Byggði á blekkingum og sýndarmennsku

Lárus Welding er ákærður í öllum liðum ákærunnar, fyrir markaðsmisnotkun ...
Lárus Welding er ákærður í öllum liðum ákærunnar, fyrir markaðsmisnotkun og umboðssvik. mbl.is/Kristinn

Viðskipti Glitnis með eigin bréf fólu í sér langvarandi, stórfellda og ólögmæta íhlutun í gangverki verðbréfamarkaðarins þannig að gengi hlutabréfa Glitnis stjórnaðist ekki af markaðslögmálum. Var genginu handstýrt af starfsmönnum bankans og uppsöfnuð bréf svo seld áfram til valinna viðskiptavina, m.a. stjórnenda bankans, þar sem viðskiptin byggðust á blekkingum og sýndarmennsku til að geta haldið áfram með markaðsmisnotkunina. Þetta kemur fram í ákæru embættis héraðssaksóknara í markaðsmisnotkunarmáli Glitnis sem ákært var fyrir í vikunni.

Deild eigin viðskipta Glitnis kom á tímabilinu 1. júní 2007 til 26. september 2008 að viðskiptum í meira en helmingi tilfella þegar um var að ræða kaup á bréfum í bankanum sjálfum í sjálfvirkum pörunarviðskiptum í Kauphöllinni. Á sama tíma seldi deildin aðeins 1,2% af veltunni á sama hátt en meirihlutinn var seldur í stórum utanþingsviðskiptum til valinna viðskiptavina þar sem bankinn sjálfur fjármagnaði viðskiptin. 

Komu í veg fyrir eða hægðu á lækkun hlutabréfaverðs

Þeir sem eru ákærðir í málinu eru Lárus Welding, fyrrum bankastjóri, fyrir markaðsmisnotkun og umboðssvik. Fyrir markaðsmisnotkun eru svo ákærðir þeir Jóhannes Baldursson, fyrrum framkvæmdastjóri markaðsviðskipta og Jónas Guðmundsson, Valgarð Már Valgarðsson og Pétur Jónasson, sem allir voru starfsmenn eigin viðskipta bankans.

Björn Þorvaldsson saksóknari málsins ásamt aðstoðarfólki. Hann var einnig saksóknari ...
Björn Þorvaldsson saksóknari málsins ásamt aðstoðarfólki. Hann var einnig saksóknari í markaðsmisnotkunarmáli Kaupþings á síðasta ári.

„Með þessum umfangsmiklu kauptilboðum og kaupum, en óverulegu magni sölutilboða og sölu í sjálfvirkum pörunarviðskiptum komu ákærðu ýmist í veg fyrir eða hægðu á lækkun á verði hlutabréfa í Glitni og mynduðu þannig gólf,“ segir þar. Voru viðskiptin sérstaklega mikil í lokunaruppboðum, en slíkt hefur áhrif á dagslokaverð bréfanna. Eru viðskiptin með eigin bréf sögð hafa verið umfangsmikil og kerfisbundin.

6,77 milljarða lán til starfsmanna til að kaupa hlutabréf

Málinu svipar mikið til markaðsmisnotkunarmáls Kaupþings sem rekið var fyrir héraðsdómi í fyrra. Í málunum er bæði tekið á svokallaðri kaup- og söluhlið á meðan svipuðu máli hjá Landsbankanum var skipt upp í markaðsmisnotkunarmál (kauphlið) og Ímon-málið (söluhlið).

Á kauphliðinni eru starfsmenn bankans sagðir hafa keypt hlutabréf í bankanum sjálfum í miklum mæli og þannig mætt umframframboði bréfa á markaðinum og þannig passað upp á að gengi bréfanna lækkaði eða lækkaði of hratt.

