„Hættu að vera áber­andi, hættu að taka pláss“

Hópur Hagaskóla í Skrekk.
Hópur Hagaskóla í Skrekk. mbl.is/Golli

Atriðið „Elsku stelpur“ sem bar sigur úr býtum í Skrekk, hæfileikakeppni grunnskólanna á síðasta ári, var ekki gert til þess að vinna keppnina, heldur var markmiðið að ná til flestra unglinga. Með atriðinu vildu höfundar þess fanga sameiginlega tilfinningu kvenna frá mismunandi sjónarhornum og að mati Unu Torfadóttur, höfundar ljóðsins í atriðinu sýnir sigur atriðsins hversu „mainstream“ femínismi er orðinn.

Þetta kom fram í erindi Unu á málþingi sem haldið var í dag af nemendum í viðburða- og verkefnastjórnun á Menntavísindasviði Háskóla Íslands. Yfirskrift málþingsins var  „Ef þú ekki tottar, þú dagar upp og drepst!“ en það var um kynhegðun, klámvæðingu og jafnréttisbaráttu ungs fólks.

Vildu fanga sameiginlega tilfinningu

„Hvernig berjumst við gegn einhverju jafn rótgrónu og feðraveldinu og hvernig ökum við niður kerfi sem hefur verið til alltaf?“ spurði Una í upphafi erindis síns og bætti við að atriðið hafi orðið til með því markmiði að koma hreyfingu á samfélagið.

Með atriðinu vildu stúlkurnar í hópnum fanga sameiginlega tilfinningu kvenna frá mismunandi sjónarhornum. „Við tölum um stelpuna sem málar sig of mikið, stelpuna sem talar of lítið og stelpuna sem „talar alltof fokking mikið,“ sagði Una. „Við deilum allar sömu tilfinningunni þó við séum ólíkar og við vildum fá stelpur til þess að tengja og átta sig á að engin okkar er ein. Við vildum líka fá stráka til að reyna að skilja þessa tilfinningu.“

Ekki kallaðar hórur í kæruleysi

Una sýndi myndband af atriðinu og uppskar það mikið lófaklapp eftir á. Fór hún í gegnum nokkrar línur í ljóðinu og útskýrði þær fyrir áheyrendum og byrjaði á fyrstu línu ljóðsins:

„Ég var tíu ára þegar ég var fyrst kölluð hóra
Þá skildi ég ekki af hverju, núna skil ég.“

„Þessi lína, fyrsta línan, er svo mikilvæg,“ sagði Una. „Hún setur tóninn og gerir það svo skýrt að við erum komnar á svið til þess að gera eitthvað alvöru.“

Að sögn Unu er seinni hluti línunnar, „Þá skildi ég ekki af hverju, núna skil ég“ kjarni málsins.

„Þetta snýst um að opna augu stelpna. Nú getur þú líka skilið öll þessi skipti sem þér fannst þú vera niðurlægð og í lægri stöðu en skildir ekki af hverju. Nú veistu að þetta er feðraveldið,“ sagði Una og bætti við að línan hafi verið sögð kæruleysislega af einum af þátttakendum atriðisins á fundi. Að sögn Unu kom það henni ekki á óvart að fyrrnefnd stúlka hafi fyrst verið kölluð hóra aðeins tíu ára gömul.

„Þetta kom mér ekkert á óvart, ekki neitt, en ég veit að það eru strákar og karlar sem búast ekki við þessu og það er svo mikilvægt að þeir heyri þetta. Tíu ára strákur sem notar þetta orð bara til að testa mörkin og prófa ný orð gleymir þessu strax en við munum eftir þessu,“ sagði Una. „Við erum samt ekki kallaðar hórur í kæruleysi heldur er markvisst verið að niðurlægja okkur.“

„Hættu að vera áberandi, hættu að taka pláss“

Önnur lína sem Una kafaði í í erindinu var:

