„Bændur eru líka neytendur og skattgreiðendur“

Sagði Sindri að stuðningur yfirvalda til landbúnaðar geri bændum kleyft ...
Sagði Sindri að stuðningur yfirvalda til landbúnaðar geri bændum kleyft að selja afurðir á lægra verði til neytenda. Morgunblaðið/Árni Sæberg

Nýir búvörusamningar sem samþykktir voru fyrr í mánuðinum eru sóknarsamningar fyrir landbúnaðinn. Í samningunum felast mun fremur tækifæri en ógnanir og bændur ættu að kynna sér þá vel og hafa trú á sóknarfærum greinarinnar. Þetta er meðal þess sem kom fram í ávarpi Sindra Sigurgeirssonar, formanns Bændasamtaka Íslands, þegar að hann setti Búnaðarþing í Hörpu í dag. 

Í ræðu sinni sagði Sindri að stuðningur yfirvalda til landbúnaðar geri bændum kleyft að selja afurðir á lægra verði til neytenda.

„Hinsvegar sækir oft  að manni sú hugsun þegar hlustað er á marga gagnrýnendur landbúnaðarins að þeir séu ekki að gagnrýna landbúnað í íslenskum samtíma heldur þeirra ímynd á því hvernig landbúnaður var fyrr á árum og varpa þeirri ímynd inn í okkar samtíma. Staðreyndin er nefnilega sú, sem við vitum hér, að gríðarlegar breytingar hafa orðið á íslenskum landbúnaði, innviðum hans, stuðningsumhverfi og viðskiptum við útlönd á liðnum áratugum,“ sagði Sindri og vitnaði í skýrslur OECD þar sem fram kemur að  útgjöld til landbúnaðar á Íslandi hafi lækkað úr 5% af landsframleiðslu á tímabilinu 1986-88 niður í 1,1% á tímabilinu 2012-14.  Þarna er átt bæði við bein fjárframlög úr ríkissjóði og tollvernd eins og OECD metur verðgildi hennar á hverjum tíma. 

Stuðningur til landbúnaðar ekki „einhver bankabónus

„Beinn stuðningur er nú tæpir 13 milljarðar á ári.  Metið verðgildi markaðsverndar eru rúmir 8 milljarðar til viðbótar. Værum við enn í 5% af landsframleiðslu eins og fyrir 25 árum væri samtalan tæpir 100 milljarðar.  Það skal því enginn segja að ekkert hafi breyst því svo sannarlega hafa orðið mjög miklar breytingar,“ sagði Sindri og bætti við að stuðningur til landbúnaðar væri ekki „einhver bankabónus eða dúsa heldur gerir hann bændum kleyft að selja afurðir frá sér á verði sem er undir framleiðslukostnaði og lækka þannig verð til neytenda.“

Sagði Sindri það sjálfsagt og eðlilegt að rætt sé í samfélaginu um stuðninginn, hvernig honum á að vera háttað og hvað sé dregið fram með honum.  „Sú umræða þarf þó að fara fram með sanngjörnum hætti.  Það verður að fara yfir þá sögu sem að baki liggur og þær breytingar sem þegar hafa átt sér stað.  Það er varla til sá staður í veröldinni þar sem að stjórnvöld hlutast ekki á einhvern hátt til um landbúnað, með stuðningi, verndaraðgerðum eða hvoru tveggja.  Svo er einnig raunin hér. Ég tel raunar að landbúnaðurinn njóti mikils og almenns stuðnings meðal landsmanna,“ sagði Sindri og bætti við að það hafi verið mælt í könnunum og komið þar skýrt fram.

Hafa tekið virkan þátt í að bæta kjör landsmanna

Sindri fór stuttlega yfir sögu niðurgreiðslna á landbúnaðarvörum en þær hófust árið 1943. Þær voru liður í því að draga úr verðbólgu en einnig að tryggja bændum viðlíka laun og sambærilegar stéttir þjóðfélagsins höfðu.

„Landbúnaðarvörur höfðu hækkað í verði ári fyrr sem olli mikilli óánægju í samfélaginu og leiddi til verkfalla. Á þessum árum voru laun að miklu leyti verðtryggð og full verðlagsuppbót greidd á laun mánaðarlega samkvæmt vísitölu framfærslukostnaðar. Það var því sameiginlegur hagur stjórnvalda og neytenda að niðurgreiða búvörur til að halda niðri vísitölu og verðbólgu,“ sagði Sindri.

