Tillögur stjórnarskrárnefndar í heild

Alþingishúsið
Alþingishúsið Morgunblaðið/Ómar

Stjórnarskrárnefnd birti í dag drög að þremur frumvörpum til stjórnarskipunarlaga á vefnum stjornarskra.is. Eru drögin sett fram í þremur frumvörpum. Fyrsta er um ákvæði um auðlindir náttúru Íslands og að þær tilheyri íslensku þjóðinni. Annað frumvarpið um umhverfi og náttúru þar sem mælt er fyrir um ábyrgð á vernd náttúru og að varúðar- og langtímasjónarmið verði höfð að leiðarljósi. Að lokum er lagt til að 15% kosningarbærra manna geti kallað eftir þjóðaratkvæðagreiðslu um lög frá Alþingi.

Frestur til að gera athugasemdir við frumvarpsdrögin er til þriðjudagsins 8. mars næstkomandi.

Í tilkynningu frá nefndinni er nánar farið yfir hvert og eitt atriði:

Meginefni frumvarpanna
Í fyrsta lagi er lagt til ákvæði um auðlindir náttúru Íslands. Sett er fram almennt ákvæði um að auðlindir náttúru Íslands tilheyri íslensku þjóðinni og jafnframt kveðið á um meginfor-sendur auðlindanýtingar; þá er mælt fyrir um þjóðareign á náttúruauðlindum og landsréttindum sem ekki eru háð einkaeignarrétti. Loks er sett skilyrði fyrir veitingu heimilda til nýtingar auðlinda í eigu ríkisins og í þjóðareign og kveðið á um skyldu ríkisins til þess að taka að jafnaði eðlilegt gjald fyrir og gæta jafnræðis og gagnsæis.

Í öðru lagi er lagt til ákvæði um umhverfi og náttúru. Þar verði mælt fyrir um að ábyrgð á vernd náttúru og umhverfis hvíli sameiginlega á öllum og skuli verndin grundvallast á varúðar- og langtímasjónarmiðum með sjálfbæra þróun að leiðarljósi. Kveðið er á um rétt allra til heilnæms umhverfis, almannarétt og upplýsinga- og þátttökurétt almennings.

Í þriðja lagi er lagt til að 15% kosningarbærra manna geti knúið fram þjóðaratkvæðagreiðslu um lög frá Alþingi. Undanskilin eru þó fjárlög, fjáraukalög, lög um skattamálefni og lög sem sett eru til að framfylgja þjóðréttarskuldbindingum. Frestur til að bera fram kröfu verði 4 vikur frá birtingu laganna. Þjóðaratkvæðagreiðsluna beri að halda í fyrsta lagi 6 vikum og í síðasta lagi 4 mánuðum frá því að staðfest krafa liggur fyrir. Enn fremur er mælt fyrir um að sama hlutfall kosningarbærra manna geti skotið ályktunum Alþingis um heimild til fullgildingar á þjóðréttarsamningum til þjóðaratkvæðis. Loks er lagt til að löggjafanum sé heimilað með auknum meirihluta að ákveða að fleiri þingsályktanir falli í þennan flokk ályktana sem hægt verði að vísa til þjóðarinnar, þ.e. þær ályktanir sem hafa réttaráhrif eða fela í sér mikilvæga stefnumörkun. Til að hnekkja lögum eða ályktun í þjóðaratkvæðagreiðslu þurfi meirihluti að greiða atkvæði gegn tillögu, sem jafnframt sé að minnsta kosti 25% kosningarbærra manna.
Unnin hafa verið drög að skýringum við ákvæðin þar sem fjallað er um tilefni, nauðsyn og markmið, fyrri tillögur, erlendan rétt og mat á áhrifum.

Forsaga
Stjórnarskrárnefnd gaf út áfangaskýrslu í júní 2014 og gerði þar grein fyrir umræðum í nefndinni um fjögur tiltekin forgangsmál. Tilgangurinn var að efna til opinberrar umræðu og m.a. settar fram spurningar og álitaefni sem vakin var sérstök athygli á. Fjölmargar athuga-semdir bárust við áfangaskýrsluna en þær voru flestar á þann veg að minna á ráðgefandi þjóðaratkvæðagreiðslu haustið 2012.

Í kjölfar áfangaskýrslunnar leitaðist nefndin við að nálgast sameiginlega niðurstöðu sem nánari útfærsla yrði byggð á. Vorið 2015 leitaði nefndin eftir aðstoð sérfræðinga við þá tillögugerð sem nú liggur fyrir, sjá lista yfir viðkomandi sérfræðinga á fylgiskjali. Sérfræðingarnir hafa síðan verið nefndinni innan handar við frekari útfærslu ákvæðanna og gerð skýringa, en undirstrika ber að ábyrgð á endanlegri tillögugerð er alfarið nefndarinnar. Þá hafa nefndarmenn átt samráð við þingflokka.

