„Bændur eru líka neytendur og skattgreiðendur“

Sagði Sindri að stuðningur yfirvalda til landbúnaðar geri bændum kleyft ...
Sagði Sindri að stuðningur yfirvalda til landbúnaðar geri bændum kleyft að selja afurðir á lægra verði til neytenda. Morgunblaðið/Árni Sæberg

Nýir búvörusamningar sem samþykktir voru fyrr í mánuðinum eru sóknarsamningar fyrir landbúnaðinn. Í samningunum felast mun fremur tækifæri en ógnanir og bændur ættu að kynna sér þá vel og hafa trú á sóknarfærum greinarinnar. Þetta er meðal þess sem kom fram í ávarpi Sindra Sigurgeirssonar, formanns Bændasamtaka Íslands, þegar að hann setti Búnaðarþing í Hörpu í dag. 

Í ræðu sinni sagði Sindri að stuðningur yfirvalda til landbúnaðar geri bændum kleyft að selja afurðir á lægra verði til neytenda.

„Hinsvegar sækir oft  að manni sú hugsun þegar hlustað er á marga gagnrýnendur landbúnaðarins að þeir séu ekki að gagnrýna landbúnað í íslenskum samtíma heldur þeirra ímynd á því hvernig landbúnaður var fyrr á árum og varpa þeirri ímynd inn í okkar samtíma. Staðreyndin er nefnilega sú, sem við vitum hér, að gríðarlegar breytingar hafa orðið á íslenskum landbúnaði, innviðum hans, stuðningsumhverfi og viðskiptum við útlönd á liðnum áratugum,“ sagði Sindri og vitnaði í skýrslur OECD þar sem fram kemur að  útgjöld til landbúnaðar á Íslandi hafi lækkað úr 5% af landsframleiðslu á tímabilinu 1986-88 niður í 1,1% á tímabilinu 2012-14.  Þarna er átt bæði við bein fjárframlög úr ríkissjóði og tollvernd eins og OECD metur verðgildi hennar á hverjum tíma. 

Stuðningur til landbúnaðar ekki „einhver bankabónus

„Beinn stuðningur er nú tæpir 13 milljarðar á ári.  Metið verðgildi markaðsverndar eru rúmir 8 milljarðar til viðbótar. Værum við enn í 5% af landsframleiðslu eins og fyrir 25 árum væri samtalan tæpir 100 milljarðar.  Það skal því enginn segja að ekkert hafi breyst því svo sannarlega hafa orðið mjög miklar breytingar,“ sagði Sindri og bætti við að stuðningur til landbúnaðar væri ekki „einhver bankabónus eða dúsa heldur gerir hann bændum kleyft að selja afurðir frá sér á verði sem er undir framleiðslukostnaði og lækka þannig verð til neytenda.“

Sagði Sindri það sjálfsagt og eðlilegt að rætt sé í samfélaginu um stuðninginn, hvernig honum á að vera háttað og hvað sé dregið fram með honum.  „Sú umræða þarf þó að fara fram með sanngjörnum hætti.  Það verður að fara yfir þá sögu sem að baki liggur og þær breytingar sem þegar hafa átt sér stað.  Það er varla til sá staður í veröldinni þar sem að stjórnvöld hlutast ekki á einhvern hátt til um landbúnað, með stuðningi, verndaraðgerðum eða hvoru tveggja.  Svo er einnig raunin hér. Ég tel raunar að landbúnaðurinn njóti mikils og almenns stuðnings meðal landsmanna,“ sagði Sindri og bætti við að það hafi verið mælt í könnunum og komið þar skýrt fram.

Hafa tekið virkan þátt í að bæta kjör landsmanna

Sindri fór stuttlega yfir sögu niðurgreiðslna á landbúnaðarvörum en þær hófust árið 1943. Þær voru liður í því að draga úr verðbólgu en einnig að tryggja bændum viðlíka laun og sambærilegar stéttir þjóðfélagsins höfðu.

„Landbúnaðarvörur höfðu hækkað í verði ári fyrr sem olli mikilli óánægju í samfélaginu og leiddi til verkfalla. Á þessum árum voru laun að miklu leyti verðtryggð og full verðlagsuppbót greidd á laun mánaðarlega samkvæmt vísitölu framfærslukostnaðar. Það var því sameiginlegur hagur stjórnvalda og neytenda að niðurgreiða búvörur til að halda niðri vísitölu og verðbólgu,“ sagði Sindri.

