Byggði á blekkingum og sýndarmennsku

Lárus Welding er ákærður í öllum liðum ákærunnar, fyrir markaðsmisnotkun ...
Lárus Welding er ákærður í öllum liðum ákærunnar, fyrir markaðsmisnotkun og umboðssvik. mbl.is/Kristinn

Viðskipti Glitnis með eigin bréf fólu í sér langvarandi, stórfellda og ólögmæta íhlutun í gangverki verðbréfamarkaðarins þannig að gengi hlutabréfa Glitnis stjórnaðist ekki af markaðslögmálum. Var genginu handstýrt af starfsmönnum bankans og uppsöfnuð bréf svo seld áfram til valinna viðskiptavina, m.a. stjórnenda bankans, þar sem viðskiptin byggðust á blekkingum og sýndarmennsku til að geta haldið áfram með markaðsmisnotkunina. Þetta kemur fram í ákæru embættis héraðssaksóknara í markaðsmisnotkunarmáli Glitnis sem ákært var fyrir í vikunni.

Deild eigin viðskipta Glitnis kom á tímabilinu 1. júní 2007 til 26. september 2008 að viðskiptum í meira en helmingi tilfella þegar um var að ræða kaup á bréfum í bankanum sjálfum í sjálfvirkum pörunarviðskiptum í Kauphöllinni. Á sama tíma seldi deildin aðeins 1,2% af veltunni á sama hátt en meirihlutinn var seldur í stórum utanþingsviðskiptum til valinna viðskiptavina þar sem bankinn sjálfur fjármagnaði viðskiptin. 

Komu í veg fyrir eða hægðu á lækkun hlutabréfaverðs

Þeir sem eru ákærðir í málinu eru Lárus Welding, fyrrum bankastjóri, fyrir markaðsmisnotkun og umboðssvik. Fyrir markaðsmisnotkun eru svo ákærðir þeir Jóhannes Baldursson, fyrrum framkvæmdastjóri markaðsviðskipta og Jónas Guðmundsson, Valgarð Már Valgarðsson og Pétur Jónasson, sem allir voru starfsmenn eigin viðskipta bankans.

Björn Þorvaldsson saksóknari málsins ásamt aðstoðarfólki. Hann var einnig saksóknari ...
Björn Þorvaldsson saksóknari málsins ásamt aðstoðarfólki. Hann var einnig saksóknari í markaðsmisnotkunarmáli Kaupþings á síðasta ári.

„Með þessum umfangsmiklu kauptilboðum og kaupum, en óverulegu magni sölutilboða og sölu í sjálfvirkum pörunarviðskiptum komu ákærðu ýmist í veg fyrir eða hægðu á lækkun á verði hlutabréfa í Glitni og mynduðu þannig gólf,“ segir þar. Voru viðskiptin sérstaklega mikil í lokunaruppboðum, en slíkt hefur áhrif á dagslokaverð bréfanna. Eru viðskiptin með eigin bréf sögð hafa verið umfangsmikil og kerfisbundin.

6,77 milljarða lán til starfsmanna til að kaupa hlutabréf

Málinu svipar mikið til markaðsmisnotkunarmáls Kaupþings sem rekið var fyrir héraðsdómi í fyrra. Í málunum er bæði tekið á svokallaðri kaup- og söluhlið á meðan svipuðu máli hjá Landsbankanum var skipt upp í markaðsmisnotkunarmál (kauphlið) og Ímon-málið (söluhlið).

Á kauphliðinni eru starfsmenn bankans sagðir hafa keypt hlutabréf í bankanum sjálfum í miklum mæli og þannig mætt umframframboði bréfa á markaðinum og þannig passað upp á að gengi bréfanna lækkaði eða lækkaði of hratt.