Á söluhliðinni er aftur á móti ákært fyrir sölu bréfanna af bók Glitnis til fjórtán starfsmanna bankans fyrir samtals 6,77 milljarða sem bankinn fjármagnaði að fullu. Með því færðist áhætta af viðskiptum með bréfin ekki frá bankanum, en komið var í veg fyrir að eignarhlutur bankans færi yfir 10% í sjálfum sér eða yfir 5% flöggunarmörk. Einu veðin fyrir lánunum voru bréfin sjálf og þá kemur fram í ákærunni að í lánasamningum hafi ekki verið nein ákvæði um veðköll færu bréfin í Glitni að lækka. Með sölu bréfanna var hægt að halda áfram að kaupa bréf á kauphliðinni án þess að hafa áhyggjur af flöggunarskyldu eða að fara yfir lögbundið hámark.

I. kafli - markaðsmisnotkun á kauphliðinni

Í fyrsta kafla ákærunnar eru Jónas, Valgarð og Pétur ákærðir fyrir að hafa framkvæmt markaðsmisnotkun að undirlagi Lárusar og Jóhannesar með því að hafa með umfangsmiklum og kerfisbundnum hætti átt viðskipti með bréf bankans og á fyrrnefndu tímabili keypt 4,78 milljarða bréfa a þeim 9,5 milljörðum sem átt var viðskipti með í pöruðum viðskiptum. Nam þetta 50,2% af heildarveltu tímabilsins. Á móti seldu þeir 117 milljón hluti, eða 1,2% af veltunni í slíkum viðskiptum.

II. kafli - markaðsmisnotkun á söluhliðinni

Viðskiptin „byggðust á blekkingum og sýndarmennsku

Í öðrum og þriðja kafla ákærunnar er aðeins Lárus ákærður, en hann er ákærður fyrir markaðsmisnotkun með því að hafa komið á viðskiptum við starfsmennina fjórtán, en sala á bréfum til nýstofnaðra félaga í þeirra eigu fór fram dagana 15. og 16. maí árið 2008. Samtals voru seldir 393,4 milljón hlutir og voru kaupin fjármögnuð að fullu af bankanum sem bar þar með fulla markaðsáhættu.

„Þar sem engar aðrar tryggingar voru fyrir hendi en hinir seldu hlutir, og voru viðskiptin, sem byggðust á blekkingum og sýndarmennsku, þannig líkleg til að gefa eftirspurn eftir hlutunum í bankanum ranglega og misvísandi til kynna,” segir í ákærunni.

Jóhannes Baldursson og verjandi hans Reimar Pétursson við dómsþing í ...
Jóhannes Baldursson og verjandi hans Reimar Pétursson við dómsþing í Stím málinu. mbl.is/Eggert Jóhannesson

Framkvæmdastjórar fengu 790 milljóna lán

Fyrri daginn voru bréf seld til sex framkvæmdastjóra bankans og keyptu félög þeirra allra bréf fyrir rúmlega 790 milljón krónur hvert, utan eins sem keypti fyrir tæplega 510 milljónir. Félögin voru í eigu Einars Arnar Ólafssonar, framkvæmdastjóra fjárfestingabankasviðs, Magnúsar Arnar Arngrímssonar, framkvæmdastjóra fyrirtækjasviðs, Rósants Más Torfasonar, fjármálastjóra, Vilhelms Más Þorsteinssonar, framkvæmdastjóra fjárstýringar og viðskiptaþróunar, Eggerts Þórs Kristóferssonar, framkvæmdastjóra eignastýringar og Jóhannesar Baldurssonar sem er ákærður í málinu. Námu heildarkaup þeirra tæplega 4,5 milljörðum króna.

Jóhannes og Magnús hafa báðir áður komið við sögu í öðrum dómsmálum tengdum hruninu, en Jóhannes fékk 3 ára fangelsi í Hæstarétti í svokölluðu BK-44 máli og 2 ára dóm í héraðsdómi í Stím-málinu. Magnús hlaut í BK-44 málinu 2 ára dóm, en hann er auk þess ákærður í Aurum málinu sem fer fyrir héraðsdóm á ný núna í apríl. Þá hefur komið fram að Rósant samdi sig frá ákærum í Aurum-málinu þar sem hann var til rannsóknar.