Bændur voru á þessum tíma reiðubúnir til að ganga nokkuð langt til að böndum yrði komið á verðbólguna og samþykkti Búnaðarþing árið 1944 að gefa eftir 9,4% hækkun á landbúnaðarafurðum sem átti að leggjast á lögum samkvæmt. Að sögn Sindra var sú ákvörðun tekin í trausti þess að fleiri tækju þátt í viðlíka aðgerðum, líkt og síðar gerðist í Þjóðarsáttinni árið 1990.

„Sú varð ekki raunin sem olli mikilli gremju meðal bænda. Þá er einnig mikilvægt að halda því til haga að við bændur lögðum okkar af mörkum við að koma koma þjóðinni í gegnum það erfiða ástand sem efnahagshrunið árið 2008 leiddi af sér,“ sagði Sindri og benti á að búvörusamningar voru teknir upp og höfðu í för með sér niðurskurð framlaga, sem hjálpaði ríkissjóði að koma aftur undir sig fótunum.

„Hins vegar hækkaði verð á íslenskum landbúnaðarafurðum mun minna en á öðrum vörum og hélt þannig aftur af verðbólgunni. Bændur hafa þannig, á ólíkum tímum, tekið virkan þátt í að bæta kjör landsmanna til viðbótar við að standa undir matvælaframleiðslu í landinu,“ sagði Sindri.

Efla íslenskan landbúnað og skapa sóknarfæri

Með samningnum munu verkefni sem nýtast landbúnaðinum í heild. Lagði hann áherslu á að þó svo að búgreinasamningum fjölgi ekki eru eftir sem áður ýmis ný verkefni í rammasamningnum sem nýtast eiga fleiri greinum.  „Þar eru tækifæri,“ sagði Sindri.

Sagði hann jafnframt að meginmarkmið samninganna sé að efla íslenskan landbúnað og skapa greininni sem fjölbreyttust sóknarfæri.

„Við viljum auka verðmætasköpun í landbúnaði og nýta sem best tækifærin sem felast í sveitum landsins í þágu bænda, neytenda og samfélagsins alls. Til þess að ná þessum markmiðum eru í samningum fjölbreytt atriði sem ætlað er að ýta undir framþróun og nýsköpun í greininni. Ennfremur er í samningunum lögð áhersla á eflingu lífrænnar framleiðslu og stuðningur við íslenska geitfjárrækt,“ nefndi Sindri.

Við höfum ekkert að fela

Í ræðu sinni sagði Sindri það mjög eðlilegt að almenningur hefði skoðun á málefnum landbúnaðar og framlögum til hans.

„Við tökum þeirri umræðu fagnandi við höfum ekkert að fela og erum alltaf tilbúinn til að koma og upplýsa um okkar málefni.  Gleymum því ekki að bændur eru líka neytendur og skattgreiðendur,“ sagði Sindri.

Sagði hann jafnframt að á hverju ári sé mikil verðmætasköpun í íslenskum landbúnaði en árið 2014 var verðmæti landbúnaðarafurða 51 milljarður króna. 

Um 4.200 lögbýli eru í notkun hér á landi og tæplega 4.000 manns starfandi í landbúnaði samkvæmt tölum Hagstofu Íslands. Alls munu um 11.000 störf tengjast landbúnaði með einum eða öðrum hætti. „Íslenskur landbúnaður er mikilvægur þáttur í virðiskeðjunni og skilar hann og viðskipti með landbúnaðarvörur miklum skatttekjum til ríkisins,“ bætti Sindri við. Sagði hann að íslenskur landbúnaður yrði aldrei stórframleiðsla en að Íslendingar gætu nýtt náttúru Íslands, „okkar stærstu auðlind“ betur en í henni felst hreinleiki og sérstaða.

„Við flytjum inn landbúnaðarvörur fyrir 52 miljarða á ári en flytjum út fyrir 8 milljarða.  Við viljum fyrst og fremst sinna heimamarkaðnum vel og framleiða mat sem næst neytendum, en við viljum líka nýta tækifæri til sóknar erlendis þegar þau bjóðast. Það eru margir neytendur sem kalla eftir vörum sem eru framleiddar við þær aðstæður sem við búum við.  Við spörum gjaldeyri fyrir þjóðarbúið en við viljum gjarnan taka meiri þátt í að afla hans.  Ef tækifærin eru fyrir hendi þau eigum við að grípa þau,“ sagði Sindri.