Bændur voru á þessum tíma reiðubúnir til að ganga nokkuð langt til að böndum yrði komið á verðbólguna og samþykkti Búnaðarþing árið 1944 að gefa eftir 9,4% hækkun á landbúnaðarafurðum sem átti að leggjast á lögum samkvæmt. Að sögn Sindra var sú ákvörðun tekin í trausti þess að fleiri tækju þátt í viðlíka aðgerðum, líkt og síðar gerðist í Þjóðarsáttinni árið 1990.

„Sú varð ekki raunin sem olli mikilli gremju meðal bænda. Þá er einnig mikilvægt að halda því til haga að við bændur lögðum okkar af mörkum við að koma koma þjóðinni í gegnum það erfiða ástand sem efnahagshrunið árið 2008 leiddi af sér,“ sagði Sindri og benti á að búvörusamningar voru teknir upp og höfðu í för með sér niðurskurð framlaga, sem hjálpaði ríkissjóði að koma aftur undir sig fótunum.

„Hins vegar hækkaði verð á íslenskum landbúnaðarafurðum mun minna en á öðrum vörum og hélt þannig aftur af verðbólgunni. Bændur hafa þannig, á ólíkum tímum, tekið virkan þátt í að bæta kjör landsmanna til viðbótar við að standa undir matvælaframleiðslu í landinu,“ sagði Sindri.

Efla íslenskan landbúnað og skapa sóknarfæri

Með samningnum munu verkefni sem nýtast landbúnaðinum í heild. Lagði hann áherslu á að þó svo að búgreinasamningum fjölgi ekki eru eftir sem áður ýmis ný verkefni í rammasamningnum sem nýtast eiga fleiri greinum.  „Þar eru tækifæri,“ sagði Sindri.

Sagði hann jafnframt að meginmarkmið samninganna sé að efla íslenskan landbúnað og skapa greininni sem fjölbreyttust sóknarfæri.

„Við viljum auka verðmætasköpun í landbúnaði og nýta sem best tækifærin sem felast í sveitum landsins í þágu bænda, neytenda og samfélagsins alls. Til þess að ná þessum markmiðum eru í samningum fjölbreytt atriði sem ætlað er að ýta undir framþróun og nýsköpun í greininni. Ennfremur er í samningunum lögð áhersla á eflingu lífrænnar framleiðslu og stuðningur við íslenska geitfjárrækt,“ nefndi Sindri.

Við höfum ekkert að fela

Í ræðu sinni sagði Sindri það mjög eðlilegt að almenningur hefði skoðun á málefnum landbúnaðar og framlögum til hans.

„Við tökum þeirri umræðu fagnandi við höfum ekkert að fela og erum alltaf tilbúinn til að koma og upplýsa um okkar málefni.  Gleymum því ekki að bændur eru líka neytendur og skattgreiðendur,“ sagði Sindri.

Sagði hann jafnframt að á hverju ári sé mikil verðmætasköpun í íslenskum landbúnaði en árið 2014 var verðmæti landbúnaðarafurða 51 milljarður króna. 

Um 4.200 lögbýli eru í notkun hér á landi og tæplega 4.000 manns starfandi í landbúnaði samkvæmt tölum Hagstofu Íslands. Alls munu um 11.000 störf tengjast landbúnaði með einum eða öðrum hætti. „Íslenskur landbúnaður er mikilvægur þáttur í virðiskeðjunni og skilar hann og viðskipti með landbúnaðarvörur miklum skatttekjum til ríkisins,“ bætti Sindri við. Sagði hann að íslenskur landbúnaður yrði aldrei stórframleiðsla en að Íslendingar gætu nýtt náttúru Íslands, „okkar stærstu auðlind“ betur en í henni felst hreinleiki og sérstaða.

„Við flytjum inn landbúnaðarvörur fyrir 52 miljarða á ári en flytjum út fyrir 8 milljarða.  Við viljum fyrst og fremst sinna heimamarkaðnum vel og framleiða mat sem næst neytendum, en við viljum líka nýta tækifæri til sóknar erlendis þegar þau bjóðast. Það eru margir neytendur sem kalla eftir vörum sem eru framleiddar við þær aðstæður sem við búum við.  Við spörum gjaldeyri fyrir þjóðarbúið en við viljum gjarnan taka meiri þátt í að afla hans.  Ef tækifærin eru fyrir hendi þau eigum við að grípa þau,“ sagði Sindri.

