Hefðum ekki átt að loka herstöðinni

Skömmu eftir að þessi mynd var tekin var bandaríski fáninn ...
Skömmu eftir að þessi mynd var tekin var bandaríski fáninn dreginn niður í hinsta sinn á varnarstöðinni á Miðnesheiði. mbl.is/ÞÖK

Bandarísk yfirvöld voru skammsýn í einbeitingu sinni á Mið-Austurlönd og hefðu ekki átt að loka herstöð sinni hér á landi árið 2006. Þetta segir prófessor Robert G. Loftis. Árið 2005 var hann fenginn til að ræða við íslensk stjórnvöld, um hvernig skipta ætti kostnaði við herstöðina í Keflavík.

Loftis er staddur hér á landi til að taka þátt í ráðstefnu um varnarmál, sem fram fór í dag á vegum Varðbergs, Nexus og Alþjóðamálastofnunar HÍ.

Í samtali við mbl.is segir hann að eftir lok Persaflóastríðsins hafi Bandaríkjastjórn byrjað að leita til bandamanna sinna, um að þeir myndu deila kostnaði að einhverju leyti við rekstur herstöðva í löndum þeirra.

Á Íslandi hafi horft öðruvísi við. Árið 2005 hafi Bandaríkin þegar verið búin að draga til baka mikinn hluta herflota síns. Fjórar úreltar og og óvopnaðar F-15 herþotur hafi þá verið á landinu og í raun aðeins gegnt táknrænu hlutverki, auk þyrlusveitar sem í raun hafi verið mikilvægasti þáttur stöðvarinnar.

Skiptar skoðanir um stöðu Íslands

„Þegar ég var að undirbúa för mína til Íslands varð mér ljóst að mjög skiptar skoðanir voru um stöðu Íslands innan bandarískra stjórnvalda,“ segir Loftis. Annars vegar hafi ráðamenn viljað halda við áralöngu og góðu sambandi við íslensk stjórnvöld. Aðrir hafi þó verið á þeirri skoðun að Ísland hefði of lengi fengið að njóta viðveru hersins án þess að borga neitt fyrir.

„Hugmyndin var því sú, árið 2005, að við myndum biðja íslensk stjórnvöld að greiða meirihluta kostnaðar við notkun almennra borgara á flugvellinum, og að við myndum greiða meirihluta kostnaðarins við hernaðarlega notkun hans.

Í framhaldinu myndum við ræða saman um hvernig skipta ætti ýmsum tilfallandi kostnaði, eins og vegna viðhalds flugbrauta, eldsneytis og fleira,“ segir hann og bætir við að álíka fyrirkomulag hafi tíðkast víða.

Loftis hélt framsögu á fundi Varðbergs.
Loftis hélt framsögu á fundi Varðbergs. mbl.is/Golli

Vildu færa þyrlurnar úr landi

Fóru viðræðurnar eins og þið höfðuð ætlað ykkur?

„Algjörlega ekki. Og vegna þessa fyrirskipaði þáverandi varnarmálaráðherra, Donald Rumsfeld, að herstöðinni skyldi lokað.“

Aðspurður segir Loftis að ástæður þess, að slitnað hafi upp úr viðræðunum, séu margslungnar.

„Helsta vandamálið var að Rumsfeld og ráðgjafar hans beindu athygli sinni mun meira að stríðinu í Mið-Austurlöndum og í minni mæli að varnarþörfum Bandaríkjanna og bandamanna þeirra.

Eitt af því sem þeir vildu gera var að taka héðan þyrlusveit og færa til Mið-Austurlanda, sem, ef satt skal segja, var vissulega meiri þörf fyrir í þeim heimshluta.“

Enginn þorði upp á móti Rumsfeld

En í stað ýtarlegs samtals um hvernig varnarþarfir Íslands höfðu þróast frá lokum kalda stríðsins, og hvernig Bandaríkin ættu að uppfylla þær skyldur sem getið var í varnarsamningi landanna, segir Loftis að bandarísk stjórnvöld hafi einfaldlega sagt: „Við getum haft áhyggjur af því seinna, lokum bara stöðinni.“

„Ekki beinlínis besta leiðin til að afgreiða vandamálið,“ bætir hann við og bendir á að Rumsfeld hafi í raun lokað stöðinni í einhvers konar reiðikasti.

