Endurbyggja fjárhús við þriggja hæða helli

Þeir eru engin fuglabein bræðurnir Benjamín og Guðjón Kristinssynir enda ...
Þeir eru engin fuglabein bræðurnir Benjamín og Guðjón Kristinssynir enda frá Dröngum á Ströndum. Hér líta þeir upp til fjalls þar sem þeir koma út úr fjárhúsinu sem þeir munu fljótlega ljúka við að endurbyggja.

Bræðurnir og hleðslumeistararnir Guðjón og Benjamín Kristinssynir vinna nú við að endurbyggja fjárhús undir Eyjafjöllum, en í þeirri byggingu mætast gamli tíminn og nýi. Inn af fjárhúsinu er stórmerkilegur hellir á þremur hæðum þar sem ummerki eru um að fólk hafi búið. Guðjón fór á kostum og sagði sögur.

Inn af þessu fjárhúsi er mjög merkilegur, manngerður hellir sem enginn veit hversu gamall er. Hann er stór, á þremur hæðum, og þar sjást merki um hin ýmsu byggingarstig. Hann hefur verið þiljaður af og innst í honum hefur greinilega verið höggvið úr fyrir rúmbálki. Við getum því gert ráð fyrir að margir Eyfellingar hafi komið undir hér í þessum helli,“ segir Guðjón Kristinsson hleðslumaður og hlær, en hann ásamt bróður sínum Benjamín vinnur nú að því fyrir Minjastofnun að endurgera gamalt fjárhús sem byggt var framan við helli í Hrútafelli undir Eyjafjöllum.

„Þetta hús var byggt á fjórða áratug tuttugustu aldar og er merkilegt fyrir þær sakir að gamla og nýja verkmenningin mætast í því. Ofan á mæninum voru til dæmis járnplötur, en jafnframt er þakið klætt með steinhellum á gamla mátann. Þetta var að mestu hrunið, hálft þakið stóð uppi en tréverkið var kássufúið. Upprunalega timbrið í húsinu er úr skipsflökum og rekavið, en við ákváðum að nota íslenskan skógarvið í uppistöðurnar. Brúnásarnir eru gömlu upprunalegu raftarnir og í steinhleðslunni í gaflinum er grjótið að mestu það sama og var fyrir. Þetta hefur verið tröllsleg hleðsluaðferð því þetta eru mjög stórir steinar, þrjú til sex hundruð kíló hver. Þær eru flottar hleðslurnar víða hér undir Eyjafjöllum, enda gátu þeir höggvið þetta til með öxi því móbergið er svo mjúkt,“ segir Guðjón og bætir við að þetta húsakerfi sé ævafornt, frá bronsöld.

„Þetta er svokallað þriggja ása kerfi, það eru súlur sem halda uppi tveimur brúnásum og þar á milli er vaglbiti og ofan á honum er mæniás. Þetta húsakerfi finnst hjá mörgum þjóðum um víða veröld, alveg til Suðurhafseyja.

Þetta er dæmigerð norræn byggingaraðferð, alveg frá forneskju, og virkilega gaman að vinna við þetta.“

Hellismuninn hefur mátt muna fífil sinn fegurri.
Hellismuninn hefur mátt muna fífil sinn fegurri.

Blóðugar sögur og ástin líka

Þegar gengið er inn í fjárhúsið segir Guðjón að dauður hrútur liggi þar undir jarðveginum og sé það vel við hæfi, því fé hafi verið haldið í húsinu árum saman.

„Einhverjar munnmælasögur eru til af Eyfellingum sem gerðust langþreyttir á durtum sem bjuggu hér í hellinum og fóru ránshendi um svæðið. Þeir voru að lokum eltir uppi og drepnir, en þú verður að láta Fannar bónda segja þér þá blóðugu sögu, ég lýg einhverju að þér ef ég segi þér hana,“ segir Guðjón og hlær.

Fleiri blóðugar sögur bætast við þegar gengið er inn í hellinn sem opnast innst í fjárhúsinu, en upp í hann eru höggnar tröppur í bergið.