Á söluhliðinni er aftur á móti ákært fyrir sölu bréfanna af bók Glitnis til fjórtán starfsmanna bankans fyrir samtals 6,77 milljarða sem bankinn fjármagnaði að fullu. Með því færðist áhætta af viðskiptum með bréfin ekki frá bankanum, en komið var í veg fyrir að eignarhlutur bankans færi yfir 10% í sjálfum sér eða yfir 5% flöggunarmörk. Einu veðin fyrir lánunum voru bréfin sjálf og þá kemur fram í ákærunni að í lánasamningum hafi ekki verið nein ákvæði um veðköll færu bréfin í Glitni að lækka. Með sölu bréfanna var hægt að halda áfram að kaupa bréf á kauphliðinni án þess að hafa áhyggjur af flöggunarskyldu eða að fara yfir lögbundið hámark.

I. kafli - markaðsmisnotkun á kauphliðinni

Í fyrsta kafla ákærunnar eru Jónas, Valgarð og Pétur ákærðir fyrir að hafa framkvæmt markaðsmisnotkun að undirlagi Lárusar og Jóhannesar með því að hafa með umfangsmiklum og kerfisbundnum hætti átt viðskipti með bréf bankans og á fyrrnefndu tímabili keypt 4,78 milljarða bréfa a þeim 9,5 milljörðum sem átt var viðskipti með í pöruðum viðskiptum. Nam þetta 50,2% af heildarveltu tímabilsins. Á móti seldu þeir 117 milljón hluti, eða 1,2% af veltunni í slíkum viðskiptum.

II. kafli - markaðsmisnotkun á söluhliðinni

Viðskiptin „byggðust á blekkingum og sýndarmennsku

Í öðrum og þriðja kafla ákærunnar er aðeins Lárus ákærður, en hann er ákærður fyrir markaðsmisnotkun með því að hafa komið á viðskiptum við starfsmennina fjórtán, en sala á bréfum til nýstofnaðra félaga í þeirra eigu fór fram dagana 15. og 16. maí árið 2008. Samtals voru seldir 393,4 milljón hlutir og voru kaupin fjármögnuð að fullu af bankanum sem bar þar með fulla markaðsáhættu.

„Þar sem engar aðrar tryggingar voru fyrir hendi en hinir seldu hlutir, og voru viðskiptin, sem byggðust á blekkingum og sýndarmennsku, þannig líkleg til að gefa eftirspurn eftir hlutunum í bankanum ranglega og misvísandi til kynna,” segir í ákærunni.

Jóhannes Baldursson og verjandi hans Reimar Pétursson við dómsþing í ...
Jóhannes Baldursson og verjandi hans Reimar Pétursson við dómsþing í Stím málinu. mbl.is/Eggert Jóhannesson

Framkvæmdastjórar fengu 790 milljóna lán

Fyrri daginn voru bréf seld til sex framkvæmdastjóra bankans og keyptu félög þeirra allra bréf fyrir rúmlega 790 milljón krónur hvert, utan eins sem keypti fyrir tæplega 510 milljónir. Félögin voru í eigu Einars Arnar Ólafssonar, framkvæmdastjóra fjárfestingabankasviðs, Magnúsar Arnar Arngrímssonar, framkvæmdastjóra fyrirtækjasviðs, Rósants Más Torfasonar, fjármálastjóra, Vilhelms Más Þorsteinssonar, framkvæmdastjóra fjárstýringar og viðskiptaþróunar, Eggerts Þórs Kristóferssonar, framkvæmdastjóra eignastýringar og Jóhannesar Baldurssonar sem er ákærður í málinu. Námu heildarkaup þeirra tæplega 4,5 milljörðum króna.

Jóhannes og Magnús hafa báðir áður komið við sögu í öðrum dómsmálum tengdum hruninu, en Jóhannes fékk 3 ára fangelsi í Hæstarétti í svokölluðu BK-44 máli og 2 ára dóm í héraðsdómi í Stím-málinu. Magnús hlaut í BK-44 málinu 2 ára dóm, en hann er auk þess ákærður í Aurum málinu sem fer fyrir héraðsdóm á ný núna í apríl. Þá hefur komið fram að Rósant samdi sig frá ákærum í Aurum-málinu þar sem hann var til rannsóknar.

