Tillögur stjórnarskrárnefndar í heild

Alþingishúsið
Alþingishúsið Morgunblaðið/Ómar

Stjórnarskrárnefnd birti í dag drög að þremur frumvörpum til stjórnarskipunarlaga á vefnum stjornarskra.is. Eru drögin sett fram í þremur frumvörpum. Fyrsta er um ákvæði um auðlindir náttúru Íslands og að þær tilheyri íslensku þjóðinni. Annað frumvarpið um umhverfi og náttúru þar sem mælt er fyrir um ábyrgð á vernd náttúru og að varúðar- og langtímasjónarmið verði höfð að leiðarljósi. Að lokum er lagt til að 15% kosningarbærra manna geti kallað eftir þjóðaratkvæðagreiðslu um lög frá Alþingi.

Frestur til að gera athugasemdir við frumvarpsdrögin er til þriðjudagsins 8. mars næstkomandi.

Í tilkynningu frá nefndinni er nánar farið yfir hvert og eitt atriði:

Meginefni frumvarpanna
Í fyrsta lagi er lagt til ákvæði um auðlindir náttúru Íslands. Sett er fram almennt ákvæði um að auðlindir náttúru Íslands tilheyri íslensku þjóðinni og jafnframt kveðið á um meginfor-sendur auðlindanýtingar; þá er mælt fyrir um þjóðareign á náttúruauðlindum og landsréttindum sem ekki eru háð einkaeignarrétti. Loks er sett skilyrði fyrir veitingu heimilda til nýtingar auðlinda í eigu ríkisins og í þjóðareign og kveðið á um skyldu ríkisins til þess að taka að jafnaði eðlilegt gjald fyrir og gæta jafnræðis og gagnsæis.

Í öðru lagi er lagt til ákvæði um umhverfi og náttúru. Þar verði mælt fyrir um að ábyrgð á vernd náttúru og umhverfis hvíli sameiginlega á öllum og skuli verndin grundvallast á varúðar- og langtímasjónarmiðum með sjálfbæra þróun að leiðarljósi. Kveðið er á um rétt allra til heilnæms umhverfis, almannarétt og upplýsinga- og þátttökurétt almennings.

Í þriðja lagi er lagt til að 15% kosningarbærra manna geti knúið fram þjóðaratkvæðagreiðslu um lög frá Alþingi. Undanskilin eru þó fjárlög, fjáraukalög, lög um skattamálefni og lög sem sett eru til að framfylgja þjóðréttarskuldbindingum. Frestur til að bera fram kröfu verði 4 vikur frá birtingu laganna. Þjóðaratkvæðagreiðsluna beri að halda í fyrsta lagi 6 vikum og í síðasta lagi 4 mánuðum frá því að staðfest krafa liggur fyrir. Enn fremur er mælt fyrir um að sama hlutfall kosningarbærra manna geti skotið ályktunum Alþingis um heimild til fullgildingar á þjóðréttarsamningum til þjóðaratkvæðis. Loks er lagt til að löggjafanum sé heimilað með auknum meirihluta að ákveða að fleiri þingsályktanir falli í þennan flokk ályktana sem hægt verði að vísa til þjóðarinnar, þ.e. þær ályktanir sem hafa réttaráhrif eða fela í sér mikilvæga stefnumörkun. Til að hnekkja lögum eða ályktun í þjóðaratkvæðagreiðslu þurfi meirihluti að greiða atkvæði gegn tillögu, sem jafnframt sé að minnsta kosti 25% kosningarbærra manna.
Unnin hafa verið drög að skýringum við ákvæðin þar sem fjallað er um tilefni, nauðsyn og markmið, fyrri tillögur, erlendan rétt og mat á áhrifum.

Forsaga
Stjórnarskrárnefnd gaf út áfangaskýrslu í júní 2014 og gerði þar grein fyrir umræðum í nefndinni um fjögur tiltekin forgangsmál. Tilgangurinn var að efna til opinberrar umræðu og m.a. settar fram spurningar og álitaefni sem vakin var sérstök athygli á. Fjölmargar athuga-semdir bárust við áfangaskýrsluna en þær voru flestar á þann veg að minna á ráðgefandi þjóðaratkvæðagreiðslu haustið 2012.

Í kjölfar áfangaskýrslunnar leitaðist nefndin við að nálgast sameiginlega niðurstöðu sem nánari útfærsla yrði byggð á. Vorið 2015 leitaði nefndin eftir aðstoð sérfræðinga við þá tillögugerð sem nú liggur fyrir, sjá lista yfir viðkomandi sérfræðinga á fylgiskjali. Sérfræðingarnir hafa síðan verið nefndinni innan handar við frekari útfærslu ákvæðanna og gerð skýringa, en undirstrika ber að ábyrgð á endanlegri tillögugerð er alfarið nefndarinnar. Þá hafa nefndarmenn átt samráð við þingflokka.

