Hola í ósonlaginu þegar það ætti að vera þykkast

Ósonlagið var þunnt yfir landinu um helgina.
Ósonlagið var þunnt yfir landinu um helgina. mbl.is/Golli

Á þessum árstíma ætti ósonlagið að vera hvað þykkast og telst ástandið sem var yfir landinu um helgina því vera óvenjulegt. Hola í ósonlaginu fór yfir landið á 2-3 dögum og áætlar Árni Sigurðsson, veðurfræðingur á Veðurstofu Íslands, að miðað við venjulegt ástand hafi þynningin numið um 40% um helgina.

Þykkt ósonlagsins er óregluleg og þegar ósonlagið þynnist, eða holur fara yfir landið, hleypir ósonlagið meiru af útfjólubláu ljósi í gegnum sig og það getur haft skaðleg áhrif. Ósonlagið er að finna í heiðhvolfi lofthjúpsins, einkum í 10 til 30 km hæð, en óson er að finna í öllum lofthjúpnum, allt frá yfirborði jarðar.

Ósonmælingar hófust í Reykjavík í júní 1952 með Dobson litrófsmæli. Ósongat/-hola (Ozone hole) er skilgreint sem slíkt ef það fer niður fyrir 220 Dobson-einingar (DU), en venjulega er ósonið 250-260 DU um miðbik jarðar. Um helgina var ósonið mælt í kringum 230-240 DU, að sögn Árna.

Raki þéttist með kólnun

Hann segir að þegar kólni mikið í heiðhvolfinu geti raki þést og myndað þar breiður þunnra glitskýja og þegar klór-efnasambönd, sem hafi verið sleppt út í loftið, komast í samband við ískristallana sem skýin eru mynduð úr, geti með hjálp sólarljóss farið af stað efnahvörf þar sem klór binst súrefni og óson eyðist af þeim sökum.

Undanfarið hafi verið kuldapollur í heiðhvolfinu yfir hafinu í kringum Ísland. Á þessum árstíma sé þessi kuldapollur venjulega yfir Íshafinu í kringum Norðurpólinn, en hann geti þvælst um og farið yfir Síberíu, Kanada og jafnvel Skandinavíu, en nú hafi hann verið tíður gestur yfir Norður-Atlantshafi.

Aðspurður segir Árni að sérfræðingar hafi nokkrar áhyggjur af framhaldinu. Hringstraumur sé í heiðhvolfinu sem blæs rangsælis yfir Norðurpólnum, þó hann sé veikari en sá sem er yfir Suðurskautslandinu. Innan við og í þessum hringstraumi hafi þessi hola myndast í köldum loftpolli og hún geti verið á þvælingi.

Ósoneyðingin helst í hendur við kuldann og lengd sólskins á skýin, en óljóst er með framhaldið, sem ræðst af styrk hringstraumsins þegar sól smám saman hækkar á lofti. Þegar dagarnir lengjast getur ósoneyðingin orðið meiri og einnig getur þynningarsvæðið þvælst um og jafnvel yfir þéttbýl svæði. E.t.v. getur aukin tíðni ósonlítilla daga síðla vetrar leitt til hærri tíðni húðkrabbameins á norðlægum slóðum.

Magn ósons breytilegt

Á vef Veðurstofunnar segir að heildarmagn ósons í lofthjúpnum á norðlægum breiddargráðum sé mjög breytilegt eftir árstíma. Því valdi einkum mismikið aðstreymi ósons í háloftunum frá svæðunum kringum miðbaug þar sem myndun þess á sér að mestu leyti stað.

Mest er ósonmagnið síðla vetrar, nánar tiltekið eftir miðjan mars, en minnkar síðan jafnt og þétt er líður fram á vor og sumar og allt fram í október-nóvember og hefur þá minnkað um 25-30%. Síðan tekur það að aukast lítillega uns verulegur vöxtur kemur í það í febrúar og áfram fram yfir miðjan mars.

