„Bændur eru líka neytendur og skattgreiðendur“

Sagði Sindri að stuðningur yfirvalda til landbúnaðar geri bændum kleyft ...
Sagði Sindri að stuðningur yfirvalda til landbúnaðar geri bændum kleyft að selja afurðir á lægra verði til neytenda. Morgunblaðið/Árni Sæberg

Nýir búvörusamningar sem samþykktir voru fyrr í mánuðinum eru sóknarsamningar fyrir landbúnaðinn. Í samningunum felast mun fremur tækifæri en ógnanir og bændur ættu að kynna sér þá vel og hafa trú á sóknarfærum greinarinnar. Þetta er meðal þess sem kom fram í ávarpi Sindra Sigurgeirssonar, formanns Bændasamtaka Íslands, þegar að hann setti Búnaðarþing í Hörpu í dag. 

Í ræðu sinni sagði Sindri að stuðningur yfirvalda til landbúnaðar geri bændum kleyft að selja afurðir á lægra verði til neytenda.

„Hinsvegar sækir oft  að manni sú hugsun þegar hlustað er á marga gagnrýnendur landbúnaðarins að þeir séu ekki að gagnrýna landbúnað í íslenskum samtíma heldur þeirra ímynd á því hvernig landbúnaður var fyrr á árum og varpa þeirri ímynd inn í okkar samtíma. Staðreyndin er nefnilega sú, sem við vitum hér, að gríðarlegar breytingar hafa orðið á íslenskum landbúnaði, innviðum hans, stuðningsumhverfi og viðskiptum við útlönd á liðnum áratugum,“ sagði Sindri og vitnaði í skýrslur OECD þar sem fram kemur að  útgjöld til landbúnaðar á Íslandi hafi lækkað úr 5% af landsframleiðslu á tímabilinu 1986-88 niður í 1,1% á tímabilinu 2012-14.  Þarna er átt bæði við bein fjárframlög úr ríkissjóði og tollvernd eins og OECD metur verðgildi hennar á hverjum tíma. 

Stuðningur til landbúnaðar ekki „einhver bankabónus

„Beinn stuðningur er nú tæpir 13 milljarðar á ári.  Metið verðgildi markaðsverndar eru rúmir 8 milljarðar til viðbótar. Værum við enn í 5% af landsframleiðslu eins og fyrir 25 árum væri samtalan tæpir 100 milljarðar.  Það skal því enginn segja að ekkert hafi breyst því svo sannarlega hafa orðið mjög miklar breytingar,“ sagði Sindri og bætti við að stuðningur til landbúnaðar væri ekki „einhver bankabónus eða dúsa heldur gerir hann bændum kleyft að selja afurðir frá sér á verði sem er undir framleiðslukostnaði og lækka þannig verð til neytenda.“

Sagði Sindri það sjálfsagt og eðlilegt að rætt sé í samfélaginu um stuðninginn, hvernig honum á að vera háttað og hvað sé dregið fram með honum.  „Sú umræða þarf þó að fara fram með sanngjörnum hætti.  Það verður að fara yfir þá sögu sem að baki liggur og þær breytingar sem þegar hafa átt sér stað.  Það er varla til sá staður í veröldinni þar sem að stjórnvöld hlutast ekki á einhvern hátt til um landbúnað, með stuðningi, verndaraðgerðum eða hvoru tveggja.  Svo er einnig raunin hér. Ég tel raunar að landbúnaðurinn njóti mikils og almenns stuðnings meðal landsmanna,“ sagði Sindri og bætti við að það hafi verið mælt í könnunum og komið þar skýrt fram.

Hafa tekið virkan þátt í að bæta kjör landsmanna

Sindri fór stuttlega yfir sögu niðurgreiðslna á landbúnaðarvörum en þær hófust árið 1943. Þær voru liður í því að draga úr verðbólgu en einnig að tryggja bændum viðlíka laun og sambærilegar stéttir þjóðfélagsins höfðu.