Af hverju þrjú frumvörp?
Stjórnarskrárnefnd birtir nú þrjú frumvörp, nánar tiltekið varðandi þjóðareign á náttúru-auðlindum, umhverfis- og náttúruvernd og þjóðaratkvæðagreiðslur að kröfu kjósenda. Nefnd-in ræddi hvort sameina ætti þessi ákvæði í eitt frumvarp en ákvað að halda frumvörpunum aðskildum til þess að kjósendur í þjóðaratkvæðagreiðslu, ef til hennar kemur, hafi meira val. Einhugur er hins vegar um það í nefndinni að æskilegt sé að við þinglega meðferð sé fjallað um frumvörpin samhliða.

Hvert verður framhaldið?
Frestur til að skila inn athugasemdum við fyrirliggjandi frumvarpsdrög er til 8. mars 2016. Óskum um þátttöku fulltrúa í stjórnarskrárnefnd í opnum fundum er hægt að beina til ritara nefndarinnar (sif.gudjonsdottir@for.is).

Unnið verður úr athugasemdum og endanlegum tillögum skilað til forsætisráðherra. Því ætti að vera unnt að leggja frumvörpin fram og ljúka meðferð þeirra á vorþingi. Samkvæmt bráða-birgðaákvæði við stjórnarskrána er áskilið að frumvarp sem lagt er fram á þeim grundvelli hljóti stuðning minnst 2/3 hluta atkvæða á Alþingi og meirihluta atkvæða í þjóðaratkvæðagreiðslu, þó minnst atkvæði 40% allra kosningarbærra manna. Þjóðaratkvæðagreiðsluna ber að halda í fyrsta lagi sex mánuðum og í síðasta lagi níu mánuðum eftir samþykkt Alþingis.

Hægt er að kynna sér málið betur á Stjornarskra.is.

mbl.is

Bloggað um fréttina

Innlent »

„Leyfi til að drepa“

18:47 Frá því árás var gerð á sjúkrahús Lækna án landamæra í Kunduz í Afganistan fyrir ári síðan hafa verið gerðar árásir á 66 sjúkrahús sem samtökin taka þátt í að starfrækja, þar af sex í Jemen. Meira »

Fegurðin í ruslinu í Barcelona

18:30 Reykjavík, Barcelona, Akureyri. Magnús Helgason myndlistarmaður og fjölskylda hans hafa verið á faraldsfæti undanfarið. Viðarplötur, gler, flísar og gömul húsgögn ganga í endurnýjun lífdaga í verkum hans. Í þeim efnum hljóp á snærið hjá honum í Barcelona, þar sem ruslagámarnir reyndust gjöfulli en bæði í Reykjavík og á Akureyri. Meira »

Tillagan var ekki afgreidd

17:46 Anna Kolbrún Árnadóttir, formaður Landssambands framsóknarkvenna segir að tillagan hafi verið lögð fram og hún rædd á fundi framkvæmdastjórnar flokksins í gær en tillagan laut að því að færa ætti yfirlitsræðu formanns flokksins aftast í dagskrá þingsins. Tillagan var hins vegar ekki afgreidd. Meira »

Spá 40 metrum á sekúndu

17:37 Búast má við hviðum allt að 40 m/s undir Eyjafjöllum annað kvöld, að því er fram kemur í athugasemd vakthafandi veðurfræðings Veðurstofu Íslands. Meira »

Tveir skjálftar frá hádegi

17:31 Mun minni jarðskjálftavirkni er við Kötlu í dag og hafa á þriðja tug skjálfta mælst þar frá miðnætti. Aðeins tveir skjálftar hafa mælst frá hádegi, samkvæmt upplýsingum frá Veðurstofu Íslands. Meira »

Þetta er mjög flókin staða

17:28 „Þetta er alveg ótrúleg saga,“ sagði Willum Þór Þórsson, þjálfari KR, í samtali við mbl.is eftir að KR tryggði sér þriðja sæti Pepsi-deildar karla og þar með þátttökurétt í Evrópukeppni eftir 3:0-sigur á Fylki í lokaumferð deildarinnar í dag. Meira »

„Menn hafa haldið fram ósannindum“

16:47 Sigmundur Davíð Gunnlaugsson, formaður Framsóknarflokksins, segir þá atburðarás sem Ásmundur Einar Daðason lýsti um það sem fram fór á fundi framkvæmdarstjórnar flokksins í gær, ekki vera sanna. Meira »

Kosningaáherslur Vinstri grænna kynntar

17:25 Vinstri hreyfingin – grænt framboð hefur sent frá sér skjal um helstu kosningaáherslur flokksins fyrir komandi kosningar. Flokkurinn vill byggja upp velferðarsamfélag fyrir alla með því að jafna kjör, draga úr aðstöðumun og bæta möguleika allra til þátttöku í samfélaginu. Meira »