Átta aðrir starfsmenn einnig með hlutabréfalán

Seinni daginn áttu átta aðrir starfsmenn bankans í samskonar viðskiptum og keyptu félög þeirra bréf í bankanum fyrir samtals 2,25 milljarða. Eigendur félaganna voru Ingi Rafnar Júlíusson, fyrrum forstöðumaður verðbréfamiðlunar og Magnús Pálmi Örnólfsson, yfirmaður eigin viðskipta bankans. Keyptu félög þeirra fyrir 519 milljónir hvort. Félag Rúnars Jónssonar, keypti fyrir 346 milljónir. Eigendur þeirra fimm félaga sem eftir voru keyptu fyrir 173 milljónir hvert, en eigendur þess voru Bjarni Jóhannesson, viðskiptastjóri, Elmar Svavarsson, starfsmaður markaðsviðskipta, Ari Daníelsson, framkvæmdastjóri Glitnis í Lúxemborg, Friðfinnur R. Sigurðsson, framkvæmdastjóri millibankamarkaða og Stefán Sigurðsson, starfsmaður samskiptasviðs bankans og seinna yfirmaður eignastýringar og nú forstjóri Vodafone.

Elmar hefur áður hlotið 4 ára dóm fyrir aðild sína að BK-44 málinu og þá er Bjarni ákærður í Aurum málinu. Friðfinnur fékk 12 mánaða skilorðsbundinn dóm fyrir innherjasvik þegar hann seldi bréf sín í Glitni árið 2008 og Magnús Pálmi hefur líkt og Rósant samið sig frá ákæru en í hans tilfelli var það í Stím-málinu þar sem hann hafði stöðu grunaðs manns.

Yfirmaðurinn ekki ákærður, áður fengið réttarvernd

Vekur það athygli að Magnús er ekki meðal ákærðu í þessu máli, en hann var sem fyrr segir yfirmaður deildar eigin viðskipta Glitnis. Í málinu eru bæði undirmenn hans (Pétur, Jónas og Valgarð) ákærðir sem og yfirmaður hans sem var Jóhannes. Í fyrri markaðsmisnotkunarmálum bæði Kaupþings og Landsbankans voru forstöðumenn deildar eigin viðskipta í bæði tilfellin ákærðir og fundnir sekir fyrir þátt sinn í málunum. Tekið skal fram að aðeins hefur verið dæmt í Kaupþingsmálinu í héraði. Mun væntanlega koma í ljós í þessu máli hvort að Magnús hafi einnig fengið réttarvernd í þessu máli.

Magnús Pálmi Örnólfsson var yfirmaður deildar eigin viðskipta. Hann hefur ...
Magnús Pálmi Örnólfsson var yfirmaður deildar eigin viðskipta. Hann hefur áður samið við saksóknara um réttarvernd. Í þessu máli er hann ekki ákærður. mbl.is/Árni Sæberg

III. kafli - umboðssvik við lánveitingar

„Verðmyndun hlutabréfanna var handstýrt

Í þriðja og síðast hluta ákærunnar er Lárus svo ákærður fyrir  umboðssvik með því að hafa stefnt fjármunum bankans í hættu og farið út fyrir lánaheimildir sínar þegar lánveitingar til félaganna fjórtán voru samþykkt. Kemur fram í ákærunni að allir ákærðu hafi haft hagsmuni af því að halda verði bréfanna uppi. Allir áttu þeir hlut í bankanum eða voru með kaupréttarsamning, þó í mismiklum mæli. „Ákærðu höfðu ríka hagsmuni af því að verð bréfanna lækkaði ekki eða lækkaði sem allra minnst,“ segir í ákærunni.

Er háttsemi þeirra sögð hafa haft langvarandi, stórfellda og ólögmæta íhlutun í gagnverk verðbréfamarkaðarins sem leiddi til þess að gengi hlutabréfa Glitnis stjórnaðist ekki af markaðslögmálum. „Verðmyndun hlutabréfanna var handstýrt af ákærðu Lárusi, Jóhannesi, Jónasi, Valgarði og Pétri og fjárfestar, kröfuhafar, stjórnvöld og samfélagið í heild blekkt,” segir í ákærunni.

