Tillögur stjórnarskrárnefndar í heild

Alþingishúsið
Alþingishúsið Morgunblaðið/Ómar

Stjórnarskrárnefnd birti í dag drög að þremur frumvörpum til stjórnarskipunarlaga á vefnum stjornarskra.is. Eru drögin sett fram í þremur frumvörpum. Fyrsta er um ákvæði um auðlindir náttúru Íslands og að þær tilheyri íslensku þjóðinni. Annað frumvarpið um umhverfi og náttúru þar sem mælt er fyrir um ábyrgð á vernd náttúru og að varúðar- og langtímasjónarmið verði höfð að leiðarljósi. Að lokum er lagt til að 15% kosningarbærra manna geti kallað eftir þjóðaratkvæðagreiðslu um lög frá Alþingi.

Frestur til að gera athugasemdir við frumvarpsdrögin er til þriðjudagsins 8. mars næstkomandi.

Í tilkynningu frá nefndinni er nánar farið yfir hvert og eitt atriði:

Meginefni frumvarpanna
Í fyrsta lagi er lagt til ákvæði um auðlindir náttúru Íslands. Sett er fram almennt ákvæði um að auðlindir náttúru Íslands tilheyri íslensku þjóðinni og jafnframt kveðið á um meginfor-sendur auðlindanýtingar; þá er mælt fyrir um þjóðareign á náttúruauðlindum og landsréttindum sem ekki eru háð einkaeignarrétti. Loks er sett skilyrði fyrir veitingu heimilda til nýtingar auðlinda í eigu ríkisins og í þjóðareign og kveðið á um skyldu ríkisins til þess að taka að jafnaði eðlilegt gjald fyrir og gæta jafnræðis og gagnsæis.

Í öðru lagi er lagt til ákvæði um umhverfi og náttúru. Þar verði mælt fyrir um að ábyrgð á vernd náttúru og umhverfis hvíli sameiginlega á öllum og skuli verndin grundvallast á varúðar- og langtímasjónarmiðum með sjálfbæra þróun að leiðarljósi. Kveðið er á um rétt allra til heilnæms umhverfis, almannarétt og upplýsinga- og þátttökurétt almennings.

Í þriðja lagi er lagt til að 15% kosningarbærra manna geti knúið fram þjóðaratkvæðagreiðslu um lög frá Alþingi. Undanskilin eru þó fjárlög, fjáraukalög, lög um skattamálefni og lög sem sett eru til að framfylgja þjóðréttarskuldbindingum. Frestur til að bera fram kröfu verði 4 vikur frá birtingu laganna. Þjóðaratkvæðagreiðsluna beri að halda í fyrsta lagi 6 vikum og í síðasta lagi 4 mánuðum frá því að staðfest krafa liggur fyrir. Enn fremur er mælt fyrir um að sama hlutfall kosningarbærra manna geti skotið ályktunum Alþingis um heimild til fullgildingar á þjóðréttarsamningum til þjóðaratkvæðis. Loks er lagt til að löggjafanum sé heimilað með auknum meirihluta að ákveða að fleiri þingsályktanir falli í þennan flokk ályktana sem hægt verði að vísa til þjóðarinnar, þ.e. þær ályktanir sem hafa réttaráhrif eða fela í sér mikilvæga stefnumörkun. Til að hnekkja lögum eða ályktun í þjóðaratkvæðagreiðslu þurfi meirihluti að greiða atkvæði gegn tillögu, sem jafnframt sé að minnsta kosti 25% kosningarbærra manna.
Unnin hafa verið drög að skýringum við ákvæðin þar sem fjallað er um tilefni, nauðsyn og markmið, fyrri tillögur, erlendan rétt og mat á áhrifum.

Forsaga
Stjórnarskrárnefnd gaf út áfangaskýrslu í júní 2014 og gerði þar grein fyrir umræðum í nefndinni um fjögur tiltekin forgangsmál. Tilgangurinn var að efna til opinberrar umræðu og m.a. settar fram spurningar og álitaefni sem vakin var sérstök athygli á. Fjölmargar athuga-semdir bárust við áfangaskýrsluna en þær voru flestar á þann veg að minna á ráðgefandi þjóðaratkvæðagreiðslu haustið 2012.

Í kjölfar áfangaskýrslunnar leitaðist nefndin við að nálgast sameiginlega niðurstöðu sem nánari útfærsla yrði byggð á. Vorið 2015 leitaði nefndin eftir aðstoð sérfræðinga við þá tillögugerð sem nú liggur fyrir, sjá lista yfir viðkomandi sérfræðinga á fylgiskjali. Sérfræðingarnir hafa síðan verið nefndinni innan handar við frekari útfærslu ákvæðanna og gerð skýringa, en undirstrika ber að ábyrgð á endanlegri tillögugerð er alfarið nefndarinnar. Þá hafa nefndarmenn átt samráð við þingflokka.

