Tillögur stjórnarskrárnefndar í heild

Alþingishúsið
Alþingishúsið Morgunblaðið/Ómar

Stjórnarskrárnefnd birti í dag drög að þremur frumvörpum til stjórnarskipunarlaga á vefnum stjornarskra.is. Eru drögin sett fram í þremur frumvörpum. Fyrsta er um ákvæði um auðlindir náttúru Íslands og að þær tilheyri íslensku þjóðinni. Annað frumvarpið um umhverfi og náttúru þar sem mælt er fyrir um ábyrgð á vernd náttúru og að varúðar- og langtímasjónarmið verði höfð að leiðarljósi. Að lokum er lagt til að 15% kosningarbærra manna geti kallað eftir þjóðaratkvæðagreiðslu um lög frá Alþingi.

Frestur til að gera athugasemdir við frumvarpsdrögin er til þriðjudagsins 8. mars næstkomandi.

Í tilkynningu frá nefndinni er nánar farið yfir hvert og eitt atriði:

Meginefni frumvarpanna
Í fyrsta lagi er lagt til ákvæði um auðlindir náttúru Íslands. Sett er fram almennt ákvæði um að auðlindir náttúru Íslands tilheyri íslensku þjóðinni og jafnframt kveðið á um meginfor-sendur auðlindanýtingar; þá er mælt fyrir um þjóðareign á náttúruauðlindum og landsréttindum sem ekki eru háð einkaeignarrétti. Loks er sett skilyrði fyrir veitingu heimilda til nýtingar auðlinda í eigu ríkisins og í þjóðareign og kveðið á um skyldu ríkisins til þess að taka að jafnaði eðlilegt gjald fyrir og gæta jafnræðis og gagnsæis.

Í öðru lagi er lagt til ákvæði um umhverfi og náttúru. Þar verði mælt fyrir um að ábyrgð á vernd náttúru og umhverfis hvíli sameiginlega á öllum og skuli verndin grundvallast á varúðar- og langtímasjónarmiðum með sjálfbæra þróun að leiðarljósi. Kveðið er á um rétt allra til heilnæms umhverfis, almannarétt og upplýsinga- og þátttökurétt almennings.

Í þriðja lagi er lagt til að 15% kosningarbærra manna geti knúið fram þjóðaratkvæðagreiðslu um lög frá Alþingi. Undanskilin eru þó fjárlög, fjáraukalög, lög um skattamálefni og lög sem sett eru til að framfylgja þjóðréttarskuldbindingum. Frestur til að bera fram kröfu verði 4 vikur frá birtingu laganna. Þjóðaratkvæðagreiðsluna beri að halda í fyrsta lagi 6 vikum og í síðasta lagi 4 mánuðum frá því að staðfest krafa liggur fyrir. Enn fremur er mælt fyrir um að sama hlutfall kosningarbærra manna geti skotið ályktunum Alþingis um heimild til fullgildingar á þjóðréttarsamningum til þjóðaratkvæðis. Loks er lagt til að löggjafanum sé heimilað með auknum meirihluta að ákveða að fleiri þingsályktanir falli í þennan flokk ályktana sem hægt verði að vísa til þjóðarinnar, þ.e. þær ályktanir sem hafa réttaráhrif eða fela í sér mikilvæga stefnumörkun. Til að hnekkja lögum eða ályktun í þjóðaratkvæðagreiðslu þurfi meirihluti að greiða atkvæði gegn tillögu, sem jafnframt sé að minnsta kosti 25% kosningarbærra manna.
Unnin hafa verið drög að skýringum við ákvæðin þar sem fjallað er um tilefni, nauðsyn og markmið, fyrri tillögur, erlendan rétt og mat á áhrifum.

Forsaga
Stjórnarskrárnefnd gaf út áfangaskýrslu í júní 2014 og gerði þar grein fyrir umræðum í nefndinni um fjögur tiltekin forgangsmál. Tilgangurinn var að efna til opinberrar umræðu og m.a. settar fram spurningar og álitaefni sem vakin var sérstök athygli á. Fjölmargar athuga-semdir bárust við áfangaskýrsluna en þær voru flestar á þann veg að minna á ráðgefandi þjóðaratkvæðagreiðslu haustið 2012.

Í kjölfar áfangaskýrslunnar leitaðist nefndin við að nálgast sameiginlega niðurstöðu sem nánari útfærsla yrði byggð á. Vorið 2015 leitaði nefndin eftir aðstoð sérfræðinga við þá tillögugerð sem nú liggur fyrir, sjá lista yfir viðkomandi sérfræðinga á fylgiskjali. Sérfræðingarnir hafa síðan verið nefndinni innan handar við frekari útfærslu ákvæðanna og gerð skýringa, en undirstrika ber að ábyrgð á endanlegri tillögugerð er alfarið nefndarinnar. Þá hafa nefndarmenn átt samráð við þingflokka.