„...málaðu þig meira, málaðu þig minna
málaðu þig minni.“

„Þessi lína sýnir þessi tvöföldu skilaboð. Maður veit aldrei hvort maður á að gera. Ég vil samt ekki meina að skilaboðin séu óskýr eða tvöföld, þau eru bara ein,“ sagði Una og hélt áfram: „Hættu að vera áberandi, hættu að taka pláss.“ Að sögn Unu eiga stúlkur bara að „falla akkúrat í miðjuna og vera fullkomnar fyrir feðraveldið.“

„Ef maður málar sig of lítið er sagt við mann „Djöfull ertu ljót“ en ef maður málar sig of mikið er maður drusla að kalla á athygli. Maður verður að falla í miðjuna, það eru skilaboðin.“

„Á hverju á ég að passa mig?“

„Var­ast skal að klæðast of flegn­um bol­um eða kjól­um,

Vegna þess að húðin á fimmtán ára stelp­um gef­ur of mikið í skyn“  var næsta lína.

Að sögn Unu snýst hún um viðmið á balli Samfés sem hefur nú verið tekin niður. „Ég er mjög ánægð með það en brjáluð að þau hafi verið til staðar í fyrsta lagi,“ sagði Una.

Þegar að maður heyrir „varast skal að klæðast“ spyr maður á hverju er ég að passa mig? Á hverju er ég að varast? Því húðin á 15 ára stelpum gefur of mikið í skyn,“ sagði Una og bætti við að þetta væri samfélagið sem við lifðum í og einfaldlega skilaboðin sem við fáum.

Una á málþinginu í morgun.
Una á málþinginu í morgun. mbl.is/Eggert Jóhannesson

Sama um möguleg mínusstig

 „Þegar ég er að rífast við bekkjarbróður minn sem hagar sér eins og hálfviti segja kennararnir „Una mín, þú veist betur ekki láta hann ná til þín“,“ sagði Una til að útskýra næstu línu:

„Hættu þessu, þú veist bet­ur
þú hef­ur ekk­ert alltaf rétt fyr­ir þér‘“

„Það er alltaf verið að segja okkur að við vitum betur en um leið og við förum að tala eins og við vitum betur þá er okkur sagt þú hefur ekki alltaf rétt fyrir þér,“ sagði Una. „Þú veist betur þýðir ekki þú skalt tala meira heldur þú skalt ekki reyna þetta,“ bætti hún við.

„...ekki fokk­ing blóta!“

Við vissum að við gætum fengið möguleg mínusstig fyrir að blóta í Skrekk,“ útskýrði Una. „Við hugsuðum okkur um og sögðum bara „fokk it“,“ bætti hún við og margir hlógu í salnum.

Þurfa að lifa við tvöföld skilaboð

Þú veist hvað ger­ist
ef þú sýn­ir aðeins of mikið.“

Að sögn Unu var með þessari línu tekið á nauðgunarmenningu. „Það er viðkvæmt mál sem við vildum tala um en ekki svo að það yrði óþægilegt fyrir þolendur,“ sagði Una. Var ákveðið að segja ekki orðið nauðgun en að mati Unu þurfti ekki að segja það. „Þú veist hvað ger­ist
ef þú sýn­ir aðeins of mikið“ eru sterk skilaboð og það vita allir um hvað við erum að tala. Það er nóg að segja það bara og þá er eitthvað að.“

„...og í guðana bæn­um ekki senda hon­um ‘mynd­ir’
Því þú, þín brjóst, þinn lík­ami og allt sem þú ert
er skít­ugt og ljótt og bannað
og ekki til að deila með öðrum“

Að sögn Unu var þarna verið að tengja við nektarmyndir. „Stelpum og konum er sagt að líkamar þeirra séu óviðeigandi þegar við setjum okkur sjálfar í kynferðislegt samhengi en ef feðraveldið gerir það eigum við bara að vera til í það,“ sagði Una og bætti við að stúlkur þyrftu að lifa við tvöföld skilaboð. „Enginn má sjá minn líkama en ég á hann ekki sjálf. Hann er fyrir feðraveldið og ég á bara að bíða eftir að vera beðin um að sýna mig,“ sagði Una.

