Farsóttarhúsið selt á 220 milljónir

07:57 Borgarráð hefur samþykkt kauptilboð í eignina Þingholtsstræti 25, sem jafnan hefur verið kallað Farsóttarhúsið. Kaupverðið er 220 milljónir króna. Meira »

Nýtt farþegaskip í förum

07:37 Nýtt leiðangursskip, Callisto, verður í förum við Ísland næsta sumar, frá júní fram í september. Skipið er í minni kantinum, 430 brúttótonn. Meira »

Vildi slást við lögreglu

07:22 Lögreglunni á höfuðborgarsvæðinu barst tilkynning um hópslagsmál fyrir utan skemmtistað í Breiðholti rétt eftir miðnætti. Lögreglumenn náðu þó fljótlega að róa mannskapinn. Einn maður var aftur á móti handtekinn því hann neitaði að hlýða fyrirmælum lögreglu og vildi slást við lögregluna. Meira »

Vilja birta niðurstöður PISA

05:30 Meirihluti skóla- og frístundaráðs Reykjavíkurborgar felldi tillögur fulltrúa Sjálfstæðisflokksins, Kjartans Magnússonar og Mörtu Guðjónsdóttur, um að niðurstöður síðustu PISA-könnunar verði sundurgreindar og sendar stjórnendum skóla borgarinnar. Meira »

Sótt um leyfi til áfrýjunar

05:30 Ríkið mun ef áfrýjunarleyfi fæst áfrýja héraðsdómi þar sem því var gert að greiða innflytjanda fersks nautakjöts skaðabætur vegna tjóns sem hann varð fyrir þegar kjötið fékkst ekki flutt inn. Meira »

Launin verða 317 þúsund 1. mars

05:30 Ármann Kr. Ólafsson, bæjarstjóri Kópavogs, segir að bæjarstjórn Kópavogs hafi ákveðið á fundi sínum 14. febrúar að fara nýja leið við ákvörðun launa til bæjarfulltrúa Kópavogs. Meira »

Milljarðatuga skemmdir

05:30 Viðgerðarkostnaður síðustu tveggja ára vegna myglu í veggjum hleypur á tugum milljarða. Þetta segir Ríkharður Kristjánsson, byggingarfræðingur hjá verkfræðistofunni Eflu. Meira »

Lénin greiða hvar sem verkið er unnið

05:30 Lénin í Svíþjóð greiða að mestu leyti fyrir læknisaðgerðir sem gerðar eru á bæklunarklíníkinni sem Björn Zoëga, fv. forstjóri Landspítalans, veitir forstöðu í Svíþjóð. Meira »

Samherji selur Oddeyrina

05:30 Samherji hefur selt einn togara sinna, Oddeyrina EA 210, en gengið hefur verið frá kaupum norsks fyrirtækis á skipinu.  Meira »

Ferðaþjónusta og loðna styrkja

05:30 Vöxtur ferðaþjónustunnar í desember og janúar umfram spár, og fyrirsjáanleg mikil loðnuveiði, hefur styrkt spá Hagfræðideildar Landsbankans frá því í nóvember um að krónan muni halda áfram að styrkjast til loka ársins 2019. Meira »
Sumarbústaðalóðir til sölu í Vaðnesi
Til sölu fallegar sumarhúsalóðir með aðgangi að heitu og köldu vatni í vinsælu s...
NUDD- LÁTTU DEKRA VIÐ ÞIG.
HEITIR STEINAR OG OLIA- STURTA OG HANDKLÆÐI Á STAÐNUM NUDD GEFUR SLÖKUN OG...
Ertu með krabbamein á byrjunarstigi?
Eftir hægðir setur þú eitt Ez Detect prófblað í salernið. Ef ósýnilegt blóð e...
NP Þjónusta Annast bókhald, endurútreik
NP Þjónusta Annast bókhald, endurútreikning, vsk og fésýslu upplýsingar í síma 8...
 
Bankasýsla
Tilkynningar
Bankasýsla ríkisins leitar að einstaklin...
Félagsstarf
Staður og stund
Aflagrandi 40 Opin vinnustofa kl. 9, gön...
L hlín 6017022119 iv/v
Félagsstarf
? HLÍN 6017022119 IV/V Mynd af auglý...
Félagsstarf
Staður og stund
Aflagrandi 40 Opin vinnustofa kl. 9, Bin...