Af hverju þrjú frumvörp?
Stjórnarskrárnefnd birtir nú þrjú frumvörp, nánar tiltekið varðandi þjóðareign á náttúru-auðlindum, umhverfis- og náttúruvernd og þjóðaratkvæðagreiðslur að kröfu kjósenda. Nefnd-in ræddi hvort sameina ætti þessi ákvæði í eitt frumvarp en ákvað að halda frumvörpunum aðskildum til þess að kjósendur í þjóðaratkvæðagreiðslu, ef til hennar kemur, hafi meira val. Einhugur er hins vegar um það í nefndinni að æskilegt sé að við þinglega meðferð sé fjallað um frumvörpin samhliða.

Hvert verður framhaldið?
Frestur til að skila inn athugasemdum við fyrirliggjandi frumvarpsdrög er til 8. mars 2016. Óskum um þátttöku fulltrúa í stjórnarskrárnefnd í opnum fundum er hægt að beina til ritara nefndarinnar (sif.gudjonsdottir@for.is).

Unnið verður úr athugasemdum og endanlegum tillögum skilað til forsætisráðherra. Því ætti að vera unnt að leggja frumvörpin fram og ljúka meðferð þeirra á vorþingi. Samkvæmt bráða-birgðaákvæði við stjórnarskrána er áskilið að frumvarp sem lagt er fram á þeim grundvelli hljóti stuðning minnst 2/3 hluta atkvæða á Alþingi og meirihluta atkvæða í þjóðaratkvæðagreiðslu, þó minnst atkvæði 40% allra kosningarbærra manna. Þjóðaratkvæðagreiðsluna ber að halda í fyrsta lagi sex mánuðum og í síðasta lagi níu mánuðum eftir samþykkt Alþingis.

Hægt er að kynna sér málið betur á Stjornarskra.is.

mbl.is

Bloggað um fréttina

Innlent »

23,6 milljóna virðisaukaskattsbrot

13:20 Karlmaður á þrítugsaldri hefur verið ákærður af embætti héraðssaksóknara fyrir að hafa sem framkvæmdastjóri og aðaleigandi verktakafyrirtækis ekki staðið skil á virðisaukaskattsgreiðslum upp á 23,6 milljónir á árunum 2013 til 2014. Meira »

Harður árekstur við Vesturlandsveg

12:58 Harður árekstur varð þar sem Vesturlandsvegur mætir Þverholti í Mosfellsbænum um hálfeittleytið í dag. Búið er að loka hringtorgi á staðnum fyrir umferð og eru lögregla og sjúkrabílar komin á vettvang. Meira »

SPRON-málið á dagskrá Hæstaréttar

12:54 SPRON-málið svokallaða er komið á dagskrá Hæstaréttar þann 11. janúar á næsta ári. Í málinu voru stjórn og sparisjóðsstjóri SPRON ákærð fyrir umboðssvik vegna tveggja milljarða lánveitingu til félagsins Exista þann 30. september 2008. Meira »

Skýrsla tekin vegna Geirfinnsmáls

12:53 Búið er að taka skýrslu af manni sem um miðjan nóvember steig fram með ábendingu sem tengist hvarfi Geirfinns Einarssonar. Geirfinnur hvarf sporlaust að kvöldi 19. nóvember árið 1974. Ábending mannsins var þess eðlis að ástæða þótti til að taka hana alvarlega, skoða og fylgja mögulega eftir. Meira »

Markmiðið að tryggja öryggi vegfarenda

11:29 Lögreglan á Suðurnesjum verður með hert eftirlit í umferðinni um helgina eins og hefð er fyrir á aðventunni. Í nýafstöðnu aðventueftirliti voru rúmlega 200 ökumenn stöðvaðir og kannað með ástand þeirra og réttindi. Meira »

Ákærður fyrir 11 milljóna skattabrot

11:28 Karlmaður á fertugsaldri hefur verið ákærður fyrir meiri háttar brot gegn skattalögum með því að hafa sem stjórnarmaður og daglegur stjórnandi einkahlutafélags, sem nú er orðið gjaldþrota, ekki staðið skil á skattgreiðslum upp á 11,2 milljónir. Meira »