Af hverju þrjú frumvörp?
Stjórnarskrárnefnd birtir nú þrjú frumvörp, nánar tiltekið varðandi þjóðareign á náttúru-auðlindum, umhverfis- og náttúruvernd og þjóðaratkvæðagreiðslur að kröfu kjósenda. Nefnd-in ræddi hvort sameina ætti þessi ákvæði í eitt frumvarp en ákvað að halda frumvörpunum aðskildum til þess að kjósendur í þjóðaratkvæðagreiðslu, ef til hennar kemur, hafi meira val. Einhugur er hins vegar um það í nefndinni að æskilegt sé að við þinglega meðferð sé fjallað um frumvörpin samhliða.

Hvert verður framhaldið?
Frestur til að skila inn athugasemdum við fyrirliggjandi frumvarpsdrög er til 8. mars 2016. Óskum um þátttöku fulltrúa í stjórnarskrárnefnd í opnum fundum er hægt að beina til ritara nefndarinnar (sif.gudjonsdottir@for.is).

Unnið verður úr athugasemdum og endanlegum tillögum skilað til forsætisráðherra. Því ætti að vera unnt að leggja frumvörpin fram og ljúka meðferð þeirra á vorþingi. Samkvæmt bráða-birgðaákvæði við stjórnarskrána er áskilið að frumvarp sem lagt er fram á þeim grundvelli hljóti stuðning minnst 2/3 hluta atkvæða á Alþingi og meirihluta atkvæða í þjóðaratkvæðagreiðslu, þó minnst atkvæði 40% allra kosningarbærra manna. Þjóðaratkvæðagreiðsluna ber að halda í fyrsta lagi sex mánuðum og í síðasta lagi níu mánuðum eftir samþykkt Alþingis.

Hægt er að kynna sér málið betur á Stjornarskra.is.

mbl.is

Bloggað um fréttina

Innlent »

Vill áfram fara um Teigsskóg

17:32 „Vegagerðin mun nú rýna álit Skipulagsstofnunar og taka saman rök og skýringar við ýmsum ábendingum og álitaefnum sem fram koma í álitinu, og reiknar síðan með að sækja um framkvæmdaleyfi fyrir lagningu vegar samkvæmt leið Þ-H til sveitarstjórnar Reykhólahrepps.“ Meira »

Saknaði skyrsins að heiman

17:00 Íslenska skyrið hefur slegið rækilega í gegn í Bandaríkjunum, og er það m.a. Smára Ásmundssyni að þakka, stofnanda Smári Organics sem framleiðir eina lífræna skyrið á Bandaríkjamarkaði. Fyrirtækið, sem er með aðsetur í Kaliforníu, selur skyrið í um 3.000 verslunum um landið allt. Meira »

Vegurinn liggi ekki um Teigsskóg

16:59 Skipulagsstofnun telur að allir þeir fimm kostir sem lagðir hafi verið fram vegna lagningar Vestfjarðavegar á milli Bjarkalundar og Skálaness um Þorskafjörð, Djúpafjörð og Gufufjörð hafi neikvæð áhrif á náttúruminjar sem njóti verndar samkvæmt lögum. Meira »

Logi skaut föstum skotum á Viðreisn

16:51 „Viðreisn var ekki eini flokkurinn sem talaði um peningamál fyrir kosningar. Hann var hins vegar fyrsti flokkurinn til þess að hlaupa frá málflutningi sínum, eða var hann ekki stofnaður vegna ágreinings við Sjálfstæðisflokkinn um peningamál?“ Meira »

Ímynd og orðspor fyrirtækisins í húfi

16:12 „Ég hef verulegar áhyggjur af starfsemi United Silicon í Reykjanesbæ. Nú berast stöðugt fréttir af mengun frá kísilverinu og að laun starfsmanna samræmist ekki þeim væntingum sem bæjarbúar höfðu þegar fyrirtækið var að koma sér fyrir í bæjarfélaginu.“ Meira »

Guðlaugur fundar með Lavrov

15:56 Guðlaugur Þór Þórðarson utanríkisráðherra ávarpar alþjóðlega norðurslóðaráðstefnu í Arkhangelsk í Rússlandi á morgun og mun, í tengslum við ráðstefnuna, eiga fund með Sergei Lavrov, utanríkisráðherra Rússlands, ásamt utanríkisráðherrum Noregs og Danmerkur. Meira »

Viltu vinna eina og hálfa milljón?

15:19 Lumar þú á snjallri hugmynd um hvernig hægt er að nýta lághitavatn á Norðurlandi eystra? Þá gætirðu eignast eina og hálfa milljón króna. Blásið hefur verið til hugmyndasamkeppni, með áherslu á nýtingu heita vatnsins í Vaðlaheiðargöngunum. Meira »

Fjarlægðu númer af 180 ökutækjum

15:43 Um helgina fjarlægði lögreglan skráningarnúmer af 180 ökutækjum víðs vegar á höfuðborgarsvæðinu, en þau voru ýmist ótryggð eða óskoðuð og jafnvel hvort tveggja. Meira »

Er ekki um að gera að sjá veisluna?