„Það getur enginn stoppað þetta“

„Þið horfið upp á sviðið og sjáið ekki stráka
og ein­hverj­ir hugsa “hvar er jafn­réttið í þessu?”
en við vilj­um vita hvar er jafn­réttið í öllu?
Hvar eru kon­ur í heim­in­um yfir höfuð?
Það eru kon­ur hérna, á þessu sviði, núna,
en sum­ir þurfa alltaf að skima eft­ir strák­um“

Að sögn Unu fann hópurinn á bakvið atriðið svo sannarlega fyrir þrýstingi um að strákar ættu að vera í atriðinu líka. „Það var spurning um að þetta væri atriði um jafnrétti en engir strákar með okkur. En það að fólk brjálist yfir því að það séu ekki strákar með í femínísku jafnréttisatriði sýnir hvað það er mikil þörf á því,“ sagði Una og bætti við að með því að ræða það í ljóðinu var verið að bregðast við fyrirfram gagnrýni á atriðið.

„...þú get­ur ekki stoppað það sem þú veist að er að koma,“ var síðasta línan sem Una greindi í ljóðinu og að hennar sögn hennar uppáhalds.

 „Þetta er baráttulína sem er svo sigurviss,“ sagði Una. „Hún biðst ekki afsökunar á baráttunni heldur segir við þá sem reyna að standa í vegi fyrir okkur að það sé ekki hægt, það getur enginn stoppað þetta, þetta er of stórt.“

Hluti af stærri hugmynd

Una sagði það hafa verið magnaða upplifun að vinna Skrekk með atriðinu. „Það var ótrúlegt að finna fyrir því að femínism væri orðinn nógu „mainstream“ til þess að geta unnið Skrekk.“

Sagði hún það þó ótrúlega auðvelt að gleyma sér í sigurvímu en þá þurfi að minna sig á að baráttan sé ekki búin. „Slagurinn er ekki búinn, hvorki hér né annarsstaðar,“ sagði Una. „Jafnrétti hefur ekki verið náð neins staðar og það snýst um það í stóra samhenginu. Svo megum við aldrei gleyma þeim sem á undan okkur komu og þeim sem eru að slást með okkur á öðrum vígstöðum.“

Sagði Una að ungar stúlkur verði einfaldlega að nýta sér Skrekk sem vettvang og hvert einasta verkefni til þess að berjast fyrir því að hlustað sé á konur. „Þetta hafði meiri áhrif en við hefðum getað ímyndað okkur en atriðið er partur af stærri hugmynd sem enginn getur eignað sér eða stoppað.“

Una sagði það hafa verið magnaða upplifun að vinna Skrekk ...
Una sagði það hafa verið magnaða upplifun að vinna Skrekk með atriðinu. „Það var ótrúlegt að finna fyrir því að femínism væri orðinn nógu „mainstream“ til þess að geta unnið Skrekk.“ mbl.is/Golli / Kjartan Þorbjörnsson
mbl.is

Innlent »

Sterka Bessastaði vegna veiks Alþingis

00:35 Brexit undirstrikar þörfina á því að á Bessastöðum sé haldgóð stjórn, enda lítur ekki út fyrir að sterk ríkisstjórn taki hér við að loknum Alþingiskosningum í haust. Þetta sagði forsetaframbjóðandinn Davíð Oddsson í kappræðum kvöldsins á RÚV í svari við spurningu til forsetaframbjóðendanna um áhrif útgöngu Bretlands úr Evrópusambandinu á Ísland. Meira »

Lögregla leitar Héðins

Í gær, 23:19 Lög­regl­an á Norðurlandi eystra leit­ar að Héðni Garðarssyni, 43 ára. Héðinn fór frá heim­ili sínu á Akureyri um klukkan 9:00 í morg­un og hef­ur ekki sést til hans síðan. Meira »