Sindri við setningu Búnaðarþings í dag.
Sindri við setningu Búnaðarþings í dag. mbl.is/Styrmir Kári
Mynd úr safni.
Mynd úr safni. Ljósmynd/Sigurður Sigmundsson
mbl.is

Bloggað um fréttina

Innlent »

Langþráður draumur að rætast

13:39 „Þetta er stærsta verkefni sem ég hef ráðist í frá upphafi,“ segir Páll Óskar Hjálmtýsson, poppstjarna Íslands, eins og hann hefur verið kallaður, sem stendur í stórræðum um þessar mundir. Meira »

Einkavæðing leiði til aukinnar kostnaðarþátttöku og lakari þjónustu

13:26 Aðalfundur SFR- stéttarfélags í almannaþjónustu sem haldinn var í gær tók afdráttarlausa afstöðu gegn allri einkavæðingu í heilbrigðiskerfinu og konstaðarhlutdeild sjúklinga. Fundurinn taldi einhliða ákvarðanir stjórnmálamanna hafa komið í bak landsmanna án umræðu um stefnubreytingu í málaflokknum. Meira »

Umdeilt rannsóknarfyrirtæki

13:07 Í liðinni viku kom Hæstiréttur Íslands í veg fyrir að skiptastjóri yfir dánarbúi gerði samning við breskt fyrirtæki sem nefnist K2 Intelligence. Hjá fæstum hringja bjöllur þegar fyrirtækið K2 Intelligence er nefnt en stofnendur þess hafa oft verið milli tannanna á fólki vegna alþjóðlegra deilumála. Meira »

1200 milljónir til viðbótar til vegamála

12:36 Ríkisstjórnin hefur samþykkt að veita 1200 milljónum til viðbótar til vegamála. Meðal verkefna sem ráðist verður í á grundvelli þessara fjármuna verða verkefni í Berufjarðarbotni, Dettifossvegur, Kjósarskarðsvegur, Uxahryggjavegur, Skógarstrandaleið, og verkefni við Teigsskóg og Hornafjarðarfljót. Meira »

9,99% engin tilviljun

12:26 Fjármálaeftirlitið telur að ekki hafi enn skapast þær aðstæður að kaupendur í Arion banka hafi orðið virkir eigendur í gegnum beint og óbeint eignahald. FME hafi hins vegar borist upplýsingar um að kaupendur að 30% hlut Kaupþings í bankanum hafi áhuga á því að auka hlut sinn í honum. Meira »

Vara við tvöföldu heilbrigðiskerfi

11:55 Stjórn BSRB fagnar því að heilbrigðisráðherra hafi ákveðið að heimila ekki rekstur einkarekins sjúkrahúss með yfirlýsingu um að hann ætli að hafna beiðni Klíníkurinnar. Þetta kemur fram í tilkynningu frá BSRB. Meira »

Innanlandsflug liggur niðri

11:36 Allt innanlandsflug á landinu liggur nú niðri vegna veðurs. „Það er veðrið sem er yfir landinu í dag sem gerir það að verkum að við erum ekki að ná að fljúga innanlands,“ segir Árni Gunnarsson, framkvæmdastjóri Flugvélags Íslands. Meira »

Ók upp á stein og valt

11:49 Bílvelta varð á hringtorginu við Bolafót og Njarðarbraut í Reykjanesbæ í gærkvöldi en krapi var á veginum og slæmt skyggni. Rann bifreiðin til og endaði uppi á steini og valt. Hún var óökufær eftir veltuna og fjarlægð með dráttarbifreið. Meira »

Stökk á flótta eftir hundsbit

11:35 Íbúi í umdæmi lögreglunnar á Suðurnesjum vaknaði upp við það í fyrrinótt að óboðinn gestur var kominn hálfur inn um svefnherbergisgluggann hjá viðkomandi. Heimilishundurinn tók á móti gestinum með sínum hætti; náði taki á honum og beit hann í hendurnar. Meira »

