Rökstuddur grunur um 10 mansalsmál

AFP

Á síðustu tveimur árum hafa komið um 10 mál þar sem rökstuddur grunur hefur verið um mansal. Mun fleiri mál hafa komið upp þar sem talið var líklegt að slíkt ætti sér stað en ekki var hægt að fylgja málunum eftir. Hvert og eitt mál er sérstakt og getur reynst mjög erfitt að sannfæra þolendur að þeir séu í aðstæðum sem þeir þurfi að komast úr.

Þetta segir Snorri Birgisson, rannsóknarlögreglumaður hjá lögreglustjóranum á höfuðborgarsvæðinu og sérfræðingur í rannsóknum mansalsmála. Hann hefur farið fyrir svokölluðum mansalshóps lögreglunnar sem kom meðal annars að málinu í Vík í vikunni. Mbl.is ræddi við hann um mansalsmál hér á landi og verklag í kringum slík mál.

Mansal ekki bara í vændi
Mansal ekki bara í vændi AFP

Þurfa að sannfæra þolendur að koma „úr klóm kvalara sinna“

Þegar upp koma mál þar sem grunur er um mansal segir Snorri að númer eitt, tvö og þrjú sé að koma þolendum í öruggt skjól. Það snúist oft um að að sannfæra þolendur um að þeir séu í raun þolendur og að koma þurfi þeim „úr klóm kvalara sinna,“ segir hann. Það sem spilar inn í svona mál eru tilfinningar fólks og segir Snorri að fólk trúi því oft ekki að það séu þolendur.

Þegar þetta fyrsta skref hefur verið yfirstigið segir Snorri að stundum þurfi að meðhöndla geranda í málinu, en í því getur m.a. falist nálgunarbann eða handtaka.

Viðamikil verklag þegar kemur að mansalsmálum

Á sama tíma þarf að fara yfir möguleg úrræði fyrir þolendur. Segir hann hvert og eitt mál metið sérstaklega, en fólk fái réttargæslumann og þá sé oft horft til sálfræðilegrar aðstoðar. Úrræði fyrir brotaþola mansalsmála er á könnu velferðarráðuneytisins, en ábyrgð á verklaginu er á höndum innanríkisráðuneytisins.

Snorri segir að hjá velferðarráðuneytinu sé starfandi hópur sem greini hver þörfin sé. Þar séu aðilar frá ráðuneytinu, mannréttindaskrifstofu Íslands og Reykjavíkur, Útlendingastofnun, lögreglunni og félagsþjónustunni. Auk sálfræðiaðstoðar er meðal annars horf til þess hvort viðkomandi þurfi læknisaðstoð o.s.frv.

Snorri Birgisson, rannsóknarlögreglumaður hjá lögreglustjóranum á höfuðborgarsvæðinu og sérfræðingur í ...
Snorri Birgisson, rannsóknarlögreglumaður hjá lögreglustjóranum á höfuðborgarsvæðinu og sérfræðingur í rannsóknum mansalsmála. Mynd/Snorri Birgisson

Oftast er farið með þolendur mansals fyrst í Kvennaathvarfið og segir Snorri það einstaka þjónustu sem þar sé veitt og gríðarlega mikilvæga. Því miður er ekki enn til slíkur staður fyrir karlkyns þolendur, en Snorri segir að það standi víst til bóta á næstunni. Þrátt fyrir góða aðstöðu segir Snorri að Kvennaathvarfið sé ekki framtíðarlausn fyrir þolendur og sé það hlutverk viðkomandi sveitarfélags þar sem mál koma upp um að tryggja að húsnæði sé til staðar.

Aðspurður hvort slíkt eigi við jafnvel þótt um lítil sveitarfélög sé að ræða segir Snorri að þá sé stundum þörf að „hugsa út fyrir kassann.“ Þá getur verið að velferðarráðuneytið komi að málinu og aðstoði með húsnæði fyrir viðkomandi.

Í mörgum tilfellum vilja þolendur bara komast í burtu

Eitt af vandamálum sem geta komið upp í mansalsmálum er að í þeim er þolandinn oft erlendur aðili. Segir Snorri að þá þurfi að selja viðkomandi að þeir geti treyst yfirvöldum, en slíku sé ekki alltaf að skipta þaðan sem þolendurnir komi frá. Samkvæmt lögum eiga þolendur mansals rétt á sex mánaða mansalsdvalarleyfi, en það er umþóttunartími sem viðkomandi hefur eftir að mál kemur upp. Segir Snorri að það sé svo í höndum Útlendingastofnunar að ákveða framhaldið og hvort dvalarleyfi sé gefið út.

