Tillögur stjórnarskrárnefndar í heild

Alþingishúsið
Alþingishúsið Morgunblaðið/Ómar

Stjórnarskrárnefnd birti í dag drög að þremur frumvörpum til stjórnarskipunarlaga á vefnum stjornarskra.is. Eru drögin sett fram í þremur frumvörpum. Fyrsta er um ákvæði um auðlindir náttúru Íslands og að þær tilheyri íslensku þjóðinni. Annað frumvarpið um umhverfi og náttúru þar sem mælt er fyrir um ábyrgð á vernd náttúru og að varúðar- og langtímasjónarmið verði höfð að leiðarljósi. Að lokum er lagt til að 15% kosningarbærra manna geti kallað eftir þjóðaratkvæðagreiðslu um lög frá Alþingi.

Frestur til að gera athugasemdir við frumvarpsdrögin er til þriðjudagsins 8. mars næstkomandi.

Í tilkynningu frá nefndinni er nánar farið yfir hvert og eitt atriði:

Meginefni frumvarpanna
Í fyrsta lagi er lagt til ákvæði um auðlindir náttúru Íslands. Sett er fram almennt ákvæði um að auðlindir náttúru Íslands tilheyri íslensku þjóðinni og jafnframt kveðið á um meginfor-sendur auðlindanýtingar; þá er mælt fyrir um þjóðareign á náttúruauðlindum og landsréttindum sem ekki eru háð einkaeignarrétti. Loks er sett skilyrði fyrir veitingu heimilda til nýtingar auðlinda í eigu ríkisins og í þjóðareign og kveðið á um skyldu ríkisins til þess að taka að jafnaði eðlilegt gjald fyrir og gæta jafnræðis og gagnsæis.

Í öðru lagi er lagt til ákvæði um umhverfi og náttúru. Þar verði mælt fyrir um að ábyrgð á vernd náttúru og umhverfis hvíli sameiginlega á öllum og skuli verndin grundvallast á varúðar- og langtímasjónarmiðum með sjálfbæra þróun að leiðarljósi. Kveðið er á um rétt allra til heilnæms umhverfis, almannarétt og upplýsinga- og þátttökurétt almennings.

Í þriðja lagi er lagt til að 15% kosningarbærra manna geti knúið fram þjóðaratkvæðagreiðslu um lög frá Alþingi. Undanskilin eru þó fjárlög, fjáraukalög, lög um skattamálefni og lög sem sett eru til að framfylgja þjóðréttarskuldbindingum. Frestur til að bera fram kröfu verði 4 vikur frá birtingu laganna. Þjóðaratkvæðagreiðsluna beri að halda í fyrsta lagi 6 vikum og í síðasta lagi 4 mánuðum frá því að staðfest krafa liggur fyrir. Enn fremur er mælt fyrir um að sama hlutfall kosningarbærra manna geti skotið ályktunum Alþingis um heimild til fullgildingar á þjóðréttarsamningum til þjóðaratkvæðis. Loks er lagt til að löggjafanum sé heimilað með auknum meirihluta að ákveða að fleiri þingsályktanir falli í þennan flokk ályktana sem hægt verði að vísa til þjóðarinnar, þ.e. þær ályktanir sem hafa réttaráhrif eða fela í sér mikilvæga stefnumörkun. Til að hnekkja lögum eða ályktun í þjóðaratkvæðagreiðslu þurfi meirihluti að greiða atkvæði gegn tillögu, sem jafnframt sé að minnsta kosti 25% kosningarbærra manna.
Unnin hafa verið drög að skýringum við ákvæðin þar sem fjallað er um tilefni, nauðsyn og markmið, fyrri tillögur, erlendan rétt og mat á áhrifum.

Forsaga
Stjórnarskrárnefnd gaf út áfangaskýrslu í júní 2014 og gerði þar grein fyrir umræðum í nefndinni um fjögur tiltekin forgangsmál. Tilgangurinn var að efna til opinberrar umræðu og m.a. settar fram spurningar og álitaefni sem vakin var sérstök athygli á. Fjölmargar athuga-semdir bárust við áfangaskýrsluna en þær voru flestar á þann veg að minna á ráðgefandi þjóðaratkvæðagreiðslu haustið 2012.

Í kjölfar áfangaskýrslunnar leitaðist nefndin við að nálgast sameiginlega niðurstöðu sem nánari útfærsla yrði byggð á. Vorið 2015 leitaði nefndin eftir aðstoð sérfræðinga við þá tillögugerð sem nú liggur fyrir, sjá lista yfir viðkomandi sérfræðinga á fylgiskjali. Sérfræðingarnir hafa síðan verið nefndinni innan handar við frekari útfærslu ákvæðanna og gerð skýringa, en undirstrika ber að ábyrgð á endanlegri tillögugerð er alfarið nefndarinnar. Þá hafa nefndarmenn átt samráð við þingflokka.