Frávik frá meðaltali, jákvæð eða neikvæð, eru að jafnaði mest á tímabilinu frá febrúar og fram í apríl þar sem þá er aðstreymi ósons frá miðbaug mest og breytileiki þess mikill frá degi til dags vegna lægðagangs og umhleypingasams veðurfars. Þegar veður kyrrist á sumrin eyðist óson vegna efnasambanda sem berast frá yfirborði hafsins upp í andrúmsloftið.

Ósonlagið 60% af þykkt sinni

Óvenjulágt óson yfir Íslandi

Innlent »

Sjómennskan í blóð borin

21:30 Makrílveiði hefur glæðst mikið að undanförnu og kom Kap VE í land í síðustu viku með 400 tonn eftir skamma dvöl úti á miðunum. Þar var Halldór Alfreðsson, 19 ára peyi úr Vestmannaeyjum, í sínum fyrsta túr sem annar stýrimaður. Fá 19 ára ungmenni eru á sjó, hvað þá með titilinn stýrimaður. Meira »

Brenndi nokkrum kílóum á dansgólfinu

21:21 Mikið líf og fjör var í miðbænum í dag, en hiti fór hátt í 20 gráður sem er með því mesta sem mælst hefur í sumar. Fjölmargir nýttu góða veðrið til að sóla sig og njóta lífsins, en mbl.is fór á stúfana og fangaði stemninguna í bænum. Meira »

Sannkallað kvennaríki á Sprengisandi

20:53 Sjö konur höfðu ráð og völd í hendi sér á Sprengisandi í síðustu viku og segir Ólína Kjerúlf Þorvarðardóttir alþingismaður, sem þar var við hálendisgæslu, menn ekki muna annað eins kvennaríki á miðhálendinu í annan tíma. Meira »

Gerðist óvænt brúðkaupsljósmyndari

20:33 Árni Tryggvason, leiðsögumaður og ljósmyndari, birti fallega mynd af brúðhjónum á Facebook-síðunni Bakland ferðaþjónustunnar, í dag. Árni, sem er leiðsögumaður hjá Saga Travel, brá sér um stund í hlutverk brúðkaupsljósmyndara er hann sá verðandi brúðhjón í vanda við Seljalandsfoss. Meira »

Landvættum fjölgar jafnt og þétt

20:29 Allt stefnir í að Landvættir verði orðnar um 180 talsins í lok þessa árs. Þar er átt við þá sem ljúka fjórum krefjandi íþróttaviðburðum í fjórum mismunandi landshlutum á innan við 12 mánuðum. Meira »

Vatnið ekki óþrjótandi auðlind

20:25 „Ég get ekki séð að það sé nokkur möguleiki fyrir okkur að gera svona samning,“ segir Haraldur L. Haraldsson bæjarstjóri Hafnarfjarðar um tillögur hollenska fjárfestisins Henri Middeldorp, sem falaðist eftir því að Hafnarfjarðarbær seldi fyrirtæki hans 500 sekúndulítra af neysluvatni. Meira »

Eiðurinn heimsfrumsýndur í Toronto

17:50 Eiðurinn, nýjasta kvikmynd Baltasars Kormáks, verður heimsfrumsýnd á alþjóðlegri kvikmyndahátíð í Toronto, Toronto International Film Festival. Myndin verður sýnd í flokkinum Special Presentations, en Toronto-hátíðin er haldin dagana 8.-18. september. Meira »

Heimsleikarnir í myndum myndasyrpa

19:17 Heimsleikunum í crossfit lauk síðastliðið sunnudagskvöld með glæsilegum sigri Katrínar Tönju Davíðsdóttur sem hlaut titilinn hraustasta kona heims annað árið í röð. Aðrir íslenskir keppendur stóðu sig einnig vel á mótinu. Sjáið myndir frá lokadeginum. Meira »