Í mörgum tilfellum er þó vilji þolandans að komast bara í burtu og segir Snorri að í slíkum málum sé ekki hægt að þröngva aðstoð upp á fólk sem ekki vilji hana. Í slíkum tilfellum getur oft verið erfitt að fylgja málum eftir að fullu.

Mansal getur átt sér stað í fjölmörgum atvinnugreinum
Mansal getur átt sér stað í fjölmörgum atvinnugreinum AFP

Mansal ekki bara í vændi

Undanfarin ár hefur verið mikil vakning í málefnum tengdum mansali og segir Snorri að fyrir tveimur árum síðan hafi meðal annars verið farin hringferð á vegum mansalshópsins þar sem þau hafi hitt heilbrigðisstarfsfólk, starfsmenn verkalýðsfélaga, skattayfirvöld og alla þá sem koma mögulega að málefnum þar sem aðstæður fólks eru skoðaðar.

Hann segir marga hafa horft til baka eftir þetta og gert sér grein fyrir að mál sem komu upp áður gætu vel hafa verið mansalsmál. Segir hann það blinda marga að staðalímynd mansals sé vændiskona og sala vændis. Það sé reyndar stærsti hluti mansals í heiminum, en menn gleymi oft vinnumansali, sem kallast öðru nafni þrældómur.

Segir hann vinnumansal geta verið á fjölmarga vegi, allt frá störfum þar sem réttindi séu sniðgengin og yfir í hreina kúgun þar sem fólki er haldið föngum. Þá séu líka dæmi um húsþræla í gegnum svokallað au-pair starf.

Ætlum við að gera eitthvað eða horfa til hliðar?“

Snorri segir að málum fari fjölgandi. Aðspurður hvort það þýði að mansal sé núna algengara en áður segist hann fyrst og fremst telja að vitneskja og skilningur á málaflokknum sé núna að skila sér í að fleiri mál komi upp. „Þetta er neðanjarðarstarfsemi sem hefur því miður viðgengist og mun gera áfram. En hvaða afstöðu ætlum við að taka til þeirra brota? Ætlum við að gera eitthvað eða horfa til hliðar?“ spyr Snorri og svarar því sjálfur að miðað við fjölmiðlaumfjöllun undanfarna daga virðist sér ljóst að Íslendingar séu ekki tilbúnir að láta þetta líðast hér á landi.

AFP
mbl.is

Bloggað um fréttina

Innlent »

Miklar umferðartafir við Selfoss

15:35 Miklar umferðartafir eru á leiðinni milli Hveragerðis og Selfoss þessa stundina og má sjá bíl við bíl alla leið frá Kögunarhóli og inn á Selfoss. Að sögn lögreglunnar á Selfossi skrifast tafirnar þó hvorki umferðóhapp eða framkvæmdir, heldur verslunarmannahelgarumferðina. Meira »

Jethro Tull í Hallgrímskirkju á jólaföstu

15:17 Breska rokkhljómsveitin Jethro Tull verður með jólatónleika í Hallgrímskirkju í Reykjavík á næstu jólaföstu.  Meira »

Ingó í beinni frá Eyjum

15:01 Símafyrirtækið Nova stendur fyrir beinum útsendingum frá Eyjum alla helgina og verður hægt að nálgast þær hér á mbl.is. Í fyrstu útsendingunni er það Ingó Veðurguð sem heldur tónleika Meira »

Mál piltsins á viðkvæmu stigi

14:54 Mál piltsins sem fannst nakinn á götu við miðbæ Reykjavíkur aðfaranótt þriðjudags er á viðkvæmu stigi, að sögn lögreglunnar á höfuðborgarsvæðinu. Meira »

Slösuð kona við Arnarstapa

14:16 Björgunarsveitir á Snæfellsnesi eru nú á leið að aðstoða konu sem hrasaði austan við Gatklett við Arnarstapa. Konan virðist hafa hrasað í skriðu og er líklega fótbrotin. Þörf verður á böruburði að sjúkrabíl. Meira »

Falleg og góð stund með ráðherra

14:12 „Þetta var falleg stund og góð,“ segir Valur Ármann Gunnarsson, talsmaður leigubílstjóra á Suðurnesjum sem áttu fund með Ólöfu Nordal, innanríkisráðherra, á gatnamótum Hafnavegar og Reykjanesbrautar í hádeginu. Meira »

