„Bændur eru líka neytendur og skattgreiðendur“

Sagði Sindri að stuðningur yfirvalda til landbúnaðar geri bændum kleyft ...
Sagði Sindri að stuðningur yfirvalda til landbúnaðar geri bændum kleyft að selja afurðir á lægra verði til neytenda. Morgunblaðið/Árni Sæberg

Nýir búvörusamningar sem samþykktir voru fyrr í mánuðinum eru sóknarsamningar fyrir landbúnaðinn. Í samningunum felast mun fremur tækifæri en ógnanir og bændur ættu að kynna sér þá vel og hafa trú á sóknarfærum greinarinnar. Þetta er meðal þess sem kom fram í ávarpi Sindra Sigurgeirssonar, formanns Bændasamtaka Íslands, þegar að hann setti Búnaðarþing í Hörpu í dag. 

Í ræðu sinni sagði Sindri að stuðningur yfirvalda til landbúnaðar geri bændum kleyft að selja afurðir á lægra verði til neytenda.

„Hinsvegar sækir oft  að manni sú hugsun þegar hlustað er á marga gagnrýnendur landbúnaðarins að þeir séu ekki að gagnrýna landbúnað í íslenskum samtíma heldur þeirra ímynd á því hvernig landbúnaður var fyrr á árum og varpa þeirri ímynd inn í okkar samtíma. Staðreyndin er nefnilega sú, sem við vitum hér, að gríðarlegar breytingar hafa orðið á íslenskum landbúnaði, innviðum hans, stuðningsumhverfi og viðskiptum við útlönd á liðnum áratugum,“ sagði Sindri og vitnaði í skýrslur OECD þar sem fram kemur að  útgjöld til landbúnaðar á Íslandi hafi lækkað úr 5% af landsframleiðslu á tímabilinu 1986-88 niður í 1,1% á tímabilinu 2012-14.  Þarna er átt bæði við bein fjárframlög úr ríkissjóði og tollvernd eins og OECD metur verðgildi hennar á hverjum tíma. 

Stuðningur til landbúnaðar ekki „einhver bankabónus

„Beinn stuðningur er nú tæpir 13 milljarðar á ári.  Metið verðgildi markaðsverndar eru rúmir 8 milljarðar til viðbótar. Værum við enn í 5% af landsframleiðslu eins og fyrir 25 árum væri samtalan tæpir 100 milljarðar.  Það skal því enginn segja að ekkert hafi breyst því svo sannarlega hafa orðið mjög miklar breytingar,“ sagði Sindri og bætti við að stuðningur til landbúnaðar væri ekki „einhver bankabónus eða dúsa heldur gerir hann bændum kleyft að selja afurðir frá sér á verði sem er undir framleiðslukostnaði og lækka þannig verð til neytenda.“

Sagði Sindri það sjálfsagt og eðlilegt að rætt sé í samfélaginu um stuðninginn, hvernig honum á að vera háttað og hvað sé dregið fram með honum.  „Sú umræða þarf þó að fara fram með sanngjörnum hætti.  Það verður að fara yfir þá sögu sem að baki liggur og þær breytingar sem þegar hafa átt sér stað.  Það er varla til sá staður í veröldinni þar sem að stjórnvöld hlutast ekki á einhvern hátt til um landbúnað, með stuðningi, verndaraðgerðum eða hvoru tveggja.  Svo er einnig raunin hér. Ég tel raunar að landbúnaðurinn njóti mikils og almenns stuðnings meðal landsmanna,“ sagði Sindri og bætti við að það hafi verið mælt í könnunum og komið þar skýrt fram.

Hafa tekið virkan þátt í að bæta kjör landsmanna

Sindri fór stuttlega yfir sögu niðurgreiðslna á landbúnaðarvörum en þær hófust árið 1943. Þær voru liður í því að draga úr verðbólgu en einnig að tryggja bændum viðlíka laun og sambærilegar stéttir þjóðfélagsins höfðu.

„Landbúnaðarvörur höfðu hækkað í verði ári fyrr sem olli mikilli óánægju í samfélaginu og leiddi til verkfalla. Á þessum árum voru laun að miklu leyti verðtryggð og full verðlagsuppbót greidd á laun mánaðarlega samkvæmt vísitölu framfærslukostnaðar. Það var því sameiginlegur hagur stjórnvalda og neytenda að niðurgreiða búvörur til að halda niðri vísitölu og verðbólgu,“ sagði Sindri.