„Árið 1936 komu hingað menn frá Dolla prakkara, sem fleiri kannast við sem Adolf Hitler, og stunduðu þeir rannsóknir á hellinum. Á efri hæðinni í hellinum hefur hakakross verið ristur í bergið. Þeir voru með kenningu um að hér hefðu áður fyrr farið fram fornar, heiðnar athafnir, blóðfórnir. Hér eru ummerki, bollar í gólfi og hankar í veggjum. Þýsku fornleifafræðingarnir töldu að hér hefðu þrælmenni verið bundin niður og þeir skornir á háls og blóðið látið dreyra niður í hlautbollana.“

Enginn veit hversu gamall hellirinn er en í honum hefur ...
Enginn veit hversu gamall hellirinn er en í honum hefur verið höggvið úr fyrir rúmbálki.

Benjamín bætir því við að öll þessi ummerki veki ýmsar getgátur, en lítið sé um heimildir.

„Þó eru til heimildir um að til forna létu bændur hér undir Eyjafjöllum þræla sína höggva hella,“ segir hann og bætir við að hann hafi séð móösku þegar þeir voru að stinga út úr húsinu í upphafi og það bendi til þess að eldað hafi verið þarna.

Guðjón er kominn á flug í sögunum og kemur næst með frásögn af því hvernig Eyfellingar á sínum tíma blönduðust Fransmönnum. Hann segist hafa söguna frá innfæddum.

„Það strandaði franskt skip og aðeins tókst að bjarga einum ungum manni. Hann var settur kaldur og hrakinn upp í rúm til húsfreyju á bæ einum og hún afklæddist til að hlýja manninum og reyna að koma í hann lífi. Heldur fannst bónda hennar að hlýnaði um of undir sænginni, þar sem frú hans og Fransmaðurinn voru komin á fullt í ástaratlotum. Bað þá bóndi konu sína um að segja Frakkanum að hætta þessum strokum en allt hélt áfram við það sama. Öðru sinni krafðist bóndi þess að konan skipaði skipbrotsmanni að hætta þuklinu, án árangurs. Þegar eiginmaðurinn í þriðja sinni hóf upp raust sína sagði konan: „Góði segðu honum það sjálfur, ég kann ekkert í frönsku.“

Fannar er fæddur og uppalinn á Hrútafelli.
Fannar er fæddur og uppalinn á Hrútafelli.

Rútur drap alla þræla sína

Fannar Magnússon, bóndi á Hrútafelli, er fæddur þar og uppalinn, en hann segist ekki muna eftir því sjálfur þegar fé var haldið í fjárhúsinu undir klettinum, enda var hann aðeins tveggja ára þegar því var hætt.

„Afi minn var með sitt fé í þessu húsi og pabbi var líka með fé þar, allt fram til ársins 1970 þegar byggt var nýtt fjárhús hér á bæjarhlaðinu, þá var hætt að nota húsið undir klettinum. Það eru því ekki nema 46 ára síðan fjárhúsið var í notkun. Þetta var ágætis hús, heyrði ég, og þarna voru um fjörutíu fjár. Í tíð afa og ömmu var þvottur þurrkaður við klettinn ofan við fjárhúsið, því þar er opið í gegn og mikið loftstreymi í gegnum skarð sem kallað er Gjögur. Einnig eru ummerki um að vindur hafi verið nýttur til þurrkunar uppi í fjallinu, því enn hanga hrosshárareipi uppi í helli sem kallast Reipaból og þar við hliðina er hellir sem kallast Húðarból. Þar voru húðir strengdar við slétt bergið og þurrkaðar.“ Og í beinu framhaldi af því að horft er til fjallsins verður ekki hjá því komist að spyrja hvort fýllinn sem flögrar þar um í massavís sé nýttur.

„Fýlseggin voru borðuð í pabba tíð, en fýllinn sjálfur var borðaður í afa tíð. Fólk hætti að borða hann þegar fýlaveiki var talin koma upp í Vestmannaeyjum,“ segir Fannar og bætir við að hellirinn stóri inn af fjárhúsinu sé yfirleitt kallaður Rútshellir og að í honum hafi sennilega verið búið frá örófi alda.

„Gömul saga segir að þrír þrælar hafi reynt að drepa húsbónda sinn sem hét Rútur, en tókst ekki. Í framhaldinu elti Rútur þá uppi og drap þá, þann fyrsta við Stebbasteina, þann næsta við Högnaklett sem er við Rauðafell, og þann þriðja við Guðnastein uppi á Eyjafjallajökli. Þrælarnir hafa þá væntanlega heitið Stebbi, Högni og Guðni.“

Fannar er með blandaðan búskap, bæði kindur og kýr, og hrossin sem hann gefur úti á túni við þjóðveginn fá mikla athygli frá ferðamönnum.