Fjöldi annarra félaga fengu lánað til hlutabréfakaupanna

Eins og fyrr segir voru kaup deildar eigin viðskipta í sjálfvirkum pörunarviðskiptum langt umfram söluna á sama vettvangi. Á ákærutímabilinu voru nettó kaup umfram sölu 4,665 milljarðar hluta. Salan til starfsmanna bankans sem ákært er fyrir nam hins vegar aðeins um 393 milljónum hluta.

Í ákærunni kemur fram að félagið hafi á tímabilinu sem ákæran nær til losað sig við 74% af þessum bréfum í 10 öðrum viðskiptum til valdra viðskiptavina, sem í flestum tilfellum hafi verið boðið að kaupa bréf gegn fullri fjármögnun og stundum með því að skaðleysi yrði tryggt.

Eru þetta 640 milljón hluta sala til Stím í nóvember 2007, en áður hefur verið dæmt í því máli. Voru viðskiptin að stærstum hluta fjármögnuð með láni frá bankanum sjálfum. Í sama mánuði seldi bankinn BK-44 150 milljón hluti sem voru að fullu fjármagnaðir af bankanum. Einnig hefur verið dæmt í því máli.

Frá dómsþingi í Stím-málinu seint á síðasta ári.
Frá dómsþingi í Stím-málinu seint á síðasta ári. Eggert Jóhannesson

Í desember 2007 seldi Glitnir svo Salt Investments 341 milljón hluti, FS7 101 milljón hluti og Langflugi 135 milljón hluti. voru viðskiptin að fullu fjármögnuð með lánum frá bankanum. Í febrúar 2008 seldi bankinn svo  IceProperties 260 milljón hluti og Rákungi 297 milljón hluti. Sem fyrr voru kaupin að fullu fjármögnuð af bankanum.

Í september 2008 skiptu Glitnir og Landsbankinn á bréfum, en Glitnir seldi Landsbankanum 462 milljón hluti í Glitni fyrir 3,67 milljarða yfir 14 daga tímabil. Á sama tíma seldi Landsbankinn Glitni bréf í Landsbankanum fyrir 3,66 milljarða. Í sama mánuði seldi Glitnir Salt Financials 370 milljón hluti og S.Á. Bollasyni 297 milljón hluti og voru þau viðskipti að fullu fjármögnuð með lánum frá bankanum.

Samtals voru þessi viðskipti og salan til starfsmannanna fjórtán upp á 3,45 milljarði hluta af þeim 4,66 milljörðum hluta sem deild eigin viðskipta keypti á ákærutímabilinu. Segir í ákærunni að þau hafi farið fram í fáum og stórum sölum sem höfðu lítil sem engin áhrif á verðmyndun á markaði gagnstætt því sem hefði gerst ef hlutabréfin hefðu verið seld í sjálfvirkum pörunarviðskiptum. „Þessi utanþingsviðskipti voru þannig bæði afleiðing stórfelldrar og kerfisbundinnar markaðsmisnotkunar ákærðu og forsenda þess að ákærðu gætu haldið henni áfram,” segir í ákærunni.

Vísað í dóm Hæstaréttar vegna viðskiptavaktar

Að lokum er vitnað í nýlegan dóm Hæstaréttar í markaðsmisnotkunarmáli Landsbankans. Er þar bent á að viðskipti deildar eigin viðskipta með bréf í bankanum sjálfum og að kalla það óformlega viðskiptavakt sé ólögleg. Var slík skilgreining stór hluti af vörn bæði í markaðsmisnotkunarmálum Landsbankans og Kaupþings og sögðu verjendur og ákærðu þá að slík vakt hafi verið á vitorði allra á markaðinum og ekkert ólöglegt við hana.