Átta aðrir starfsmenn einnig með hlutabréfalán

Seinni daginn áttu átta aðrir starfsmenn bankans í samskonar viðskiptum og keyptu félög þeirra bréf í bankanum fyrir samtals 2,25 milljarða. Eigendur félaganna voru Ingi Rafnar Júlíusson, fyrrum forstöðumaður verðbréfamiðlunar og Magnús Pálmi Örnólfsson, yfirmaður eigin viðskipta bankans. Keyptu félög þeirra fyrir 519 milljónir hvort. Félag Rúnars Jónssonar, keypti fyrir 346 milljónir. Eigendur þeirra fimm félaga sem eftir voru keyptu fyrir 173 milljónir hvert, en eigendur þess voru Bjarni Jóhannesson, viðskiptastjóri, Elmar Svavarsson, starfsmaður markaðsviðskipta, Ari Daníelsson, framkvæmdastjóri Glitnis í Lúxemborg, Friðfinnur R. Sigurðsson, framkvæmdastjóri millibankamarkaða og Stefán Sigurðsson, starfsmaður samskiptasviðs bankans og seinna yfirmaður eignastýringar og nú forstjóri Vodafone.

Elmar hefur áður hlotið 4 ára dóm fyrir aðild sína að BK-44 málinu og þá er Bjarni ákærður í Aurum málinu. Friðfinnur fékk 12 mánaða skilorðsbundinn dóm fyrir innherjasvik þegar hann seldi bréf sín í Glitni árið 2008 og Magnús Pálmi hefur líkt og Rósant samið sig frá ákæru en í hans tilfelli var það í Stím-málinu þar sem hann hafði stöðu grunaðs manns.

Yfirmaðurinn ekki ákærður, áður fengið réttarvernd

Vekur það athygli að Magnús er ekki meðal ákærðu í þessu máli, en hann var sem fyrr segir yfirmaður deildar eigin viðskipta Glitnis. Í málinu eru bæði undirmenn hans (Pétur, Jónas og Valgarð) ákærðir sem og yfirmaður hans sem var Jóhannes. Í fyrri markaðsmisnotkunarmálum bæði Kaupþings og Landsbankans voru forstöðumenn deildar eigin viðskipta í bæði tilfellin ákærðir og fundnir sekir fyrir þátt sinn í málunum. Tekið skal fram að aðeins hefur verið dæmt í Kaupþingsmálinu í héraði. Mun væntanlega koma í ljós í þessu máli hvort að Magnús hafi einnig fengið réttarvernd í þessu máli.

Magnús Pálmi Örnólfsson var yfirmaður deildar eigin viðskipta. Hann hefur ...
Magnús Pálmi Örnólfsson var yfirmaður deildar eigin viðskipta. Hann hefur áður samið við saksóknara um réttarvernd. Í þessu máli er hann ekki ákærður. mbl.is/Árni Sæberg

III. kafli - umboðssvik við lánveitingar

„Verðmyndun hlutabréfanna var handstýrt

Í þriðja og síðast hluta ákærunnar er Lárus svo ákærður fyrir  umboðssvik með því að hafa stefnt fjármunum bankans í hættu og farið út fyrir lánaheimildir sínar þegar lánveitingar til félaganna fjórtán voru samþykkt. Kemur fram í ákærunni að allir ákærðu hafi haft hagsmuni af því að halda verði bréfanna uppi. Allir áttu þeir hlut í bankanum eða voru með kaupréttarsamning, þó í mismiklum mæli. „Ákærðu höfðu ríka hagsmuni af því að verð bréfanna lækkaði ekki eða lækkaði sem allra minnst,“ segir í ákærunni.