„Landbúnaðarvörur höfðu hækkað í verði ári fyrr sem olli mikilli óánægju í samfélaginu og leiddi til verkfalla. Á þessum árum voru laun að miklu leyti verðtryggð og full verðlagsuppbót greidd á laun mánaðarlega samkvæmt vísitölu framfærslukostnaðar. Það var því sameiginlegur hagur stjórnvalda og neytenda að niðurgreiða búvörur til að halda niðri vísitölu og verðbólgu,“ sagði Sindri.

Bændur voru á þessum tíma reiðubúnir til að ganga nokkuð langt til að böndum yrði komið á verðbólguna og samþykkti Búnaðarþing árið 1944 að gefa eftir 9,4% hækkun á landbúnaðarafurðum sem átti að leggjast á lögum samkvæmt. Að sögn Sindra var sú ákvörðun tekin í trausti þess að fleiri tækju þátt í viðlíka aðgerðum, líkt og síðar gerðist í Þjóðarsáttinni árið 1990.

„Sú varð ekki raunin sem olli mikilli gremju meðal bænda. Þá er einnig mikilvægt að halda því til haga að við bændur lögðum okkar af mörkum við að koma koma þjóðinni í gegnum það erfiða ástand sem efnahagshrunið árið 2008 leiddi af sér,“ sagði Sindri og benti á að búvörusamningar voru teknir upp og höfðu í för með sér niðurskurð framlaga, sem hjálpaði ríkissjóði að koma aftur undir sig fótunum.

„Hins vegar hækkaði verð á íslenskum landbúnaðarafurðum mun minna en á öðrum vörum og hélt þannig aftur af verðbólgunni. Bændur hafa þannig, á ólíkum tímum, tekið virkan þátt í að bæta kjör landsmanna til viðbótar við að standa undir matvælaframleiðslu í landinu,“ sagði Sindri.

Efla íslenskan landbúnað og skapa sóknarfæri

Með samningnum munu verkefni sem nýtast landbúnaðinum í heild. Lagði hann áherslu á að þó svo að búgreinasamningum fjölgi ekki eru eftir sem áður ýmis ný verkefni í rammasamningnum sem nýtast eiga fleiri greinum.  „Þar eru tækifæri,“ sagði Sindri.

Sagði hann jafnframt að meginmarkmið samninganna sé að efla íslenskan landbúnað og skapa greininni sem fjölbreyttust sóknarfæri.

„Við viljum auka verðmætasköpun í landbúnaði og nýta sem best tækifærin sem felast í sveitum landsins í þágu bænda, neytenda og samfélagsins alls. Til þess að ná þessum markmiðum eru í samningum fjölbreytt atriði sem ætlað er að ýta undir framþróun og nýsköpun í greininni. Ennfremur er í samningunum lögð áhersla á eflingu lífrænnar framleiðslu og stuðningur við íslenska geitfjárrækt,“ nefndi Sindri.

Við höfum ekkert að fela

Í ræðu sinni sagði Sindri það mjög eðlilegt að almenningur hefði skoðun á málefnum landbúnaðar og framlögum til hans.

„Við tökum þeirri umræðu fagnandi við höfum ekkert að fela og erum alltaf tilbúinn til að koma og upplýsa um okkar málefni.  Gleymum því ekki að bændur eru líka neytendur og skattgreiðendur,“ sagði Sindri.

Sagði hann jafnframt að á hverju ári sé mikil verðmætasköpun í íslenskum landbúnaði en árið 2014 var verðmæti landbúnaðarafurða 51 milljarður króna. 

Um 4.200 lögbýli eru í notkun hér á landi og tæplega 4.000 manns starfandi í landbúnaði samkvæmt tölum Hagstofu Íslands. Alls munu um 11.000 störf tengjast landbúnaði með einum eða öðrum hætti. „Íslenskur landbúnaður er mikilvægur þáttur í virðiskeðjunni og skilar hann og viðskipti með landbúnaðarvörur miklum skatttekjum til ríkisins,“ bætti Sindri við. Sagði hann að íslenskur landbúnaður yrði aldrei stórframleiðsla en að Íslendingar gætu nýtt náttúru Íslands, „okkar stærstu auðlind“ betur en í henni felst hreinleiki og sérstaða.

