Tillögur stjórnarskrárnefndar í heild

Alþingishúsið
Alþingishúsið Morgunblaðið/Ómar

Stjórnarskrárnefnd birti í dag drög að þremur frumvörpum til stjórnarskipunarlaga á vefnum stjornarskra.is. Eru drögin sett fram í þremur frumvörpum. Fyrsta er um ákvæði um auðlindir náttúru Íslands og að þær tilheyri íslensku þjóðinni. Annað frumvarpið um umhverfi og náttúru þar sem mælt er fyrir um ábyrgð á vernd náttúru og að varúðar- og langtímasjónarmið verði höfð að leiðarljósi. Að lokum er lagt til að 15% kosningarbærra manna geti kallað eftir þjóðaratkvæðagreiðslu um lög frá Alþingi.

Frestur til að gera athugasemdir við frumvarpsdrögin er til þriðjudagsins 8. mars næstkomandi.

Í tilkynningu frá nefndinni er nánar farið yfir hvert og eitt atriði:

Meginefni frumvarpanna
Í fyrsta lagi er lagt til ákvæði um auðlindir náttúru Íslands. Sett er fram almennt ákvæði um að auðlindir náttúru Íslands tilheyri íslensku þjóðinni og jafnframt kveðið á um meginfor-sendur auðlindanýtingar; þá er mælt fyrir um þjóðareign á náttúruauðlindum og landsréttindum sem ekki eru háð einkaeignarrétti. Loks er sett skilyrði fyrir veitingu heimilda til nýtingar auðlinda í eigu ríkisins og í þjóðareign og kveðið á um skyldu ríkisins til þess að taka að jafnaði eðlilegt gjald fyrir og gæta jafnræðis og gagnsæis.

Í öðru lagi er lagt til ákvæði um umhverfi og náttúru. Þar verði mælt fyrir um að ábyrgð á vernd náttúru og umhverfis hvíli sameiginlega á öllum og skuli verndin grundvallast á varúðar- og langtímasjónarmiðum með sjálfbæra þróun að leiðarljósi. Kveðið er á um rétt allra til heilnæms umhverfis, almannarétt og upplýsinga- og þátttökurétt almennings.

Í þriðja lagi er lagt til að 15% kosningarbærra manna geti knúið fram þjóðaratkvæðagreiðslu um lög frá Alþingi. Undanskilin eru þó fjárlög, fjáraukalög, lög um skattamálefni og lög sem sett eru til að framfylgja þjóðréttarskuldbindingum. Frestur til að bera fram kröfu verði 4 vikur frá birtingu laganna. Þjóðaratkvæðagreiðsluna beri að halda í fyrsta lagi 6 vikum og í síðasta lagi 4 mánuðum frá því að staðfest krafa liggur fyrir. Enn fremur er mælt fyrir um að sama hlutfall kosningarbærra manna geti skotið ályktunum Alþingis um heimild til fullgildingar á þjóðréttarsamningum til þjóðaratkvæðis. Loks er lagt til að löggjafanum sé heimilað með auknum meirihluta að ákveða að fleiri þingsályktanir falli í þennan flokk ályktana sem hægt verði að vísa til þjóðarinnar, þ.e. þær ályktanir sem hafa réttaráhrif eða fela í sér mikilvæga stefnumörkun. Til að hnekkja lögum eða ályktun í þjóðaratkvæðagreiðslu þurfi meirihluti að greiða atkvæði gegn tillögu, sem jafnframt sé að minnsta kosti 25% kosningarbærra manna.
Unnin hafa verið drög að skýringum við ákvæðin þar sem fjallað er um tilefni, nauðsyn og markmið, fyrri tillögur, erlendan rétt og mat á áhrifum.

Forsaga
Stjórnarskrárnefnd gaf út áfangaskýrslu í júní 2014 og gerði þar grein fyrir umræðum í nefndinni um fjögur tiltekin forgangsmál. Tilgangurinn var að efna til opinberrar umræðu og m.a. settar fram spurningar og álitaefni sem vakin var sérstök athygli á. Fjölmargar athuga-semdir bárust við áfangaskýrsluna en þær voru flestar á þann veg að minna á ráðgefandi þjóðaratkvæðagreiðslu haustið 2012.

Í kjölfar áfangaskýrslunnar leitaðist nefndin við að nálgast sameiginlega niðurstöðu sem nánari útfærsla yrði byggð á. Vorið 2015 leitaði nefndin eftir aðstoð sérfræðinga við þá tillögugerð sem nú liggur fyrir, sjá lista yfir viðkomandi sérfræðinga á fylgiskjali. Sérfræðingarnir hafa síðan verið nefndinni innan handar við frekari útfærslu ákvæðanna og gerð skýringa, en undirstrika ber að ábyrgð á endanlegri tillögugerð er alfarið nefndarinnar. Þá hafa nefndarmenn átt samráð við þingflokka.