Bændur voru á þessum tíma reiðubúnir til að ganga nokkuð langt til að böndum yrði komið á verðbólguna og samþykkti Búnaðarþing árið 1944 að gefa eftir 9,4% hækkun á landbúnaðarafurðum sem átti að leggjast á lögum samkvæmt. Að sögn Sindra var sú ákvörðun tekin í trausti þess að fleiri tækju þátt í viðlíka aðgerðum, líkt og síðar gerðist í Þjóðarsáttinni árið 1990.

„Sú varð ekki raunin sem olli mikilli gremju meðal bænda. Þá er einnig mikilvægt að halda því til haga að við bændur lögðum okkar af mörkum við að koma koma þjóðinni í gegnum það erfiða ástand sem efnahagshrunið árið 2008 leiddi af sér,“ sagði Sindri og benti á að búvörusamningar voru teknir upp og höfðu í för með sér niðurskurð framlaga, sem hjálpaði ríkissjóði að koma aftur undir sig fótunum.

„Hins vegar hækkaði verð á íslenskum landbúnaðarafurðum mun minna en á öðrum vörum og hélt þannig aftur af verðbólgunni. Bændur hafa þannig, á ólíkum tímum, tekið virkan þátt í að bæta kjör landsmanna til viðbótar við að standa undir matvælaframleiðslu í landinu,“ sagði Sindri.

Efla íslenskan landbúnað og skapa sóknarfæri

Með samningnum munu verkefni sem nýtast landbúnaðinum í heild. Lagði hann áherslu á að þó svo að búgreinasamningum fjölgi ekki eru eftir sem áður ýmis ný verkefni í rammasamningnum sem nýtast eiga fleiri greinum.  „Þar eru tækifæri,“ sagði Sindri.

Sagði hann jafnframt að meginmarkmið samninganna sé að efla íslenskan landbúnað og skapa greininni sem fjölbreyttust sóknarfæri.

„Við viljum auka verðmætasköpun í landbúnaði og nýta sem best tækifærin sem felast í sveitum landsins í þágu bænda, neytenda og samfélagsins alls. Til þess að ná þessum markmiðum eru í samningum fjölbreytt atriði sem ætlað er að ýta undir framþróun og nýsköpun í greininni. Ennfremur er í samningunum lögð áhersla á eflingu lífrænnar framleiðslu og stuðningur við íslenska geitfjárrækt,“ nefndi Sindri.

Við höfum ekkert að fela

Í ræðu sinni sagði Sindri það mjög eðlilegt að almenningur hefði skoðun á málefnum landbúnaðar og framlögum til hans.

„Við tökum þeirri umræðu fagnandi við höfum ekkert að fela og erum alltaf tilbúinn til að koma og upplýsa um okkar málefni.  Gleymum því ekki að bændur eru líka neytendur og skattgreiðendur,“ sagði Sindri.

Sagði hann jafnframt að á hverju ári sé mikil verðmætasköpun í íslenskum landbúnaði en árið 2014 var verðmæti landbúnaðarafurða 51 milljarður króna. 

Um 4.200 lögbýli eru í notkun hér á landi og tæplega 4.000 manns starfandi í landbúnaði samkvæmt tölum Hagstofu Íslands. Alls munu um 11.000 störf tengjast landbúnaði með einum eða öðrum hætti. „Íslenskur landbúnaður er mikilvægur þáttur í virðiskeðjunni og skilar hann og viðskipti með landbúnaðarvörur miklum skatttekjum til ríkisins,“ bætti Sindri við. Sagði hann að íslenskur landbúnaður yrði aldrei stórframleiðsla en að Íslendingar gætu nýtt náttúru Íslands, „okkar stærstu auðlind“ betur en í henni felst hreinleiki og sérstaða.

„Við flytjum inn landbúnaðarvörur fyrir 52 miljarða á ári en flytjum út fyrir 8 milljarða.  Við viljum fyrst og fremst sinna heimamarkaðnum vel og framleiða mat sem næst neytendum, en við viljum líka nýta tækifæri til sóknar erlendis þegar þau bjóðast. Það eru margir neytendur sem kalla eftir vörum sem eru framleiddar við þær aðstæður sem við búum við.  Við spörum gjaldeyri fyrir þjóðarbúið en við viljum gjarnan taka meiri þátt í að afla hans.  Ef tækifærin eru fyrir hendi þau eigum við að grípa þau,“ sagði Sindri.

