„Enginn hefur spurt mig hvernig mér líður“

„Skólinn er ekki bara mikilvægur útaf námsmöguleikum heldur einnig vegna ...
„Skólinn er ekki bara mikilvægur útaf námsmöguleikum heldur einnig vegna félagslegra tengsla, til að eignast vini og læra tungumál og á samfélagið. Öll börnin þráðu að eignast vini og ég skynjaði mikla löngun í það að tilheyra samfélaginu og fá félagslega viðurkenningu," sagði Helga. Myndin er úr safni. mbl.lis/Eggert Jóhannesson

Börn sem koma hingað til lands og sækja um hæli finnst þau vera hálf ósýnileg í ferlinu. Biðtíminn og óvissan sem fylgir veldur þeim miklu álagi og vita þau yfirleitt hversu mikið er í húfi. Stytta þarf biðtímann, sérstaklega þegar það kemur að barnafjölskyldum.  

Þetta kemur fram í niðurstöðum meistararannsóknar Helgu Guðmundsdóttur í þróunarfræðum við Háskóla Íslands sem fjallar um reynslu barna og foreldra sem hafa sótt um alþjóðlega vernd á Íslandi. Helga kynnti rannsóknina á málþingi UNICEF á Íslandi og lög­fræðisvið Há­skól­ans á Bif­röst um flótta­börn sem koma til Íslands og stöðu þeirra sam­kvæmt Barna­sátt­mála Sam­einuðu þjóðanna sem fram fór í gær. 

Við gerð rannsóknarinnar ræddi Helga við tólf börn, tíu foreldra og sjö fagaðila. Með rannsókninni vildi hún varpa ljósi á reynslu og upplifun barna og foreldra sem leita alþjóðlegrar verndar á Íslandi. Viðmælendur Helgu voru ýmist að bíða eftir svari frá yfirvöldum eða komin með dvalarleyfi.

„Það er bara talað við mömmu og pabba“

Að sögn Helgu áttu flest börnin mjög auðvelt með að tjá sig. Hún hitti hverja fjölskyldu 2-3 sinnum og hringdi í fjölskyldurnar nokkrum vikum eftir viðtölin. Í flestum tilvikum var notast við túlkaþjónustu.

Í viðtölunum lýstu börnin þau mikla álagi sem þau búa við meðan beðið er eftir niðurstöðu umsóknar þeirra um hæli. Nefndu sum þeirra að þau hefðu verið stressuð við að koma til Íslands því þau vissu ekki hvernig þeim yrði tekið. Þá nefndu börnin einnig að þeim hafi fundist þau vera ósýnileg í ferlinu og lítið sem ekkert rætt við þau af fagaðilum og fulltrúum stofnanna. „Enginn hefur spurt mig hvernig mér líður,“ sagði eitt barnanna. „Það er bara talað við mömmu og pabba.“

Að sögn Helgu er lítið talað við börnin í öllu ferlinu og nefndu sum þeirra dæmi um að þau hafi þurft að bíða frami á meðan foreldrar þeirra ræddu við fulltrúa hinna ýmsu stofnanna. „Börnin nefndu það sjálf að það væri erfitt að sitja og bíða og hugsa um hvað verður og hvað væri að gerast,“ sagði Helga. „Þau upplifa sig sem hálfósýnileg í ferlinu öllu.“

Vita hversu mikið er í húfi

Biðtíminn, óvissan og framtíðarsýn var það sem börnin áttu yfirleitt erfitt með og reyndist biðtíminn þá sérstaklega erfiður. Nefndu þau hann sem álagsvald og höfðu áhrif á andlega líðan barnanna. Fjölskyldurnar höfðu beðið mislengi eftir svari, sumar í ár eða lengur.

