„Enginn hefur spurt mig hvernig mér líður“

„Skólinn er ekki bara mikilvægur útaf námsmöguleikum heldur einnig vegna ...
„Skólinn er ekki bara mikilvægur útaf námsmöguleikum heldur einnig vegna félagslegra tengsla, til að eignast vini og læra tungumál og á samfélagið. Öll börnin þráðu að eignast vini og ég skynjaði mikla löngun í það að tilheyra samfélaginu og fá félagslega viðurkenningu," sagði Helga. Myndin er úr safni. mbl.lis/Eggert Jóhannesson

Börn sem koma hingað til lands og sækja um hæli finnst þau vera hálf ósýnileg í ferlinu. Biðtíminn og óvissan sem fylgir veldur þeim miklu álagi og vita þau yfirleitt hversu mikið er í húfi. Stytta þarf biðtímann, sérstaklega þegar það kemur að barnafjölskyldum.  

Þetta kemur fram í niðurstöðum meistararannsóknar Helgu Guðmundsdóttur í þróunarfræðum við Háskóla Íslands sem fjallar um reynslu barna og foreldra sem hafa sótt um alþjóðlega vernd á Íslandi. Helga kynnti rannsóknina á málþingi UNICEF á Íslandi og lög­fræðisvið Há­skól­ans á Bif­röst um flótta­börn sem koma til Íslands og stöðu þeirra sam­kvæmt Barna­sátt­mála Sam­einuðu þjóðanna sem fram fór í gær. 

Við gerð rannsóknarinnar ræddi Helga við tólf börn, tíu foreldra og sjö fagaðila. Með rannsókninni vildi hún varpa ljósi á reynslu og upplifun barna og foreldra sem leita alþjóðlegrar verndar á Íslandi. Viðmælendur Helgu voru ýmist að bíða eftir svari frá yfirvöldum eða komin með dvalarleyfi.

„Það er bara talað við mömmu og pabba“

Að sögn Helgu áttu flest börnin mjög auðvelt með að tjá sig. Hún hitti hverja fjölskyldu 2-3 sinnum og hringdi í fjölskyldurnar nokkrum vikum eftir viðtölin. Í flestum tilvikum var notast við túlkaþjónustu.

Í viðtölunum lýstu börnin þau mikla álagi sem þau búa við meðan beðið er eftir niðurstöðu umsóknar þeirra um hæli. Nefndu sum þeirra að þau hefðu verið stressuð við að koma til Íslands því þau vissu ekki hvernig þeim yrði tekið. Þá nefndu börnin einnig að þeim hafi fundist þau vera ósýnileg í ferlinu og lítið sem ekkert rætt við þau af fagaðilum og fulltrúum stofnanna. „Enginn hefur spurt mig hvernig mér líður,“ sagði eitt barnanna. „Það er bara talað við mömmu og pabba.“

Að sögn Helgu er lítið talað við börnin í öllu ferlinu og nefndu sum þeirra dæmi um að þau hafi þurft að bíða frami á meðan foreldrar þeirra ræddu við fulltrúa hinna ýmsu stofnanna. „Börnin nefndu það sjálf að það væri erfitt að sitja og bíða og hugsa um hvað verður og hvað væri að gerast,“ sagði Helga. „Þau upplifa sig sem hálfósýnileg í ferlinu öllu.“

Vita hversu mikið er í húfi

Biðtíminn, óvissan og framtíðarsýn var það sem börnin áttu yfirleitt erfitt með og reyndist biðtíminn þá sérstaklega erfiður. Nefndu þau hann sem álagsvald og höfðu áhrif á andlega líðan barnanna. Fjölskyldurnar höfðu beðið mislengi eftir svari, sumar í ár eða lengur.