Er háttsemi þeirra sögð hafa haft langvarandi, stórfellda og ólögmæta íhlutun í gagnverk verðbréfamarkaðarins sem leiddi til þess að gengi hlutabréfa Glitnis stjórnaðist ekki af markaðslögmálum. „Verðmyndun hlutabréfanna var handstýrt af ákærðu Lárusi, Jóhannesi, Jónasi, Valgarði og Pétri og fjárfestar, kröfuhafar, stjórnvöld og samfélagið í heild blekkt,” segir í ákærunni.

Fjöldi annarra félaga fengu lánað til hlutabréfakaupanna

Eins og fyrr segir voru kaup deildar eigin viðskipta í sjálfvirkum pörunarviðskiptum langt umfram söluna á sama vettvangi. Á ákærutímabilinu voru nettó kaup umfram sölu 4,665 milljarðar hluta. Salan til starfsmanna bankans sem ákært er fyrir nam hins vegar aðeins um 393 milljónum hluta.

Í ákærunni kemur fram að félagið hafi á tímabilinu sem ákæran nær til losað sig við 74% af þessum bréfum í 10 öðrum viðskiptum til valdra viðskiptavina, sem í flestum tilfellum hafi verið boðið að kaupa bréf gegn fullri fjármögnun og stundum með því að skaðleysi yrði tryggt.

Eru þetta 640 milljón hluta sala til Stím í nóvember 2007, en áður hefur verið dæmt í því máli. Voru viðskiptin að stærstum hluta fjármögnuð með láni frá bankanum sjálfum. Í sama mánuði seldi bankinn BK-44 150 milljón hluti sem voru að fullu fjármagnaðir af bankanum. Einnig hefur verið dæmt í því máli.

Frá dómsþingi í Stím-málinu seint á síðasta ári.
Frá dómsþingi í Stím-málinu seint á síðasta ári. Eggert Jóhannesson

Í desember 2007 seldi Glitnir svo Salt Investments 341 milljón hluti, FS7 101 milljón hluti og Langflugi 135 milljón hluti. voru viðskiptin að fullu fjármögnuð með lánum frá bankanum. Í febrúar 2008 seldi bankinn svo  IceProperties 260 milljón hluti og Rákungi 297 milljón hluti. Sem fyrr voru kaupin að fullu fjármögnuð af bankanum.

Í september 2008 skiptu Glitnir og Landsbankinn á bréfum, en Glitnir seldi Landsbankanum 462 milljón hluti í Glitni fyrir 3,67 milljarða yfir 14 daga tímabil. Á sama tíma seldi Landsbankinn Glitni bréf í Landsbankanum fyrir 3,66 milljarða. Í sama mánuði seldi Glitnir Salt Financials 370 milljón hluti og S.Á. Bollasyni 297 milljón hluti og voru þau viðskipti að fullu fjármögnuð með lánum frá bankanum.

Samtals voru þessi viðskipti og salan til starfsmannanna fjórtán upp á 3,45 milljarði hluta af þeim 4,66 milljörðum hluta sem deild eigin viðskipta keypti á ákærutímabilinu. Segir í ákærunni að þau hafi farið fram í fáum og stórum sölum sem höfðu lítil sem engin áhrif á verðmyndun á markaði gagnstætt því sem hefði gerst ef hlutabréfin hefðu verið seld í sjálfvirkum pörunarviðskiptum. „Þessi utanþingsviðskipti voru þannig bæði afleiðing stórfelldrar og kerfisbundinnar markaðsmisnotkunar ákærðu og forsenda þess að ákærðu gætu haldið henni áfram,” segir í ákærunni.

Vísað í dóm Hæstaréttar vegna viðskiptavaktar

Að lokum er vitnað í nýlegan dóm Hæstaréttar í markaðsmisnotkunarmáli Landsbankans. Er þar bent á að viðskipti deildar eigin viðskipta með bréf í bankanum sjálfum og að kalla það óformlega viðskiptavakt sé ólögleg. Var slík skilgreining stór hluti af vörn bæði í markaðsmisnotkunarmálum Landsbankans og Kaupþings og sögðu verjendur og ákærðu þá að slík vakt hafi verið á vitorði allra á markaðinum og ekkert ólöglegt við hana.

