Tillögur stjórnarskrárnefndar í heild

Alþingishúsið
Alþingishúsið Morgunblaðið/Ómar

Stjórnarskrárnefnd birti í dag drög að þremur frumvörpum til stjórnarskipunarlaga á vefnum stjornarskra.is. Eru drögin sett fram í þremur frumvörpum. Fyrsta er um ákvæði um auðlindir náttúru Íslands og að þær tilheyri íslensku þjóðinni. Annað frumvarpið um umhverfi og náttúru þar sem mælt er fyrir um ábyrgð á vernd náttúru og að varúðar- og langtímasjónarmið verði höfð að leiðarljósi. Að lokum er lagt til að 15% kosningarbærra manna geti kallað eftir þjóðaratkvæðagreiðslu um lög frá Alþingi.

Frestur til að gera athugasemdir við frumvarpsdrögin er til þriðjudagsins 8. mars næstkomandi.

Í tilkynningu frá nefndinni er nánar farið yfir hvert og eitt atriði:

Meginefni frumvarpanna
Í fyrsta lagi er lagt til ákvæði um auðlindir náttúru Íslands. Sett er fram almennt ákvæði um að auðlindir náttúru Íslands tilheyri íslensku þjóðinni og jafnframt kveðið á um meginfor-sendur auðlindanýtingar; þá er mælt fyrir um þjóðareign á náttúruauðlindum og landsréttindum sem ekki eru háð einkaeignarrétti. Loks er sett skilyrði fyrir veitingu heimilda til nýtingar auðlinda í eigu ríkisins og í þjóðareign og kveðið á um skyldu ríkisins til þess að taka að jafnaði eðlilegt gjald fyrir og gæta jafnræðis og gagnsæis.

Í öðru lagi er lagt til ákvæði um umhverfi og náttúru. Þar verði mælt fyrir um að ábyrgð á vernd náttúru og umhverfis hvíli sameiginlega á öllum og skuli verndin grundvallast á varúðar- og langtímasjónarmiðum með sjálfbæra þróun að leiðarljósi. Kveðið er á um rétt allra til heilnæms umhverfis, almannarétt og upplýsinga- og þátttökurétt almennings.

Í þriðja lagi er lagt til að 15% kosningarbærra manna geti knúið fram þjóðaratkvæðagreiðslu um lög frá Alþingi. Undanskilin eru þó fjárlög, fjáraukalög, lög um skattamálefni og lög sem sett eru til að framfylgja þjóðréttarskuldbindingum. Frestur til að bera fram kröfu verði 4 vikur frá birtingu laganna. Þjóðaratkvæðagreiðsluna beri að halda í fyrsta lagi 6 vikum og í síðasta lagi 4 mánuðum frá því að staðfest krafa liggur fyrir. Enn fremur er mælt fyrir um að sama hlutfall kosningarbærra manna geti skotið ályktunum Alþingis um heimild til fullgildingar á þjóðréttarsamningum til þjóðaratkvæðis. Loks er lagt til að löggjafanum sé heimilað með auknum meirihluta að ákveða að fleiri þingsályktanir falli í þennan flokk ályktana sem hægt verði að vísa til þjóðarinnar, þ.e. þær ályktanir sem hafa réttaráhrif eða fela í sér mikilvæga stefnumörkun. Til að hnekkja lögum eða ályktun í þjóðaratkvæðagreiðslu þurfi meirihluti að greiða atkvæði gegn tillögu, sem jafnframt sé að minnsta kosti 25% kosningarbærra manna.
Unnin hafa verið drög að skýringum við ákvæðin þar sem fjallað er um tilefni, nauðsyn og markmið, fyrri tillögur, erlendan rétt og mat á áhrifum.

Forsaga
Stjórnarskrárnefnd gaf út áfangaskýrslu í júní 2014 og gerði þar grein fyrir umræðum í nefndinni um fjögur tiltekin forgangsmál. Tilgangurinn var að efna til opinberrar umræðu og m.a. settar fram spurningar og álitaefni sem vakin var sérstök athygli á. Fjölmargar athuga-semdir bárust við áfangaskýrsluna en þær voru flestar á þann veg að minna á ráðgefandi þjóðaratkvæðagreiðslu haustið 2012.

Í kjölfar áfangaskýrslunnar leitaðist nefndin við að nálgast sameiginlega niðurstöðu sem nánari útfærsla yrði byggð á. Vorið 2015 leitaði nefndin eftir aðstoð sérfræðinga við þá tillögugerð sem nú liggur fyrir, sjá lista yfir viðkomandi sérfræðinga á fylgiskjali. Sérfræðingarnir hafa síðan verið nefndinni innan handar við frekari útfærslu ákvæðanna og gerð skýringa, en undirstrika ber að ábyrgð á endanlegri tillögugerð er alfarið nefndarinnar. Þá hafa nefndarmenn átt samráð við þingflokka.