„Börnin gera sér mjög oft grein fyrir því hvað mikið er í húfi og vita meira en við höldum að þau viti,“ sagði Helga. „Svo er það líka þannig að eftir því sem lengur líður aðlagast börnin betur og vonir og væntingar aukast með hverjum deginum og því er missirinn meiri og sárari ef umsókninni er hafnað.“

Börnin nefndu það líka að á meðan biðinni stæði ættu þau erfitt með að horfa til framtíðar. „Þau óttast yfirvofandi vá að vera vísað úr landi,“ sagði Helga og bætti við að óvissan hafi t.d. haft áhrif á skólagöngu barnanna. „Sum börnin lögðu að sér að aðlagast en svo kom einnig fram að biðin hafði letjandi áhrif á nám.“

Að sögn Helgu höfðu börnin öll mismunandi skólagöngu að baki ...
Að sögn Helgu höfðu börnin öll mismunandi skólagöngu að baki en höfðu það sameiginlegt að skólinn var þeim ofarlega í huga. „Skólinn er eins konar akkeri í þessari óvissu hjá fjölskyldunni og veitir þeim rútínu og tilgang," sagði Helga. mbl.is/Eggert Jóhannesson

Skólinn einskonar akkeri

Að sögn Helgu höfðu börnin öll mismunandi skólagöngu að baki en höfðu það sameiginlegt að skólinn var þeim ofarlega í huga. „Skólinn er eins konar akkeri í þessari óvissu hjá fjölskyldunni og veitir þeim rútínu og tilgang. Sögðust þau öll gera sér grein fyrir því að til þess að mynda tengsl og stunda félagslíf og nám þyrftu þau að læra íslensku. „Þau sem ég ræddi við sögðust vera mjög ánægð með skólakerfið og sögðu það frábrugðið því sem þau þekkja. Þeim fannst t.d. alveg meiriháttar að fá að læra sund,“ sagði Helga og bætti við að þau hafi sagt allan aðbúnað betri en þau voru vön.

„Þau eru bara ánægð að fá að vera með hinum krökkunum,“ sagði Helga. Þau nefndu líka að kennarar hefðu verið úrræðagóðir og hjálpsamir og kom í ljós að þeir væru ekki aðeins að sinna hlutverki sínu í kennslu stofunni heldur veittu þeir margvíslega hjálp sem féll ekki endilega undir þeirra starfslýsingu.

Reyndu að læra íslensku með Google translate

Að sögn Helgu er skólavist gífurlega mikilvæg fyrir börnin. Sum reyndu að stunda nám heima á meðan þau biðu ýmist eftir skólaplássi og nokkrir reyndu jafnframt að læra íslensku með hjálp Google Translate. Helga lýsti einu foreldri sem átti erfitt með að halda aftur tárunum þegar það lýsti fyrsta skóladegi barnsins síns á Íslandi. „Núna er ég ánægð, ég er nemandi. Þar til núna var ég ekkert,“ sagði barnið við foreldra sína.

„Skólinn er ekki bara mikilvægur útaf námsmöguleikum heldur einnig vegna félagslegra tengsla, til að eignast vini og læra tungumál og á samfélagið. Öll börnin þráðu að eignast vini og ég skynjaði mikla löngun í það að tilheyra samfélaginu og fá félagslega viðurkenningu,“ sagði Helga.

Mjög þakklát og vilja borga til baka

Að mati Helgu þarf að bæta úr sálrænni aðstoð til hælisleitenda sem finna oft fyrir andlegri vanlíðan. Er fólkið skoðað, en aðeins líkamlega. „Það er klárlega þáttur sem þarf að bæta úr,“ sagði Helga og bætti við að það væri misjafnt hvort að hælisleitendum sé boðin sálræn aðstoð. Þá fannst fólkinu einnig vanta eftirfylgni og eftirlit með því hvernig það náði að fóta sig.

Að mati Helgu er margt vel unnið í þjónustu við börn og  foreldra sem leita alþjóðlegrar verndar á Íslandi en þó er margt sem betur má fara. Nefndi hún sem dæmi hversu fullorðinsmiðað umsóknarferlið er og að börnin séu að mörgu leyti ósýnileg í ferlinu. Þau fá sjaldan tækifæri til þess að tjá sína eigin skoðun á málefnum er þau varða.