Af hverju þrjú frumvörp?
Stjórnarskrárnefnd birtir nú þrjú frumvörp, nánar tiltekið varðandi þjóðareign á náttúru-auðlindum, umhverfis- og náttúruvernd og þjóðaratkvæðagreiðslur að kröfu kjósenda. Nefnd-in ræddi hvort sameina ætti þessi ákvæði í eitt frumvarp en ákvað að halda frumvörpunum aðskildum til þess að kjósendur í þjóðaratkvæðagreiðslu, ef til hennar kemur, hafi meira val. Einhugur er hins vegar um það í nefndinni að æskilegt sé að við þinglega meðferð sé fjallað um frumvörpin samhliða.

Hvert verður framhaldið?
Frestur til að skila inn athugasemdum við fyrirliggjandi frumvarpsdrög er til 8. mars 2016. Óskum um þátttöku fulltrúa í stjórnarskrárnefnd í opnum fundum er hægt að beina til ritara nefndarinnar (sif.gudjonsdottir@for.is).

Unnið verður úr athugasemdum og endanlegum tillögum skilað til forsætisráðherra. Því ætti að vera unnt að leggja frumvörpin fram og ljúka meðferð þeirra á vorþingi. Samkvæmt bráða-birgðaákvæði við stjórnarskrána er áskilið að frumvarp sem lagt er fram á þeim grundvelli hljóti stuðning minnst 2/3 hluta atkvæða á Alþingi og meirihluta atkvæða í þjóðaratkvæðagreiðslu, þó minnst atkvæði 40% allra kosningarbærra manna. Þjóðaratkvæðagreiðsluna ber að halda í fyrsta lagi sex mánuðum og í síðasta lagi níu mánuðum eftir samþykkt Alþingis.

Hægt er að kynna sér málið betur á Stjornarskra.is.

mbl.is

Bloggað um fréttina

Innlent »

Vífilsstaðir seldir á sanngjörnu verði

19:12 „Mér finnst það mjög ólíklegt vegna þess að bæjarfélagið mun síðan selja lóðirnar og ríkið fær hlutdeild í þeirri sölu,“ segir Benedikt Jóhannesson fjármálaráðherra, spurður hvort hann telji að ríkið sé að verða af tekjum af sölunni á Víf­ilsstaðalandi til Garðabæj­ar. Meira »

Bílvelta á Ólafsfjarðarvegi

18:21 Bíll valt á Ólafsfjarðarvegi við Fagraskóg um klukkan níu á morgun. Ökumaður bílsins var einn á ferð og var fluttur til aðhlynningar á Sjúkrahús Akureyrar. Meiðsli hans voru minni háttar. Ísing og snjóföl var á veginum þegar bíllinn valt. Meira »

„Verður ekki mikið íslenskara“

18:12 „Okkar markaður hefur verið Nígería í mörg ár, er það ennþá og verður alltaf. En það er gott að eiga aðra möguleika.“ Þetta segir Halldór Smári Ólafsson, framleiðslustjóri Haustaks á Reykjanesi, sem kynna mun afurðir sínar, þurrkaða fiskhausa og -bein, á sjávarútvegssýningunni í Brussel. Meira »

Metár í magni en bændum fækkar

18:12 Algjört metár var í mjólkurframleiðslu á síðasta ári þegar framleiddar voru um 150 milljónir mjólkurlítra. Hefur ársframleiðslan aukist um einhverjar 25 milljónir lítra á tíu árum, og það á sama tíma og kúabændum hefur fækkað ár frá ári. Meira »

Slökkviliðið haft nóg að gera

18:02 Slökkviliðið á höfuðborgarsvæðinu hefur haft í nógu að snúast í dag. Tilkynnt var um eld í bíl á verkstæði í Hafnarfirði í dag. Þegar slökkvilið kom á staðinn kom í ljós að enginn eldur var í bílnum heldur eingöngu mikill reykur sem stafaði af bilun í olíumiðstöð bílsins. Meira »

Ákærðir fyrir tilraun til hryðjuverka

17:09 Yfirvöld í Frakklandi hafa ákært tvo menn fyrir tilraun til að fremja hryðjuverk í landinu, en mennirnir eru sakaðir um að hafa ætlað að gera árás fyrir forsetakosningarnar sem fara fram í Frakklandi í dag. Meira »

Hektarinn seldur á 2,5 milljónir í stað 20 milljóna

15:32 Sigurður Ingi Jóhannsson, þingmaður Framsóknarflokksins og fyrrverandi forsætisráðherra, hefur óskað eftir sérstakri umræðu við Benedikt Jóhannesson fjármálaráðherra um söluna á Vífilsstaðalandi til Garðabæjar. Hann furðar sig á því hvers vegna verð á hektara sé nú 2,5 milljónir í stað 20 milljóna. Meira »