Af hverju þrjú frumvörp?
Stjórnarskrárnefnd birtir nú þrjú frumvörp, nánar tiltekið varðandi þjóðareign á náttúru-auðlindum, umhverfis- og náttúruvernd og þjóðaratkvæðagreiðslur að kröfu kjósenda. Nefnd-in ræddi hvort sameina ætti þessi ákvæði í eitt frumvarp en ákvað að halda frumvörpunum aðskildum til þess að kjósendur í þjóðaratkvæðagreiðslu, ef til hennar kemur, hafi meira val. Einhugur er hins vegar um það í nefndinni að æskilegt sé að við þinglega meðferð sé fjallað um frumvörpin samhliða.

Hvert verður framhaldið?
Frestur til að skila inn athugasemdum við fyrirliggjandi frumvarpsdrög er til 8. mars 2016. Óskum um þátttöku fulltrúa í stjórnarskrárnefnd í opnum fundum er hægt að beina til ritara nefndarinnar (sif.gudjonsdottir@for.is).

Unnið verður úr athugasemdum og endanlegum tillögum skilað til forsætisráðherra. Því ætti að vera unnt að leggja frumvörpin fram og ljúka meðferð þeirra á vorþingi. Samkvæmt bráða-birgðaákvæði við stjórnarskrána er áskilið að frumvarp sem lagt er fram á þeim grundvelli hljóti stuðning minnst 2/3 hluta atkvæða á Alþingi og meirihluta atkvæða í þjóðaratkvæðagreiðslu, þó minnst atkvæði 40% allra kosningarbærra manna. Þjóðaratkvæðagreiðsluna ber að halda í fyrsta lagi sex mánuðum og í síðasta lagi níu mánuðum eftir samþykkt Alþingis.

Hægt er að kynna sér málið betur á Stjornarskra.is.

mbl.is

Bloggað um fréttina

Innlent »

Grundvallarbreyting á löggæslustjórnun

12:52 Lögreglustjórafélag Íslands leggst alfarið gegn breytingum á nýjum lögreglulögum. Þetta kemur fram í umsögn félagsins við nýtt lagafrumvarp. Segir félagið að með því að fela innra eftirlit með störfum lögreglunnar undir ríkislögreglustjóra sé gerð grundvallarbreyting á stjórn löggæslu. Meira »

Brenndist á handlegg í Hellisheiðarvirkjun

12:38 Starfsmaður verktaka brenndist á framhandlegg þegar skammhlaup varð í tengiskáp í stöðvarhúsi Hellisheiðarvirkjunar sem hann var að vinna við í morgun. Hann var fluttur með meðvitund á slysadeild en upplýsingafulltrúi Orku náttúrunnar hefur ekki upplýsingar um alvarleika meiðsla hans. Meira »

Fleiri gámaskrifstofur á Landspítala

12:34 Reistar verða 18 gámaskrifstofur við Landspítala í Fossvogi í sumar og verða þær tilbúnar 1. september næstkomandi. Með því tekst að losa um rými í aðalbyggingu spítalans sem verður nýtt undir klíníska starfsemi. Meira »

Losunarstaðir uppfylla ákvæði um baðstaði

12:20 Losunarstaðir skólps í Reykjavík og nágrenni uppfylla ströngustu ákvæði um baðstaði í náttúrunni og frekari hreinsun myndi ekki leiða til bætandi áhrifa á umhverfið. Þetta kemur fram í tilkynningu frá Reykjavíkurborg. Meira »

Airbnb skoðar frumvarp Ragnheiðar

12:09 Forsvarsmenn bandaríska netrisans Airbnb eru nú farnir að veita íslenskum markaði aukna athygli vegna frumvarps iðnaðarráðherra um heimagistingu þar sem reglur um slíka starfsemi eru hertar. Fulltrúar fyrirtæksins eru væntanlegir hingað til lands til að kynna sér markaðinn og aðstæður. Meira »

Ekki þörf á frekari eiginfjárframlögum

11:59 Endurskoðuð áætlun Íbúðalánasjóðs gerir ráð fyrir jákvæðri afkomu og engum frekari eiginfjárframlögum ríkisins. Framkvæmdastjórum fækkar um einn og sex starfsmönnum verður sagt upp í tengslum við skipulagsbreytingar. Meira »

Guðni með 65% fylgi

10:23 Guðni Th. Jóhannesson heldur töluverðri forystu í nýrri könnun MMR, en hann mælist með 65,6% fylgi. Fylgi Davíðs Oddssonar mældist 18,1%. Fylgi Andra Snæs Magnasonar mældist 11,0% og fylgi Höllu Tómasdóttur 2,2%. Aðrir frambjóðendur mældust samanlagt með 3,0% fylgi. Meira »

Viðvörun vegna hvassviðris

11:18 Búist er við hvassviðri eða stormi (15–23 m/s) norðvestanlands seint í nótt og fram að hádegi á morgun að sögn Veðurstofu Íslands sem hefur sent frá sér viðvörun. Meira »