Sagði hún jafnframt mikilvægt að stytta biðtímann eins og unnt er þegar barnafjölskyldur eiga í hlut. „En þakklæti þeirra er auðheyrt og vilji þeirra til að borga til baka til samfélagsins.“

Fjölmargir voru viðstaddir málþingið.
Fjölmargir voru viðstaddir málþingið. Ljósmynd/Unicef
mbl.is

Innlent »

Dekkjakurl fjarlægt af þremur völlum

17:44 Verið er að skipta um undirlag og gúmmíkurl á gervigrasvelli Fylkismanna í Árbænum og stutt er síðan gert var hið sama hjá Víkingum. Framkvæmdir standa einnig yfir á gervigrasvelli KR-inga. Allir þessir vellir verða því lausir við hið umdeilda dekkjakurl á næstunni. Meira »

Umferðastraumur um Borgarnes

17:06 Töluverður umferðastraumur er nú í gegnum Borgarnes, að sögn lögreglunnar í bænum, sem kveður strauminn liggja norðureftir. Nokkuð þétt umferð er nú einnig í gegnum Blönduós, en þar telja menn líklegt að umferðaþunginn verði í suðurátt. Meira »

Á leið til Eyja eftir sólarhrings vöku

17:05 Mikil stemning var í Landeyjahöfn klukkan 10 í morgun þegar Þjóðhátíðarfarar gerðu sig tilbúna til brottfarar. Viðmælendur mbl.is voru sammála um það að það væri alls ekki of snemmt fyrir einn kaldan, „það er nú einu sinni Þjóðhátíð“. Meira »

Setja upp hávaðamæla

17:04 Isavia hefur ákveðið að setja upp hávaðamæla sem mæla hljóðmengun frá flugumferð á Keflavíkurflugvelli. Þetta gerir Isavia í framhaldi af bókun frá bæjarráði Reykjanesbæjar þar sem því var beint til flugvallaryfirvalda á Keflavíkurflugvelli að reyna eftir fremsta megni að draga úr og takmarka óþarfa ónæði sem íbúar Reykjanesbæjar verða fyrir vegna flugumferðar um Keflavíkurflugvöll. Meira »

Ekki í samræmi við stjórnsýslulög

15:52 Málsmeðferð lögreglustjórans í Vestmannaeyjum við ráðningu í starf löglærðs fulltrúa var ekki í samræmi við stjórnsýslulög. Þetta kemur fram í áliti Umboðsmanns Alþingis frá 25. júlí sl. Meira »

Miklar umferðartafir við Selfoss

15:35 Miklar umferðartafir eru á leiðinni milli Hveragerðis og Selfoss þessa stundina og má sjá bíl við bíl alla leið frá Kögunarhóli og inn á Selfoss. Að sögn lögreglunnar á Selfossi skrifast tafirnar þó hvorki umferðóhapp eða framkvæmdir, heldur verslunarmannahelgarumferðina. Meira »

Ingó í beinni frá Eyjum

15:01 Símafyrirtækið Nova stendur fyrir beinum útsendingum frá Eyjum alla helgina og verður hægt að nálgast þær hér á mbl.is. Í fyrstu útsendingunni er það Ingó Veðurguð sem heldur tónleika Meira »

Jethro Tull í Hallgrímskirkju á jólaföstu

15:17 Breska rokkhljómsveitin Jethro Tull verður með jólatónleika í Hallgrímskirkju í Reykjavík á næstu jólaföstu.  Meira »

Mál piltsins á viðkvæmu stigi

14:54 Mál piltsins sem fannst nakinn á götu við miðbæ Reykjavíkur aðfaranótt þriðjudags er á viðkvæmu stigi, að sögn lögreglunnar á höfuðborgarsvæðinu. Meira »