„Börnin gera sér mjög oft grein fyrir því hvað mikið er í húfi og vita meira en við höldum að þau viti,“ sagði Helga. „Svo er það líka þannig að eftir því sem lengur líður aðlagast börnin betur og vonir og væntingar aukast með hverjum deginum og því er missirinn meiri og sárari ef umsókninni er hafnað.“

Börnin nefndu það líka að á meðan biðinni stæði ættu þau erfitt með að horfa til framtíðar. „Þau óttast yfirvofandi vá að vera vísað úr landi,“ sagði Helga og bætti við að óvissan hafi t.d. haft áhrif á skólagöngu barnanna. „Sum börnin lögðu að sér að aðlagast en svo kom einnig fram að biðin hafði letjandi áhrif á nám.“

Að sögn Helgu höfðu börnin öll mismunandi skólagöngu að baki ...
Að sögn Helgu höfðu börnin öll mismunandi skólagöngu að baki en höfðu það sameiginlegt að skólinn var þeim ofarlega í huga. „Skólinn er eins konar akkeri í þessari óvissu hjá fjölskyldunni og veitir þeim rútínu og tilgang," sagði Helga. mbl.is/Eggert Jóhannesson

Skólinn einskonar akkeri

Að sögn Helgu höfðu börnin öll mismunandi skólagöngu að baki en höfðu það sameiginlegt að skólinn var þeim ofarlega í huga. „Skólinn er eins konar akkeri í þessari óvissu hjá fjölskyldunni og veitir þeim rútínu og tilgang. Sögðust þau öll gera sér grein fyrir því að til þess að mynda tengsl og stunda félagslíf og nám þyrftu þau að læra íslensku. „Þau sem ég ræddi við sögðust vera mjög ánægð með skólakerfið og sögðu það frábrugðið því sem þau þekkja. Þeim fannst t.d. alveg meiriháttar að fá að læra sund,“ sagði Helga og bætti við að þau hafi sagt allan aðbúnað betri en þau voru vön.

„Þau eru bara ánægð að fá að vera með hinum krökkunum,“ sagði Helga. Þau nefndu líka að kennarar hefðu verið úrræðagóðir og hjálpsamir og kom í ljós að þeir væru ekki aðeins að sinna hlutverki sínu í kennslu stofunni heldur veittu þeir margvíslega hjálp sem féll ekki endilega undir þeirra starfslýsingu.

Reyndu að læra íslensku með Google translate

Að sögn Helgu er skólavist gífurlega mikilvæg fyrir börnin. Sum reyndu að stunda nám heima á meðan þau biðu ýmist eftir skólaplássi og nokkrir reyndu jafnframt að læra íslensku með hjálp Google Translate. Helga lýsti einu foreldri sem átti erfitt með að halda aftur tárunum þegar það lýsti fyrsta skóladegi barnsins síns á Íslandi. „Núna er ég ánægð, ég er nemandi. Þar til núna var ég ekkert,“ sagði barnið við foreldra sína.

„Skólinn er ekki bara mikilvægur útaf námsmöguleikum heldur einnig vegna félagslegra tengsla, til að eignast vini og læra tungumál og á samfélagið. Öll börnin þráðu að eignast vini og ég skynjaði mikla löngun í það að tilheyra samfélaginu og fá félagslega viðurkenningu,“ sagði Helga.

Mjög þakklát og vilja borga til baka

Að mati Helgu þarf að bæta úr sálrænni aðstoð til hælisleitenda sem finna oft fyrir andlegri vanlíðan. Er fólkið skoðað, en aðeins líkamlega. „Það er klárlega þáttur sem þarf að bæta úr,“ sagði Helga og bætti við að það væri misjafnt hvort að hælisleitendum sé boðin sálræn aðstoð. Þá fannst fólkinu einnig vanta eftirfylgni og eftirlit með því hvernig það náði að fóta sig.

Að mati Helgu er margt vel unnið í þjónustu við börn og  foreldra sem leita alþjóðlegrar verndar á Íslandi en þó er margt sem betur má fara. Nefndi hún sem dæmi hversu fullorðinsmiðað umsóknarferlið er og að börnin séu að mörgu leyti ósýnileg í ferlinu. Þau fá sjaldan tækifæri til þess að tjá sína eigin skoðun á málefnum er þau varða.

