Fá samviskubit yfir kláminu sem þeir horfa á

mbl.is/Kristinn Ingvarsson

Áhrif kynlífsvæðingar á stúlkur er m.a. átraskanir, þunglyndi, lítið sjálfstraust og skömm á eigin líkama. Þetta er meðal þess sem kom fram í erindi Hönnu Bjargar Vilhjálmsdóttur, kynjafræðikennara við Borgarholtsskóla á málþingi sem haldið var af nem­end­um í viðburða- og verk­efna­stjórn­un á Menntavís­inda­sviði Há­skóla Íslands. Yf­ir­skrift málþings­ins var  „Ef þú ekki tott­ar, þú dag­ar upp og drepst!“ en það var um kyn­hegðun, klám­væðingu og jafn­rétt­is­bar­áttu ungs fólks.

Að sögn Hönnu nær hugtakið kynlífsvæðing yfir bæði jákvæða og neikvæða þætti. Það góða við hana er opin um ræða um kynferðismál og aukin fræðsla en það neikvæða er klám og klámvæðing. Með klámvæðingu eru konur skilgreindar út frá kynþokka fremur en öðru og er kynlíf gert að neysluvöru. 

Hanna vitnaði í skilgreiningu Katrínar Önnu Guðmundsdóttur á klámvæðingu þar sem hugtakinu er lýst sem heiti á menningarferli þegar að „klám og hlutverk, myndmál, táknmyndir og orðfæri úr kláminu smeygja sér inn í okkar daglega líf sem normaliserað, samþykkt og jafnvel dáð menningarlegt fyrirbæri .“ Sagði Hanna að klámvæðingu væri m.a. hægt að sjá í tónlistarmyndböndum, tísku, bröndurum og fjölmiðlaefni.

Sýndi klámvæðingu í framhaldsskólum

Sýndi hún á glæru texta úr leikriti framhaldsskóla hér á landi fyrir nokkrum árum síðan. Þar voru m.a. línurnar:

„Kókaín og kerlingar strokkandi limi, það er ekki furða þó að karlinn hann svimi

Kýs helst smápíkur, mæður standa um þær vörð.“

og

„Ef þú ekki tottar þú dagar upp‘ og drepst, verður liðið lík ef það fyrir þér vefst.“

„Hver er andinn sem svífur yfir?“ spurði Hanna og sagði augljósar tengingar við klám í textanum. „Það er augljóst hver er með valdið og hver ekki.“

Nefndi Hanna fleiri dæmi um klámvæðingu í framhaldsskólum og þá m.a. frétt af karlakvöldi í framhaldsskóla þar sem klámmyndir og kynlífsdúkkur voru verðlaun og myndir sem voru notaðar til að auglýsa Salsaball NFFG árið 2012.

 „Það sem ég hef áhyggjur af og það sem keyrir mig áfram er hvert við erum að stefna í þessum kynferðismálum hvað varðar kynhegðun ungmenna,“ sagði Hanna. „Eins fallegt og gott kynlíf er og mikilvægt fyrir okkur öll gerast hlutir oft bakvið luktar dyr sem fólk er ekki alltaf sátt við.“

Nefndi hún bók sem kom út í Kanada fyrir nokkrum árum sem hét „Munnmök eru nýi góða nótt kossinn“. „Þetta er ákveðin staðfesting á því að mörkin eru að færast til. Ef munnmök eru nýi góða nótt kossinn er þá sleikur nýja handabandið?“ spurði Hanna.

Fá samviskubit yfir kláminu sem þeir horfa á

Í erindinu sagðist Hanna ekki muna hvað hún var gömul þegar hún heyrði orðið tott eða endaþarmsmök í fyrsta skiptið en gaf í skyn að hún hafi ekki verið unglingur. „Þetta var bara ekki partur af minni menningu. Núna eru þetta bara hlutir sem krakkar ræða,“ sagði hún en bætti við að það væri mjög ákvætt.

„Það er mjög gott að tala saman um kynlíf og hafa allt upp á borði. En ég hef áhyggjur af vandatengslunum sem eru í kláminu og  þar af leiðandi í klámvæðingunni.“ Nefndi Hanna sem dæmi að karlkyns nemendur sínir hafi komið til sín, fleiri en einn og fleiri en tveir, og sagst hafa fengið samviskubit yfir klámi sem þeir fróuðu sér yfir. „Hversu slæmt er það ef strákar fá samviskubit?“ spurði Hanna.