Slösuð kona við Arnarstapa

14:16 Björgunarsveitir á Snæfellsnesi eru nú á leið að aðstoða konu sem hrasaði austan við Gatklett við Arnarstapa. Konan virðist hafa hrasað í skriðu og er líklega fótbrotin. Þörf verður á böruburði að sjúkrabíl. Meira »

Falleg og góð stund með ráðherra

14:12 „Þetta var falleg stund og góð,“ segir Valur Ármann Gunnarsson, talsmaður leigubílstjóra á Suðurnesjum sem áttu fund með Ólöfu Nordal, innanríkisráðherra, á gatnamótum Hafnavegar og Reykjanesbrautar í hádeginu. Meira »

Síldarævintýrið fær grænt ljós

13:06 Bæjaryfirvöld í Fjallabyggð og lögreglustjóraembættið á Norðurlandi eystra hafa komið sér saman um lausn á ágreiningi vegna greiðslu löggæslukostnaðar vegna bæjarhátíðarinnar Síldarævintýrið á Siglufirði 2016. Bæjarráð Fjallabyggðar fundaði í hádeginu vegna málsins. Meira »

Mikið vatn í Bláfjallakvísl

12:15 Mikið jökulvatn er nú í Bláfjallakvísl, sem rennur frá norðurhluta Mýrdalsjökuls. Samkvæmt upplýsingum frá Veðurstofu Íslands er áin nú ekki fær nema vel búnum jeppum. Þá hefur fundist brennisteinslykt við Múlakvísl, en þetta er í þriðja sinn í sumar sem slík lykt finnst þar. Meira »

Hvergi von á grenjandi rigningu

11:37 Búast má við góðu veðri víðast hvar á landinu um helgina. Hvergi er von á grenjandi rigningu og roki en leiti fólk sólar eru Suðurland og Vesturland þeirra staðir í dag og á morgun. Meira »

Vilja tvöföldun Vesturlandsvegar

11:17 Bæjarráð Akraness skorar á samgönguyfirvöld að forgangsraða fjárveitingum í þágu umferðaröryggis og hefja nú þegar breikkun á Vesturlandsvegi. Meira »

17 tíma seinkun á flugi til Dublinar

11:48 Vél WOW air sem fljúga átti frá Keflavíkurflugvelli til Dublinar í Írlandi klukkan 6:15 í morgun seinkar um tæpar 17 klukkustundir. Er áætlað að vélin leggi af stað klukkan 23 í kvöld. Farþegar voru komnir um borð í vélina í morgun áður en tilkynnt var um að seinkun yrði. Meira »

Keppni í Hvalfirði vekur heimsathygli

11:36 Fjölmiðlar víða um heim hafa fjallað um þríþrautarkeppnina Challence Iceland í hálfum járnkarli sem fram fór hér á landi í Hvalfirði. Keppnin um síðustu helgi var sú fyrsta í Challenge-mótaröðinni sem haldin er hér á landi, en hún er ein þriggja stórra mótaraða í þríþraut. Meira »

Átelur drátt á endurheimt ríkisaðstoðar

11:14 EFTA dómstóllinn komst að þeirri niðurstöðu í dag að íslenska ríkið hafi ekki endurheimt innan tilskilins tímafrests ríkisaðstoð við fimm fyrirtæki sem Eftirlitsstofnun EFTA (ESA) taldi að gengju gegn EES samningnum. Meira »
Tilboð! - Garðhús 9 fm - kr. 299.000,-
Flaggskip okkar í garðhúsum, Brekka 34 - 9 fm - gert úr 34mm þykkum bjálka og tv...
íbúð óskast strax
Íbúð óskast strax 52 ára kona óskar eftir 2ja til 3ja herbergja íbúð. Trygging e...
Leikjavefurinn Snilld - www.snilld.is
www.snilld.is - Frábært úrval af leikjum á leikjavefnum Snilld. Skelltu þér i...
GLÆSILEGT HÚS T LEIGU Í VENTURA FLORIDA
Í húsi sem er v. 18 holu golfvöll eru 3 svh. m. sjónv., 2 bh., 1 wc, stór stofa,...