Tapa milljónum á gagnagíslingu

Dæmi um skilaboð á íslensku sem birtist fórnarlömbum spilliforrita sem ...
Dæmi um skilaboð á íslensku sem birtist fórnarlömbum spilliforrita sem dulkóða gögn og krefjast lausnargjalds fyrir þau. mynd/Advania

Dæmi eru um að íslensk fyrirtæki hafi tapað milljónum á því að lenda í spilliforritum sem dulkóða gögn og krefjast lausnargjalds fyrir endurheimt þeirra. Advania hefur séð ástæðu til þess að vara sérstaklega við slíkum forritum en kerfisstjóri fyrirtækisins segir það að greiða lausnargjaldið það versta sem hægt sé að gera.

Á meðal þess aragrúa veira og spilliforrita sem ganga um netið er sérstakur hugbúnaður sem óprúttnir aðilar reyna að gabba upp á fólk með viðhengjum í tölvupóstum. Viðhengin reynast spilliforrit sem taka sér bólfestu í tölvum og taka gögn í gíslingu með því að dulkóða þau svo kyrfilega að engin leið er að endurheimta þau. Krefjast þrjótarnir síðan lausnargjalds, oft í formi rafmyntarinnar bitcoin, gegn því að að þeir láti fórnarlambinu lykil að dulkóðuninni í té.

Sigurmundur Páll Jónsson, kerfisstjóri hjá Advania, segir ástæðuna fyrir því að fyrirtækið sér tilefni til að vara sérstaklega fyrir þessum spilliforritum nú þá að viðskiptavinir og fyrirtæki úti í bæ hafi orðið fyrir barðinu á þeim undanfarið. Engin leið sé til að fá gögnin til baka ef ekki eru til afrit af þeim og það geti haft mikil áhrif á rekstur fyrirtækja.

Ferðaþjónustufyrirtæki þurft að loka í heilan dag

Þrjótarnir dreifa forritunum gjarnan með tölvupóstsendingum sem eru látnar líta út fyrir að vera frá traustverðugum aðilum, til dæmis hraðsendingarfyrirtækjum. Viðtakendurnir eru þá beðnir um að opna viðhengi en ef þeir gera það hleður tölvan niður forritinu. Þá er voðinn vís. Bestu vörnina segir Sigurmundur vera varkárni og að falla ekki fyrir þessum brögðum.

„Það er oftast það sem er að klikka. Fólk er forvitið. Þeir eru mislunknir í því að fá þig til að lesa póstana. Það er í flestum tilfellum þannig sem þetta er að smitast. Þú varst kannski að panta eitthvað af Ali Express og valdir DHL-sendingu. Svo kemur póstur sex klukkustundum síðar fyrir tilviljun að DHL sé að reyna að senda þér einhvern pakka og þurfi að fá staðfestingu frá þér. Þú opnar þetta og keyrir einhverja zip-skrá og þá fer allt til fjandans,“ segir Sigurmundur.

Veirur af þessu tagi geta læst sig í sameiginlegar möppur og drif í tölvukerfum fyrirtækja og því getur verið nóg að einn starfsmaður fari ógætilega og opni varhugarvert skjal til að illa fari. Sigurmundur segir mikilvægt að koma fljótt auga á smituðu tölvuna því dulkóðunin fari yfirleitt fram í gegnum hana. Ef grunur leiki á að tölva sé smituð sé best að slökkva á henni strax og kalla til aðstoð sérfræðinga.

Þetta getur þýtt gríðarlega röskun fyrir starfsemi fyrirtækja. Sigurmundur þekkir dæmi hér á landi um fyrirtæki sem hafa tapað milljónum á því að þurfa að stöðva starfsemi síðan á meðan veiran var upprætt. Þannig hafi ferðaþjónustufyrirtæki sem var að taka við erlendum gestum þurft að loka í heilan dag af þessum sökum.

„Þetta er að hafa alvarleg áhrif,“ segir hann.

Skýþjónustur geta veitt falskt öryggi

Það versta sem hægt er að gera er að greiða þrjótunum enda segir Sigurmundur að ef enginn gerði það myndu þeir fljótt gefast upp á tiltækinu. Hann leggur áherslu á veiruvarnir með nýjustu uppfærslum en ennþá meiri á að einstaklingar og fyrirtæki taki reglulega afrit af mikilvægum gögnum. Veiruvarnir dugi ekki alltaf gegn þessum forritum.

„Þetta er náttúrulega bara keyrt af mafíum, oftast í Austur-Evrópu. Þeir eru að taka inn tugi milljónir dollara í tekjur af þessu og eru með hágæðaforritara í vinnu. Þeir prófa nýjar útgáfur af þessum forritum á vírusvörnum í dag til að komast fram hjá þeim. Þá tekur það kannski vírusvarnarfyrirtækin einn, tvo sólarhringa eða jafnvel meira að koma með viðbót þannig að þú ert aldrei alveg öruggur. Þú gætir verið einn af þessum óheppnu sem fær vírusinn á þeim tíma og þá er ekkert sem bjargar þér nema hvenær þú tókst afrit síðast,“ segir Sigurmundur. 