Hanna vitnaði í rannsókn sem birt er á vísindavefnum þar sem fram kemur að sumir íslenskir strákar byrji að horfa á klám ellefu ára gamlir og sagði að bæði kynin lærðu af klámi. „Ef við gefum okkur að margir strákar byrji að horfa á klám ellefu ára en eru síðan kannski 16 til 18 ára þegar þeir eiga sína fyrstu kynlífsreynslu með öðrum, hvað er klámið búið að gera við hausinn á þeim öll þessi ár?“ spurði Hanna. 

Hanna Björg kennir kynjafræði í Borgarholtsskóla.
Hanna Björg kennir kynjafræði í Borgarholtsskóla. mbl.is/Eggert Jóhannesson

Stúlkur læra að undirskipa sjálfa sig

Bætti hún við að stelpur horfðu líka á klám. „Það eru örugglega margar sem fróa sér yfir því en þær eru líka að læra hvernig þær eiga að vera og hvað eru þær þá að læra? Þær læra að undirskipa sjálfa sig og að veita þjónustu frekar en að vera með stjórn yfir aðstæðunum,“ sagði Hanna og bætti við að stúlkur sem hún hafi kennt hafi komið til hennar og sagst hafa áttað sig á, eftir kynjafræðslu, að þær hefðu verið beittar ofbeldið og farið yfir þeirra mörk. „Þeirra mörk voru bara út í skurði,“ sagði Hanna. „Við erum þannig að við reynum alltaf að standa undir væntingum. Þannig erum við bara.“

Að mati Hönnu fá stúlkur stöðugt skilaboð um að þær séu ekki eins mikils virði og strákar. „Ef við fáum sömu skilaboðin aftur og aftur hvaðanæva af að við séum ekki eins mikils virði og hinn hópurinn þá byrjum við bara að beygja okkur ósjálfrátt, það er að minnsta kosti mikil hætta á þvi.“

Kynferðisleg áreitni orðin eðlileg

Hanna ræddi einnig um mörkin á milli kynferðislegrar áreitni og gríns. Nefndi hún þessi til sönnunar auglýsingu Riddarans ölstofu. „Þetta er dæmi um hversu langt er gengið. Svo er gjarnan sagt, vó hefurðu engan húmor, þetta er fokking djók,“ sagði Hanna og nefndi dæmi úr kennslustofu sinni.

Þá kom stelpa gangandi inn í skólastofuna og strákur á eftir henni. Hann sló stelpuna létt í rassinn fyrir framan Hönnu. „Ég spurði hann bara hvað hann væri að gera og hann sagði „Róleg kona ég er bara að djóka“,“ lýsti Hanna. Sagðist hún hafa litið í augu stelpunnar og séð á henni að hún vildi ekki að Hanna myndi gera mikið mál úr aðstæðunum. Þó sagði hún Hönnu eftir tímann að henni hafi fundist þetta óþægilegt.

„Það er algjörlega óásættanlegt að kynferðisleg áreitni sé orðin svona eðlileg hjá báðum kynjum,“ sagði Hanna. „Það er ekkert að þessum strák, hann er fullkomlega eðlilegur en ofurseldur þeim skilaboðum að hann hafi rétt á þessu. Honum finnst það því svo margir hafa sagt honum það.“

Snýst um vonda menningu, ekki vont fólk

Í erindi sínu sýndi Hanna fjölmargar myndir úr tímaritum og auglýsingum þar sem má sjá skilaboð klámvæðingar. Á einni mynd mátti sjá léttklædda herbergisþernu lykta af karlkynsnærbuxum í auglýsingu JBS nærfataframleiðandans. „Öll möguleg hlutverk kvenna í samfélaginu eru klámvædd,“ sagði Hanna.

Sýndi hún auglýsingu Calvin Klein með karlfyrirsætu sem var ber að ofan og horfði beint í myndavélina. „Þegar að karlar koma naktir fram þá er áhersla lögð á styrkinn og viðhorfið er „fuck you“. Hinsvegar eru  konurnar valdalausar, liggjandi og allavegana og viðhorfið er „fuck me“.“

Að mati Hönnu fá bæði kynin þessi sömu skilaboð í gegnum menninguna, strákar hafa valdið en stelpurnar ekki. Lagði hún áherslu á að allir hópar tæku þátt í þessari menningu.