„Við flytjum inn landbúnaðarvörur fyrir 52 miljarða á ári en flytjum út fyrir 8 milljarða.  Við viljum fyrst og fremst sinna heimamarkaðnum vel og framleiða mat sem næst neytendum, en við viljum líka nýta tækifæri til sóknar erlendis þegar þau bjóðast. Það eru margir neytendur sem kalla eftir vörum sem eru framleiddar við þær aðstæður sem við búum við.  Við spörum gjaldeyri fyrir þjóðarbúið en við viljum gjarnan taka meiri þátt í að afla hans.  Ef tækifærin eru fyrir hendi þau eigum við að grípa þau,“ sagði Sindri.

Sindri við setningu Búnaðarþings í dag.
Sindri við setningu Búnaðarþings í dag. mbl.is/Styrmir Kári
Mynd úr safni.
Mynd úr safni. Ljósmynd/Sigurður Sigmundsson
mbl.is

Bloggað um fréttina

Innlent »

Andlit norðursins fékk aðalverðlaun

07:57 Heimildarmyndin Andlit norðursins, sem fjallar um Ragnar Axelsson ljósmyndara og feril hans, fékk aðalverðlaunin á kvikmyndahátíð í Úkraínu, Poltava film festival. Meira »

Búast við góðum stórlaxagöngum

07:37 Búast má við að göngur á stórlaxi verði allgóðar á komandi veiðisumri. Meiri óvissa er um hvernig smálaxagöngurnar verða.  Meira »

Helmingi færri kennarar eftir 30 ár

07:02 Líklegt er að mikill skortur verði á grunnskólakennurum eftir fimmtán ár ef ekkert verður að gert. Eftir þrjátíu ár verður fjöldi réttindakennara helmingi minni frá því sem nú er. Meira »

Datt af hestbaki við Sauðárkrók

06:45 Ein manneskja var flutt á sjúkrahúsið á Akureyri eftir að hafa dottið af hestbaki rétt fyrir utan Sauðárkrók.  Meira »

Slasaðist í árekstri við Arnarvatn

06:36 Tveir fólksbílar skullu saman við Arnarvatn í Mývatnssveit rétt fyrir klukkan 18 í gærkvöldi. Einn var fluttur á sjúkrahúsið á Akureyri en fjórir voru í bílunum tveimur. Meira »

Skýjað með köflum í dag

06:26 Spáð er breytilegri átt, 3 til 8 metrum á sekúndu og skýjuðu veðri með köflum en léttir heldur til vestanlands með morgninum. Hiti verður á bilinu 8 til 15 stig yfir daginn Meira »

Nútíminn ógnar byggð í Grímsey

05:30 „Ég vildi skoða hvað það var sem hélt fólki í Grímsey og hvað gerði því kleift að búa þarna,“ segir blaðamaðurinn og verðandi mannfræðingurinn Ómar Valdimarsson. Meira »

4 dagar eftir af þinginu

05:30 Fjórir dagar eru eftir af þingstörfum áður en þingmenn halda í sumarleyfi. Ragnheiður Ríkharðsdóttir, þingflokksformaður Sjálfstæðisflokks, segist reikna með að fyrir þann tíma muni ríkisstjórnarflokkarnir reyna að klára ýmis mál sem fyrir liggja í þinginu. Meira »

Samtök flugfélaga lýsa áhyggjum

05:30 IATA, alþjóðasamtök áætlunarflugfélaga, hafa haft samband við flugleiðsögusvið Isavia og lýst áhyggjum sínum af afleiðingum yfirvinnubanns flugumferðarstjóra hér á landi. Meira »