Sindri við setningu Búnaðarþings í dag.
Sindri við setningu Búnaðarþings í dag. mbl.is/Styrmir Kári
Mynd úr safni.
Mynd úr safni. Ljósmynd/Sigurður Sigmundsson
mbl.is

Bloggað um fréttina

Innlent »

Standa frammi fyrir 1.000 bita púsli

Í gær, 22:31 Lögreglan er áfram á fullu að greina gögn og feta sig áfram í gegnum þær mögulegu vísbendingar sem hafa borist um hvarf Birnu Brjánsdóttur, sem ekki hefur sést síðan aðfaranótt laugardags. Þetta segir Ágúst Svansson, aðalvarðstjóri hjá lögreglunni og yfirmaður leitar og björgunar. Meira »

Fleira þarf í dansinn en fagra skóna

Í gær, 21:40 Dansarinn Lilja Rúriksdóttir er útskrifuð frá dansdeild The Juilliard School í New York og starfar nú með danshópnum L.A. Dance Project í Los Angeles undir stjórn Benjamins Millepied, eins virtasta danshöfundar samtímans. Meira »

Ákærð fyrir 40 milljóna skattsvik

Í gær, 21:31 Embætti héraðssaksóknara hefur ákært þrjá einstaklinga fyrir meiriháttar brot gegn skattalögum með því að hafa ekki staðið skil á um 40 milljónum í virðisaukaskatt og opinbera staðgreiðslu á árunum 2012-2014 fyrir einkahlutafélag. Meira »

Stórhríð á Vatnsskarði og Öxnadalsheiði

Í gær, 21:30 Stórhríð og snjóþekja er á Öxnadalsheiði og þæfingsfærð og stórhríð á Vatnsskarði. Þá er hálka og stórhríð á Holtavörðuheiði. Hvasst er og skafrenningur á flestum fjallvegum um norðvestanvert landið. Meira »

Bjóða öllum skólum hugbúnað

Í gær, 21:02 „Við höfum fengið mjög góð viðbrögð frá skólunum og vonumst til þess að sjá sem flesta á kynningunni,“ segir Steinunn Anna Gunnlaugsdóttir, framkvæmdastjóri hugbúnaðarfyrirtækisins Locatify í Hafnarfirði, sem á undanförnum árum hefur þróað hugbúnað til sköpunar bóka og ratleikja fyrir grunnskóla. Meira »

Göngumaður í vanda á Helgafelli

Í gær, 20:57 Björgunarsveitir Slysavarnafélagsins Landsbjargar á höfuðborgarsvæðinu voru kallaðar út á áttunda tímanum í kvöld vegna göngumanns sem hafði hrasað í hlíðum Helgafells fyrir ofan Hafnarfjörð um fjögurleytið í dag. Meira »

Þyrlan lent með þá sem slösuðust í Öræfum

Í gær, 20:38 Þyrla Landhelgisgæslunnar lenti á Reykjavíkurflugvelli um áttaleytið í kvöld með tvo menn sem slasast höfðu er bíll þeirra valt út af vegi við Sandfell í Öræfum nú síðdegis. Ekki liggur fyrir hve alvarleg meiðsl þeirra eru, en sjúkrabíll beið á vellinum og fór með mennina á Landspítalann. Meira »

Björgunarsveitir leita í Heiðmörk

Í gær, 20:49 Björgunarsveitir eru komnar langt með að klára að leita þau svæði sem voru teiknuð upp í dag út frá þeim litlu vísbendingum sem hafa fundist í máli Birnu Brjánsdóttur sem týnd hefur verið frá því á laugardaginn. Í það heila hafa um 145 björgunarsveitarmenn komið að leitinni í dag. Meira »

Police need help in missing person case

Í gær, 19:47 It is possible that the young woman, Birna Brjánsdóttir, who disappeared in the early hours of Saturday morning had stopped to chat to tourists on her way up Laugavegur. Both the Reykjavik Metropolitan Police and her next of kin are pleading for help and any clues to her whereabouts. Meira »

„Hún er ekki á flótta undan einhverju“

Í gær, 19:27 Sigurlaug Hreinsdóttir, móðir Birnu Brjánsdóttur sem hefur verið týnd frá því á laugardaginn, segir að í sínum huga sé skýrt að dóttir sín sé í hættu. „Hún er ekki að velja þetta, er ekki þannig stelpa. Hún er ekki á flótta undan einhverju og ekki verið í efnum.“ Meira »