15:05 Steingrímur J. Sigfússon, þingmaður VG, spurði fjármálaráðherra um gengisþróun og afkomu útflutningsgreina á Alþingi í dag. Eins og kom fram í gær hefur HB Grandi boðað endalok botnfiskvinnslu fyrirtækisins á Akranesi og 93 starfsmönnum verður sagt upp. Meira »

Þjóðleikhúsið vill leikfangafígúrur

14:54 Í tilefni af sýningu Þjóðleikhússins á Álfahöllinni eftir Þorleif Örn Arnarsson, óskar Þjóðleikhúsið eftir því að fá leikfangafígurur í ýmsum stærðum og gerðum gefins. Meira »

Uppsagnir ekki í farvatninu í Eyjum

14:44 Engar hópuppsagnir eru í farvatninu hjá Vinnslustöðinni í Vestmannaeyjum. Þetta segir Sigurgeir Brynjar Kristgeirsson, framkvæmdastjóri Vinnslustöðvarinnar, í samtali við mbl.is í kjölfar frétta af mögulegri lokun botnfiskvinnslu HB Granda á Akranesi. Meira »

Ekkert heitt vatn í Efra Breiðholti

14:42 Á morgun, miðvikudaginn 29. mars, kl. 08:30-19:00 verður lokað fyrir heita vatnið í Efra Breiðholti (Fell, Berg og Hólar).   Meira »

Reiðarslag og „kerfismartröð“

14:33 Þróun mála á Akranesi, þar sem HB Grandi hefur boðað endalok bolfiskvinnslu fyrirtækisins og uppsögn 93 starfsmanna, var meðal þess sem bar á góma á Alþingi í dag. Þingmönnum þóttu tíðindin augljóslega alvarleg en skiptar skoðanir voru á því hvert rekja mætti vandann. Meira »

Strákarnir eru spólgraðir í þig

14:02 „Það er eiginlega algengara frekar en ekki að einhver sé að atast í þér og kommenta á það hvernig þú lítur út á þeim skemmtunum þar sem áfengi er haft um hönd,“ segir tónlistarkonan Elísabet Ormslev. Hún segir verstu upplifun sína af slíku áreiti hafa átt sér stað í litlum bæ úti á landi. Meira »

Guðni Th. á leið til fundar við Pútín

13:16 Guðni Th. Jó­hann­es­son, for­seti Íslands, er nú á leið til Arkhangelsk í Rússlandi þar sem hann tekur þátt í pall­borðsum­ræðum á ráðstefn­unni The Arctic: Ter­ritory of Dia­logue ásamt Sauli Ni­inisto, for­seta Finn­lands, og Vla­dimír Pútín, for­seta Rúss­lands. Meira »

WOW Cyclothon safnar áheitum fyrir Landsbjörg

14:16 WOW Cyclothon hjólreiðakeppnin verður haldin í sjötta sinn dagana 20.-23. júní. Í ár munu öll áheit sem keppendur safna renna til Slysavarnafélagsins Landsbjargar Meira »

Sýndi veikleika sína í Brúneggjamálinu

13:16 Veikleikar Matvælastofnunnar sýndu sig í Brúneggjamálinu og þarf að draga af því lærdóm. Stofnunin veigraði sér við því að ganga fram að fullum þunga og að hluta til einkenndust viðbrögð á of mikilli varfærni í ákvarðanatöku. Þetta er meðal þess sem kemur fram í skýrslu um stjórnun og starf Matvælastofnunar Meira »

Óþolandi ástand fyrir íbúana

13:15 Gert er ráð fyrir mjög hertum takmörkunum á rútuumferð í miðborginni í tillögum stýrihóps borgarinnar sem birtar voru fyrr í mánuðinum. Takmarkanirnar ná til stórra og lítilla rúta og breyttra jeppa. Meira »
4.5 herbergja Íbúð óskast fyrir 5 einstaklinga
Við leitum að íbúð fyrir 5 einstaklinga frá Hollandi sem eru að koma í verknám á...
Sumarhús í Hvalfirði 55 km frá Reykjavík
Til leigu vel útbúin 2-4 manna sumarhús með heitum potti og gasgrilli. Frábært ú...
Hyundai Getz árgerð 2009
Til sölu Hyundai Getz, nýskráður 17/12-2009, ekinn 135000 þúsund km,beinskiptur ...
ÍSLENSKA f. útl - ICELANDIC - ENSKA f. fullorðna - ENGLISH
Byrja/Start:: 6/3, 3/4, 1/5, 29/5, 26/6, 21/8, 11/9, 9/10: 4 vikur/weeks x 5 dag...
 
Starfsmaður óskast
Önnur störf
Starfsmaður óskast Vegna mikilla v...
Félagsstarf
Staður og stund
Aflagrandi 40 Opin vinnustofa kl. 9. Gön...
Laus störf
Önnur störf
LAUS STÖRF FYRIR RÉTTA EINSTAKLINGA ...
L edda 6017032819 i
Félagsstarf
? EDDA 6017032819 I Mynd af auglýsin...