Andlát: Brynjólfur Sveinbergsson

05:30 Brynjólfur Sveinbergsson, fv. mjólkurbússtjóri, andaðist á Sjúkrahúsinu á Hvammstanga að kvöldi 25. maí sl. Hann var fæddur á Blönduósi 17. jan. 1934. Meira »

Ólympíufarar hlusta á WHO

05:30 „Við fylgjumst með hvað Alþjóðaheilbrigðisstofnunin er að gera sem og Alþjóðaólympíunefndin og framkvæmdanefnd leikanna,“ segir Líney Rut Halldórsdóttir, framkvæmdastjóri ÍSÍ, spurð um viðbrögð ÍSÍ við opnu bréf sem 150 læknar, vísindamenn og fræðimenn um heim allan sendu frá sér um helgina. Meira »

Segir fagháskólanám í bígerð

05:30 Vilhjálmur Egilsson, rektor Háskólans á Bifröst, segir fjarri lagi að of margir séu í háskólanámi í tilteknum greinum, eins og t.d. lögfræði. Meira »

Nær 1.000 hafa kosið forseta

05:30 Tæplega fjórar vikur eru nú til forsetakosninga og hefur utankjörfundaratkvæðagreiðsla nú staðið yfir í fjórar vikur.  Meira »

Lúxussnekkja í Hvalfirði

Í gær, 21:44 Glæsileg snekkja hefur legið við akkeri í Hvalfirði frá því á föstudag. Snekkjan, sem ber nafnið T6 og er skráð á Cayman-eyjum, lá í vari inni fyrir Hvítanesi aðfaranótt laugardags í hávaðaroki. Meira »

Tefldu í grænlensku fangelsi

Í gær, 20:12 Flugfélagshátíð Hróksins í Nuuk lauk á laugardag með einvígi Steffen Lynge, lögreglumanns, tónlistarmanns og eins fremsta skákmanns Grænlands, og Hrafns Jökulssonar, forseta Hróksins. Undanfarna viku hefur höfuðborg Grænlands iðað af skáklífi og liðsmenn Hróksins farið víða að útbreiða fagnaðarerindi skáklistarinnar, gleðinnar og vináttunnar. Meira »

Skaða sig vegna vanlíðunar

05:30 Börn allt niður í 12 ára sýna sjálfsskaðandi hegðun með því að skera sig og brenna, en það er leið sumra barna og unglinga til að bregðast við miklum tilfinningavanda. Meira »

Útlit fyrir 20 stiga hita

Í gær, 21:28 Útlit er fyrir að hiti nái 20 stigum í flestum landshlutum seinni hluta vikunnar. Þá má búast við ljómandi fínu veðri alla vikuna að sögn Birtu Lífar Kristinsdóttur, veðurfræðings á Veðurstofu Íslands. Meira »

Forseti ætti ekki að velja eftirmann sinn

Í gær, 20:03 Hvorki Andri Snær Magnason né Halla Tómasdóttir hafa í hyggju að bjóða sig fram til Alþingis ef þau ná ekki kjöri til embættis forseta Íslands. Þá hyggst hvorugt þeirra draga framboð sitt til baka. Þetta sögðu þau í sjónvarpsþættinum Eyj­unni, í stjórn Björns Inga Hrafns­son­ar, á Stöð 2 síðdeg­is. Meira »
rotþrær-vatnsgeymslur-lindarbrunnar
Rotþrær-vatnsgeymar- lindarbrunnar. Rotþrær og siturlagnir. Heildar lausnir - ré...
Heildarlausn á viðhaldi bílastæða
Frá því 1988 hafa BS verktakar boðið heildarlausnir á viðhaldi bílastæða og umhv...
 
Útgáfa framkvæmdaleyfis
Tilkynningar
Auglýsing um útgáfu framkvæmdaleyfis ...
Útboð samauglýsing
Tilboð - útboð
*Nýtt í auglýsingu ...
20225 rs leigubílaakstur
Tilboð - útboð
20225 - RS Leigubílaakstur...
Commercial assistant
Öryggisstörf/Gæsla
COMMERCIAL ASSIST...