Tillögur stjórnarskrárnefndar í heild

Alþingishúsið
Alþingishúsið Morgunblaðið/Ómar

Stjórnarskrárnefnd birti í dag drög að þremur frumvörpum til stjórnarskipunarlaga á vefnum stjornarskra.is. Eru drögin sett fram í þremur frumvörpum. Fyrsta er um ákvæði um auðlindir náttúru Íslands og að þær tilheyri íslensku þjóðinni. Annað frumvarpið um umhverfi og náttúru þar sem mælt er fyrir um ábyrgð á vernd náttúru og að varúðar- og langtímasjónarmið verði höfð að leiðarljósi. Að lokum er lagt til að 15% kosningarbærra manna geti kallað eftir þjóðaratkvæðagreiðslu um lög frá Alþingi.

Frestur til að gera athugasemdir við frumvarpsdrögin er til þriðjudagsins 8. mars næstkomandi.

Í tilkynningu frá nefndinni er nánar farið yfir hvert og eitt atriði:

Meginefni frumvarpanna
Í fyrsta lagi er lagt til ákvæði um auðlindir náttúru Íslands. Sett er fram almennt ákvæði um að auðlindir náttúru Íslands tilheyri íslensku þjóðinni og jafnframt kveðið á um meginfor-sendur auðlindanýtingar; þá er mælt fyrir um þjóðareign á náttúruauðlindum og landsréttindum sem ekki eru háð einkaeignarrétti. Loks er sett skilyrði fyrir veitingu heimilda til nýtingar auðlinda í eigu ríkisins og í þjóðareign og kveðið á um skyldu ríkisins til þess að taka að jafnaði eðlilegt gjald fyrir og gæta jafnræðis og gagnsæis.

Í öðru lagi er lagt til ákvæði um umhverfi og náttúru. Þar verði mælt fyrir um að ábyrgð á vernd náttúru og umhverfis hvíli sameiginlega á öllum og skuli verndin grundvallast á varúðar- og langtímasjónarmiðum með sjálfbæra þróun að leiðarljósi. Kveðið er á um rétt allra til heilnæms umhverfis, almannarétt og upplýsinga- og þátttökurétt almennings.

Í þriðja lagi er lagt til að 15% kosningarbærra manna geti knúið fram þjóðaratkvæðagreiðslu um lög frá Alþingi. Undanskilin eru þó fjárlög, fjáraukalög, lög um skattamálefni og lög sem sett eru til að framfylgja þjóðréttarskuldbindingum. Frestur til að bera fram kröfu verði 4 vikur frá birtingu laganna. Þjóðaratkvæðagreiðsluna beri að halda í fyrsta lagi 6 vikum og í síðasta lagi 4 mánuðum frá því að staðfest krafa liggur fyrir. Enn fremur er mælt fyrir um að sama hlutfall kosningarbærra manna geti skotið ályktunum Alþingis um heimild til fullgildingar á þjóðréttarsamningum til þjóðaratkvæðis. Loks er lagt til að löggjafanum sé heimilað með auknum meirihluta að ákveða að fleiri þingsályktanir falli í þennan flokk ályktana sem hægt verði að vísa til þjóðarinnar, þ.e. þær ályktanir sem hafa réttaráhrif eða fela í sér mikilvæga stefnumörkun. Til að hnekkja lögum eða ályktun í þjóðaratkvæðagreiðslu þurfi meirihluti að greiða atkvæði gegn tillögu, sem jafnframt sé að minnsta kosti 25% kosningarbærra manna.
Unnin hafa verið drög að skýringum við ákvæðin þar sem fjallað er um tilefni, nauðsyn og markmið, fyrri tillögur, erlendan rétt og mat á áhrifum.

Forsaga
Stjórnarskrárnefnd gaf út áfangaskýrslu í júní 2014 og gerði þar grein fyrir umræðum í nefndinni um fjögur tiltekin forgangsmál. Tilgangurinn var að efna til opinberrar umræðu og m.a. settar fram spurningar og álitaefni sem vakin var sérstök athygli á. Fjölmargar athuga-semdir bárust við áfangaskýrsluna en þær voru flestar á þann veg að minna á ráðgefandi þjóðaratkvæðagreiðslu haustið 2012.

Í kjölfar áfangaskýrslunnar leitaðist nefndin við að nálgast sameiginlega niðurstöðu sem nánari útfærsla yrði byggð á. Vorið 2015 leitaði nefndin eftir aðstoð sérfræðinga við þá tillögugerð sem nú liggur fyrir, sjá lista yfir viðkomandi sérfræðinga á fylgiskjali. Sérfræðingarnir hafa síðan verið nefndinni innan handar við frekari útfærslu ákvæðanna og gerð skýringa, en undirstrika ber að ábyrgð á endanlegri tillögugerð er alfarið nefndarinnar. Þá hafa nefndarmenn átt samráð við þingflokka.