Ákæruna í heild sinni má finna hér að neðan. 

mbl.is

Bloggað um fréttina

Innlent »

Hvetja þingmenn til að samþykkja áfengisfrumvarpið

15:46 Stjórn Sambands ungra sjálfstæðismanna (SUS) hefur ítrekað stuðning sinn við frumvarp um afnám einkasölu ríkisins á áfengi og fagnar sérstaklega áformum um að heimila auglýsingar á áfengi. Meira »

Gagnrýnir þvottaþjónustu Hjallastefnunnar

15:36 Nocle Leigh Mosty, þingmaður Bjartrar framtíðar, gagnrýndi þvottaþjónustu Hjallastefnunnar í umræðum um störf þingsins á Alþingis í dag. Meira »

Hvaða áhrif hefur þetta á börn?

15:32 „Hvert er frelsið þegar upp er staðið ef það er í formi þess að íþyngjandi sjúkdómar, íþyngjandi álag á allt okkar innviðakerfi er niðurstaðan?“ spurði Bjarkey Olsen, þingmaður VG, í umræðum um áfengisfrumvarpið á Alþingi í dag. Meira »

Fjalla um meint brot þingmanna

15:23 Forsætisnefnd Alþingis hefur skipað þriggja manna ráðgefandi nefnd sem mun taka til meðferðar erindi nefndarinnar um meint brot á siðareglum fyrir alþingismenn. Nefndina skipa Ásta Ragnheiður Jóhannesdóttir, fyrrverandi forseti Alþingis, Hafsteinn Þór Hauksson, dósent við lagadeild Háskóla Íslands, og Salvör Nordal, sérfræðingur við Siðfræðistofnun Háskóla Íslands. Meira »

„Ömurlegt“ ástand í miðbænum

14:55 Framkvæmdastjóri leigubílastöðvarinnar BSR segir ástandið í miðbænum hafa verið óvenju slæmt aðfaranótt sunnudags þegar fólk var að bíða eftir leigubílum í ófærðinni eftir að hafa farið út að skemmta sér. Leigubílar töfðust eftir að hafa fest sig og einnig voru þeir lengi að komast á milli staða. Meira »

Skattamálin endurvakin

13:23 Fjögur skattamál sem embætti sérstaks saksóknara ákærði í árið 2013 en hafa verið í bið síðan eru nú komin á dagskrá héraðsdóms. Málin voru sett til hliðar meðan beðið var eftir niðurstöðu í máli Jóns Ásgeirs Jóhannessonar um tvöfalda refsingu fyrir sama mál fyrir Mannréttindadómstóli Evrópu. Meira »

Þúsund lítrar af baunasúpu

12:59 „Þetta er skemmtileg hefð og það er röð út úr dyrum hjá okkur allan daginn,“ segir Guðríður María Jóhannesdóttir hjá Múlakaffi en fjölmargir leggja leið sína þangað til að gæða sér á saltkjöti og baunum í tilefni dagsins. Meira »

Ákærður fyrir brot gegn stjúpdætrum

13:01 Karlmaður hefur verið ákærður fyrir ítrekuð kynferðisbrot gegn tveimur stjúpdætrum sínum þegar þær voru 15 ára. Í ákæru málsins segir að maðurinn hafi í að minnsta kosti fimm skipti áreitt aðra stúlkuna kynferðislega með því að káfa á maga, rassi og brjóstum hennar. Meira »

Mál Borgunar til héraðssaksóknara

12:35 Fjármálaeftirlitið hefur sent vísun til embættis héraðssaksóknara vegna mál sem tengist eftirliti með peningaþvætti og fjármögnun hryðjuverka. Á föstudaginn var greint frá því að FME krefðist viðeigandi úrbóta hjá Borgun eftir að athugasemdir höfðu verið gerðar í 13 tilviku af 16 eftir skoðun FME. Meira »

Hirða sorp á laugardag vegna ófærðar

11:49 Starfsmenn sporhirðu Reykjavíkur eru einum degi á eftir í störfum sínum vegna ófærðarinnar síðustu daga og sjá fram á að þurfa að vinna á laugardaginn til að bæta úr stöðu mála. Meira »

