Tillögur stjórnarskrárnefndar í heild

Alþingishúsið
Alþingishúsið Morgunblaðið/Ómar

Stjórnarskrárnefnd birti í dag drög að þremur frumvörpum til stjórnarskipunarlaga á vefnum stjornarskra.is. Eru drögin sett fram í þremur frumvörpum. Fyrsta er um ákvæði um auðlindir náttúru Íslands og að þær tilheyri íslensku þjóðinni. Annað frumvarpið um umhverfi og náttúru þar sem mælt er fyrir um ábyrgð á vernd náttúru og að varúðar- og langtímasjónarmið verði höfð að leiðarljósi. Að lokum er lagt til að 15% kosningarbærra manna geti kallað eftir þjóðaratkvæðagreiðslu um lög frá Alþingi.

Frestur til að gera athugasemdir við frumvarpsdrögin er til þriðjudagsins 8. mars næstkomandi.

Í tilkynningu frá nefndinni er nánar farið yfir hvert og eitt atriði:

Meginefni frumvarpanna
Í fyrsta lagi er lagt til ákvæði um auðlindir náttúru Íslands. Sett er fram almennt ákvæði um að auðlindir náttúru Íslands tilheyri íslensku þjóðinni og jafnframt kveðið á um meginfor-sendur auðlindanýtingar; þá er mælt fyrir um þjóðareign á náttúruauðlindum og landsréttindum sem ekki eru háð einkaeignarrétti. Loks er sett skilyrði fyrir veitingu heimilda til nýtingar auðlinda í eigu ríkisins og í þjóðareign og kveðið á um skyldu ríkisins til þess að taka að jafnaði eðlilegt gjald fyrir og gæta jafnræðis og gagnsæis.

Í öðru lagi er lagt til ákvæði um umhverfi og náttúru. Þar verði mælt fyrir um að ábyrgð á vernd náttúru og umhverfis hvíli sameiginlega á öllum og skuli verndin grundvallast á varúðar- og langtímasjónarmiðum með sjálfbæra þróun að leiðarljósi. Kveðið er á um rétt allra til heilnæms umhverfis, almannarétt og upplýsinga- og þátttökurétt almennings.

Í þriðja lagi er lagt til að 15% kosningarbærra manna geti knúið fram þjóðaratkvæðagreiðslu um lög frá Alþingi. Undanskilin eru þó fjárlög, fjáraukalög, lög um skattamálefni og lög sem sett eru til að framfylgja þjóðréttarskuldbindingum. Frestur til að bera fram kröfu verði 4 vikur frá birtingu laganna. Þjóðaratkvæðagreiðsluna beri að halda í fyrsta lagi 6 vikum og í síðasta lagi 4 mánuðum frá því að staðfest krafa liggur fyrir. Enn fremur er mælt fyrir um að sama hlutfall kosningarbærra manna geti skotið ályktunum Alþingis um heimild til fullgildingar á þjóðréttarsamningum til þjóðaratkvæðis. Loks er lagt til að löggjafanum sé heimilað með auknum meirihluta að ákveða að fleiri þingsályktanir falli í þennan flokk ályktana sem hægt verði að vísa til þjóðarinnar, þ.e. þær ályktanir sem hafa réttaráhrif eða fela í sér mikilvæga stefnumörkun. Til að hnekkja lögum eða ályktun í þjóðaratkvæðagreiðslu þurfi meirihluti að greiða atkvæði gegn tillögu, sem jafnframt sé að minnsta kosti 25% kosningarbærra manna.
Unnin hafa verið drög að skýringum við ákvæðin þar sem fjallað er um tilefni, nauðsyn og markmið, fyrri tillögur, erlendan rétt og mat á áhrifum.

Forsaga
Stjórnarskrárnefnd gaf út áfangaskýrslu í júní 2014 og gerði þar grein fyrir umræðum í nefndinni um fjögur tiltekin forgangsmál. Tilgangurinn var að efna til opinberrar umræðu og m.a. settar fram spurningar og álitaefni sem vakin var sérstök athygli á. Fjölmargar athuga-semdir bárust við áfangaskýrsluna en þær voru flestar á þann veg að minna á ráðgefandi þjóðaratkvæðagreiðslu haustið 2012.