BL innkallar 101 Renault-bifreið

10:56 BL hefur innkallað 101 Renault-bifreið af gerðinni Trafic III. Framleiðsluár þeirra er 2014-2016. Í gæðaeftirliti Renault hefur komið í ljós að athuga þarf herslu á boltum í fjöðrunarbita að aftan. Meira »

Sanngirnisbætur hækka um 130 milljónir

11:03 Fjárheimild til að greiða út sanngirnisbætur vegna barna sem urðu fyrir ofbeldi í Landakotsskóla og vegna vistmanna á Kópavogshæli hefur verið aukin um 130 milljónir milli ára samkvæmt nýju fjárlagafrumvarpi. Meira »

Keypti kók og vann 22 milljónir

10:45 Maður af Vesturlandi sem vann 22 milljónir í lottóinu í nóvember ætlar að nýta vinninginn til að greiða niður skuldir.  Meira »

Meintir gerendur lausir úr haldi

09:55 Þrír karlmenn sem voru hnepptir í gæsluvarðhald þriðjudaginn síðastliðinn, vegna gruns um að svipta konu frelsinu og nauðga um síðustu helgi, var sleppt í gær. Mennirnir kærðu úrskurð Héraðsdóms um gæsluvarðhald til Hæstaréttar. Þeim var sleppt áður en niðurstaða Hæstaréttar lá fyrir. Meira »

Tveir greindir með inflúensu

08:39 Tveir hafa greinst með inflúensu í vikunni en ekki eru merki um að inflúensufaraldur sé kominn hingað til lands. Búið er að tryggja meira bóluefni en allt bóluefni er uppurið í landinu. Meira »

Munur á meðalhita 13,8 stig

08:18 Hlýindin það sem af er desember hafa verið með miklum ólíkindum. Fyrstu dagarnir í desember hafa verið þeir hlýjustu í Reykjavík frá því mælingar hófust árið 1871 eða fyrir 145 árum. Meira »

Breytingu fyrir Laugaveg 55 hafnað

07:57 Skipulagsráð Reykjavíkurborgar hafnaði í gær tillögu um breytingu á deiliskipulagi fyrir Laugaveg 55.  Meira »

Stjörnuhrap ekki neyðarblys

07:00 Tilkynnt var til Landhelgisgæslunnar um mögulegt neyðarblys í Berufirði um hálftólf í gærkvöldi.   Meira »

Hálka víða á Norðurlandi

06:50 Greiðfært er um landið sunnan- og vestanvert. Hálkublettir eru á fjallvegum á Norðurlandi en hálka eða hálkublettir eru mjög víða á Norðausturlandi. Þæfingur og éljagangur er á Hófaskarði. Meira »

Síldarstofninn þegar ofveiddur

07:37 „Ekki hefur verið tekin ákvörðun um það hvort Ísland muni auka við sínar aflaheimildir úr stofninum. Það er mál sem þarf að fara vandlega yfir.“ Meira »

Spá 30 m/s undir Eyjafjöllum

06:54 Búist er við stormi (meira en 20 m/s) við suðausturströndina og á hálendinu eftir hádegi. Búast má við hviðum yfir 30 m/s undir Eyjafjöllum og í Öræfum. Meira »

Innbrot, eignaspjöll og varsla fíkniefna

06:31 Tveir menn voru handteknir um tíuleytið í gærkvöldi í Kópavoginum grunaðir um innbrot, eignaspjöll og vörslu fíkniefna. Þeir eru báðir vistaðir í fangaklefa vegna rannsóknar málsins. Meira »
PÚSTKERFI Á HAGSTÆÐU VERÐI
Eigum fyrirlyggjandi PÚSTKERFI í flestar tegundir bifreiða. Einnig STÝRISLIÐI ...
HARMONIKKUHURÐIR SPARA MIKIÐ PLÁSS
Margar gerðir, oftast afgreiddar samdægurs, verð frá kr. 13.900,- Sími 848 3215...
Antilsalan
Úrval af húsgögnum. Silfur borðbúnaður, jólaskeiðar, styttur, postulín B&G borðb...
Til sölu þurkari,tvíburakerra og þvottavél
siemens þvottavél keypt ný 2010 verðhugmynd 25.000 electrolux þurkari ,barka...
 
L hlín 6016120819 iv/v heimsókn til hug
Félagsstarf
? HLÍN 6016120819 IV/V Heimsókn til H...
Félgsstarf
Staður og stund
Aflagrandi 40 Fastir liðir eins og venju...
Metanólverksmiðja
Tilkynningar
Mat á umhverfisáhrifum Athu...
Bifvélavirki
Iðnaðarmenn
Bifvélavirki Óskum eftir bifvélavirkj...