Laugardalslaug opnuð aftur

10:17 Laugardalslaug opnaði í morgun eftir að hafa verið lokuð í tvo daga vegna framkvæmda. Logi Sigurfinnsson, forstöðumaður Laugardalslaugar, segir að gert hafi verið við vatnslögn í aðalvatnslögn í kjallara gömlu laugarinnar. Meira »

Gyða Hrönn nýr varaformaður BHM

09:26 Fulltrúar á aðalfundi Bandalags háskólamanna (BHM) kusu Gyðu Hrönn Einarsdóttur sem nýjan varaformann bandalagsins. Hún hefur verið formaður Félags lífeindafræðinga frá árinu 2014 og starfað fyrir samninganefnd félagsins frá árinu 2005. Meira »

Þögn Samtaka atvinnulífsins „ærandi“

09:08 Stjórn og trúnaðarmannaráð stéttarfélagsins Framsýnar gagnrýna Samtök atvinnulífsins fyrir áhugaleysi um vinnustaðaeftirlit. Á sama tíma og kjarasamningsbrot og skattaundanskot komi ítrekað upp sé þögn samtakanna ærandi. Meira »

Starfsgrundvöllur leigumiðlara horfinn

08:18 Svanur Guðmundsson, formaður Félags löggiltra leigumiðlara, segir að rekstrargrundvöllur sjálfstæðra leigumiðlara sé ekki lengur fyrir hendi og hafi í raun ekki verið undanfarin tvö ár, þar sem verkefni þeirra hafi verið hverfandi. Meira »

Varað við stormi á Norðvesturlandi

08:01 Veðurstofan varar við mögulegum stormi á svæðinu frá Snæfellsnesi og norður og austur í Eyjafjörð í kvöld og seint í nótt. Skæðustu vindstrengirnir verða þar sem suðvestanáttin stendur af fjöllum. Þar sem vindur stendur af landi verður þurrara og bjartara. Meira »

Merki um bata í Evrópu

07:37 Forstöðumaður Kjötafurðastöðvar KS á Sauðárkróki segist sjá ýmis merki um að ástandið á kjötmörkuðum Evrópu sé að lagast.   Meira »

Handteknir á lokuðu hafnarsvæði

06:41 Lögreglan á höfuðborgarsvæðinu handtók sjö menn sem höfðu farið inn á lokað hafnarsvæði við Sundagarða í nótt. Fyrst var tilkynnt um fjóra menn á svæðinu sem voru teknir höndum í kjölfarið. Skömmu síðar var aftur tilkynnt um þrjá aðra menn sem einnig voru handteknir. Meira »

Kaupmáttur launa aldrei meiri

07:57 Kaupmáttur launa landsmanna mælist um þessar mundir hærri en nokkru sinn fyrr. Um næstkomandi helgi er ár liðið frá því að mestur hluti aðildarfélaga ASÍ undirritaði nýja kjarasamninga við Samtök atvinnulífsins. Meira »

Lægir en hvessir aftur í kvöld

07:05 Hvasst hefur verið á landinu en sunnanáttin á að ganga niður með morgninum og draga úr rigningu samkvæmt spá Veðurstofunnar. Það er hins vegar skammgóður vermir því hvessa á aftur í kvöld og nótt. Hiti á Norðausturlandi gæti náð allt að tuttugu stigum á morgun. Meira »

Þak fauk á Ísafirði

06:25 Björgunarsveitarmenn voru kallaðir út á Ísafirði í gærkvöldi vegna bárujárnsplatna sem höfðu fokið af húsum í hvassviðri sem gekk yfir landið. Að sögn lögreglu lægði undir miðnætti en fyrr um daginn var mannlausri skútu sem hafði losnað bjargað úr grjótgarði við Pollgötu. Meira »
Dekk og felgur til sölu.
Til sölu 4 st. Good Year sumardekk á 15" Bens felgum 5 gata. Stærð 195 - 65 - 1...
Glæsilegt Virago 1100 Special edition
Til sölu gullfallegt vel með farið Yamaha Virago 1100 XV special edition árger 1...
Vilt þú starfa við ferðaþjónustu hjá eigin fyrirtæki?
Lítið ferðaþjónustu- og afþreyingarfyrirtæki til sölu, veltir um 5 milljónum á s...
Höfuðverkur, endalaus þreyta, svefnleysi
Er með til leigu OZONE lofthreinsitæki. Eyðir ólykt, m.a. myglu-gró/svepp, dýr...
 
Organisti
Önnur störf
Organisti óskast Hafnarsókn í Bjarnanes...
Héraðsfundur
Fundir - mannfagnaðir
Héraðsfundur Reykjavíkurprófastsdæmis...
Hjúkrunarfræðingar á dagdeild
Heilbrigðisþjónusta
Eir hjúkrunarheimili dagdeild Óskum...
Almennur safnaðarfundur
Fundir - mannfagnaðir
Almennur safnaðarfundur Ár...