„Þetta snýst um vonda menningu ekki vont fólk. Við erum öll ofurseld þessu og tökum öll þátt.“

mbl.is

Bloggað um fréttina

Innlent »

Vann 11 milljarða í Eurojackpot

Í gær, 23:17 Einn vann stóra pottinn í Eurojackpot og fær hvorki meira né minna en 11 milljarða króna í sinn hlut. Sá stálheppni keypti miðann í Wiesbaden í Þýskalandi. Ellefu deila með sér 2. vinningi og fær hver þeirra tæpar 32 milljónir. Meira »

Vill þjóðarátak gegn kynferðisofbeldi

Í gær, 22:11 mbl.is kíkti á Þjóðhátíð í dag og tók gesti og gangandi tali. Meðal þeirra sem urðu á vegi blaðamanna var Elliði Vignisson, bæjarstjóri í Eyjum. Spurður um áherslur hátíðarinnar í ár sagði Elliði að Eyjamenn vildu að gestir tækju þátt í hátíðnni á þeim forsendum sem lagt hefði verið upp með í gegnum tíðina. Meira »

28 tíma seinkun á flugi til Dublinar

Í gær, 21:59 Vél WOW air sem fljúga átti frá Kefla­vík­ur­flug­velli til Dublin­ar í Írlandi klukk­an 6:15 í morg­un seink­ar um tæp­ar 28 klukku­stund­ir. Fyrri áætlanir höfðu gert ráð fyrir 17 tíma seinkun og átti vél­in þá að leggja af stað klukk­an 23 í kvöld. Meira »

Sjarmur, Magni og Jón Daði

Í gær, 21:46 Í dag eru 25 ár liðin síðan fyrsta kattaathvarf Íslands, Kattholt, var opnað með blessunarorðum séra Guðmundar Þorsteinssonar dómprófasts og ræðu Sigríðar Heiðberg, þáverandi formanns Kattavinafélagsins, þar sem hún rakti sögu félagsins. Meira »

Sannkallað Majorkaveður í Eyjum

Í gær, 20:33 Verulegur fjöldi fólks er nú samankominn í Vestmannaeyjum til að taka þátt í þjóðhátíð. „Hér er sannkallað Majorkaveður ef þannig má að orði komast. Hér hefur verið 20 stiga hiti og heiðskírt í allan dag,“ segir Hörður Orri Grettisson, talsmaður þjóðhátíðar. Meira »

Verkfræðinemar kepptu í kappakstri

Í gær, 20:29 Lið verkfræðinema við Háskóla Íslands, Team Spark, er nýkomið heim úr tveggja vikna ferðalagi, þar sem liðið tók þátt í tveimur kappakstursbílakeppnum í Evrópu. Meira »

Verulega hefur fækkað í bílalestinni

Í gær, 19:15 Verulega hefur dregið úr umferð um Selfoss, en þegar mest var náði bílaröðin frá Kögunarhóli og inn á Selfoss. Að sögn lögreglunnar á Selfossi er enn mikil umferð í gegnum bæinn. Bílaröðin byrjar þó ekki fyrr en við húsakynni Toyota á Selfossi, þannig að verulega hefur fækkað í bílalestinni. Meira »

„Ég hlakka mest til að fara í sleik“

Í gær, 19:53 Þrátt fyrir að Þjóðhátíð hafi ekki verið formlega sett fyrr en klukkan 14:30 í dag, var mikið líf í Herjólfsdal á hádegi. Sumir voru enn ryðgaðir eftir Húkkaraballið sem fór fram í gærkvöldi, en aðrir voru tilbúnir í átök helgarinnar. Meira »

Eyða verslunarmannahelginni sunnan heiða

Í gær, 18:50 Verslunarmannahelgin fer rólega af stað á Ísafirði, Akureyri og Siglufirði að sögn lögreglunnar á hverjum stað. Mýrarboltinn verður haldinn á Ísafirði líkt og undanfarin ár og er nú nokkur umferð á leið inn eftir Ísafjarðardjúpi. Meira »