„Því miður, þó að ég telji að margir innan varnarmálaráðuneytisins, utanríkisráðuneytisins og í Hvíta húsinu hafi ekki viljað að viðræðurnar enduðu svona, þorði enginn að setja sig upp á móti Rumsfeld og segja nei, þetta getur þú ekki gert.“

Eftirsjá í Bandaríkjunum

Loftis segist í raun hafa búist við því að Bandaríkjaforseti myndi grípa inn í ákvörðun Rumsfelds. Svo varð þó ekki og var stöðinni lokað árið 2006.

Og nú, tíu árum síðar, telur þú að eftirsjár gæti innan raða bandarískra stjórnvalda?

„Ég held að svo sé, að minnsta kosti varðandi hvernig þetta atvikaðist. En frá mínu sjónarhorni á málið ekki endilega að snúast um herstöðina, heldur um varnarþarfir Íslands og hvernig við, sem helsti hernaðarlegi bandamaður landsins, getum mætt þeim þörfum.

Í framhaldinu má spyrja hvort herstöð sé nauðsynleg og ef svarið er já, hvers konar herstöð?

Þess eðlis hefðu samræðurnar átt að vera árið 2005, áður en við fórum að tala um hvernig deila ætti kostnaðinum.“

Herþota tekur til flugs á Keflavíkurflugvelli.
Herþota tekur til flugs á Keflavíkurflugvelli. mbl.is/Þórður

Ótímabært að tala um enduropnun

Vilji Bandaríkin auka viðveru hers síns á Íslandi, hver væri helsta fyrirstaða þess?

„Fyrst myndum við þurfa að horfa á hvaða aðbúnaður sé til staðar. En allt kemur þetta niður á sömu spurningu, hvað viljið þið hafa hérna? Við hverju viljið þið reyna að sporna?

Til dæmis gegndi stöðin áður helst þeim tilgangi að fylgjast með ferðum sovéskra kafbáta. Sú ógn hefur ekki komið aftur á ný, og því þarf ekki þann viðbúnað hér á landi.“

Hugsast geti þá að Ísland nýttist sem grundvallarstöð til framtíðar fyrir ýmsar aðgerðir Bandaríkjamanna á norðurheimskautinu.

„En það er þá aftur efni í aðrar viðræður sem nauðsynlegt er að fari fram, sé vilji til þess. Og þá þyrfti auðvitað að líta til þess hvort það svaraði kostnaði, hvort hægt væri að sinna því hlutverki á skilvirkan hátt en kostnaðarminni hátt annars staðar frá.

Og þangað til þess konar viðræður eiga sér stað á milli landanna, þá er ótímabært að tala um enduropnun herstöðvarinnar.“

Gamla herstöðin við Keflavík.
Gamla herstöðin við Keflavík. mbl.is/RAX

Vilji til að snúa aftur

Loftis segist sjálfur ekki myndu hafa lokað stöðinni.

„Ég tel að það sé alltaf góð hugmynd að gefa ekki aftur það sem þú átt þegar, hvað þá að eyðileggja eða skaða alvarlega áratugalangt stjórnmálasamband.“

Þá segist hann aðspurður telja að hjá bandarískum stjórnvöldum sé vilji til þess að snúa að einhverju leyti aftur til landsins.

„En við höfum undanfarin fimmtán ár verið að fækka stöðvum og sameina á meginlandi Evrópu og líta verður á stöðu Íslands í því samhengi. Þá búum við yfir miklum möguleikum til aðgerða frá sjálfum Bandaríkjunum.

Til dæmis, ef við viljum að skip okkar vakti ferðir kafbáta á Norður-Atlantshafi, þurfum við sérstaka stöð til þess á Íslandi? Svarið er líklega ekki.“

Ísland reiðubúið til málamiðlana

Spurður hvort íslensk stjórnvöld hefðu á sínum tíma verið reiðubúin að koma að einhverju leyti til móts við beiðnir Bandaríkjamanna, segir Loftis að líkast til hefði raunin verið sú síðar meir.