Sumir telji sig örugga því að þeir afriti gögnin í skýþjónustu eins og Google Drive eða Dropbox. Slík þjónusta getur hins vegar í sumum tilfellum veitt falskt öryggi, að sögn Sigurmundar. Veiran fari í skjalamöppur og dulkóði skjölin. Þegar þær breytingar verða á skjölunum getur það gerst að skýþjónusturnar yfirskrifi óspilltu gögnin sem þar voru geymd til samræmis.

Hafa þurft að loka fyrirtæki í heilan dag

Finnski netöryggissérfræðingurinn Mikko Hypponen hélt fyrirlestur á hausráðstefnu Advania í hittifyrra. Þar ræddi hann meðal annars um lausnargjaldstrjóuhesta af þessu tagi. Sagði hann að glæpamennirnir þyrftu að hafa ákveðinn trúverðugleika hvað það varðaði að skila gögnunum ef fórnarlömb greiddu lausnargjaldið. Þeir þyrftu í raun að huga að orðspori sínu.

Sigurmundur kannast hins vegar ekki við það. Hann hafi heyrt að þó að fólk greiði fyrir gögnin þá endurheimti það þau ekki. Hann hefur ekki heyrt af því að íslenskir aðilar hafi reynt að fara þá leið að greiða lausnargjaldið.

„Það eru aldrei nein nöfn á bak við þetta. Þú færð ekkert póst til baka þegar þú ert búinn að borga: „Við þökkum fyrir viðskiptin. Með kveðju, rússneska mafían“,“ segir Sigurmundur og hlær.

Þrjótarnir vilji alls ekki að fólk viti hverjir þeir eru og því erfitt að sjá hvaða orðspor þeir ættu að reyna að verja með því að standa við það að skila gögnunum.

Grein á vef Advania um spilliforrit sem krefjast lausnargjalds 

Það er aldrei of varlega farið þegar netöryggi er annars ...
Það er aldrei of varlega farið þegar netöryggi er annars vegar.
Sigurmundur Páll Jónsson, kerfisstjóri hjá Advania.
Sigurmundur Páll Jónsson, kerfisstjóri hjá Advania. mynd/Advania
mbl.is

Innlent »

Ósamræmi hjá lögreglunni

05:30 Nokkuð misjafnt er eftir landshlutum hvort lögregla krefji sveitarfélög um greiðslu löggæslukostnaðar vegna bæjarhátíða.   Meira »

Fjölgun hælisumsækjenda

05:30 „Já, það eru fleiri hælisumsækjendur í júlímánuði í ár en í júlí í fyrra, í dag eru komnar 34 umsóknir í mánuðinum en í fyrra voru komnar 22 umsóknir á þessum tíma,“ segir Kristín María Gunnarsdóttir, staðgengill forstjóra Útlendingastofnunar. Meira »

200 nemendur í nýjum skóla

05:30 Tvö tilboð bárust mennta- og menningarmálaráðuneytinu, annars vegar frá Tónlistarskóla Reykjavíkur og Tónlistarskóla FÍH, og hins vegar frá Tónlistarskóla Sigursveins og Tónlistarskóla Kópavogs, um að taka að sér rekstur á nýjum listframhaldsskóla á sviði tónlistar sem tekur til starfa í haust. Meira »

Tuttugu ár á Bessastöðum

05:30 Embættistíð Ólafs Ragnars Grímssonar forseta spannar tvo áratugi af lífi þjóðarinnar. Þegar hann var settur í embætti 1996 var Guðrún Katrín Þorbergsdóttir heitin honum við hlið sem forsetafrú. Meira »

Evruríkin hafa notið forgangs hjá AGS

05:30 Í nýrri skýrslu sem innra eftirlit Alþjóðagjaldeyrissjóðsins hefur sent frá sér kemur fram að fyrirgreiðsla sjóðsins við nokkur ríki innan Evrópusambandsins á síðustu árum er mun meiri en við önnur og vanþróaðri ríki. Meira »

Laxá í Dölum kjaftfull af laxi

05:30 Veiði hefur verið góð og fiskurinn vænn í Laxá í Dölum í sumar.   Meira »

Vann 11 milljarða í Eurojackpot

Í gær, 23:17 Einn vann stóra pottinn í Eurojackpot og fær hvorki meira né minna en 11 milljarða króna í sinn hlut. Sá stálheppni keypti miðann í Wiesbaden í Þýskalandi. Ellefu deila með sér 2. vinningi og fær hver þeirra tæpar 32 milljónir. Meira »

Gröftur geti hafist seint í ágúst

05:30 Enn stendur yfir gröftur í gegnum misgengissprungu við Fnjóskadalsstafn Vaðlaheiðarganga.  Meira »