Af hverju þrjú frumvörp?
Stjórnarskrárnefnd birtir nú þrjú frumvörp, nánar tiltekið varðandi þjóðareign á náttúru-auðlindum, umhverfis- og náttúruvernd og þjóðaratkvæðagreiðslur að kröfu kjósenda. Nefnd-in ræddi hvort sameina ætti þessi ákvæði í eitt frumvarp en ákvað að halda frumvörpunum aðskildum til þess að kjósendur í þjóðaratkvæðagreiðslu, ef til hennar kemur, hafi meira val. Einhugur er hins vegar um það í nefndinni að æskilegt sé að við þinglega meðferð sé fjallað um frumvörpin samhliða.

Hvert verður framhaldið?
Frestur til að skila inn athugasemdum við fyrirliggjandi frumvarpsdrög er til 8. mars 2016. Óskum um þátttöku fulltrúa í stjórnarskrárnefnd í opnum fundum er hægt að beina til ritara nefndarinnar (sif.gudjonsdottir@for.is).

Unnið verður úr athugasemdum og endanlegum tillögum skilað til forsætisráðherra. Því ætti að vera unnt að leggja frumvörpin fram og ljúka meðferð þeirra á vorþingi. Samkvæmt bráða-birgðaákvæði við stjórnarskrána er áskilið að frumvarp sem lagt er fram á þeim grundvelli hljóti stuðning minnst 2/3 hluta atkvæða á Alþingi og meirihluta atkvæða í þjóðaratkvæðagreiðslu, þó minnst atkvæði 40% allra kosningarbærra manna. Þjóðaratkvæðagreiðsluna ber að halda í fyrsta lagi sex mánuðum og í síðasta lagi níu mánuðum eftir samþykkt Alþingis.

Hægt er að kynna sér málið betur á Stjornarskra.is.

mbl.is

Bloggað um fréttina

Innlent »

Ekkert fundist við Hvaleyrarvatn

01:03 Lögreglumenn, sem fóru að Hvaleyrarvatni við Hafnarfjörð skömmu eftir miðnætti, eftir að ábending barst um líkfund þar hafa ekkert fundið. Svo virðist sem orðrómur á samfélagsmiðlum hafi orðið til þess að þessi ábending kom fram. Meira »

Lögregla á leið að Hvaleyrarvatni

00:40 Lögregla er nú á leiðinni að Hvaleyrarvatni við Hafnarfjörð vegna ábendingar sem barst um að þar hefði fundist mannslík. Þetta staðfestir Grímur Grímsson, yfirlögregluþjónn hjá lögreglunni á höfuðborgarsvæðinu, í samtali við mbl.is. Hann segir að óstaðfest sé hvort ábendingin sé rétt. Meira »

Enginn enn verið handtekinn

00:08 Enginn hefur verið handtekinn í tengslum við leitina að Birnu Brjánsdóttir, sem ekkert hefur spurst til frá því á aðfaranótt laugardags. Þetta staðfesti Grímur Grímsson yfirlögregluþjónn í samtali við mbl.is nú undir miðnætti. Meira »

Eldur í blaðagámi við Spöngina

Í gær, 22:46 Slökkviliðinu á höfuðborgarsvæðinu barst um níuleytið í kvöld tilkynning um eld í blaðagámi við verslunarkjarnann Spöngina í Grafarvogi. Meira »

Vill að Bjarni geri grein fyrir verkum sínum

Í gær, 22:32 Nefndarmönnum efnahags- og viðskiptanefndar bárust í dag þær fregnir að forsætisráðherra, Bjarni Benediktsson, ætlaði ekki að koma á fund nefndarinnar til þess að ræða framgöngu sína við birtingu skýrslu um mat á umfangi eigna Íslendinga á aflandssvæðum. Smári McCarthy, fulltrúi Pírata í efnahags- og viðskiptanefnd, telur það ótækt að forsætisráðherra vilji ekki gera grein fyrir verkum sínum. Meira »

Sex bíla árekstur á Breiðholtsbraut

Í gær, 22:29 Sex bíla árekstur varð á Breiðholtsbrautinni um fimmleytið í dag, nærri Selásbraut. Þrír voru fluttir á slysadeild eftir áreksturinn. Að sögn slökkviliðsins á höfuðborgarsvæðinu voru áverkar tveggja hinna slösuðu minniháttar, en eitthvað meiri áverkar voru á þeim þriðja. Meira »

Polar Nanoq snúið við til Íslands

Í gær, 21:10 Grænlenska skipið Polar Nanoq hefur snúið af leið sinni og er nú á leiðinni aftur til Íslands. Skipverjar fengu bón um að snúa við aftur til landsins þar sem ræða þyrfti við þá. Danski herinn segir að íslenska lögreglan hafi beðið um aðstoð frá danska herskipinu Triton. Meira »

Húsfyllir á bænastund í Hallgrímskirkju

Í gær, 21:23 Húsfyllir var á bænastund sem haldin var í Hallgrímskirkju í kvöld til stuðnings aðstandendum Birnu Brjánsdóttur, sem lögregla og björgunarsveitir hafa leitað að undanfarið. Meira »

Engar vísbendingar á samfélagsmiðlum

Í gær, 21:03 Lögreglan hefur fengið aðgang að öllum samfélagsmiðlum Birnu Brjánsdóttur. Við skoðun á þeim hefur ekkert komið í ljós sem varpað getur frekara ljósi á hvarf hennar snemma á laugardagsmorgun. Meira »