Hafa ekki efni á tannlækningum

11:22 Stór hluti fólks, sem orðið er 67 ára eða eldra, veigrar sér við því að leita til tannlæknis vegna kostnaðar og einungis um helmingur fólks á þessum aldri fór til tannlæknis í fyrra. Endurgreiðslur Sjúkratrygginga Íslands miðast við úrelta gjaldskrá. Meira »

Ók í veg fyrir flutningabíl og gaf í

10:33 Sjö ökumenn hafa verið kærðir fyrir of hraðan akstur í umdæmi lögreglunnar á Suðurnesjum á undanförnum dögum. Einn virti ekki stöðvunarskyldu og ók í veg fyrir flutningabíl. Hann gaf síðan í og mældist á 120 km/klst. á Reykjanesbraut, þar sem hámarkshraði er 90 km/klst. Meira »

Bíll út af veginum við Víðigerði

10:12 Bíll fór út af veginum við Víðigerði í gærkvöldi. Mjög hvasst var á slysstað að sögn lögreglumanna sem fóru á vettvang og flughálka og skafrenningur á veginum. Meira »

Glowie gerir samning við Columbia

09:57 Tónlistarkonan Sara Pétursdóttir, sem flestir þekkja betur undir listamannsnafninu Glowie, skrifaði sl. föstudag undir samning við útgáfurisann Columbia í London. Um er að ræða einn stærsta plötusamning sem Íslendingur hefur gert erlendis. Meira »

Umferðaröryggi verði sett í forgang

07:57 Á annað hundrað manns mætti á íbúafund í Stapa í Hljómahöllinni í gærkvöldi þar sem tvöföldun Reykjanesbrautar var til umræðu og hátt í þúsund manns horfði á beint streymi Víkurfrétta frá fundinum. Meira »

Grásleppuveiðar fara hægt af stað

07:37 Rúmlega 60 hafa virkjað leyfi til grásleppuveiða en fjórða degi veiðanna lauk í gær. Örn Pálsson, framkvæmdastjóri Landssambands smábátaeigenda, segir veiðarnar fara hægar af stað þessa vertíð en undanfarin ár. Meira »

Bílum illa lagt og tillitsleysi algengt

08:18 „Það var svo illa lagt í húsinu að teljarinn, sem telur inn og út úr húsinu, hélt áfram að hleypa inn bílum,“ segir Kolbrún Jónatansdóttir, framkvæmdastjóri Bílastæðasjóðs, en síðastliðið laugardagskvöld myndaðist örtröð inni í Traðarkoti, bílastæðahúsi við Hverfisgötu í Reykjavík. Meira »

Spáð hvassviðri eða stormi í kvöld

07:41 Suðvestanstormurinn sem geisaði á landinu í gærkvöldi og í nótt er nú í rénun. Vind mun þó ekki ná að lægja almennilega í dag. Suðvestan 15-23 m/s verður í fyrstu og dálitlar skúrir eða él, en dregur úr vindi með morgninum. Strax síðdegis bætir hins vegar í vind á ný. Meira »

Fjórir bílar fastir á Öxnadalsheiði

06:51 Fjórir bílar voru fastir á Öxnadalsheiðinni í nótt og þurfti aðstoð björgunarsveita í Eyjafirði við að koma þeim niður.  Meira »
Nýir ferskir litir
Nýir ferskir litir á gömlum góðum sniðum Teg. 11008 - vel fylltur, stækkar þig u...
INTENSIVE ICELANDIC - ÍSLENSKA f. útlendinga -ENGLISH f. foreigners-ENSKA f. fullorðna
Byrja/Start:: 3/4, 1/5, 29/5, 26/6, 21/8, 11/9, 9/10: 4 vikur/weeks x 5 daga/day...
INTENSIVE ICELANDIC-ÍSLENSKA f. út l- ENSKA f. fullorðna ENGLISH f. foreigners
Byrja/Start:: 3/4, 1/5, 29/5, 26/6, 21/8, 11/9, 9/10: 4 vikur/weeks x 5 daga/day...
 
Félagsstarf
Staður og stund
Aflagrandi 40 Opin vinnustofa kl. 9, bin...
Samkoma
Félagsstarf
Alþjóðleg samkoma kl. 20 í Kristniboðs...
Framhald uppboðs
Nauðungarsala
Uppboð Einnig birt á www.naudungarsolu...
Onvk-2017-07 hreinsun á inntakslóni
Tilboð - útboð
ONVK-2017-07/ 22.03.2017 Útboð Or...