Sindri við setningu Búnaðarþings í dag.
Sindri við setningu Búnaðarþings í dag. mbl.is/Styrmir Kári
Mynd úr safni.
Mynd úr safni. Ljósmynd/Sigurður Sigmundsson
mbl.is

Bloggað um fréttina

Innlent »

Hljóp samfleytt í 41 klukkustund

Í gær, 22:06 Feðginin Ágúst Kvaran, prófessor við Háskóla Íslands, og Melkorka Árný Kvaran, íþrótta- og matvælafræðingur, hafa lokið við heljarinnar vegahlaup í Grenoble í frönsku ölpunum í þágu átaksins Útmeð´a. Meira »

Varpar ljósi á hvernig Sævar var bendlaður við hvarf Guðmundar

Í gær, 22:04 Gögn sem settur saksóknari í Guðmundar- og Geirfinnsmálinu hefur undir höndum varpa ljósi á hvernig Sævar Ciesielski var bendlaður við hvarf Guðmundar að því er RÚV greinir frá. Meira »

Brýnt að setja lög um réttindi barna

Í gær, 22:02 Ekki er óalgengt að foreldrar birti myndir af börnum sínum á samfélagsmiðlum. Samfélagsmiðlar hafa þróast ört á skömmum tíma og hópurinn sem notar þá hefur sömuleiðis stækkað. Meira »

„Viljinn til góðra samskipta gagnkvæmur“

Í gær, 20:38 Lilja Alfreðsdóttir utanríkisráðherra fundaði í dag með Vladimir Títov, varautanríkisráðherra Rússlands. Til umfjöllunar voru efnahagsmál, tvíhliða samskipti Íslands og Rússlands, svæðisbundin málefni og alþjóðamál. Meira »

Endurgreiða námsmönnum vegna ónæðis

Í gær, 20:33 Þeir íbúar sem bjuggu á Hjónagörðum Félagsstofnunar stúdenta að Eggertsgötu 2 og 4 í júní, júlí og ágúst fá niðurfellda eins mánaðar leigu. Þeir sem bjuggu í húsinu hluta af sumri fá niðurfellingu eða endurgreidda leigu í hlutfalli við þann tíma. Meira »

Lögreglunámið til Akureyrar

Í gær, 20:21 Mennta- og menningarmálaráðherra hyggst ganga til samninga við Háskólann á Akureyri vegna kennslu- og rannsóknarstarfsemi á sviði lögreglufræða. Þetta kemur fram á vef ráðuneytisins. Meira »

Funda vegna fentanýlneyslu

Í gær, 19:52 Fulltrúar lögreglunnar munu á næstunni funda með starfsmönnum landlæknisembættisins til að ræða um neyslu lyfja á borð við fentanýl. Þetta staðfestir Friðrik Smári Björgvinsson, yfirmaður rannsóknardeildar lögreglunnar á höfuborgarsvæðinu, í samtali við mbl.is. Meira »

Gæslan sækir veikan farþega um borð í Astoria (myndband)

Í gær, 20:14 Þyrla Landhelgisgæslunnar var kölluð út um hádegi í dag til að sækja veikan farþega um borð í farþegaskipinu Astoria og var aðgerðin fest á myndband. Þyrlan kom að skipinu um eittleytið í dag og var það þá statt um 70 sjómílur suðsuðaustur af Vestmannaeyjum. Meira »

Toppurinn í tónlistinni

Í gær, 19:30 Breski píanóleikarinn Tom Odell, sem líkt hefur verið við David Bowie, verður með tónleika í Eldborg í Hörpu annað kvöld og hitar Guðmundur Reynir Gunnarsson tónlistarmaður upp fyrir hann. Meira »

Beint flug milli Íslands og Japan?

