Tillögur stjórnarskrárnefndar í heild

Alþingishúsið
Alþingishúsið Morgunblaðið/Ómar

Stjórnarskrárnefnd birti í dag drög að þremur frumvörpum til stjórnarskipunarlaga á vefnum stjornarskra.is. Eru drögin sett fram í þremur frumvörpum. Fyrsta er um ákvæði um auðlindir náttúru Íslands og að þær tilheyri íslensku þjóðinni. Annað frumvarpið um umhverfi og náttúru þar sem mælt er fyrir um ábyrgð á vernd náttúru og að varúðar- og langtímasjónarmið verði höfð að leiðarljósi. Að lokum er lagt til að 15% kosningarbærra manna geti kallað eftir þjóðaratkvæðagreiðslu um lög frá Alþingi.

Frestur til að gera athugasemdir við frumvarpsdrögin er til þriðjudagsins 8. mars næstkomandi.

Í tilkynningu frá nefndinni er nánar farið yfir hvert og eitt atriði:

Meginefni frumvarpanna
Í fyrsta lagi er lagt til ákvæði um auðlindir náttúru Íslands. Sett er fram almennt ákvæði um að auðlindir náttúru Íslands tilheyri íslensku þjóðinni og jafnframt kveðið á um meginfor-sendur auðlindanýtingar; þá er mælt fyrir um þjóðareign á náttúruauðlindum og landsréttindum sem ekki eru háð einkaeignarrétti. Loks er sett skilyrði fyrir veitingu heimilda til nýtingar auðlinda í eigu ríkisins og í þjóðareign og kveðið á um skyldu ríkisins til þess að taka að jafnaði eðlilegt gjald fyrir og gæta jafnræðis og gagnsæis.

Í öðru lagi er lagt til ákvæði um umhverfi og náttúru. Þar verði mælt fyrir um að ábyrgð á vernd náttúru og umhverfis hvíli sameiginlega á öllum og skuli verndin grundvallast á varúðar- og langtímasjónarmiðum með sjálfbæra þróun að leiðarljósi. Kveðið er á um rétt allra til heilnæms umhverfis, almannarétt og upplýsinga- og þátttökurétt almennings.

Í þriðja lagi er lagt til að 15% kosningarbærra manna geti knúið fram þjóðaratkvæðagreiðslu um lög frá Alþingi. Undanskilin eru þó fjárlög, fjáraukalög, lög um skattamálefni og lög sem sett eru til að framfylgja þjóðréttarskuldbindingum. Frestur til að bera fram kröfu verði 4 vikur frá birtingu laganna. Þjóðaratkvæðagreiðsluna beri að halda í fyrsta lagi 6 vikum og í síðasta lagi 4 mánuðum frá því að staðfest krafa liggur fyrir. Enn fremur er mælt fyrir um að sama hlutfall kosningarbærra manna geti skotið ályktunum Alþingis um heimild til fullgildingar á þjóðréttarsamningum til þjóðaratkvæðis. Loks er lagt til að löggjafanum sé heimilað með auknum meirihluta að ákveða að fleiri þingsályktanir falli í þennan flokk ályktana sem hægt verði að vísa til þjóðarinnar, þ.e. þær ályktanir sem hafa réttaráhrif eða fela í sér mikilvæga stefnumörkun. Til að hnekkja lögum eða ályktun í þjóðaratkvæðagreiðslu þurfi meirihluti að greiða atkvæði gegn tillögu, sem jafnframt sé að minnsta kosti 25% kosningarbærra manna.
Unnin hafa verið drög að skýringum við ákvæðin þar sem fjallað er um tilefni, nauðsyn og markmið, fyrri tillögur, erlendan rétt og mat á áhrifum.

Forsaga
Stjórnarskrárnefnd gaf út áfangaskýrslu í júní 2014 og gerði þar grein fyrir umræðum í nefndinni um fjögur tiltekin forgangsmál. Tilgangurinn var að efna til opinberrar umræðu og m.a. settar fram spurningar og álitaefni sem vakin var sérstök athygli á. Fjölmargar athuga-semdir bárust við áfangaskýrsluna en þær voru flestar á þann veg að minna á ráðgefandi þjóðaratkvæðagreiðslu haustið 2012.

Í kjölfar áfangaskýrslunnar leitaðist nefndin við að nálgast sameiginlega niðurstöðu sem nánari útfærsla yrði byggð á. Vorið 2015 leitaði nefndin eftir aðstoð sérfræðinga við þá tillögugerð sem nú liggur fyrir, sjá lista yfir viðkomandi sérfræðinga á fylgiskjali. Sérfræðingarnir hafa síðan verið nefndinni innan handar við frekari útfærslu ákvæðanna og gerð skýringa, en undirstrika ber að ábyrgð á endanlegri tillögugerð er alfarið nefndarinnar. Þá hafa nefndarmenn átt samráð við þingflokka.