9,9 milljarðar í pottinum

16:10 Enginn var með allar aðaltölur auk beggja stjörnutalnanna réttar í EuroJackpot úrdrættinum í gær og flytjast því rúmlega 9,9 milljarðar yfir á 1. vinning í næstu viku. Meira »

Sólheimajökulsvegur enn lokaður

15:23 Sólheimajökulsvegur er enn lokaður. Lögreglan á Suðurlandi lokaði fyrir umferð á vegi 221 við Sólheimajökul í gærkvöldi en ákvörðunin var tekin í ljósi skjálftahrinu í Mýrdalsjökli. Samkvæmt upplýsingum á vef Veðurstofunnar hefur dregið úr skjálftavirkni frá hádegi í gær. Meira »

400 tóku þátt í æfingunni

15:17 Um 400 manns tóku þátt í umfangsmikilli flugslysaæfingu sem haldin var á Reykjavíkurflugvelli í dag.  Meira »

Ásmundur hjólar í Sigmund Davíð

15:17 „Þegar rætt var um það að ræða dagskrá þessa flokksþings, þá stóð formaðurinn upp, sagði „þessum fundi er slitið,“ og gekk út. Eygló Harðardóttir ritari gekk á eftir honum og sagði „við hljótum að geta komið okkur saman um hvernig dagskráin á að vera,“ segir Ásmundur Einar Daðason. Meira »

Sundhöllinni umbreytt í skóg

15:00 Sundbíó Reykjavík International Film Festival er orðinn fastur liður hjá mörgum íslenskum fjölskyldum. Í ár er Sundhöllinni umbreytt í snjóþungan skóg þar sem Greppikló býr ásamt Greppibarninu sínu. Ljósmyndari mbl.is leit við í Sundhöllinni og fangaði stemmninguna. Meira »

Verða að standa saman

14:20 „Við eigum að sitja í næstu ríkisstjórn og þangað ætlum við að fara,“ segir Lilja Dögg Alfreðsdóttir utanríkisráðherra. „Á morgun munum við kjósa nýja forystu og það sem mér finnst skipta mestu máli í því er að við stöndum öll saman að því loknu, það verður að vera.“ Meira »

Opið hús hjá RÚV í dag

14:16 RÚV í Reykjavík og á Akureyri stendur fyrir opnu húsi í tilefni af 50 ára afmæli sjónvarps á Íslandi. Öllum landsmönnum er boðið í heimsókn í Útvarpshúsið, Efstaleiti 1, í dag frá klukkan 13:00 til 16:30. Starfsmenn hússins munu taka á móti fólki og leiða það um húsið til að kynna starfsemina. Meira »

Framsókn falli undir menningarminjar

14:55 „Ef ég má vera galgopaleg þá vil ég segja það að ég tel Framsóknarflokkinn falla undir menningarminjar þar sem hann er orðinn 100 ára,“ segir Sigrún Magnúsdóttir, umhverfis- og auðlindaráðherra. Meira »

„Nú er botninum náð“

14:17 „Það er sárt að horfa á þróunina í sjávarútvegi og fiskvinnslu til skamms og lengri tíma litið.“ Þetta segir Gunnsteinn Ómarsson, bæjarstjóri í Ölfusi, en á fjórða tug starfsmanna fiskvinnslu Frostfisks í Þorlákshöfn hefur verið sagt upp. Meira »

Klippt á útsendinguna eftir Sigmund

14:05 Klippt var á útsendingu frá flokksþingi Framsóknarflokksins eftir ræðu Sigmundar Davíðs Gunnlaugssonar, formanns flokksins. Eftir Sigmundi hélt Sigurður Ingi Jóhannsson, forsætisráðherra og frambjóðandi til formanns á þinginu, yfirlitsræðu sína sem ekki var sýnd. Meira »
VW CC Dísel 2013. Ath ýmis skipti !
Glæsilegur umboðsbíll, afar snyrtilegur og vel með farinn ! Ný Michelin 18" sum...
Nýr og Flottur 60.000 kr afsláttur Infrared Sauna fyrir 3- 4 dökkt gler Verð 299.000
3 manna Infrarauður Saunaklefi með :60.000 kr afsláttur =299.000 EMF - mG minna...
SAMUK lyftarar (uk) rafmagns og diesel
Kynnum á frábæru verði SAMUK lyftara bæði rafmagns og Diesel , gas . Stærðir 1,...
TOYOTA COROLLA WAGON TERRA VVT-I 2006
Til sölu rúmgóður fjölskyldubíll. Nýskoðaður og nýtt í bremsum. Umgangur af v...
 
Eldri borgarar
Staður og stund
Aflagrandi 40 Opin vinnustofa kl. 9, mor...
M helgafell 6016092819 vi
Félagsstarf
? HELGAFELL 6016092819 VI Mynd af aug...
Samkoma
Félagsstarf
Samkoma kl. 20 í Kristniboðs- salnum. G...
Félagsslíf
Staður og stund
Aflagrandi 40 Opin vinnustofa kl. 9, úts...