Sagði hún jafnframt mikilvægt að stytta biðtímann eins og unnt er þegar barnafjölskyldur eiga í hlut. „En þakklæti þeirra er auðheyrt og vilji þeirra til að borga til baka til samfélagsins.“

Fjölmargir voru viðstaddir málþingið.
Fjölmargir voru viðstaddir málþingið. Ljósmynd/Unicef
mbl.is

Innlent »

Slepptu leiknum fyrir stofnæðahjól

Í gær, 21:48 „Þetta var alveg ofboðslega gaman. Það kom reyndar á óvart hvað það var mikil umferð, hún var meiri en við bjuggumst við,“ segir Erlendur S. Þorsteinsson sem stóð fyrir stofnæðasamhjóli síðastliðinn mánudag þegar leikur Íslands gegn Englandi fór fram á EM. Meira »

Milljarðarnir gengu ekki út

Í gær, 21:41 Fyrsti vinningur í Eurojackpot, 5,5 milljarðar króna, gekk ekki út að þessu sinni en þrír skiptu með sér öðrum vinning og fá 67 milljónir hver. Miðarnir voru keyptir í Finnlandi, Þýskalandi og á Ítalíu. Meira »

Ferðalangar komi heilir heim

Í gær, 21:02 Í dag hófst hálendisvakt björgunarsveitanna í ellefta skipti þegar fyrstu hópar sjálfboðaliða héldu til fjalla. Tveir hópar verða að Fjallabaki í Landmannalaugum, einn í Nýjadal á Sprengisandi og einn í skálanum í Dreka við Öskju, norðan Vatnajökuls. Meira »

Ásta vill leiða Pírata í Reykjavík

Í gær, 20:48 Ásta Guðrún Helgadóttir, þingmaður Pírata, hyggst sækjast eftir því að leiða annan hvorn lista flokksins í Reykjavík í næstu Alþingiskosningum. Ásta tilkynnti um þátttöku sína í prófkjöri Pírata á Facebook í dag. Meira »

Fjögurra ára drengur lést í bruna

Í gær, 20:35 Drengur fæddur 2012 lést í bruna þegar eldur kom upp í húsbíl sem stóð við íbúðarhús á Stokkseyri í dag. Tilkynning barst um eldinn um kl. 15 en þegar lögregla og slökkvilið komu á staðinn var bifreiðin alelda. Meira »

Tildrög banaslyssins liggja ekki fyrir

Í gær, 20:19 Ekki er hægt að fullyrða að framúrakstur hafi valdið hörðum þriggja bíla árekstri á Öxnadalsheiðinni fyrir viku. Einn lést í slysinu og annar var fluttur alvarlega slasaður á Landspítalann. Rannsókn málsins stendur yfir og má gera ráð fyrir að hún taki nokkra mánuði. Meira »

Krefst svara um Al Thani-málið

Í gær, 20:01 Innanríkisráðuneytinu hefur borist bréf frá Mannréttindadómstól Evrópu þar sem óskað er svara íslenskra stjórnvalda við fjórum spurningum um málsmeðferðina í Al Thani-málinu svonefnda. Meira »

Gagnrýna samþykkt tillagna Hafró

Í gær, 20:17 Stjórn Landssambands smábátaeigenda gagnrýnir stjórnvöld fyrir aðhaldsleysi gagnvart Hafrannsóknarstofnun og segir það orðna lensku að sjávarútvegsráðherra hreyfir ekki við tillögun stofnunarinnar um árlegan heildarafla þorsks. Meira »

Gert að ljúka afplánun

Í gær, 19:56 Hæstiréttur hefur staðfest úrskurð Héraðsdóms Reykjavíkur sem komst að þeirri niðurstöðu 28. júní sl. að manni skyldi gert að afplána 105 daga eftirstöðvar fangelsisrefsingar, þar sem hann lægi undir sterkum grun um að hafa gerst sekur um háttsemi sem varðað getur meira en 6 ára fangelsi. Meira »

Hæstiréttur staðfestir farbann

Í gær, 19:47 Hæstiréttur hefur staðfest úrskurð héraðsdóms Suðurlands um farbann sem lagt var á mann sem grunaður er um mansal í Vík í Mýrdal. Héraðsdómur ákvað hinn 22. júní sl. að banna för mannsins frá Íslandi til miðvikudags 20. júlí kl. 16. Meira »