„Getur hljómað eins og þversögn“

17:38 „Það getur hljómað svolítið eins og þversögn að nota hugtakið róttæk skynsemishyggja,“ segir Henry Alexander Henrysson, dósent við sagnfræði- og heimspekideild Háskóla Íslands, um notkun Sigmundar Davíðs Gunnlaugssonar, formanns Framsóknarflokksins á hugtakinu, í bréfi sínu til flokksmanna í gær. Meira »

Týr siglir til móts við ástralska skútu

17:34 Um kl. 14 í dag barst stjórnstöð Landhelgisgæslunnar beiðni um aðstoð frá ástralskri skútu sem stödd var tæpar 180 sjómílur vestur af Garðskaga. Skútan lak en hún siglir nú fyrir eigin vélarafli til lands. Varðskipið Týr hefur verið sent til móts við skútuna. Meira »

Íslensk flugfélög með þeim bestu og verstu

17:13 Vefrit breska dagblaðsins Daily Telegraph birtir í dag nokkra lista yfir bestu og verstu flugfélögin og má finna íslensku félögin Icelandair og WOW air á listunum. Meira »

Bjartviðri sunnanlands um helgina

16:29 Spáð er bjartviðri sunnan- og suðvestanlands um verslunarmannahelgina en norðlægri átt og súld eða rigningu með köflum um landið norðan- og austanvert. Meira »

Útköll vegna fótbrots og bílveltu

15:58 Björgunarsveitir Slysavarnafélagsins á Suðurlandi eru nú að koma konu til aðstoðar sem fótbrotnaði á Vondugiljaaurum við Landmannalaugar. Á sama tíma var björgunarsveit á ferð á Sprengisandi fengin til að sinna fyrstu viðbrögðum í bílveltu sunnan við Aldeyjarfoss í Bárðardal. Meira »

Framlög til ÍSÍ verða stóraukin

14:25 Fulltrúum sérsambanda á vegum ÍSÍ var tilkynnt á fundi í hádeginu að til standi að stórauka framlög til íþróttafólks og sérsambanda innan sambandsins á næstu árum. Samkvæmt heimildum mbl.is er um að ræða þriggja ára samning. Meira »

Íbúum fjölgar í Garði

14:18 Mikil umskipti hafa átt sér stað í Garði á Reykjanesi þar sem íbúum hefur fjölgað um fjögur prósent það sem af er ári.  Meira »

Hitinn gæti orðið sá mesti í sumar

15:17 Spáð er allt að 20 stiga hita suðvestanlands síðdegis í dag, samkvæmt Veðurstofu Íslands. Hitinn í Reykjavík er kominn í um 18 gráður sem er með því mesta sem hann hefur náð í sumar. Meira »

Þyrla sótti brennt barn

14:20 Þyrla Landhelgisgæslunnar sótti brennt fjögurra mánaða gamalt barn í Þjórsárdal í dag.  Meira »

„Þetta er búið og gert“

13:43 „Hvað sem mönnum kann að finnast þá er þetta bara búið og gert,“ segir Brynjar Níelsson, þingmaður Sjálfstæðisflokksins, um þau ummæli Sigmundar Davíðs Gunnlaugssonar, formanns Framsóknarflokksins, að ekki sé víst að þingkosningar fari fram í haust. Meira »
Silkifánasafn 1200stk til sölu gott verð
Safnarar athugið einstakt tækifæri ! Magnað fánasafn til sölu vegna flutninga ! ...
rotþrær-vatnsgeymslur-lindarbrunnar
Rotþrær-vatnsgeymar- lindarbrunnar. Rotþrær og siturlagnir. Heildar lausnir - ré...
HARÐVIÐUR TIL HÚSBYGGINGA
Harðviður til húsabygginga Sjá nánar á www.vidur.is Vatnsklæðning, panill, palla...
fjórir flottir stakko stálstólar til sölu
er með fjóra stakkó stálstóla nýtt áklæði á 40,000 kr sími 869-2798...