Segja ASÍ fara rangt með

11:40 Leiðrétting Alþingis á mistökum sem urðu þegar breytingar voru gerðar á lögum um almannatrygginga 25. október sl. munu ekki hafa neinar afleiðingar í för með sér fyrir lífeyrisþega, segir á vef velferðarráðuneytisins. Þar er vitnað í yfirlýsingu Alþýðusambands Íslands frá því í gær. Meira »

Lítur út eins og fljúgandi furðuhlutur

11:28 „Þegar afstaðan milli þín, gervitungslins og sólarinnar verður þannig að gervitunglið verkar eins og spegill sem varpar miklu sólarljósi til jarðar skyndilega sést blossi á himni.“ Þannig útskýrir Sævar Helgi Bragason svokallaðan Iridium-blossa í samtali við mbl.is. Meira »

74% Íslendinga andvíg sölu sterks áfengis í matvöruverslunum

11:26 58% þjóðarinnar eru andvíg því að heimila sölu léttvíns í matvöruverslunum. Um 32% eru því fylgjandi. Andstaðan hefur aukist frá febrúarbyrjun 2016, þegar 52% voru andvíg en 35% fylgjandi sölu léttvíns í matvöruverslunum. Meira »

Fordómar beinast gegn múslimum

08:50 Orðræða á Íslandi sem ber vitni um kynþáttafordóma hefur aukist og hefur á undanförnum árum aðallega beinst að múslimum. Þetta er áhyggjuefni að mati Evrópunefndar gegn kynþáttafordómum og umburðarleysi. Evrópuráðið birti í dag skýrslu um kynþáttafordóma á Íslandi. Meira »

Bætir vinnuaðstöðu og eykur öryggi

07:57 Nýr vinnubátur fyrir sjókvíaeldi Arctic Fish í Dýrafirði mun gerbreyta vinnuaðstöðu starfsfólks og auka öryggi við eldið.  Meira »

Óttast áhrifin annarsstaðar

10:22 Heilbrigðisráðherra Noregs, Bent Høie, óttast hvaða áhrif það getur haft á áfengissölu í Noregi ef Alþingi samþykkir að heimila sölu á áfengi í matvöruverslunum. Á sama tíma og Íslendingar og Finnar ætli að veita meira frelsi í sölu á áfengi þá reyni önnur ríki að draga úr slíku aðgengi. Meira »

Stúlkur beri nafnið Vivian

08:18 Stúlkur mega nú, samkvæmt nýjum úrskurðum mannanafnanefndar sem birtir eru á heimasíðu innanríkisráðuneytisins, heita Lofthildur og Vivian, og eins mega drengir bera nafnið Fannþór. Meira »

Dagsektir lagðar á Útvarp Sögu

07:37 Póst- og fjarskiptastofnun (PFS) hóf síðastliðinn föstudag að leggja dagsektir á Útvarp Sögu að upphæð 75 þúsund krónur fyrir hvern dag sem líður þar til félagið lætur af útsendingum á tíðninni 102,1 MHz. Meira »
Ódýr Ferðanuddbekkur nokkur stk 44.000 www.egat.is
- Hægt að hækka og lækka bak eins og hentar - Ferðataska fylgir ...
Flottur Toyota Rav4 Árgerð 2007
Framleiðandi Toyota Undirtegund Rav4 Ár 2007 Akstur 96.000 Eldsney...
GLÆSILEGT HÚS T LEIGU Í VENTURA FLORIDA
Í húsi sem er v. 18 holu golfvöll eru 3 svh. m. sjónv., 2 bh., 1 wc, stór stofa,...
Kaupi notaðar hljómplötur. Sími 696 1909.
Kaupi notaðar hljómplötur. Sími 696 1909....
 
Aðalfundur
Fundir - mannfagnaðir
Aðalfundur Ás st...
Félagsstarf
Staður og stund
Aflagrandi 40 Opin vinnustofa kl. 9, Bin...
Eldri borgarar
Staður og stund
Aflagrandi 40 Opin vinnustofa kl. 9, gön...
Bankasýsla
Tilkynningar
Bankasýsla ríkisins leitar að einstaklin...