„Ef þær létu sig hafa það“

Í gær, 23:03 Guðrún Margrét Pálsdóttir segist koma til með að vísa nýju frumvarpi, sem rýmkar réttinn til fóstureyðinga, til þjóðarinnar verði hún kjörin forseti. Guðrún var innt eftir áliti sínu á fóstureyðingum og hjónabandi samkynhneigðra í kappræðum RÚV í kvöld. Meira »

Hin fjögur „helluð“ baksviðs

Í gær, 22:57 Líf og fjör skapaðist á Twitter undir myllumerkinu #forseti yfir umræðuþætti forsetaframbjóðendanna níu sem fram fór í RÚV fyrr í kvöld. Meira »

Frambjóðendurnir hrifnir af Sanders

Í gær, 22:31 Hvor yrði fyrir valinu, Hillary Clinton eða Donald Trump, ef íslensku forsetaefnin væru bandarískir kjósendur að velja sér forseta? Þessi spurning var á meðal þeirra allir íslensku forsetaframbjóðendurnir fengu í tvískiptum kappræðum ríkisútvarpsins. Enginn nefndi Donald Trump en sex frambjóðendur nefndu Bernie Sanders áður en þau ýmist kusu að skila auðu eða styðja Clinton. Meira »

„Enginn glæpur verið framinn“

Í gær, 22:05 Davíð Oddsson sagði Guðna Th. Jóhannesson vera „frambjóðanda Ríkissjónvarpsins“ í kappræðum forsetaefna á RÚV í kvöld. Skipaði hann sér þar með í hóp með frambjóðendunum Ástþóri Magnússyni og Hildi Þórðardóttur sem bæði hafa látið áþekk ummæli falla. Meira »

Þú skilar þá í fyrramálið!

Í gær, 21:00 Veigar Margeirsson tónskáld hefur í tæpa tvo áratugi unnið við að semja tónlist fyrir kvikmyndastiklur. Hann rekur nú fyrirtæki í Bandaríkjunum sem sérhæfir sig í þessu og meðal nýlegra verkefna má nefna Captain America: Civil War, Zoolander 2, The Imitation Game, Mad Max:Fury Road og Deadpool. Meira »

Vann 181 milljón króna

Í gær, 21:29 Heppinn þátttakandi í EuroJackpot lottóinu er ríflega 181 milljón króna ríkari eftir að úrdráttinn í kvöld. Um er að ræða annan vinninginn í lottóinu en fyrsti vinningurinn gekk ekki út. Sá hljóðaði upp á rúmlega 4,7 milljarða króna. Meira »

Með klofið hjarta

Í gær, 20:40 „Ég er góður núna en spennan mun magnast og ég á örugglega eftir að verða ein taugahrúga á mánudaginn. Veit hreinlega ekki hvort ég get unnið handtak,“ segir „ísl-enski“ knattspyrnuáhugamaðurinn George Kristófer Young sem bíður viðureignar Íslands og Englands með mikilli eftirvæntingu. Meira »

Sjómenn undirrita nýjan samning

Í gær, 20:32 Kjarasamningur var undirritaður í dag á milli Sjómannasambands Íslands og Samtaka fyrirtækja í sjávarútvegi en um er að ræða framlengingu á núgildandi samningi með þeim breytingum að kauptrygging hækkar frá 1. júní um 23% og verður 288.000. Meira »

„Orðlaus af undrun og þakklæti“

Í gær, 20:30 „Ég er bara orðlaus, algjörlega orðlaus af undrun og þakklæti,“ segir Kolbrún Dögg Arnardóttir en það kom henni heldur betur í opna skjöldu þegar bláókunnugur maður bauðst til að gefa henni dekk undir bílinn. „Ég varð bara klökk,“ segir hún í samtali við mbl.is. Meira »

