„Bændur eru líka neytendur og skattgreiðendur“

Sagði Sindri að stuðningur yfirvalda til landbúnaðar geri bændum kleyft ...
Sagði Sindri að stuðningur yfirvalda til landbúnaðar geri bændum kleyft að selja afurðir á lægra verði til neytenda. Morgunblaðið/Árni Sæberg

Nýir búvörusamningar sem samþykktir voru fyrr í mánuðinum eru sóknarsamningar fyrir landbúnaðinn. Í samningunum felast mun fremur tækifæri en ógnanir og bændur ættu að kynna sér þá vel og hafa trú á sóknarfærum greinarinnar. Þetta er meðal þess sem kom fram í ávarpi Sindra Sigurgeirssonar, formanns Bændasamtaka Íslands, þegar að hann setti Búnaðarþing í Hörpu í dag. 

Í ræðu sinni sagði Sindri að stuðningur yfirvalda til landbúnaðar geri bændum kleyft að selja afurðir á lægra verði til neytenda.

„Hinsvegar sækir oft  að manni sú hugsun þegar hlustað er á marga gagnrýnendur landbúnaðarins að þeir séu ekki að gagnrýna landbúnað í íslenskum samtíma heldur þeirra ímynd á því hvernig landbúnaður var fyrr á árum og varpa þeirri ímynd inn í okkar samtíma. Staðreyndin er nefnilega sú, sem við vitum hér, að gríðarlegar breytingar hafa orðið á íslenskum landbúnaði, innviðum hans, stuðningsumhverfi og viðskiptum við útlönd á liðnum áratugum,“ sagði Sindri og vitnaði í skýrslur OECD þar sem fram kemur að  útgjöld til landbúnaðar á Íslandi hafi lækkað úr 5% af landsframleiðslu á tímabilinu 1986-88 niður í 1,1% á tímabilinu 2012-14.  Þarna er átt bæði við bein fjárframlög úr ríkissjóði og tollvernd eins og OECD metur verðgildi hennar á hverjum tíma. 

Stuðningur til landbúnaðar ekki „einhver bankabónus

„Beinn stuðningur er nú tæpir 13 milljarðar á ári.  Metið verðgildi markaðsverndar eru rúmir 8 milljarðar til viðbótar. Værum við enn í 5% af landsframleiðslu eins og fyrir 25 árum væri samtalan tæpir 100 milljarðar.  Það skal því enginn segja að ekkert hafi breyst því svo sannarlega hafa orðið mjög miklar breytingar,“ sagði Sindri og bætti við að stuðningur til landbúnaðar væri ekki „einhver bankabónus eða dúsa heldur gerir hann bændum kleyft að selja afurðir frá sér á verði sem er undir framleiðslukostnaði og lækka þannig verð til neytenda.“

Sagði Sindri það sjálfsagt og eðlilegt að rætt sé í samfélaginu um stuðninginn, hvernig honum á að vera háttað og hvað sé dregið fram með honum.  „Sú umræða þarf þó að fara fram með sanngjörnum hætti.  Það verður að fara yfir þá sögu sem að baki liggur og þær breytingar sem þegar hafa átt sér stað.  Það er varla til sá staður í veröldinni þar sem að stjórnvöld hlutast ekki á einhvern hátt til um landbúnað, með stuðningi, verndaraðgerðum eða hvoru tveggja.  Svo er einnig raunin hér. Ég tel raunar að landbúnaðurinn njóti mikils og almenns stuðnings meðal landsmanna,“ sagði Sindri og bætti við að það hafi verið mælt í könnunum og komið þar skýrt fram.

Hafa tekið virkan þátt í að bæta kjör landsmanna

Sindri fór stuttlega yfir sögu niðurgreiðslna á landbúnaðarvörum en þær hófust árið 1943. Þær voru liður í því að draga úr verðbólgu en einnig að tryggja bændum viðlíka laun og sambærilegar stéttir þjóðfélagsins höfðu.

„Landbúnaðarvörur höfðu hækkað í verði ári fyrr sem olli mikilli óánægju í samfélaginu og leiddi til verkfalla. Á þessum árum voru laun að miklu leyti verðtryggð og full verðlagsuppbót greidd á laun mánaðarlega samkvæmt vísitölu framfærslukostnaðar. Það var því sameiginlegur hagur stjórnvalda og neytenda að niðurgreiða búvörur til að halda niðri vísitölu og verðbólgu,“ sagði Sindri.