Mikið vatn í Bláfjallakvísl

12:15 Mikið jökulvatn er nú í Bláfjallakvísl, sem rennur frá norðurhluta Mýrdalsjökuls. Samkvæmt upplýsingum frá Veðurstofu Íslands er áin nú ekki fær nema vel búnum jeppum. Þá hefur fundist brennisteinslykt við Múlakvísl, en þetta er í þriðja sinn í sumar sem slík lykt finnst þar. Meira »

Síldarævintýrið fær grænt ljós

13:06 Bæjaryfirvöld í Fjallabyggð og lögreglustjóraembættið á Norðurlandi eystra hafa komið sér saman um lausn á ágreiningi vegna greiðslu löggæslukostnaðar vegna bæjarhátíðarinnar Síldarævintýrið á Siglufirði 2016. Bæjarráð Fjallabyggðar fundaði í hádeginu vegna málsins. Meira »

17 tíma seinkun á flugi til Dublinar

11:48 Vél WOW air sem fljúga átti frá Keflavíkurflugvelli til Dublinar í Írlandi klukkan 6:15 í morgun seinkar um tæpar 17 klukkustundir. Er áætlað að vélin leggi af stað klukkan 23 í kvöld. Farþegar voru komnir um borð í vélina í morgun áður en tilkynnt var um að seinkun yrði. Meira »

Hvergi von á grenjandi rigningu

11:37 Búast má við góðu veðri víðast hvar á landinu um helgina. Hvergi er von á grenjandi rigningu og roki en leiti fólk sólar eru Suðurland og Vesturland þeirra staðir í dag og á morgun. Meira »

Keppni í Hvalfirði vekur heimsathygli

11:36 Fjölmiðlar víða um heim hafa fjallað um þríþrautarkeppnina Challence Iceland í hálfum járnkarli sem fram fór hér á landi í Hvalfirði. Keppnin um síðustu helgi var sú fyrsta í Challenge-mótaröðinni sem haldin er hér á landi, en hún er ein þriggja stórra mótaraða í þríþraut. Meira »

Vilja tvöföldun Vesturlandsvegar

11:17 Bæjarráð Akraness skorar á samgönguyfirvöld að forgangsraða fjárveitingum í þágu umferðaröryggis og hefja nú þegar breikkun á Vesturlandsvegi. Meira »

Átelur drátt á endurheimt ríkisaðstoðar

11:14 EFTA dómstóllinn komst að þeirri niðurstöðu í dag að íslenska ríkið hafi ekki endurheimt innan tilskilins tímafrests ríkisaðstoð við fimm fyrirtæki sem Eftirlitsstofnun EFTA (ESA) taldi að gengju gegn EES samningnum. Meira »

Leigubílstjórar skora á ráðherra

10:53 Ólöf Nordal innanríkisráðherra hittir leigubílstjóra af Suðurnesjum í hádeginu í dag við gatnamót Hafnavegar og Reykjanesbrautar. Meira »

Stælar gagnvart Sigmundi

10:25 „Ég mundi segja að þetta væri pólitísk list. Ég mundi segja að þetta væru mótmæli gagnvart ríkisstjórn sem ekki stendur sig vel, gagnvart manni sem er á móti fólkinu.“ Svona lýsir listakonan Sigurrós Eiðsdóttir verki sínu, sem birtist á myndasíðunni sigmundur.is. Meira »

Umfangsmiklar kannabisræktanir

11:10 Lögreglan á höfuðborgarsvæðinu stöðvaði tvær kannabisræktanir í Hafnarfirði í vikunni og lagði hald á samtals um 300 kannabisplöntur. Meira »

Skilar af sér dósum um afturendann

10:34 Kýrin Svartakusa í Borgarnesi vekur heilmikla eftirtekt enda með óvenjulegri beljum í Borgarfirði þessa dagana. Hún tekur við notuðum flöskum og dósum að framan en skilar af sér út um afturendann. Meira »

Sjálfstæðisflokkurinn með 26,2% fylgi

10:02 Sjálfstæðisflokkurinn mælist með mest fylgi í nýrri skoðanakönnun Þjóðarpúls Gallup eða 26,2%. Píratar eru með 25,3% fylgi en það minnkar um tæplega þrjú prósentustig milli mánaðar. Meira »
Santa Fe lítið ekinn luxus bíll
Til sölu Santa Fe 7 manna dísel árg 07, ekinn 108 þ km. Bíllinn er með sóllúgu,...
Til sölu Leðursófi, 3ja sæta, selst á k
Til sölu Leðursófi, 3ja sæta, selst á kr. 10 þús. Barnarúm, stækkanlegt og mjög ...