Vill þjóðarátak gegn kynferðisofbeldi

Í gær, 22:11 mbl.is kíkti á Þjóðhátíð í dag og tók gesti og gangandi tali. Meðal þeirra sem urðu á vegi blaðamanna var Elliði Vignisson, bæjarstjóri í Eyjum. Spurður um áherslur hátíðarinnar í ár sagði Elliði að Eyjamenn vildu að gestir tækju þátt í hátíðnni á þeim forsendum sem lagt hefði verið upp með í gegnum tíðina. Meira »

28 tíma seinkun á flugi til Dublinar

Í gær, 21:59 Vél WOW air sem fljúga átti frá Kefla­vík­ur­flug­velli til Dublin­ar í Írlandi klukk­an 6:15 í morg­un seink­ar um tæp­ar 28 klukku­stund­ir. Fyrri áætlanir höfðu gert ráð fyrir 17 tíma seinkun og átti vél­in þá að leggja af stað klukk­an 23 í kvöld. Meira »

Sjarmur, Magni og Jón Daði

Í gær, 21:46 Í dag eru 25 ár liðin síðan fyrsta kattaathvarf Íslands, Kattholt, var opnað með blessunarorðum séra Guðmundar Þorsteinssonar dómprófasts og ræðu Sigríðar Heiðberg, þáverandi formanns Kattavinafélagsins, þar sem hún rakti sögu félagsins. Meira »

Sannkallað Majorkaveður í Eyjum

Í gær, 20:33 Verulegur fjöldi fólks er nú samankominn í Vestmannaeyjum til að taka þátt í þjóðhátíð. „Hér er sannkallað Majorkaveður ef þannig má að orði komast. Hér hefur verið 20 stiga hiti og heiðskírt í allan dag,“ segir Hörður Orri Grettisson, talsmaður þjóðhátíðar. Meira »

Verkfræðinemar kepptu í kappakstri

Í gær, 20:29 Lið verkfræðinema við Háskóla Íslands, Team Spark, er nýkomið heim úr tveggja vikna ferðalagi, þar sem liðið tók þátt í tveimur kappakstursbílakeppnum í Evrópu. Meira »

Verulega hefur fækkað í bílalestinni

Í gær, 19:15 Verulega hefur dregið úr umferð um Selfoss, en þegar mest var náði bílaröðin frá Kögunarhóli og inn á Selfoss. Að sögn lögreglunnar á Selfossi er enn mikil umferð í gegnum bæinn. Bílaröðin byrjar þó ekki fyrr en við húsakynni Toyota á Selfossi, þannig að verulega hefur fækkað í bílalestinni. Meira »

Ronja er 5 ára trans-stelpa

Í gær, 18:43 Ronja Sif Magnúsdóttir er fimm ára gömul og býr ásamt foreldrum sínum og tveimur systkinum á sveitabæ í Flóahreppi. Þangað til seint á síðasta ári hét Ronja ekki Ronja, heldur Aron Freyr. Ronja er meðal yngstu trans-barna sem vitað er um á landinu en fjölskyldan hefur ekki mætt fordómum. Meira »

„Ég hlakka mest til að fara í sleik“

Í gær, 19:53 Þrátt fyrir að Þjóðhátíð hafi ekki verið formlega sett fyrr en klukkan 14:30 í dag, var mikið líf í Herjólfsdal á hádegi. Sumir voru enn ryðgaðir eftir Húkkaraballið sem fór fram í gærkvöldi, en aðrir voru tilbúnir í átök helgarinnar. Meira »

Eyða verslunarmannahelginni sunnan heiða

Í gær, 18:50 Verslunarmannahelgin fer rólega af stað á Ísafirði, Akureyri og Siglufirði að sögn lögreglunnar á hverjum stað. Mýrarboltinn verður haldinn á Ísafirði líkt og undanfarin ár og er nú nokkur umferð á leið inn eftir Ísafjarðardjúpi. Meira »

Dekkjakurl fjarlægt af þremur völlum

Í gær, 17:44 Verið er að skipta um undirlag og gúmmíkurl á gervigrasvelli Fylkismanna í Árbænum og stutt er síðan gert var hið sama hjá Víkingum. Framkvæmdir standa einnig yfir á gervigrasvelli KR-inga. Allir þessir vellir verða því lausir við hið umdeilda dekkjakurl á næstunni. Meira »
Vörubíladekk
Vörubíladekk útsala 4 stk 275/70 R 22.5 DR 1 Matador 3 stk 1200 R 20 DR 2 4 stk ...
VAÐNES - sumarbústaðalóð
Til sölu fallegar sumarhúsalóðir með aðgangi að heitu og köldu vatni í vinsælu s...
VÉLAVERKFRÆÐINGUR MEng. LEITAR AÐ STARFI
til framtíðar. Má vera hvar sem er á landinu. Sérhæfður í 3D teikningu m.a. Sol...