Bændur voru á þessum tíma reiðubúnir til að ganga nokkuð langt til að böndum yrði komið á verðbólguna og samþykkti Búnaðarþing árið 1944 að gefa eftir 9,4% hækkun á landbúnaðarafurðum sem átti að leggjast á lögum samkvæmt. Að sögn Sindra var sú ákvörðun tekin í trausti þess að fleiri tækju þátt í viðlíka aðgerðum, líkt og síðar gerðist í Þjóðarsáttinni árið 1990.

„Sú varð ekki raunin sem olli mikilli gremju meðal bænda. Þá er einnig mikilvægt að halda því til haga að við bændur lögðum okkar af mörkum við að koma koma þjóðinni í gegnum það erfiða ástand sem efnahagshrunið árið 2008 leiddi af sér,“ sagði Sindri og benti á að búvörusamningar voru teknir upp og höfðu í för með sér niðurskurð framlaga, sem hjálpaði ríkissjóði að koma aftur undir sig fótunum.

„Hins vegar hækkaði verð á íslenskum landbúnaðarafurðum mun minna en á öðrum vörum og hélt þannig aftur af verðbólgunni. Bændur hafa þannig, á ólíkum tímum, tekið virkan þátt í að bæta kjör landsmanna til viðbótar við að standa undir matvælaframleiðslu í landinu,“ sagði Sindri.

Efla íslenskan landbúnað og skapa sóknarfæri

Með samningnum munu verkefni sem nýtast landbúnaðinum í heild. Lagði hann áherslu á að þó svo að búgreinasamningum fjölgi ekki eru eftir sem áður ýmis ný verkefni í rammasamningnum sem nýtast eiga fleiri greinum.  „Þar eru tækifæri,“ sagði Sindri.

Sagði hann jafnframt að meginmarkmið samninganna sé að efla íslenskan landbúnað og skapa greininni sem fjölbreyttust sóknarfæri.

„Við viljum auka verðmætasköpun í landbúnaði og nýta sem best tækifærin sem felast í sveitum landsins í þágu bænda, neytenda og samfélagsins alls. Til þess að ná þessum markmiðum eru í samningum fjölbreytt atriði sem ætlað er að ýta undir framþróun og nýsköpun í greininni. Ennfremur er í samningunum lögð áhersla á eflingu lífrænnar framleiðslu og stuðningur við íslenska geitfjárrækt,“ nefndi Sindri.

Við höfum ekkert að fela

Í ræðu sinni sagði Sindri það mjög eðlilegt að almenningur hefði skoðun á málefnum landbúnaðar og framlögum til hans.

„Við tökum þeirri umræðu fagnandi við höfum ekkert að fela og erum alltaf tilbúinn til að koma og upplýsa um okkar málefni.  Gleymum því ekki að bændur eru líka neytendur og skattgreiðendur,“ sagði Sindri.

Sagði hann jafnframt að á hverju ári sé mikil verðmætasköpun í íslenskum landbúnaði en árið 2014 var verðmæti landbúnaðarafurða 51 milljarður króna. 

Um 4.200 lögbýli eru í notkun hér á landi og tæplega 4.000 manns starfandi í landbúnaði samkvæmt tölum Hagstofu Íslands. Alls munu um 11.000 störf tengjast landbúnaði með einum eða öðrum hætti. „Íslenskur landbúnaður er mikilvægur þáttur í virðiskeðjunni og skilar hann og viðskipti með landbúnaðarvörur miklum skatttekjum til ríkisins,“ bætti Sindri við. Sagði hann að íslenskur landbúnaður yrði aldrei stórframleiðsla en að Íslendingar gætu nýtt náttúru Íslands, „okkar stærstu auðlind“ betur en í henni felst hreinleiki og sérstaða.

„Við flytjum inn landbúnaðarvörur fyrir 52 miljarða á ári en flytjum út fyrir 8 milljarða.  Við viljum fyrst og fremst sinna heimamarkaðnum vel og framleiða mat sem næst neytendum, en við viljum líka nýta tækifæri til sóknar erlendis þegar þau bjóðast. Það eru margir neytendur sem kalla eftir vörum sem eru framleiddar við þær aðstæður sem við búum við.  Við spörum gjaldeyri fyrir þjóðarbúið en við viljum gjarnan taka meiri þátt í að afla hans.  Ef tækifærin eru fyrir hendi þau eigum við að grípa þau,“ sagði Sindri.