„Það er þvílíkur straumur af fólki sem staldrar við til að skoða hrossin, mynda þau og klappa þeim. Þetta er ólán, því hrossin verða ágeng fyrir vikið, þau verða frek og vaða yfir mann. Það er ágangur af ferðamönnum hér og alveg ótrúleg traffík, bílaleigubílar þjóta hér framhjá stanslaust allan daginn, alla daga. Það liggur við að þetta sé ánauð. Til dæmis kom hér nýlega lítil rúta inn fyrir pípuhlið og heim á hlað hjá okkur og allir komu út og fóru að taka myndir. Við bændur erum orðnir sýningargripir, þessir fáu sem eftir eru. Það vantar mikið upp á tillitssemi hjá ferðamönnum.“

Innlent »

Gaf trúverðugar skýringar á veru sinni

22:10 Lögregla þræðir nú þá staði á Reykjanesskaga þar sem talið er að finna megi myndefni sem sýni ferðalag rauða Kia Rio bílsins, þar sem Birna er talin hafa dáið. Ökumaður hvíta bílsins er hins vegar komin í leitirnar og reyndist ekki tengjast málinu með neinum hætti. Meira »

Staða rannsóknarinnar í hnotskurn

22:03 Yfirgnæfandi líkur eru taldar á því að Birnu Brjánsdóttur, sem fannst látin í dag, hafi verið ráðinn bani. Þá eru einnig taldar yfirgnæfandi líkur á því að skipverjarnir tveir af Polar Nanoq beri ábyrgð á því. Meira »

Leit björgunarsveita lokið

21:57 Björgunarsveitamenn hafa klárað öll verkefni og eru á heimleið eftir langan og erfiðan dag. Þetta staðfestir Þorsteinn G. Gunnarsson, upplýsingafulltrúi Landsbjarga. Meira »

Vottar fjölskyldu Birnu samúð sína

21:30 Bjarni Benediktsson, forsætisráðherra Íslands, vottar fjölskyldu og ástvinum Birnu Brjánsdóttur samúð sína. Í færslu á Facebook-síðu sinni segir hann að lögreglan hafi unnið þrotlaust að rannsókn málsins með aðstoð landhelgisgæslu og björgunarsveita. Meira »

Mál Birnu vekur athygli utan landsteina

21:00 Fréttir af því að lík Birnu Brjánsdóttur hafi fundist við Selvogsvita eru ofarlega hjá fréttamiðlum á Norðurlöndum. Á nokkrum vefsíðum er fréttin ýmist mest lesin eða efst forsíðunni. Meira »

Ökumaður hvíta bílsins fundinn

20:50 Ökumaður hvíta bílsins, sem lögreglan lýsti eftir í fyrradag, er kominn í leitirnar. Þetta kemur fram í tilkynningu frá lögreglu. Er almenningi þakkað fyrir veitta aðstoð í málinu. Meira »

Einbýlishús alelda á Stokkseyri

20:15 Brunavarnir Árnessýslu fengu í kvöld tilkynningu um alelda einbýlishús á Stokkseyri. Starfseiningar frá Selfossi og Þorlákshöfn voru kallaðar á staðinn. Ekki eru taldar líkur á að neinn hafi verið innandyra, en enginn býr í húsinu. Meira »

Í handleiðslu hjá Rauða krossinum

20:21 Rauði krossinn vottaði fjölskyldu, vinum og vandamönnum Birnu Brjánsdóttur samúð sína í eftir að lík hennar fannst við Selvogsvita í dag. Fjölskylda og vinahópur Birnu hafa verið í handleiðslu hjá sálfræðingum Rauða krossins gegnum leitina og verður svo áfram. Meira »

Starfa náið með björgunarsveitum

20:05 „Við höfum verið að sjá um matinn fyrir þá sem komu hingað í dag sem eru um níutíu til hundrað manns,“ segir Kristbjörg Gunnbjörnsdóttir, formaður Slysavarnadeildar Dagbjargar á Reykjanesi. Í dag var boðið upp á kjötsúpu, heita brauðrétti en einnig þorramat sem var afgangs frá þorrablóti í Garði í gærkvöldi fyrir björgunarsveitarfólk sem var við leit í dag. Meira »