Af hverju þrjú frumvörp?
Stjórnarskrárnefnd birtir nú þrjú frumvörp, nánar tiltekið varðandi þjóðareign á náttúru-auðlindum, umhverfis- og náttúruvernd og þjóðaratkvæðagreiðslur að kröfu kjósenda. Nefnd-in ræddi hvort sameina ætti þessi ákvæði í eitt frumvarp en ákvað að halda frumvörpunum aðskildum til þess að kjósendur í þjóðaratkvæðagreiðslu, ef til hennar kemur, hafi meira val. Einhugur er hins vegar um það í nefndinni að æskilegt sé að við þinglega meðferð sé fjallað um frumvörpin samhliða.

Hvert verður framhaldið?
Frestur til að skila inn athugasemdum við fyrirliggjandi frumvarpsdrög er til 8. mars 2016. Óskum um þátttöku fulltrúa í stjórnarskrárnefnd í opnum fundum er hægt að beina til ritara nefndarinnar (sif.gudjonsdottir@for.is).

Unnið verður úr athugasemdum og endanlegum tillögum skilað til forsætisráðherra. Því ætti að vera unnt að leggja frumvörpin fram og ljúka meðferð þeirra á vorþingi. Samkvæmt bráða-birgðaákvæði við stjórnarskrána er áskilið að frumvarp sem lagt er fram á þeim grundvelli hljóti stuðning minnst 2/3 hluta atkvæða á Alþingi og meirihluta atkvæða í þjóðaratkvæðagreiðslu, þó minnst atkvæði 40% allra kosningarbærra manna. Þjóðaratkvæðagreiðsluna ber að halda í fyrsta lagi sex mánuðum og í síðasta lagi níu mánuðum eftir samþykkt Alþingis.

Hægt er að kynna sér málið betur á Stjornarskra.is.

mbl.is

Bloggað um fréttina

Innlent »

„Svæðið er allt að fara í rúst“

12:39 Formaður landeigendafélagsins við Seljalandsfoss, segir ekki hafa annað komið til greina en að hefja gjaldtöku við fossinn svo unnt sé að standa straum af kostnaði við innviðauppbyggingu og öryggisgæslu. Honum er ekki kunnugt um annað en að viðbrögð gesta vegna gjaldtökunnar hafa verið góð. Meira »

Sól og 25 stig í vikunni

12:11 Sól og hiti verður á landinu í dag og á morgun, og gera má ráð fyrir allt að 25 stiga hita þar sem best lætur. Verður það á Norðausturlandi, þar sem hiti var kominn í 23 stig klukkan 11 í morgun. Á höfuðborgarsvæðinu er hiti kominn í 17 gráður. Meira »

John Snorri er kominn í þriðju búðir

11:59 John Snorri Sigurjónsson sem reynir nú að klífa fjallið K2 er kominn í þriðju búðir. Snjóflóð lenti á þeim búðum fyrir nokkru og enn er óljóst hvort búnaður hópsins, sem búið var að koma fyrir á milli þriðju og fjórðu búða, sé enn á sínum stað. Hópurinn stefnir á toppinn 27. júlí. Meira »

Strætó mun bregðast við álaginu

11:46 „Við munum vinna þetta í samvinnu og gera þetta eins vel og við getum,“ segir Guðmundur Heiðar Helgason, markaðs- og upplýsingafulltrúi Strætó, en fyrirtækið mun á næstu dögum bregðast við auknu álagi vegna fjölda erlendra skáta sem komnir eru hingað til lands á alþjóðlegt skátamót. Meira »

Endurnýjun flotans vekur athygli

11:20 Yfirstandandi endurnýjun íslenska fiskiskipaflotans hefur ekki farið fram hjá erlendum fyrirtækjum. Áhugi þeirra á þátttöku í Íslensku sjávarútvegssýningunni hefur stóraukist miðað við síðustu ár, að sögn Marianne Rasmussen-Coulling, stjórnanda sýningarinnar. Meira »

Reyndu að lokka drengi upp í bíl

11:00 Tveir menn á appelsínugulum bíl reyndu að lokka þrjá drengi inn í bíl til sín í Grafarholtinu á laugardaginn. Frá þessu greindi áhyggjufullt foreldri inni á Facebook-síðu sem kallast „Ég er íbúi í Grafarholti“. Meira »

Bjó til torfærubraut á Egilsstöðum

10:45 Mikill undirbúningur hefur staðið yfir í sumar fyrir Unglingalandsmót UMFÍ sem fram fer á Egilsstöðum um verslunarmannahelgina. Meðal annars hefur verið útbúin torfærubraut í Selskógi, en keppt verður í fjallahjólreiðum á mótinu. Meira »