Af hverju þrjú frumvörp?
Stjórnarskrárnefnd birtir nú þrjú frumvörp, nánar tiltekið varðandi þjóðareign á náttúru-auðlindum, umhverfis- og náttúruvernd og þjóðaratkvæðagreiðslur að kröfu kjósenda. Nefnd-in ræddi hvort sameina ætti þessi ákvæði í eitt frumvarp en ákvað að halda frumvörpunum aðskildum til þess að kjósendur í þjóðaratkvæðagreiðslu, ef til hennar kemur, hafi meira val. Einhugur er hins vegar um það í nefndinni að æskilegt sé að við þinglega meðferð sé fjallað um frumvörpin samhliða.

Hvert verður framhaldið?
Frestur til að skila inn athugasemdum við fyrirliggjandi frumvarpsdrög er til 8. mars 2016. Óskum um þátttöku fulltrúa í stjórnarskrárnefnd í opnum fundum er hægt að beina til ritara nefndarinnar (sif.gudjonsdottir@for.is).

Unnið verður úr athugasemdum og endanlegum tillögum skilað til forsætisráðherra. Því ætti að vera unnt að leggja frumvörpin fram og ljúka meðferð þeirra á vorþingi. Samkvæmt bráða-birgðaákvæði við stjórnarskrána er áskilið að frumvarp sem lagt er fram á þeim grundvelli hljóti stuðning minnst 2/3 hluta atkvæða á Alþingi og meirihluta atkvæða í þjóðaratkvæðagreiðslu, þó minnst atkvæði 40% allra kosningarbærra manna. Þjóðaratkvæðagreiðsluna ber að halda í fyrsta lagi sex mánuðum og í síðasta lagi níu mánuðum eftir samþykkt Alþingis.

Hægt er að kynna sér málið betur á Stjornarskra.is.

mbl.is

Bloggað um fréttina

Innlent »

Alls staðar tekið fagnandi

16:25 Mjög gott orð fer af íslensku stuðningsmönnunum í Frakklandi og er þeim tekið fagnandi hvert sem þeir fara.  Meira »

Kaupþingsmál í Hæstarétti í haust

16:18 Markaðsmisnotkunarmál Kaupþings verður dómtekið í Hæstarétti 9. september næstkomandi, en dómur í héraðsdómi var kveðinn upp í málinu fyrir einu ári og einum degi. Voru þá sjö fyrrverandi starfsmenn bankans fundnir sekir um markaðsmisnotkun og umboðssvik. Meira »

Förum vonandi með sigur af hólmi

16:17 Arnór Guðjohnsen, fyrrverandi landsliðsmðaur í knattspyrnu, er mættur til frönsku borgarinnar Nice til að styðja íslenska landsliðið í knattspyrnu. „Þetta verður örugglega skemmtilegur leikur og spennandi. Ég veit að strákarnir eiga eftir að standa sig.“ Meira »

Stemningin að ná hámarki í Nice

16:09 Frábær stemning er á meðal íslenskra stuðningsmanna í frönsku borginni Nice, nú þegar styttist í leikinn gegn Englandi í sextán liða úrslitum EM í knattspyrnu. Fjölmargir stuðningsmenn landsliðsins, bæði fólk sem er velviljað Íslendingum og Íslendingar sjálfir, eru saman komnir í miðbæ borgarinnar og skemmta sér vel, eins og sjá má í meðfylgjandi myndskeiði. Meira »

Guðni stefnir á sigur í Nice

15:30 Guðni Th. Jóhannesson, nýkjörinn forseti Íslands, er bjartsýnn fyrir leik Íslands gegn Englandi á EM. Hann kom til frönsku borgarinnar Nice í dag þar sem leikurinn fer fram. „Við getum leyft okkur að vera bjartsýn og raunsæ og stefna að sigri.“ Meira »

Götum lokað í miðborginni

15:21 Götur í miðborg Reykjavíkur verða lokaðar frá kl. 16.00 til 23.00 vegna sýningar á leik Íslands og Englands á risaskjá við Arnarhól. Meira »

Rúmlega 30 seinkanir á 36 tímum

14:53 Á rúmlega einum og hálfum sólarhring hefur 23 ferðum hjá Icelandair og átta hjá WOW air seinkað um klukkustund eða meira. Mesta seinkunin var um átta tímar. Einnig hafa orðið seinkanir á flugi annarra flugfélaga. Meira »

Vinna aðgerðaáætlun fyrir Vestfirði

15:05 Skipuð hefur verið nefnd sem á að vinna aðgerðaáætlun á sviði samfélags- og atvinnuþróunar fyrir Vestfirði. Vinnan er undir forystu forsætisráðuneytisins en mun fara fram í nánu samstarfi við þau ráðuneyti sem við eiga og í samráði við stýrihóp ráðuneytanna um byggðamál, að því er fram kemur í fréttatilkynningu frá forsætisráðuneytinu. Meira »