Ronja er 5 ára trans-stelpa

Í gær, 18:43 Ronja Sif Magnúsdóttir er fimm ára gömul og býr ásamt foreldrum sínum og tveimur systkinum á sveitabæ í Flóahreppi. Þangað til seint á síðasta ári hét Ronja ekki Ronja, heldur Aron Freyr. Ronja er meðal yngstu trans-barna sem vitað er um á landinu en fjölskyldan hefur ekki mætt fordómum. Meira »

Dekkjakurl fjarlægt af þremur völlum

Í gær, 17:44 Verið er að skipta um undirlag og gúmmíkurl á gervigrasvelli Fylkismanna í Árbænum og stutt er síðan gert var hið sama hjá Víkingum. Framkvæmdir standa einnig yfir á gervigrasvelli KR-inga. Allir þessir vellir verða því lausir við hið umdeilda dekkjakurl á næstunni. Meira »

Umferðarstraumur um Borgarnes

Í gær, 17:06 Töluverður umferðastraumur er nú í gegnum Borgarnes, að sögn lögreglunnar í bænum, sem kveður strauminn liggja norðureftir. Nokkuð þétt umferð er nú einnig í gegnum Blönduós, en þar telja menn líklegt að umferðaþunginn verði í suðurátt. Meira »

Á leið til Eyja eftir sólarhrings vöku

Í gær, 17:05 Mikil stemning var í Landeyjahöfn klukkan 10 í morgun þegar Þjóðhátíðarfarar gerðu sig tilbúna til brottfarar. Viðmælendur mbl.is voru sammála um það að það væri alls ekki of snemmt fyrir einn kaldan, „það er nú einu sinni Þjóðhátíð“. Meira »

Ekki í samræmi við stjórnsýslulög

Í gær, 15:52 Málsmeðferð lögreglustjórans í Vestmannaeyjum við ráðningu í starf löglærðs fulltrúa var ekki í samræmi við stjórnsýslulög. Þetta kemur fram í áliti Umboðsmanns Alþingis frá 25. júlí sl. Meira »

Jethro Tull í Hallgrímskirkju á jólaföstu

Í gær, 15:17 Breska rokkhljómsveitin Jethro Tull verður með jólatónleika í Hallgrímskirkju í Reykjavík á næstu jólaföstu.  Meira »

Setja upp hávaðamæla

Í gær, 17:04 Isavia hefur ákveðið að setja upp hávaðamæla sem mæla hljóðmengun frá flugumferð á Keflavíkurflugvelli. Þetta gerir Isavia í framhaldi af bókun frá bæjarráði Reykjanesbæjar þar sem því var beint til flugvallaryfirvalda á Keflavíkurflugvelli að reyna eftir fremsta megni að draga úr og takmarka óþarfa ónæði sem íbúar Reykjanesbæjar verða fyrir vegna flugumferðar um Keflavíkurflugvöll. Meira »

Miklar umferðartafir við Selfoss

Í gær, 15:35 Miklar umferðartafir eru á leiðinni milli Hveragerðis og Selfoss þessa stundina og má sjá bíl við bíl alla leið frá Kögunarhóli og inn á Selfoss. Að sögn lögreglunnar á Selfossi skrifast tafirnar þó hvorki umferðóhapp eða framkvæmdir, heldur verslunarmannahelgarumferðina. Meira »

Ingó í beinni frá Eyjum

Í gær, 15:01 Símafyrirtækið Nova stendur fyrir beinum útsendingum frá Eyjum alla helgina og verður hægt að nálgast þær hér á mbl.is. Í fyrstu útsendingunni er það Ingó Veðurguð sem heldur tónleika Meira »
Tilboð! - Garðhús 9 fm - kr. 299.000,-
Flaggskip okkar í garðhúsum, Brekka 34 - 9 fm - gert úr 34mm þykkum bjálka og tv...
Bátakerru stolið
Þessari kerru var stolið um Hvítasunnuhelgina í bryggjuhverfinu í Reykjavík. Þei...
HARÐVIÐUR TIL HÚSBYGGINGA
Harðviður til húsabygginga Sjá nánar á www.vidur.is Vatnsklæðning, panill, palla...