Af hverju þrjú frumvörp?
Stjórnarskrárnefnd birtir nú þrjú frumvörp, nánar tiltekið varðandi þjóðareign á náttúru-auðlindum, umhverfis- og náttúruvernd og þjóðaratkvæðagreiðslur að kröfu kjósenda. Nefnd-in ræddi hvort sameina ætti þessi ákvæði í eitt frumvarp en ákvað að halda frumvörpunum aðskildum til þess að kjósendur í þjóðaratkvæðagreiðslu, ef til hennar kemur, hafi meira val. Einhugur er hins vegar um það í nefndinni að æskilegt sé að við þinglega meðferð sé fjallað um frumvörpin samhliða.

Hvert verður framhaldið?
Frestur til að skila inn athugasemdum við fyrirliggjandi frumvarpsdrög er til 8. mars 2016. Óskum um þátttöku fulltrúa í stjórnarskrárnefnd í opnum fundum er hægt að beina til ritara nefndarinnar (sif.gudjonsdottir@for.is).

Unnið verður úr athugasemdum og endanlegum tillögum skilað til forsætisráðherra. Því ætti að vera unnt að leggja frumvörpin fram og ljúka meðferð þeirra á vorþingi. Samkvæmt bráða-birgðaákvæði við stjórnarskrána er áskilið að frumvarp sem lagt er fram á þeim grundvelli hljóti stuðning minnst 2/3 hluta atkvæða á Alþingi og meirihluta atkvæða í þjóðaratkvæðagreiðslu, þó minnst atkvæði 40% allra kosningarbærra manna. Þjóðaratkvæðagreiðsluna ber að halda í fyrsta lagi sex mánuðum og í síðasta lagi níu mánuðum eftir samþykkt Alþingis.

Hægt er að kynna sér málið betur á Stjornarskra.is.

mbl.is

Bloggað um fréttina

Innlent »

Alvarlegt umferðarslys á Reykjanesbraut

07:25 Alvarlegt umferðarslys varð á Reykjanesbrautinni um korter fyrir sjö í morgun. Að sögn slökkviliðsins á höfuðborgarsvæðinu er talið að tvær bifreiðar hafi skollið saman. Talið er að þrír séu alvarlega slasaðir eftir áreksturinn. Meira »

Voru að áfengisframleiðslu í iðnaðarhúsnæði

06:03 Lögreglan á höfuðborgarsvæðinu handtók fjóra menn í iðnaðarhúsnæði í Austurborginni um hálfeittleytið í nótt. Eru mennirnir grunaðir um framleiðslu áfengis, auk þess að hafa fíkniefni í fórum sínum. Meira »

Mótmæla skerðingu á þjónustu

05:30 Bæjarráð Vestmannaeyja mótmælir ákvörðun Isavia um að fækka um tvö stöðugildi á flugvellinum í Eyjum. Telur ráðið að með því sé verið að skerða þjónustu og draga úr getu flugvallarins til að sinna hlutverki sínu í neyðarviðbragði. Meira »

Yfir 100 hælisumsóknir á sex vikum

05:30 Yfir 100 einstaklingar sóttu um hæli hér á landi fyrstu sex vikur ársins, en í janúar síðastliðnum voru hælisleitendur 67 af 19 þjóðernum. Meira »

Samruni raskar ekki markaði

05:30 Samkeppniseftirlitið úrskurðaði í gær að kaup Límtrés Vírnets ehf. á öllu hlutafé í fyrirtækinu Bindir og Stál ehf. hindri ekki virka samkeppni á markaði í skilningi samkeppnislaga. Meira »

Hrossakjöt á háu verði í Japan

05:30 Um 600 kíló af íslensku hrossakjöti eru nú flutt til Japan í hverri viku. Markaður þar opnaðist í haust. Vonir eru bundnar við að aukning geti orðið á þessum útflutningi og er í því sambandi talað um 2,5 til 3 tonn vikulega. Meira »

Bitnar misjafnt á höfnum

05:30 Hið langa sjómannaverkfall hefur haft mismunandi áhrif á hafnir landsins. Hafnir á Íslandi treysta í mjög ólíkum mæli á aflagjöld, þ.e. gjöld tekin af lönduðum afla, til rekstrar síns, að því er fram kemur í skýrslu Sjávarklasans, sem birt var fyrir helgi. Meira »