Myndband sem sýnir ferðir Birnu

Í gær, 18:51 Lögreglan á höfuðborgarsvæðinu hefur nú birt myndband sem unnið er upp úr ör­ygg­is­mynda­vél­um sem sýna ferðir Birnu Brjáns­dótt­ur, sem týnd hef­ur verið frá því aðfaranótt laug­ar­dags. Meira »

Slökkt var á símanum handvirkt

Í gær, 18:18 Mál Birnu Brjánsdóttur er ekki rannsakað sem sakamál heldur mannshvarf. Engar staðfestar vísbendingar eru um að refsiverð háttsemi hafi átt sér stað, en þegar svona langur tími er liðinn síðan síðast spurðist til hennar vakna spurningar og lögreglan leggur þess vegna mikla áherslu á að finna hana. Meira »

Leitaði vísbendinga við Reykjanesbraut

Í gær, 18:16 Ekkert varð af leit Landhelgisgæslunnar að Birnu Brjánsdóttur, sem týnd hefur verið frá því aðfaranótt laugadags, nú síðdegis. Greint hafði verið frá því að þyrla Landhelgisgæslunnar myndi taka þátt í leitinni í Urriðaholti í Garðabæ. Meira »

Bílvelta í Öræfum

Í gær, 16:40 Bíll valt út af vegi við Sandfell í Öræfum nú á fjórða tímanum. Hefur lögreglan á Suðurlandi óskað eftir því að þyrla Landhelgisgæslunnar verði send á vettvang, til að sækja tvo farþega bílsins, sem komust út úr honum af eigin rammleik. Meira »

Telur ekki tilefni til að skoða mál Bjarna

Í gær, 16:11 Umboðsmaður Alþingis telur ekki tilefni til þess að taka til skoðunar meint brot Bjarna Benediktssonar, forsætisráðherra og fyrrverandi fjármálaráðherra, á siðareglum ráðherra í ljósi þess að hann hefur sjálfur lýst þeirri skoðun sinni opinberlega að um mistök hafi verið að ræða af hans hálfu eftir á að hyggja. Meira »

Lögreglan mun dreifa myndbandi í kvöld

Í gær, 17:03 Lögreglan vinnur að myndbandi sem unnið er upp úr öryggismyndavélum sem sýna ferðir Birnu Brjánsdóttur, sem týnd hefur verið frá því aðfaranótt laugardags. Þar sem fólk sem ekki tengist málinu sést á myndböndunum er unnið að því að taka það út. Meira »

Þyrlan leitar í Urriðaholti

Í gær, 16:17 Þyrla Landhelgisgæslunnar er á leiðinni í Urriðaholt í Garðabæ í tengslum við leitina að Birnu Brjánsdóttur sem hefur verið saknað síðan aðfaranótt laugardags. Meira »

Vigdís Ósk aðstoðar Jón

Í gær, 15:51 Vigdís Ósk Häsler Sveinsdóttir lögfræðingur hefur verið ráðin aðstoðarmaður Jóns Gunnarssonar, samgöngu- og sveitarstjórnarráðherra. Þetta kemur fram á vefsíðu innanríkisráðuneytisins. Meira »
Land Rover 1998
Frábær Land Rover Discovery 2008 til sölu. Allur endurnýjaður og bæði sumardekk...
PÚSTKERFI Á HAGSTÆÐU VERÐI
Eigum fyrirlyggjandi PÚSTKERFI í flestar tegundir bifreiða. Einnig STÝRISLIÐI ...
Hugverk kvenna
Glæsileg verk um hugverk sunnlenskra, austfirskra og þingeyskra kvenna. Þessi fr...
 
I.o.o.f. ob.1,petrus - 19701178-m.t.w.á
Félagsstarf
I.O.O.F. Ob.1,Petrus - 19701178- M.T.W....
Félagsstarf
Staður og stund
Aflagrandi 40 Opin vinnustofa kl. 9, mor...
Félagsstarf
Staður og stund
Árbæjarkirkja Starf eldri borgara hefst ...
L hlín 6017011619 lv/v heimsókn til sno
Félagsstarf
? HLÍN 6017011619 lV/V Heimsókn til S...