Leitin að Birnu: Ferðir bílsins

Í gær, 20:04 Rauð Kia Rio-bifreið er orðin að miðpunkti rannsóknar við leitina að Birnu Brjánsdóttur. Bíll af þeirri gerð og þeim lit sást á Laugavegi, svo mögulega við áhaldahús Golfklúbbs Kópavogs og Garðabæjar og svo við Hafnarfjarðarhöfn. Meira »

„Einhver sem veit meira“

Í gær, 19:46 Það er því „einhver sem veit meira og hefur ekki gefið sig fram“ að sögn Gríms Grímssonar, yfirlögregluþjóns hjá lögreglunni á höfuðborgarsvæðinu, í samtali við mbl.is um mál Birnu Brjánsdóttur sem hefur verið horfin síðan á laugardaginn. Meira »

Evrópumeistarar í netkotru

Í gær, 19:30 Evrópumeistaramótinu í netkotru lauk á sunnudag og vann Ísland þar glæsilegan sigur. Kotra, eða backgammon, er einn elsti leikur í heimi en stutt er síðan keppni landsliða hófst. Á vef Kotrusambandsins kemur fram að tuttugu lið hafi hafið keppni á mótinu en þrjú staðið eftir á síðasta degi mótsins. Meira »

Eru að ljúka leit við Urriðaholt

Í gær, 18:56 Björgunarsveitir Landsbjargar munu ekki halda áfram leit að Birnu Brjánsdóttur, sem ekkert hefur til spurst frá því aðfaranótt laugardags, í kvöld eða nótt nema nýjar vísbendingar berist. Verið var að ljúka leit í Urriðaholti um sexleytið. Meira »

Óvissuferð sköpunarinnar

Í gær, 18:30 Bókin Skapandi ferli – Leiðarvísir er ætluð þeim sem vilja fara ótroðnar slóðir og leggja af stað í hvers kyns sköpunarferðalög. Höfundurinn, Eirún Sigurðardóttir, kynnir til sögunnar aðferðafræði sem hún byggir á þekkingu sinni og reynslu sem myndlistarkona og stundakennari við LHÍ og á áratuga starfi á mörkum listgreina. Meira »

Bænastund fyrir Birnu

Í gær, 18:01 Bænastund verður haldin í Hallgrímskirkju í Reykjavík til stuðnings aðstandendum Birnu Brjánsdóttur sem lögregla og björgunarsveitir hafa leitað að undanfarið, en hún hvarf skyndilega í í miðbæ Reykjavíkur aðfaranótt laugardags. Meira »

Sást til rauðrar fólksbifreiðar í Garðabæ

Í gær, 18:35 Golfklúbbur Kópavogs og Garðabæjar hefur veitt lögreglunni á höfuðborgarsvæðinu myndefni úr eftirlitsmyndavél áhaldahúss klúbbsins. Á myndunum sést rauð fólksbifreið aka fram hjá klúbbnum á milli 05:30 og 06:00 á laugardagsmorgun. Meira »

Triton siglir í átt að Polar Nanoq

Í gær, 18:24 Danska varðskipið Triton er á leið í átt að grænlenska skipinu Polar Nanoq. Landhelgisgæslan vildi ekki staðfesta hvort stofnunin stæði í aðgerðum vegna málsins. Danski herinn verst sagna og vísar á íslensku lögregluna. Meira »

Rauði bíllinn tengdur grænlensku skipi

Í gær, 17:44 Rauði Kia Rio-bíllinn sem leitað hefur verið að sást við Hafnarfjarðarhöfn á öryggismyndavélum. Þykir ljóst að ökumenn og farþegar í bílnum eru tengdir grænlensku skipi sem heitir Polar Nanoq. Skipið hélt úr höfn á laugardag. Birna Brjánsdóttir sést ekki í öryggismyndavélum. Meira »
HARÐVIÐUR TIL HÚSBYGGINGA
Harðviður til húsabygginga Sjá nánar á www.vidur.is Vatnsklæðning, panill, palla...
Karrimor Womens D3O Excel Hlaupaskór / Strigaskór. St 38
Karrimor Womens D3O Excel Hlaupaskór / Strigaskór. St 38 Dásamlegir gönguskór ...
Tölvuþjónusta
Alhliða tölvuviðgerð, vírushreinsun, vírusvarnir, gagnabjörgun og verðtilboð. F...
13 ára stelpur / 13 year old girls
Íslensk myndlistarkona leitar að 13 ára stelpum til þess að taka þátt í ljósmynd...
 
Félagsstarf
Staður og stund
Aflagrandi 40 Opin vinnustofa kl. 9, mor...
Aðalfundur varðar
Fundir - mannfagnaðir
Vörður - fulltrúaráð sjálfstæðisf...
Aðalfundur
Fundir - mannfagnaðir
Aðalfundur Aðalfundur Stangaveiðiféla...
L hlín 6017011619 lv/v heimsókn til sno
Félagsstarf
? HLÍN 6017011619 lV/V Heimsókn til S...