„Það slitnaði ekki alveg upp úr viðræðunum. Ég held að best sé að orða það þannig að ákveðnar tafir hafi verið. Og Rumsfeld notaði það sem afsökun til að loka stöðinni. Ég tel, að ef við hefðum fengið meiri tíma til að komast að niðurstöðu, þá hefði hún verið á annan veg.“

mbl.is

Bloggað um fréttina

Innlent »

„Sprengjan“ reyndist vera járnstykki

16:36 Hlutur sem fannst í fjörunni á Álftanesi í gær og leit út eins og jarðsprengja reyndist vera járnstykki úr vinnupalli samkvæmt upplýsingum frá lögreglunni á höfuðborgarsvæðinu. Meira »

Endurbætur við Deildartunguhver

16:34 Í byrjun júlí ætla Veitur að hefja framkvæmdir við Deildartunguhver en á meðan framkvæmdunum stendur mun aðgengi að hvernum minnka. Þetta er gert til þess að bæta aðstöðu ferðamanna og tryggja öryggi þeirra. Meira »

Steypuvinna hafin á Hörpureitnum

16:30 Framkvæmdir á Hörpureitnum í miðborg Reykjavíkur þar sem Marriott hótel rís hófust klukkan 4 í nótt. Byrjað var að steypa grunn í holuna sem staðið hefur óhreyfð í fjölda ára en um þrjátíu starfsmenn unnu við verkefnið í nótt með bílum, tækjum og tólum. Meira »

Áfram í varðhaldi vegna manndrápstilraunar

16:25 Hæstiréttur Íslands staðfesti í dag gæsluvarðhaldsúrskurð héraðsdóms yfir karlmanni sem grunaður er um tilraun til manndráps eða stórfellda líkamsárás með að hafa ítrekað stungið annan mann í brjóst og handlegg þegar þeir voru um borð á hollensku skipi. Meira »

Sagt að réttindin væru fullnægjandi

16:22 „Ákærði telur að orsök slyssins verði ekki rakin til einhvers sem hann bar ábyrgð á. Hann er launþegi hjá fyrirtækinu og hver er ábyrgð þess að ráða fólk til starfa með tilskilin réttindi? Um er að ræða óhappatilvik og þá spyr maður um ábyrgð útgerðarinnar.“ Meira »

Ríkisforstjórar fá milljónagreiðslur

16:19 Ríkisendurskoðandi hækkar um 29,5 prósent í launum og fær 4,7 milljóna króna eingreiðslu, forstjóri Fjármálaeftirlitsins um 14,8 prósent og fær um fjögurra milljóna króna greiðslu, forsetaritari um 19,6 prósent og fær 1,8 milljónir króna, hagstofustjóri um 11,4 prósent og fær 1,2 milljónir í eingreiðslu og framkvæmdastjóri Fríhafnarinnar um 12,8 prósent og fær 2,5 milljóna króna eingreiðslu. Meira »

Gáfu forsetanum pizzu í afmælisgjöf

16:09 Í tilefni afmælis Guðna Th. Jóhannessonar, forseta Íslands, í dag sendi Domino's honum pizzu í afmælisgjöf. Pizzan var að sjálfsögðu ananas-laus en eins og frægt er orðið lét Guðni þau orð falla fyrr á árinu að hann vildi helst banna ananas á pizzur. Meira »

Snærós Sindradóttir ráðin til RÚV

16:15 Snærós Sindradóttir hefur verið ráðin í starf verkefnastjóra UNG-RÚV. Hún hefur starfað sem blaðamaður hjá Fréttablaðinu undanfarin ár. Snærós hefur störf hjá RÚV í byrjun ágúst og mun leiða uppbyggingu á þjónustu RÚV fyrir ungt fólk þvert á miðla. Meira »

Komu úr öðrum hverfum til að skemma

15:40 „Tilkynningar um eignaspjöll hafa alveg dottið niður. Við erum búin að ræða við langflesta þessara unglinga sem höfðu sig mest frammi. Það virðist hafa haft áhrif,“ segir Guðmundur Páll Jónsson, lögreglufulltrúi hjá lögreglunni á höfuðborgarsvæðinu. Meira »

Auka eigi kröfur um þekkingu

15:17 Vinna Samgöngustofu við end­ur­skoðun á samþykkt­um hand­bók­um fyr­ir fis­fé­lög­in, sem farið var í eftir að rannsóknarnefnd samgönguslysa beindi því að stofnuninni að gera auknar kröfur um þekkingu og vinnubrögð þeirra sem vinna að samsetningu og viðhaldi fisa, er á lokastigi. Meira »