Ákæruna í heild sinni má finna hér að neðan. 

mbl.is

Bloggað um fréttina

Innlent »

„Ég er drusla“ að veruleika

13:40 „Þessi bók er gerð til að hreyfa og til að heila,“ segir Hjalti Vigfússon, einn skipuleggjenda Druslugöngunnar, um bókina Ég er drusla sem kemur í verslanir í næstu viku. Er bókinni ætlað að fanga orku Druslugöngunnar, sem hefur verið gengin árlega hér á landi frá árinu 2011. Meira »

365 sektað vegna áfengisauglýsinga

13:31 Fjölmiðlanefnd hefur komist að þeirri niðurstöðu að þrjú hefti íslenskrar útgáfu af tímaritinu Glamour hafi innihaldið áfengisauglýsingar og hafi 365 miðlar brotið gegn lögum um fjölmiðla með birtingu þeirra. Er fyrirtækið sektað um eina milljón króna vegna brotanna. Meira »

Skoða kosti og galla á SA

13:30 Á aðalfundi Samtaka fyrirtækja í sjávarútvegi (SFS) í lok síðasta mánaðar var samþykkt tillaga þess efnis að skoðaðir yrðu kostir og gallar veru SFS í Samtökum atvinnulífsins. Meira »

Þurfa að líta til annarra landa

13:15 Birgir Jakobsson landlæknir segir að stefnumörkun heilbrigðisráðuneytisins taki ekki á rót vanda heilbrigðiskerfisins. Ábyrgðin á kerfislægum vanda liggi alfarið hjá ráðuneytinu sem þurfi að líta í auknum mæli til reynslu annarra landa. Meira »

Eldur í þaki Hrafnistu

12:55 Talsverður viðbúnaður var hjá slökkviliði höfuðborgarsvæðisins vegna elds í þaki Hrafnistu við Hraunvang í Hafnarfirði á tólfta tímanum. Greiðlega gekk að slökkva eldinn en iðnaðarmenn voru að störfum á þakinu þegar eldurinn kviknaði. Meira »

Hafa safnað yfir 16 milljónum

12:35 Yfir 16 milljónir íslenskra króna hafa safnast í áheitasöfnun WOW Cyclothon hér er komið í keppninni.   Meira »

Nýr Audi á Bessastaði

12:00 Embætti forseta Íslands hefur keypt nýjan jeppa af gerðinni Audi. Kemur bíllinn í stað eldri jeppa af gerðinni Toyota Landcruiser, sem kominn var nokkuð til ára sinna og orðinn dýr í rekstri vegna viðhalds. Meira »

Dældu upp úr bát sem var að sökkva

12:21 Björgunarsveitin Lífsbjörg í Snæfellsbæ var kölluð út í morgun vegna leka sem kom að bátnum Sæljós GK.  Meira »

Tíu þúsund kallinn ekki á förum

11:56 „Tíu þúsund kallinn“ er ekki að fara neitt. Þetta segir fjármálaráðherra en í tillögum starfshóps um skattaundanskot sem kynntar voru í gær var boðað átak gegn reiðufé, meðal annars með því að taka stóru seðlana úr umferð, fyrst „tíu þúsund kallinn“ og síðar fimm þúsund króna seðilinn. Meira »

Verða leiddir fyrir dómara eftir hádegi

11:38 Mennirnir tveir sem grunaðir eru um að hafa orðið Arn­ari Jóns­syni Asp­ar að bana fyr­ir tveim­ur vik­um í Mos­fells­dal og hafa setið í gæsluvarðhaldi í 15 daga verða leiddir fyrir dómara laust eftir hádegi í dag. Lögreglan mun krefjast áframhaldandi gæsluvarðhalds yfir mönnunum. Meira »

Dregur úr vinsældum Guðna Th.