Hafnarfjörður eignast Lækjargötu 2

Í gær, 18:34 Bæjarráð Hafnarfjarðarbæjar hefur ákveðið að kaupa Lækjargötu 2 sem í daglegu tali gengur undir nafninu Dvergur. Bærinn átti fyrir um 70% af húsinu á móti einkahlutafélaginu Sjónveri sem er eigandi að um 30% hlutar. Meira »

Þurfa að höggva skarð í ísjakann

Í gær, 18:28 „Portúgalir og Englendingar splundruðust á íslenska ísjakanum. Franska liðið verður að vera þolinmótt, spila tæknilega nákvæmt og nota stærð vallarins og hraða sinn vel.“ Meira »

Senda öllum landsliðum Íslands kveðjur

Í gær, 17:57 Það er óhætt að segja að EM-stemningin sé í hámarki hjá íslensku þjóðinni en það sýnir sig ekki síst í óseðjandi eftirspurn eftir landsliðstreyjum og háværum hú-um sem óma um gjörvallt land. Meira »

Framleiða treyjuna allan sólarhringinn

Í gær, 17:06 Stuðningsmönnum íslenska landsliðsins fjölgar frá degi til dags og er áhuginn nú orðinn svo mikill að Errea, ítalski íþróttavöruframleiðandinn sem framleiðir treyjur landsliðsins, hefur ekki undan við að sjá öllum nýju stuðningsmönnum landsliðsins fyrir treyjum. Meira »

Telur sig nýtast betur sem forseti Alþingis

Í gær, 15:39 Birgitta Jónsdóttir, þingmaður Pírata, segist frekar vilja vera forseti Alþingis en ráðherra, fari svo að Píratar fái einhverju um það ráðið eftir komandi Alþingiskosningar. Þetta segir hún í Facebook-færslu sinni í dag þar sem hún ræðir meðal annars ákvörðun Helga Hrafns um að gefa ekki kost á sér í komandi kosningum. Meira »

Ísland tekur við formennsku í EFTA

Í gær, 17:28 Ísland tók í dag við formennsku í EFTA og tveimur lykilstofnunum EES-samstarfsins í Brussel og mun stýra þeim til ársloka. Í EFTA mun Ísland leggja höfuðáherslu á samband aðildarríkjanna við Bretland en EFTA-ríkin munu eiga náið samráð til að viðhalda efnahags- og viðskiptatengslum við Breta. Meira »

Krefjast breytinga á fjölmiðlalögum

Í gær, 16:39 Stjórnendur fimm einkarekinna ljósvakamiðla hafa skorað sameiginlega á stjórnvöld að breyta fjölmiðlalögum. Stjórnendur Símans, 365 fjölmiðla, sjónvarpsstöðvarinnar ÍNN, Útvarps Sögu og miðla Hringbrautar sendu í dag áskorun til allra þingmanna og stjórnarráðsins. Meira »

Samtökin '78 boða nýjan aðalfund

Í gær, 15:34 Stjórn Samtakanna ‘78 og Velunnarar Samtakanna ‘78 hafa komist að samkomulagi um að boðað verði á ný til aðalfundar ársins 2016, þann 11. september nk. Þetta er niðurstaða sáttaviðræðna sem staðið hafa yfir undir handleiðslu Hafsteins Gunnars Hafsteinssonar, sáttamiðlara. Meira »
Daybreak USA húsbíll, 32 fet 2001 árg.
Útdraganleg hlið,arinn,sér svefnherb,gott baðherb með sturtu,eldhús og setustofa...
Afghan hvolpur
Yndislegur og ljúfur afghan hvolpur til sölu. Hvolpurinn er tilvalinn fjölskyldu...
Múrari/meistari óskar eftir vinnu
Annað hvort´við létta viðgerðarvinnu eða stjórnunarstarf. Vinsamlega sendið pós...
FASTEIGNAVIÐHALD
Við þjónustum þig með lítil sem stór verk. Tímavinna eða tilboð. sími: 544-44...
 
Höfuðlausn
Til sölu
Höfuðlausn Egi...
Félagsstarf
Staður og stund
Árskógar 4 Opið í smíðar og útskurð kl. ...
Samkoma
Félagsstarf
Samkoma kl. 20 í Kristni- boðssalnum. G...
Félagsstarf
Staður og stund
Árskógar 4 Opið í smíðar og útskurð kl. ...