Kom ekki úr sjókvínni í Dýrafirði

05:30 Regnbogasilungur sem slapp í umhverfið síðastliðið sumar kom ekki úr sjókví Arctic Sea Farm við Haukadalsbót í Dýrafirði eins og fyrirtækið sjálft taldi hugsanlegt. Meira »

Koma til að brjóta af sér

05:30 Um það bil helmingur af þeim erlendu föngum í íslenskum fangelsum, sem afplána dóma á ári hverju, afplánar vegna brota sem afbrotamennirnir komu gagngert hingað til lands til að fremja. Meira »

Flugvél brotlenti á verslunarmiðstöð

00:02 Flugvél með fimm manns innanborðs brotlenti á verslunarmiðstöð í Melbourne í Ástralíu. Verslunarmiðstöðin, sem er rétt við Essendon-flugvöllinn, var ekki opin þegar slysið varð. Svartan reyk lagði upp af flugvélinni. Meira »

Þrjú innbrot á Selfossi

Í gær, 21:44 Lögreglan á Suðurlandi telur að sömu aðilar hafi verið á ferðinni í þremur innbrotum í íbúðarhús á Selfossi í gær og í dag.  Meira »

Töfrandi tenging við Ísland

Í gær, 21:30 Bandarísku hjónin Richard og Shasten Hildebrand giftu sig í New York í byrjun febrúar en þau skiptust á brúðkaupsheitum á Reykjanesskaganum. Brúðkaupsmyndatakan fór einnig fram á Íslandi en að henni lokinni ákvað parið að gefa brúðarkjólinn til Rauða krossins á Íslandi. Meira »

Bridge-áhugamaður með 13 rétta

Í gær, 20:37 Íslenskur tippari sem styður við bakið á Bridgesambandi Íslands vann rúmar fjórar milljónir króna á laugardaginn eftir að hafa fengið 13 rétta í enska boltanum. Meira »

Venesúelamaður dýrkar íslenska tónlist

Í gær, 19:25 Fyrir tveimur árum ferðaðist venesúelski læknirinn Germán Añez Gutiérrez til Íslands og kolféll fyrir íslensku tónlistarfólki og hæfileikum þess. Daglega leiðir hann hins vegar hóp vísindamanna í Pennsylvaníu sem þróa mótefni við zika-veirunni. Meira »

Raunsæ lífsgleði Lúthers

Í gær, 18:52 Páskabjórinn Lúther fer í sölu í Vínbúðunum á öskudag, miðvikudaginn 1. mars nk., en nafnið er til komið vegna 500 ára afmælis siðbótar Marteins Lúthers. Meira »

Kólnar í vikunni eftir mildan þorra

Í gær, 20:30 Nýliðinn þorri er sá næsthlýjasti sem upplýsingar eru um í Reykjavík en meðalhitinn í höfuðborginni var 3,57 gráður.  Meira »

Urðu vart varir við fiskleysið

Í gær, 19:05 „Það er sláandi að erlendir neytendur hafi varla tekið eftir því að íslenskur fiskur hafi ekki verið fáanlegur í þó nokkurn tíma,“ segir Þór Sigfússon hjá Sjávarklasanum. Hann segir margt megi læra af nýloknu níu vikna sjómannaverkfalli, einkum á sviði markaðssetningar á íslenskum fiski. Meira »

Múslima vísað frá borði í Keflavík

Í gær, 18:50 Múslimskum kennara frá Wales var vísað úr flugvél á Keflavíkurflugvelli sem átti að fljúga til New York.  Meira »
VÖNDUÐ VEL BÚIN KENNSLUBIFREIÐ
Vönduð, vel búin kennslubifreið Subaru XV 4WD . Akstursmat og endurtökupróf. Gyl...
Húsgagnaviðgerðir
Ég tek að mér viðgerðir á húsgögnum bæði gömlum og nýjum. Starfsemin fer fram í ...
Egat Luxe - Ferðanuddstóll á 37.000 Tilvalið í vinnustaðanudd, Borgar stólinn upp á 1 degi
Egat Luxe - Ferðanuddstóll til sölu Egat.is S: 8626194 (svartur á litinn) Þú er...
 
L fjölnir 6017022119 i
Félagsstarf
? FJÖLNIR 6017022119 I Mynd af auglýs...
Hjúkrunarfræðingur
Heilbrigðisþjónusta
Snæfellsbær Hjúkrunarfræðingur óskast...
Staður og stund
Staður og stund
Aflagrandi 40 Opin vinnustofa kl. 9, gön...
Álit hreinsistöð
Tilkynningar
Mat á umhverfisáhrifum Álit Skipula...