Gaf börnunum frelsi til að vera þau sjálf

Í gær, 20:00 Foreldrar leikskólabarna sem misstu kennarann sinn þegar hann varð bráðkvaddur fyrr í mánuðinum hafa nú hafið söfnun til þess að koma fyrir minnisvarða um hann á lóð skólans. „Hann var alveg frábær einstaklingur sem vann mikið með tónlist og sköpun,“ segir Álfheiður Björgvinsdóttir um hinn 32 ára gamla Stefán Valmundsson sem lést 3. júní síðastliðinn. Meira »

Setur evrusvæðið í frekara uppnám

Í gær, 19:52 „Mér finnst einna áhugaverðast hvernig Evrópusambandið á eftir að bregðast við þessu. Ég efast ekki um að Bretar eigi eftir að vinna vel úr sínum málum. Bretland er eitt af öflugustu ríkjum veraldar og þeir munu klára sitt,“ segir Illugi Gunnarsson menntamálaráðherra. Meira »

Best að ástunda hið jákvæða

Í gær, 19:30 Geir R. Tómasson tannlæknir fagnar 100 ára afmæli sínu í dag. Geir fæddist 24. júní 1916 að Miðhúsum í Hvolhreppi.   Meira »

Fær ekki bætur vegna vínflaskna

Í gær, 18:48 Héraðsdómur Reykjavíkur sýknaði í dag íslenska ríkið af skaðabótakröfu karlmanns sem fór fram á eina milljón króna vegna haldlagningar lögreglu á tveimur vínflöskum í eigu hans. Meira »

Ræktar þörunga úr Mývatni

Í gær, 19:45 Á rannsóknarstofu í stórri skemmu sem var í eigu Kísiliðjunnar í Mývatnssveit er Arnheiður Rán Almarsdóttir, líftæknir hjá fyrirtækinu Mýsköpun ehf., með aðstöðu. Þar ræktar hún chlorellu- og spírulínaþörunga úr Mývatni ásamt aðstoðarkonu sinni og stefnir að því að búa til úr þeim fæðubótarefni. Meira »

Vatnsrennibraut niður Bankastrætið

Í gær, 19:05 Umhverfis- og skipulagsráð Reykjavíkurborgar hefur samþykkt að veita Nova og samstarfsaðilum þeirra leyfi til að „blása til vatnsrennibrautarpartýs niður Bankastrætið“ laugardaginn 2. júlí. Meira »

Á ekki að óttast að opna hjartað

Í gær, 18:30 Hún segir sumt fólk ganga í gegnum umbreytingu þegar líkami þess hefur verið málaður, það losni við hömlur og fyllist frelsistilfinningu. Wioleta er förðunarfræðingur sem leitar að konum til að vera módel fyrir sig í verkefni sem hún vinnur út frá krafti kvenna. Hún ætlar að kalla fram gyðjur og nornir meðal íslenskra kvenna. Meira »
Nýr og Flottur Infrared Sauna fyrir 3 dökkt gler Verð 359.000
2 manna Infrarauður Saunaklefi með : Infrared Heating panel 8stk (í gólfi) Dim...
Hankook 235/60-18 sumardekk til sölu.
Notuð í tvo mánuði. Verð 60 þ. s. 896 3589 http://www.autoexpress.co.uk/accessor...
PÚSTKERFI Á HAGSTÆÐU VERÐI
Eigum fyrirlyggjandi PÚSTKERFI í flestar tegundir bifreiða. Einnig STÝRISLIÐI ...
 
Framhald uppboðs
Nauðungarsala
Uppboð Einnig birt á www.naudungarsolu...
Félagsstarf aldraðra
Staður og stund
Árskógar 4 Opið í smíðar og útskurð kl. ...
Verkefnastjóri
Stjórnunarstörf
Íþrótta- og Ólympíusamband Íslands ó...
Aðstoðarleikskólastjórar
Leikskólakennsla
Stöður aðstoðarleikskólastjóra við Ál...