11:26 Ánægja landsmanna með störf forseta Íslands, Guðna Th. Jóhannessonar hefur minnkað en í nýrri könnun MMR kemur fram að ánægja landsmanna með störf Guðna mælist nú 81,1% og hefur minnkað aðeins frá því hún náði hámarki og mældist 85% í apríl og 83,9% í maí. Meira »

„Stórhættulegt samfélagsmein“

11:16 „Þetta er stórhættulegt samfélagsmein og stórhættulegt fyrir þá sem lifa við þetta,“ segir Sema Erla Serdar, verkefnastýra Æskulýðsvettvangsins, en hún var fulltrúi UMFÍ á ráðstefnu um hatursorðræðu í Noregi á dögunum. Meira »

Kjúklingaþjófur dæmdur í fangelsi

11:11 Tæplega þrítugur karlmaður hefur verið dæmdur í 18 mánaða fangelsi og sviptur ökuréttindum ævilangt fyrir á annan tug þjófnaðar- og umferðarlagabrota. Fyrsta brotið var vorið 2016 en flest brotanna voru framin frá september í fyrra fram til maí á þessu ári. Meira »

Minnast þeirra sem féllu í árás á skipalest

10:40 Herskip safnast saman í dag á Faxaflóa og sigla í fylkingu inn Hvalfjörð og minnast þeirra sem létust í árásum þýskra herskipa og kafbáta á skipalestirnar, og þeirra sem lögðu líf sitt í hættu við að koma björgum til Rússlands í stríðinu. Meira »

Mikil stemning við Hvaleyravatnsveg

10:23 Mikil stemning er við endamark WOW Cyclothon á Hvaleyravatnsvegi í Hafnarfirði þar sem fyrstu sjö lið í B-flokki eru komin í mark. Meira »

Gögn yfir ofbeldi gegn börnum vannýtt

11:01 Ekki eru tölur frá Íslandi yfir kynferðislegt ofbeldi gagnvart stúlkum undir 15 ára í nýútkominni skýrslu UNICEF um stöðu barna í efnameiri ríkjum þar sem borin eru saman 41 ríki. Tölur vantar reyndar frá fleiri ríkjum hvað þetta varðar. Meira »

Meira yrði prentað af verðminni seðlum

10:38 Meira yrði prentað af verðminni seðlum ef tillögurnar um að taka tíu þúsund króna seðilinn og fimm þúsund króna seðilinn úr umferð gengju eftir. Áhrif á peningamagn í umferð yrðu mjög lítil. Þetta kemur fram í svari Seðlabanka Íslands við fyrirspurnum mbl.is. Meira »

„Þungt áfall fyrir litla þjóð“

10:09 Landssöfnunin vegna hamfaranna í Grænlandi fer vel af stað og hefur Reykjavíkurborg samþykkt að leggja til 4 milljónir króna. Hrafn Jökulsson, talsmaður söfnunarinnar, segir viðbrögð Íslendinga skipta sköpum fyrir Grænlendinga. Meira »

Wow Cyclothon

Til Sölu: NISSAN TERRANO II jeppi 1995 kr. 190.000. Skoðun til mars/apríl 2018
Góð dísilvél keyrð 270þ Kassi/vagn keyrður 328þ. Breytttur, er á nýlegum 32 tom...
M & B dekkjavélar. Ítals
M & B dekkjavélar. Ítalskar topp gæða dekkjavélar. Gott verð. Einnig notaðar Sic...
Bílalyftur 2 pósta og skæralyftur 1 og 2 metra 3-4-5 tonna
Eigum á lager skæralyftur 3 tonna sem lyfta 1 m og einnig niðurfellanlegar 3 to...
 
Skipulagsauglýsing
Tilkynningar
Borgarbyggð Skipulagsauglýsingar Sv...
Deiliskipulag
Tilkynningar
Rangárþing ytra Auglýsing um skipula...
Eldri borgarar
Staður og stund
Árskógar 4 Félagsstarfið er með opið í s...
Framhald uppboðs
Nauðungarsala
Uppboð Einnig birt á www.naudungarsolu...