Sindri við setningu Búnaðarþings í dag.
Sindri við setningu Búnaðarþings í dag. mbl.is/Styrmir Kári
Mynd úr safni.
Mynd úr safni. Ljósmynd/Sigurður Sigmundsson
mbl.is

Bloggað um fréttina

Innlent »

Fangi lést úr vökvaskorti

22:14 Fangi í Milwaukee í miðvesturríkjum Bandaríkjanna, sem glímdi við andleg veikindi, lést úr „bráðum vökvaskorti“ eftir að starfsfólk fangelsisins í bandarísku borginni, meinaði honum um vatn þar sem hann sat í einangrunarklefa í sjö daga. Þetta kom fram í vitnisburði dómstóla í vikunni. Meira »

„Dómur almennings liggur fyrir“

22:03 „Ég held að það þurfi ekkert að leita álits á þessu. Ég held að staðreyndirnar tali bara sínu máli. Þegar við stofnuðum þennan flokk var hann næststærstur íslenskra stjórnmálaflokka og þróaðist síðan upp í það að vera stærstur. Síðan hrundi hann og það getur enginn kennt öðrum um en þeim sem veittu flokkum forystu.“ Meira »

„Flugdrekaskíða“ suður Grænland

21:25 Fimm íslenskir fjallagarpar halda til Grænlands á fimmtudag þar sem þeirra bíður um 1200 kílómetra ferðalag yfir fjöll og firnindi í snjó og kulda. Ferðalagið hefst í Scoresby-sundi og lýkur í Isortoq. Meira »

Hvalir ná sér af ofveiði fyrri tíma

21:06 Breytingar á útbreiðslu hvala og fjölda þeirra eru viðfangsefni vísindamanna sem á nokkurra ára fresti reyna að telja þessi stóru spendýr í hafinu. Talsverðar breytingar hafa orðið á síðustu árum og margir þættir spila þar inn í. Meira »

Úthluta 8,2 milljónum króna

20:45 Rúmum 8,2 milljónum króna verður úthlutað úr Fræðslu- og verkefnasjóði UMFí í maí. Í tilkynningu frá UMFÍ segir að sjóðurinn hafi þann tilgang að styrkja félags- og íþróttastarf ungmennafélagshreyfingarinnar. Meira »

Fundu blóð á úlpu hins ákærða

20:34 Lögreglan fann blóð úr Birnu Brjánsdóttur á úlpu Thom­asar Møllers Ol­sens sem ákærður er fyrir að hafa myrt hana. Einnig sýndi rannsókn fram á að önnur föt hans, sem höfðu verið þvegin, höfðu komist í snertingu við mikið af blóði. Meira »

Ákærður fyrir að gabba lögreglu

19:35 Karlmaður á sextugsaldri hefur verið ákærður af embætti héraðssaksóknara fyrir gabb með því að hafa hringt í Neyðarlínuna og tilkynnt ranglega að hann væri slasaður og fastur undir stýri eftir umferðaróhapp. Meira »

Heimild í fjárlögum dugar ekki til

19:53 Heimild þarf í settum lögum til að ríkið megi selja fasteignir sínar. Heimild í fjárlögum dugar þar ekki til. Þetta segir Jón Steinar Gunnlaugsson, lögmaður og fyrrverandi hæstaréttardómari. Vakið hefur umræðu í samfélaginu og á þingi sala rík­is­ins á jörð Víf­ilsstaða til Garðabæj­ar. Meira »

Afmælisveisla Lærlinga

19:30 Lærlingar, eitt sigursælasta keilulið landsins, er 30 ára um þessar mundir og af því tilefni standa félagsmenn fyrir opnu húsi á Marbar við Geirsgötu í Reykjavík laugardagskvöldið 13. maí næstkomandi. Meira »

Laust rör olli eldsvoðanum

19:15 Rannsókn Vinnueftirlitsins hefur leitt í ljós að spennutengdur búnaður sem losnaði hafi valdið brunanum í kísilmálmverksmiðju United Silicon í Helguvík í síðustu viku. Um var að ræða rör sem tengt var rafskauti og rakst utan í stálburðarvirki byggingarinnar. Meira »