Skoða hafstrauma við rannsóknina

20:04 Lögregla leitar nú vísbendinga á þeim stöðum þar sem hún telur líklegt að Birna Brjánsdóttir hafi verið sett í sjóinn. Ekki liggur enn fyrir hvar Birna fór í sjóinn, en Ásgeir Þór Ásgeirsson segist telja ólíklegra, frekar en líklegra, að Birna hafi verið sett í sjó þar sem hún fannst. Meira »

Kveikja á kertum fyrir Birnu

19:10 Hópur Grænlendinga ætlar að safnast saman fyrir utan ræðismannsskrifstofu Íslands í Nuuk, höfuðborg Grænlands, klukkan níu að staðartíma til að kveikja á kertum fyrir Birnu Brjánsdóttur sem fannst látin við Selvogsvita í dag. Meira »

Votta ástvinum Birnu samúð

18:31 Landhelgisgæslan vottar ástvinum Birnu Brjánsdóttur innilega samúð. Áhöfn þyrlu Gæslunnar fann lík Birnu í fjöru vestur af Selvogsvita um kl. 13 í dag. Meira »

Fínkemba frá Eyrarbakka til Grindavíkur

18:18 Enn eru um 300 björgunarsveitarmenn að leita meðfram vegum og slóðum og verða að störfum talsvert fram eftir kvöldi. Ný leitarsvæði ná frá Eyrarbakka og langleiðina til Grindavíkur. Meira »

Fækka ekki í leitarhópunum

18:01 Björgunarsveitir munu í kvöld halda áfram leitaraðgerðum vegna máls Birnu Brjánsdóttur. Leitin miðar nú að því að finna vísbendingar sem geti varpað skýrara ljósi á atburðarásina frá því talið er að Birna hafi verið við Hafnarfjarðarhöfn og þar til hún fannst. Meira »

Birna fannst látin við Selvogsvita

17:05 Birna Brjánsdóttir, stúlkan sem leitað hefur verið að í rúmlega viku, fannst látin í dag. Umfangsmikil leit hefur staðið yfir að henni alla helgina, m.a. á öllu Reykjanesi. Áhöfn þyrlu Gæslunnar fann lík við Selvogsvita fyrr í dag. Meira »

Vegfarendur fylgdust með fundinum

18:06 Fjöldi fólks fylgdist með blaðamannafundi um hvarf Birnu Brjánsdóttir í Kringlunni í dag. Búið var að koma fyrir flatskjá á efri hæð verslunarmiðstöðvarinnar og gátu vegfarendur fylgst með gangi mála. Meira »

Leita áfram við Óseyrarbrú

17:56 Björgunarsveitar og lögreglumanna eru við Óseyrarbrú við Ölfusárósa við leit. Þar er leitað sönnunargagna í tengslum við fund Birnu Brjánsdóttur við Selvogsvita. Óseyrarbrú er tæpa 25 kílómetra frá Selvogsvita. Meira »

Blaðamannafundur lögreglunnar

16:50 Lögreglan á höfuðborgarsvæðinu hefur boðað til blaðamannafundar klukkan fimm í dag vegna rannsóknar hennar á hvarfi Birnu Brjánsdóttur. mbl.is mun fylgjast með fundinum í beinni útsendingu. Meira »
GLÆSILEGT HÚS T LEIGU Í VENTURA FLORIDA
Í húsi sem er v. 18 holu golfvöll eru 3 svh. m. sjónv., 2 bh., 1 wc, stór stofa,...
Velux þakgluggar
Nokkrir, lítið notaðir opnanlegir Velux þakgluggar fást á góðu verði. Kosta nýr...
Frá Kattholti
Munið að með því að gerast félagar í Kattavinafélagi Íslands styðið þið við star...
 
Opinn fundur vegna skipulagstillögu
Fundir - mannfagnaðir
Opinn fundur vegna skipulagstillögu ...
Félagsstarf aldraðra
Staður og stund
Aflagrandi 40 Opin vinnustofa kl. 9, gön...
Hádegisfundur ses
Fundir - mannfagnaðir
ses.xd.is Samtök eldri sjálfstæði...
I.o.o.f. ob.1,petrus - 19701178-m.t.w.á
Félagsstarf
I.O.O.F. Ob.1,Petrus - 19701178- M.T.W....