Glæfraakstur í umferðarþunga helgarinnar

10:47 Lögreglan á Norðurlandi vestra sektaði 69 manns fyrir of hraðan akstur um helgina. Sá sem ók hraðast mældist á 147 km/klst. Þung umferð var um helgina fyrir norðan enda veðrið með eindæmum gott þar. Meira »

Gefur kost á sér til formennsku SUS

10:15 Ingvar Smári Birgisson gefur kost á sér til formennsku Sambands ungra sjálfstæðismanna (SUS) á 44. þingi sambandsins sem fer fram á Eskifirði dagana 8. til 10. september næstkomandi. Meira »

Annar drengjanna enn á spítala

10:13 Tveir 16 ára dreng­ir voru flutt­ir á bráðadeild­ina í Foss­vogi eft­ir fjór­hjóla­slys á gatna­mótum Haga­lækj­ar og Laxa­lækj­ar á Sel­fossi í gærkvöldi. Annar þeirra hefur verið útskrifaður en hinn liggur enn á spítala og er alvarlega slasaður. Meira »

Gjaldheimtan „tímabundin aðgerð“

09:37 „Í raun og veru lítum við á þetta sem tímabundna aðgerð og auðvitað helgast framhaldið svolítið af því hvað ríkisvaldið gerir í þessum efnum og við höfum náttúrlega lengi verið að bíða eftir því,“ segir Ísólfur Gylfi Pálmason, sveitarstjóri Rangárþings, í samtali við mbl.is. Meira »

Kenna krökkum klifur á Grænlandi

08:40 Íslenskir fjallaleiðsögumenn standa fyrir verkefninu East Greenland Rock Climbing Project (EGRP) þar sem markmiðið er að setja upp klifurleiðir og kenna grænlenskum börnum að klifra. Meira »

Keppt í pétangi á Frönskum dögum

08:18 Íslandsmót í pétanque (pétangi), Fáskrúðsfjarðarhlaupið og dansleikur í félagsheimilinu Skrúði er meðal þess sem í boði verður á Frönskum dögum sem haldnir verða í 22. sinn á Fáskrúðsfirði dagana 26. til 30. júlí. Meira »

Tveir 16 ára lentu í fjórhjólaslysi

07:51 Tveir 16 ára drengir voru fluttir á bráðadeildina í Fossvogi eftir fjórhjólaslys á Selfossi í gærkvöldi. Annar þeirra er talinn alvarlega slasaður en ekki er vitað nánar um líðan þeirra, að sögn lögreglunnar á Suðurlandi. Meira »

Fjölmenni á Skálholtshátíð

07:37 Hin árlega Skálholtshátíð fór fram um helgina. Að sögn Halldórs Reynissonar, setts rektors í Skálholti, fór hátíðin vel fram. Meira »

Pakka mat fyrir fimm þúsund skáta

07:57 Undirbúningur fyrir alþjóðlega skátamótið, World Scout Moot, er nú á lokametrunum, en um fimm þúsund skátar hvaðanæva taka þátt í mótinu sem hefst á morgun. Meira »

Grunaðir um akstur undir áhrifum fíkniefna

07:42 Lögreglan á Suðurlandi stöðvaði tvo ökumenn sem grunaðir voru um akstur undir áhrifum fíkniefna í gærkvöldi. Annar þeirra var stöðvaður í nágrenni Hvolsvallar og hinn á Selfossi. Skýrsla var tekin af ökumönnunum. Meira »

Ekið um Þrengslin í dag

06:59 Vegagerðin heldur áfram í malbikunarframkvæmdum í dag og næstu daga víðsvegar um landið, meðal annars á hringvegi frá Holtavörðuheiði að Blönduósi, í Kömbunum á Suðurlandsvegi sem og við hringtorg í Hveragerði og við Ölfusárbrú. Meira »
Toyota Avensis 2014 ek 36000 km
Toyota Avensis, skráður 10/2014 en aðeins ekinn 36000 km, 1800cc sjálfskiptur, ...
Ódýr Nýr Ferðanuddbekkur nokkur stk 46.000 www.egat.is
- Hægt að hækka og lækka bak eins og hentar - Ferðataska fylgir - þyngd 18.5 k...
Rúmnuddari á 7800 kr. Andlitspúði sem fer undir rúmdýnur , vatns og olíuheldur
Rúmnuddari Andlitspúði sem fer undir rúmdýnur , vatns og olíuheldur kr 7800. ...
 
Aðalfundur
Fundir - mannfagnaðir
AÐALFUNDUR Aðalfundur Ísfélags Vestmann...
Félagsstarf
Staður og stund
Árskógar 4 Smíðar/útskurður m./leiðb. kl...
Skrifstofustjóri
Stjórnunarstörf
Skrifstofustjóri óskast til starfa hjá ...
Félagsstarf
Staður og stund
Árskógar 4 Smíðar/útskurður með leiðb. k...