Illugi nýr stjórnarformaður

18:56 Tilkynnt var um nýja stjórn Byggðastofnunar á ársfundi stofnunarinnar sem haldinn var í dag í Skagafirði en nýr formaður stjórnarinnar er Illugi Gunnarsson, fyrrverandi menntamálaráðherra og þingmaður. Meira »

Ófullnægjandi aðgengi árum saman

18:38 Af fimmtán heilsugæslustöðvum Heilsugæslu höfuðborgarsvæðisins hefur engin náð því markmiði síðustu ár að veita 85% þeirra sem óska eftir læknisviðtali tíma innan tveggja virkra daga. Meira »

Líður betur en aðstandendur halda?

18:30 „Þótt Alzheimerssjúklingar geri sér ekki alltaf grein fyrir ástandi sínu er mikilvægt að hlusta á hvernig þeir sjálfir upplifa og meta lífsgæði sín, líðan og getu,“ segir Arndís Valgarðsdóttir, sálfræðingur hjá Sálfræðingum Höfðabakka, sem í tengslum við meistararitgerð sína rannsakaði þessa þætti frá sjónarhóli bæði sjúklinga og aðstandenda. Meira »

Telur um áreiti að ræða en ekki einelti

18:17 Hafið er yfir allan vafa að Sigríður Björk Guðjónsdóttir, lögreglustjóri höfuðborgarsvæðisins, hafi brotið gegn lögreglumanni með hegðun sinni í garð hans. Þetta er niðurstaða vinnustaðasálfræðings sem innanríkisráðuneytið fékk til þess að fara yfir kvörtun lögreglumannsins. Meira »

Telur Samfylkinguna eiga fullt erindi

17:40 „Ég er nú ekki sammála því, það er ekkert útséð um það. Það hafa auðvitað verið öldudalir eins og hefur gerst hjá öðrum flokkum. Við fórum mjög djúpt síðast, því er ekki að leyna, og það gefur fulla ástæðu til þess að staldra við og hugsa hlutina vel upp á nýtt,“ segir Logi Már Einarsson, formaður Samfylkingarinnar. Meira »

Stóraukinn áhugi á spænskum fasteignum

18:29 Áhugi Íslendinga á því að kaupa fasteignir á Spáni hefur aukist verulega. Þetta segir Grétar Jónasson, framkvæmdastjóri Félags fasteignasala. „Maður sér það á fasteignavefjunum að það er talsvert mikið framboð af eignum þarna og margir eru að auglýsa áhugaverð kauptækifæri í þessu,“ segir Grétar. Meira »

Sprengt næstu vikur í Sundahöfn

17:52 Sprengingar fyrirtækisins Ístaks í Sundahöfn munu halda áfram næstu þrjár vikur og verða þær á þriggja til fjögurra daga fresti. Þetta segir Karl Andreassen, framkvæmdastjóri Ístaks. Meira »

Skaginn 3X selur búnað í Drangey

16:50 Undirritaður hefur verið samningur á milli Skagans 3X og Fisk Seafood á Sauðárkróki um kaup Fisk Seafood á vinnslu- og lestarbúnaði fyrir nýsmíði fyrirtækisins, Drangey SK2, sem sjósett var í Tyrklandi í síðustu viku. Skipið er væntanlegt til landsins síðla sumars. Meira »
Glerskápur
Til sölusem nýr glerskápur fyrir heimilið eða skrifstofuna. Verð kr.70.000...
LÓÐ TIL SÖLU
Til sölu lóð við Reykjahvol í Mosfellsbæ. Góð staðsetning í útjaðri byggðar. Upp...
HARMONIKKUHURÐIR SPARA MIKIÐ PLÁSS
Margar gerðir, smíðaðar eftir máli. Verð frá kr. 13.900,- Sími 848 3215 www.byg...
 
Blaðberar óskast í innri- njarðvík
Ófaglært starfsfólk
Blaðberar Morgunblaðið óskar eftir ...
Ráðstefna
Fundir - mannfagnaðir
Félag löggiltra endurskoðenda ENDURSK...
Félagsstarf
Staður og stund
Aflagrandi 40 Opin vinnustofa kl 9, morg...
Framhald uppboðs
Nauðungarsala
Uppboð Einnig birt á www.naudungarsolu...