Sárin í mosanum grædd

14:57 Fyrir stuttu voru unnin skemmdarverk í mosanum í Litlu Svínahlíð við Nesjavelli. Í dag var vinnuhópur á vegum Orku Náttúrunnar að græða sárin með því að planta mosa í þau. Aðferðin er einföld og segir landgræðslustjóri ON að allir geti grætt sár í mosa í sínu nærumhverfi. Meira »

Afnema sumarlokanir

14:55 Velferðarráð hefur samþykkt að afnema sumarlokanir í félagsmiðstöðvum Reykjavíkurborgar. Þetta er gert til þess að koma í veg fyrir skerðingu á matarþjónustu fyrir eldri borgara sem margir nýta sér í hádeginu. Meira »

Slóst utan í annan krana

14:46 Byggingakrani féll þegar verið var að taka hann niður við Vesturbæjarskóla um klukkan hálftvö í dag. Að sögn Atla Hafsteinssonar, staðarstjóra hjá Munck á Íslandi sem er verktaki á svæðinu, slóst kraninn utan í annan krana en engin slys urðu á fólki. Meira »

Fjögur umferðarslys á á Vesturlandi

14:40 Fjögur umferðarslys urðu á Vesturlandi í gær. Að sögn lögreglu urðu þrjár bílveltur, ein í Búðardal, önnur við Baulu og sú þriðja í Stykkishólmi. Alvarlegt bifhjólaslys varð á Borgarfjarðarbraut við Ytri-Skeljabrekku. Meira »

Stefna í átt að aukinni samvinnu

14:16 Aukin samvinna milli stofnanna stuðlar að bættri heilbrigðisþjónustu samkvæmt Óttarri Proppé heilbrigðisráðherra. Þá hefur verið litið til annarra landa við uppbyggingu heilbrigðisskerfisins á Íslandi í formi ráðgjafar, samstarfs og rannsókna. Meira »

Ætla að annast kaup á námsgögnum

14:44 Kársnesskóli hefur í samstarfi við foreldrafélagið ákveðið að annast innkaup námsgagna fyrir alla nemendur skólans fyrir næst skólaár. Skólinn getur lagt til námsgögn til persónulega nota fyrir nemendur fyrir ákveðið gjald sem foreldrum stendur til boða að greiða inn á reikning foreldrafélagsins. Meira »

Uppbygging á Hveravöllum í umhverfismat

14:24 Endurskoða þarf í heild matsskýrslu vegna uppbyggingar ferðaþjónustu á Hveravöllum samkvæmt lögum um mat á umhverfisáhrifum, en félag á vegum sveitarfélaga á svæðinu hefur í hyggju að reisa þar rúmlega 1.700 fermetra hótelbyggingu sem á að geta hýst 120 manns. Þetta er ákvörðun Skipulagsstofnunar. Meira »

Jón H. B. til ríkissaksóknara

13:07 Jón H. B. Snorrason, saksóknari hjá lögreglunni á höfuðborgarsvæðinu, mun í byrjun ágúst söðla um og hefja störf sem saksóknari hjá embætti ríkissaksóknara. Þetta staðfestir hann í samtali við mbl.is. Meira »
Daybreak USA húsbíll, 32 fet 2001 árg.
Útdraganleg hlið,arinn,sér svefnherb,gott baðherb með sturtu,eldhús og setustofa...
Ritverkið Reykvíkingar 1-4
til sölu fyrstu fjögur bindin (öll sem hafa komið út) af ritverkinu Reykvíkingar...
Húsnæði óskast í sumar í Hafnarfirði eða nágrenni.
Húsnæði óskast í júlí og ágúst í Hafnarfirði eða nágrenni, 3 svefnherbergi Vin...
 
Framhald uppboðs
Nauðungarsala
Uppboð Einnig birt á www.naudungarsolu...
Eldri borgarar
Staður og stund
Árskógar 4 Félagsstarfið er með opið í s...
Félagsstarf aldraðra
Staður og stund
Árskógum 4 Félagsstarfið er með opið í s...
Eldri borgarar
Staður og stund
Árskógum 4 Félagsstarfið er með opið í s...