Í kjölfar áfangaskýrslunnar leitaðist nefndin við að nálgast sameiginlega niðurstöðu sem nánari útfærsla yrði byggð á. Vorið 2015 leitaði nefndin eftir aðstoð sérfræðinga við þá tillögugerð sem nú liggur fyrir, sjá lista yfir viðkomandi sérfræðinga á fylgiskjali. Sérfræðingarnir hafa síðan verið nefndinni innan handar við frekari útfærslu ákvæðanna og gerð skýringa, en undirstrika ber að ábyrgð á endanlegri tillögugerð er alfarið nefndarinnar. Þá hafa nefndarmenn átt samráð við þingflokka.

Af hverju þrjú frumvörp?
Stjórnarskrárnefnd birtir nú þrjú frumvörp, nánar tiltekið varðandi þjóðareign á náttúru-auðlindum, umhverfis- og náttúruvernd og þjóðaratkvæðagreiðslur að kröfu kjósenda. Nefnd-in ræddi hvort sameina ætti þessi ákvæði í eitt frumvarp en ákvað að halda frumvörpunum aðskildum til þess að kjósendur í þjóðaratkvæðagreiðslu, ef til hennar kemur, hafi meira val. Einhugur er hins vegar um það í nefndinni að æskilegt sé að við þinglega meðferð sé fjallað um frumvörpin samhliða.

Hvert verður framhaldið?
Frestur til að skila inn athugasemdum við fyrirliggjandi frumvarpsdrög er til 8. mars 2016. Óskum um þátttöku fulltrúa í stjórnarskrárnefnd í opnum fundum er hægt að beina til ritara nefndarinnar (sif.gudjonsdottir@for.is).

Unnið verður úr athugasemdum og endanlegum tillögum skilað til forsætisráðherra. Því ætti að vera unnt að leggja frumvörpin fram og ljúka meðferð þeirra á vorþingi. Samkvæmt bráða-birgðaákvæði við stjórnarskrána er áskilið að frumvarp sem lagt er fram á þeim grundvelli hljóti stuðning minnst 2/3 hluta atkvæða á Alþingi og meirihluta atkvæða í þjóðaratkvæðagreiðslu, þó minnst atkvæði 40% allra kosningarbærra manna. Þjóðaratkvæðagreiðsluna ber að halda í fyrsta lagi sex mánuðum og í síðasta lagi níu mánuðum eftir samþykkt Alþingis.

Hægt er að kynna sér málið betur á Stjornarskra.is.

mbl.is

Bloggað um fréttina

Innlent »

Lægðir á leið til landsins

06:49 Þokkalegt veður verður um helgina en blautt og fremur kalt. En eftir helgi er jafnvel von á lægðum til landsins með tilheyrandi vindi og rigningu. Meira »

Hannes og Hallgerður efst

06:33 Stórmeistarinn Hannes Hlífar Stefánsson varð efstur á mjög sterku skákmóti sem Hrókurinn og Stofan Café efndu til á fimmtudagskvöldið, í tilefni af Ólympíuskákmótinu sem hefst í Bakú í Aserbaídsjan í næstu viku. Meira »

Drukkinn ökumaður olli tjóni

06:01 Drukkinn ökumaður ók á ljósastaur skömmu fyrir klukkan eitt í nótt á höfuðborgarsvæðinu, samkvæmt upplýsingum frá lögreglu.  Meira »

Tómarúm eftir samninginn

05:30 Nýr kjarasamningur grunnskólakennara, sem bíður staðfestingar félagsmanna, felur í sér minni kennsluskyldu umsjónarkennara, eða einni færri kennslustund á hverjum degi. Meira »

Ágúst er í hópi hlýjustu mánaða

05:30 Ágústmánuður mun fara í sögubækurnar sem einn hlýjasti ágúst síðan mælingar hófust.  Meira »

Gljúfrasteinn lokaður út árið

05:30 „Það skapaðist í raun hálfgert neyðarástand sem við þurftum að bregðast við.“  Meira »

Fjölbreyttir Sandgerðisdagar

05:30 Nú standa yfir Sandgerðisdagar sem er bæjarhátíð, sem nær hápunkti á morgun, laugardag.  Meira »

Horfur á góðri kartöfluuppskeru í haust

05:30 Horfur með kartöfluuppskeru hafa sjaldan verið betri enda sumarið verið einstaklega hagstætt um mestallt landið.  Meira »

Færri fóstureyðingar árið 2015

05:30 Árið 2015 var gerð 921 fóstureyðing á Íslandi en það eru nokkuð færri aðgerðir en árin á undan. Þetta kemur fram í talnabrunni Embættis landlæknis. Meira »