Í gær, 19:19 Mikill áhugi er fyrir því að koma á beinu áætlunarflugi milli Íslands og Japans en bæði íslensku millilandaflugfélögin hafa yfir að ráða flugvélum sem gætu flogið leiðina án millilendinga. Þetta er meðal þess sem kom fram á fundi Lilju Alfreðsdóttur utanríkisráðherra með japönskum þingmönnum sem staddir eru hér á landi. Meira »

„Frjálslyndur hægri krati“

Í gær, 19:03 Þorsteinn Víglundsson, fyrrverandi formaður Samtaka atvinnulífsins, mun bjóða sig fram fyrir Viðreisn í Reykjavík og gerir ráð fyrir að leiða listann í öðru hvoru kjördæmanna. Hann kveðst alltaf hafa skilgreint sig sem frjálslyndan hægri krata. Meira »

„Þetta lullar bara einhvern veginn áfram“

Í gær, 18:49 „Ég er hissa miðað við umræðuna um að það þyrfti að afgreiða öll þessu stóru mál fyrir kosningar og svo er bara ekkert að gera hjá okkur,“ segir Steinunn Þóra Árnadóttir, þingmaður Vinstri grænna. Ragnheiður Ríkharðsdóttir, þingflokksformaður Sjálfstæðisflokksins, segir að þau stóru mál sem verið sé að kalla eftir séu nú til umsagnar eða inni í nefndum. Meira »

Hagleikssmiður og pennavinur

Í gær, 18:30 Finnbogi Unnsteinn Gunnlaugsson fékk óvæntan glaðning með rennibekk sem hann keypti af dánarbúi fyrir rúmum áratug. Með bekknum fylgdu alls konar græjur til að renna viðarpenna. Hann fór að fikta, heillaðist af pennasmíðinni og er enn að renna penna. Meira »

Pottur á eldavél í mannlausri íbúð

Í gær, 18:04 Slökkvilið höfuðborgarsvæðisins var kallað út kl. 17.30 í dag er tilkynnt var um mikinn reyk í fjölbýlishúsi í Sóltúni. Í ljós kom að pottur hafði verið skilinn eftir á eldavél en gleymst að slökkva undir, með þeim afleiðingum að mikinn reyk og „leiðindalykt“ lagði um íbúðina og fram á gang. Meira »

Auglýsir eftir frambjóðendum

Í gær, 17:26 Alþýðufylkingin hefur sent frá sér fréttatilkynningu þar sem auglýst er eftir frambjóðendum á framboðslista flokksins fyrir þingkosningar í haust. Áhugasamir þurfa að vera á kjörskrá og styðja stefnu flokksins um „félagsvæðingu á fjármálakerfinu og öðrum innviðum samfélagsins“. Meira »

Þvingar foreldra fyrr heim úr vinnu

Í gær, 18:08 Hildur Sverrisdóttir, borgarfulltrúi Sjálfstæðisflokksins, segir ákvörðun borgarinnar um að stytta þann tíma sem frístundaheimili Reykjavíkurborgar eru opin og loka þeim klukkan 17 í stað 17.15 hafa í för með sér verulega þjónustuskerðingu fyrir foreldra margra barna. Meira »

Þorsteinn í framboð fyrir Viðreisn

Í gær, 17:28 Þorsteinn Víglundsson hefur ákveðið að gefa kost á sér í framboð til Alþingis fyrir Viðreisn og hefur þegar látið af störfum hjá Samtökum atvinnulífsins að því er greint er frá á vefsíðu samtakanna. Meira »

Tugir tilvika á síðustu mánuðum

Í gær, 17:11 Ekkert bendir til þess að veikindi hjá starfsfólki Icelandair hafi eitthvað með flugvélar flugfélagsins að gera. Málið er þó litið alvarlegum augum og vel er fylgst með, en nokkrir tugir tilvika hafa komið upp á undanförnum mánuðum. Þetta segir Guðjón Arngrímsson, upplýsingafulltrúi Icelandair. Meira »
VÖNDUÐ VEL BÚIN KENNSLUBIFREIÐ
Vönduð, vel búin kennslubifreið Subaru XV 4WD . Akstursmat og endurtökupróf. Gyl...
NOTAÐ&NÝTT
NOTAÐ&N;ÝTT er ný verslun á Skemmuvegi 6 á bak við Byko. Mikið úrval af fallegum...
Leðursófasett 3+1+1 og sófaborð
Til sölu fallegt og vel með farið leðursófasett, 3+1+1, þ.e. 3ja manna sófi og t...
 
Samkoma
Félagsstarf
Samkoma kl. 20 í Kristniboðs- salnum. M...
Félagstarf
Staður og stund
Árskógar 4 Helgistund á vegum Seljakirkj...
Félagsstarf
Staður og stund
Árskógar 4 Smíðar og útskurður með leiðb...
Mos
Tilkynningar
???????????? ????????????? ????????? ...