Hætta á snjóflóði af mannavöldum

16:19 „Talsverður snjór er til fjalla og nýlegir flekar sem hafa komið í skafrenningnum í vikunni. Það er alltaf hætta á að snjóflóð geti orðið af mannavöldum í þessum aðstæðum. Fólk sem ferðast í bröttum fjallshlíðum þarf að kunna að meta aðstæður eins og snjóalög, mögulega snjóflóðahættu og velja því leiðirnar vel,“ segir snjóflóðafræðingur. Meira »

Slasaðist í snjóflóði í Esjunni

15:17 Karlmaður slasaðist alvarlega þegar hann lenti í snjóflóði í Esjunni um klukkan 13 í dag. Maðurinn náði sjálfur að koma sér niður á göngustíg þar sem hann hitti aðra vegfarendur sem kölluðu eftir aðstoð. Slökkvilið höfuðborgarsvæðisins sendi mannskap á vettvang og var maðurinn fluttur á slysadeild. Meira »

Samningar nást ekki fyrir mánaðamót

14:33 Þorbjörn Jónsson, formaður Læknafélags Íslands, á ekki von á því að samningar í kjaraviðræðum félagsins og samninganefndar ríkisins náist fyrir mánaðamót. Meira »

Fín kjörsókn Frakka á Íslandi

13:48 Ríflega 26 prósent Frakka á kjörskrá hjá franska sendiráðinu á Íslandi höfðu kosið klukkan tólf á hádegi en fyrri umferð frönsku forsetakosninganna fer fram í dag. „Klukkan tólf á hádegi höfðu 84 af 318 kosið,“ segir Gaëlle Hourriez-Bolâtre, fyrsti sendiráðsritari, í samtali við mbl. Meira »

Ferðamenn stytta dvölina á Íslandi

13:38 Meðaldvöl útlendinga hér á landi styttist á síðasta ári og fór úr fjórum og hálfri nótt niður í 3,8 nætur. Vefsíðan Túristi.is greinir frá þessu. Meira »

13,6 milljarða ávinningur af VIRK

12:33 13,6 milljarða króna ávinningur var af starfsemi VIRK starfsendurhæfingarsjóðs árið 2016 og ávinningur á hvern útskrifaðan einstakling úr þjónustu VIRK jókst frá fyrra ári. Meira »

Fleira í lífinu en stjórnmál

10:15 Um tvö hundruð málsmetandi stjórnmálamenn, fræðimenn og andlega þenkjandi friðar- og umhverfissinnar hvaðanæva munu flykkjast hingað til lands í vikunni til að ræða stóru málin – mannúð, umhyggju, mikilvægi andlegrar ástundunar og hvernig hver og einn getur átt þátt í að búa til betri heim. Meira »

Margir ökumenn stöðvaðir í nótt

08:27 Lögreglan á höfuðborgarsvæðinu stöðvaði sjö ökumenn í gærkvöldi og í nótt grunaðir um akstur undir áhrifum áfengis eða fíkniefna, þar á meðal á Sæbraut, í Skipholti og á Flókagötu. Meira »

Hefur séð Mamma Mia 42 sinnum

11:30 Þeir finnast varla dyggari aðdáendur söngleiksins Mamma Mia en hann Óskar Albertsson. Hann sá sýninguna í Borgarleikhúsinu í 42. sinn í gærkvöldi. Honum þykir alltaf jafngaman að hverri einustu sýningu og segir hana vera „algjöra gleðisprengju“. Meira »

Opið í Hlíðarfjalli og Bláfjöllum

10:06 „Nú verða bara allir að mæta. Verður ekki mikið betra, allra síðustu forvöð,“ segir á vef Bláfjalla en opið verður í fjallinu í dag frá klukkan 10 til 17. Spáð er góðu veðri, fimm metrum á sekúndu, heiðskíru og sól. Suðursvæðið verður lokað. Meira »

Hálka á Holtavörðuheiði

08:17 Greiðfært er um Suður- og Vesturland að mestu en hálka er á Holtavörðuheiði og hálkublettir eru á Bröttubrekku og Fróðárheiði. Meira »
Málningar- og viðhaldsvinna
Getum bætt við okkur inni- og útiverkefnum. Vönduð vinnubrögð og góð umgengni. T...
ÍSSKÁPUR-UPPÞVOTTAVÉL OG ÞURRKARI
1) BAUKNECHT ÍSSKÁPUR MEÐ FRYSTI, HÆÐ 140 SM, BREIDD 55 SM, DÝPT 60 SM. ÞÝSKT GÆ...
Vönduð vel búin kennslubifreið
Vönduð, vel búin kennslubifreið Subaru XV 4WD . Akstursmat og endurtökupróf. Gyl...
 
Framhald uppboðs
Nauðungarsala
Uppboð Einnig birt á www.naudungarsolu...
Skipulagsmál
Tilkynningar
Rangárþing ytra Auglýsing um skipula...
Blaðberar keflavík
Ófaglært starfsfólk
Blaðbera vantar í Keflavík Áhugas...
Hluthafafundur í ísarn ehf.
Fundir - mannfagnaðir
Hluthafafundur í Ísarn ehf. Í samræmi ...