Vilja réttlátari skiptingu kjötverðs

05:30 „Þetta er gríðarlegur skellur. Það er alveg sama hvort þú ert verkamaður eða forritari, þú myndir ekki þola vel yfir 10% lækkun á launum þínum.“ Meira »

Björt framtíð samþykkir sex efstu menn

Í gær, 22:24 Björt Ólafsdóttir, Nichole Leigh Mosty, Óttarr Proppé, Páll Valur Björnsson, G. Valdimar Valdemarsson og Preben Pétursson leiða lista Bjartrar framtíðar í kjördæmunum sex fyrir þingkosningarnar í haust. Meira »

Boðað til flokksþings fyrir kosningar

Í gær, 22:11 Kjördæmisþing Framsóknarflokksins í Suðvesturkjördæmi samþykkti í kvöld tillögu þess efnis að efna til flokksþings í aðdraganda þingkosninganna í haust. Þetta þýðir að flokksþing mun fara fram, þar sem reglur flokksins kveða á um að halda skuli flokksþing ef meirihluti kjördæmisþinga óskar þess. Meira »

Sinntu ekki fyrirmælum Gæslunnar

Í gær, 21:51 Tveir skipverjar voru færðir til sýnatöku í dag en þeir eru grunaðir um að hafa verið undir áhrifum við stjórn handfærabáts sem Landhelgisgæslan hafði afskipti af nú síðdegis. Gæslan hafði vísað bátnum til hafnar í gær en skipverjar sinntu ekki fyrirmælum. Meira »

Ósátt við útisvæði barnanna

Í gær, 20:31 Foreldrar barna í frístundaheimilinu í Glaðheimum eru ósáttir við þá útiaðstöðu sem börnunum sem eru 6-9 ára er boðið upp á. Lítið sem ekkert af leiktækjum er í boði fyrir börnin úti og þá vilja þeir að sett sé upp girðing við Holtaveg til að auka öryggi barnanna. Meira »

Ráðherra getur ekki beitt sér í málinu

Í gær, 19:21 „Þetta er gríðarlega alvarleg staða,“ segir iðnaðar- og viðskiptaráðherra um þá stöðu sem upp er komin við framkvæmdirnar á Bakka. Úrsk­urðar­nefnd um­hverf­is- og auðlinda­mála felldi úr­sk­urði um stöðvun fram­kvæmda vegna ákv­arðana um að samþykkja fram­kvæmda­leyfi fyr­ir Þeistareykjalínu. Meira »

Tilboðstími lengdur til 8. september

Í gær, 21:13 Opnun tilboða vegna smíði nýrrar Vestmannaeyjaferju hefur verið frestað til 8. september næstkomandi. Opnunin átti að hefjast í dag. Meira »

Íslensk bæjarheiti vestra

Í gær, 19:30 Þegar farið er um byggðarlög Íslendinga í Ameríku, ekki síst í Norður-Dakóta og Manitoba, má víða sjá íslensk bæjarheiti. Jóel Friðfinnsson, bóndi með meiru í Geysisbyggð í Manitoba í Kanada, segir að skipta megi nöfnunum í sex flokka og ætlar hann að gera nánari grein fyrir því á Þjóðræknisþingi á Hótel Natura á sunnudag. Meira »

Bónusarnir „lykta af sjálftöku“

Í gær, 19:17 Bjarni Benediktsson, fjármála- og efnahagsráðherra, segir milljóna bónusa til handa starfsmönnum eignarhaldsfélagsins Kaupþings lykta af sjálftöku. Þetta kom fram í kvöldfréttum RÚV. Meira »
Infrarauður Saunaklefi 60.000 kr afsláttur 299.000
Fyrir 3-4 1 stk eftir. -Interior Wood:Hemlock -Exterior Wood: Hemlock -Inf...
EIGUM ALLSKONAR STIGA Á LAGER
Einnig sérsmíði, sjáið úrvalið á: www.sogem-stairs.com/en_home-home.php Á Face...
Amica ísskápur með frysti
Amica ísskápur með frysti. Til sölu, 1,5 ára, er í ábyrgð ennþá, verð 50.000.- s...
 
Félagsstarf
Staður og stund
Árskógar 4 Smíðar/útskurður m/ leiðb. kl...
Framhald
Nauðungarsala
Uppboð Einnig birt á www.naudungarsolu...
Framhald
Nauðungarsala
Uppboð Einnig birt á www.naudungarsolu...
Framhald uppboðs
Nauðungarsala
Uppboð Einnig birt á www.naudungarsolu...