Leikurinn ekki sýndur á ruv.is

14:50 Landsleikur Englands og Íslands verður í beinni útsendingu á RÚV og sjónvarpi Símans og útvarpað á Rás 2. Þrír fyrstu leikirnir voru sýndir á RÚV og á RÚV.is en að beiðni UEFA verður leikjunum hér eftir ekki streymt á netinu. Meira »

„Ekkert annað kom til greina“

14:34 Ólafur Ragnar Grímsson, fráfarandi forseti Íslands, segir að ekkert annað hafi komið til greina en að snúa aftur út til Frakklands eftir að íslenska karlalandsliðið komst í sextán liða úrslit á EM í Frakklandi. mbl.is ræddi við hann úti í Nice í dag. Meira »

Gæti rignt á Arnarhól í kvöld

14:21 Það gæti gert smá skúr undir lok leiks, en annars verður skýjað. Kvöldsólin ætti því ekki að angra áhorfendur á Arnarhóli í kvöld. Meira »

Lögregla: Engin hætta í Nice

14:20 Engin hætta var á ferð í Lingost­ière-versl­un­ar­miðstöðinni í Nice í Frakklandi sem rýmd var eftir hádegi í dag. Þetta segir Tjörvi Einarsson, lögreglufulltrúi hjá Ríkislögreglustjóra, sem er staddur þar í landi vegna þátttöku íslenska karlalandsliðsins í knattspyrnu á EM. Meira »

„Yrði áfall aldarinnar“

14:07 Enskir stuðningsmenn eru flestir kokhraustir fyrir leik Íslands og Englands i kvöld. mbl.is tók púlsinn á stemningunni meðal þeirra í Nice. Meira »

Englendingurinn styður Ísland

12:46 Norrænir fjölmiðlar eru byrjaðir að hita upp fyrir leik Íslands og Englands á EM í kvöld. Sænska ríkisútvarpið segir tölfræðina benda til íslensks sigurs en norska blaðið Verdens Gang tekur púlsinn á stemningunni í Reykjavík á forsíðu sinni, þar á meðal Englendingi sem styður Ísland í kvöld. Meira »

Týndi ökuskírteininu á Ítalíu

12:35 Nú þegar Íslendingar flykkjast til Nice fyrir leikinn í kvöld ganga ferðalög þeirra eflaust misvel fyrir sig. Ungur Íslendingur, Orri Gunnlaugsson, lenti í nokkrum ógöngum í morgun og um tíma var útlit fyrir að hann kæmist ekki til Frakklands í tæka tíð. Meira »

Nýr aðstoðarframkvæmdastjóri NATO

14:01 Rose Gottemoeller var í dag skipuð aðstoðarframkvæmdastjóri Atlantshafsbandalagsins (NATO) í stað Alexander Vershbow. Bæði eru þau bandarískir diplómatar. Hún er fyrsta konan til að gegna embættinu. Jens Stoltenberg, framkvæmdastjóri NATO, sagði skipunina vera tímamót fyrir bandalagið. Meira »

Lá fyrir utan heimili sitt

12:36 Karlmaður á miðjum aldri sem fannst meðvitundarlaus fyrir utan heimili sitt í Brekkuhverfinu í Kópavogi um tíuleytið á laugardagskvöld hefur verið útskrifaður af Landspítalanum. Meira »

Íslendingar beðnir að hrópa „hú“

11:57 Borgaryfirvöld í Nice hafa gefið út þá tilskipun til kjörbúða og stórmarkaða í Nice í Frakklandi að selja ekki áfengi í dag. Meira »
Hyundai 200 kw rafstöðvar trailer eða í kassa-tilboð
Getum útvegað á góðu verði Rafstöðvar á vagni með Hyundai D6AC-G1 6 cyl vél og...
Nissan Patrol 1991/92 38" Breyttur
Til sölu Nissan Patrol 1991/92 38 " dekkjum óska eftir tilboðum í bílinn :) loft...
* Öll stærstu á einum stað
Þú getur spilað með í yfir 50 stærstu Lottóum heimsins. Í yfir 12 ár hafa lottó...
Til sölu
TIL sölu. Bátakerra með plastbát 370 x 80 cm (nýuppgerður) ásamt 6 ha Mariner u...
 
Vev-2016-06
Tilboð - útboð
Útboð Veitur ohf. óska eftir tilboðum...
Félagsstarf
Staður og stund
Árskógar 4 Opið í smíðar og útskurð kl. ...
Rafvirki höfn í hornafirði
Iðnaðarmenn
Rafvirki á Höfn í Hornafirði RARIK oh...
Rekstrarland - bátar
Fyrirtæki
BÁTAR FYRIR ÖRUGGIÐ Zodiac-bátar eru ...