Skattlagning áhrif á neyslu

Mikill sykur er í mörgum gosdrykkjum.
Mikill sykur er í mörgum gosdrykkjum. Getty images

Verð hefur greinileg áhrif á gosneyslu á Íslandi. Fyrir hvert prósentustig sem verðið á gosi hækkaði þá minnkaði eftirspurnin um hvert prósentustig. „Skattlagning er áhrifarík leið til að hafa áhrif á neyslu,“ segir Laufey Steingrímsdóttir, prófessor í matvæla- og næringarfræði við Háskóla Íslands.

Laufey Steingrímsdóttir, prófessor í næringarfræði við Háskóla Íslands.
Laufey Steingrímsdóttir, prófessor í næringarfræði við Háskóla Íslands.

 Þetta kemur fram í nýrri rannsókn matvæla- og næringarfræðideildar og hagfræðideildar Háskóli Íslands á þróun sykurneyslu á Íslandi og mögulegum áhrifa- og skýringaþáttum. Laufey greinir frá niðurstöðunni á málstofu sem nefnist Sykurneysla Íslendinga - Lýðheilsuógn? og tilheyrir ráðstefnu um rannsóknir í líf- og heilbrigðisvísindum í Háskóla Íslands dagana 3. og 4. janúar.  

Lágt verð og mesta gosdrykkjaneyslan hér af Norðurlöndunum 

Í rannsókninni var skoðað samband eftirspurnar eftir gosi og verð frá 1997 til 2016. Notaðar voru meðal annars verðkannanir Hagstofunnar, gögn um fæðuframboð af vef Embættis landlæknis, ásamt niðurstöðum landskannana á mataræði frá 1990, 2002 og 2012.

Gosdrykkjaneysla er mun meiri á Íslandi en annars staðar á Norðurlöndum og hér er verðið langlægst. Gos er tiltölulega ódýrt. Laufey bendir á að fólk sem á erfitt með að ná endum saman drekkur meira af gosi en aðrir hópar og vísar til könnunar Embættis landslæknis sem var gerð árið 2010/2011. Hins vegar hefur dregið úr sykurneyslu á Íslandi síðustu 15 ár en hún er enn of mikil, að sögn Laufeyjar. Samhliða því hefur gos og sælgætisneysla aukist. Áratugina á undan var sykurneyslan stöðug.  

Verð á gosdrykkjum er lágt á Íslandi.
Verð á gosdrykkjum er lágt á Íslandi. Thinkstock / Getty Images

Sykurskatturinn í of stuttan tíma 

Sykurskatturinn var lagður á sæt matvæli hér á landi í mars árið 2013 og hann var afnuminn 1. janúar 2015. Laufey bendir á að þegar sykurskatturinn hafi verið afnuminn hafi áhrifin ekki verið rannsökuð nægilega vel auk þess hafi hann ekki verið í gildi nógu lengi. „Þetta var afgreitt of fljótt svo að þetta hefði engin áhrif en nú hafa verið gerðir þessir hagfræðilegu útreikningar,” segir Laufey og vitnar til rannsóknarinnar sem var gerð í samstarfi við Davíð Má Kristófersson, prófessor í hagfræðideild Háskóla Íslands.

Skattbreyting hefur áhrif á neyslu grænmetis

Hún er hlynnt því að nota skatt til að hafa áhrif á neyslu og vísar til áhrifaríkra skattbreytinga  á grænmeti árið 2002 máli sínu til stuðnings. Það ár hafi um 30% flatur skattur verið tekinn af öllu grænmeti úr íslenskum gróðurhúsum. „Þá kom skýrt fram að þetta hafði mikil áhrif á neyslu grænmetis sem jókst til muna.“

Til þess að sjá slíkar breytingar er ekki hægt að hringla með skattprósentuna fram og til baka. Breytingarnar verða að vera verulegar þegar um ódýra vöru eins og gosdrykki er að ræða til að sjá áhrifin, að sögn Laufeyjar.     

Fleiri neyttu grænmetis eftir skattalækkun árið 2002.
Fleiri neyttu grænmetis eftir skattalækkun árið 2002. mbl.is/Þorkell Þorkelsson

 Ekki forsjárhyggja 

Hún segir fræðslu um skaðsemi á neyslu á of miklum sykri vera þarfa og nauðsynlega. Hins vegar hafi hún lítil áhrif ein og sér og gjarnan nái hún ekki endilega til þeirra hópa sem hún þyrfti að hafa áhrif á. Hún segir fræðslu taka tíma og því sé ekki endilega rökrétt að halda því fram að fræðslan ein og sér dugi og svo geti fólk tekið ákvörðun um neysluna sjálft.

Í því samhengi bendir hún á skatta á áfengi og tóbak. „Almenn sátt er í samfélaginu að skattleggja áfengi og tóbak því við vitum um skaðsemi þess. Við vitum að þetta skaðar ekki bara einstaklinga heldur líka samfélagið allt. Það er ekki forsjárhyggja eins og notað hefur verið eins og skammaryrði í samfélaginu. Fyrir okkar samfélag er heppilegt að reyna að takmarka neysluna. Það sama á við um gosið. Það er hagfræðilega hagstætt að skattleggja gosið,“ segir Laufey. 

mbl.is

Bloggað um fréttina

Innlent »

Próflaus á 141 km hraða

09:36 Tæplega fertugur ökumaður sem mældist aka á 141 km hraða á Reykjanesbraut í gær hafði aldrei öðlast ökuréttindi. Þetta var í annað sinn sem lögreglan á Suðurnesjum hafði afskipti af honum undir stýri. Meira »

Fórnarlambið á fimmtugsaldri

09:33 Kona á fimmtugsaldri var úrskurðuð látin á Landspítalanum í gærkvöldi, en þangað var hún flutt eftir að hafa orðið fyrir líkamsárás í fjölbýlishúsi í vesturbæ Reykjavíkur. Meira »

Ósonið gerir gæfumuninn

09:27 Eldislausnir eru stærsta þjónustufyrirtæki fyrir landeldi á Íslandi og býður alhliða lausnir fyrir fiskeldi. Eldislausnir eru í eigu þriggja fyrirtækja sem öll búa yfir mikilli þekkingu og reynslu úr fiskeldi og vinnu fyrir sjávarútveg. Meira »

Fá þrjú þúsund evrur vegna PIP-brjóstapúða

09:16 Meirihluti 200 íslenskra kvenna sem höfðuðu hópmálsókn gegn eftirlitsfyrirtækinu TÜV Rheinland fékk í gær greiddar bætur að fjárhæð þrjú þúsund evrur sem samsvarar rúmlega 386 þúsund krónum. Meira »

GAMMA sektað um 23 milljónir

08:52 Fjármálaeftirlitið og GAMMA Capital Management hf. hafa gert samkomulag um sátt vegna brots GAMMA sem viðurkenndi að hafa fimm sinnum brotið gegn lögum um verðbréfasjóði með því að fjárfesta í eignarhlutum í einkahlutafélögum fyrir hönd fjárfestingarsjóða í rekstri málsaðila og tilkynna ekki FME. Meira »

Þór Saari tekur þátt í prófkjöri Pírata

08:43 Þór Saari, hagfræðingur og fyrrverandi alþingismaður, ætlar að taka þátt í prófkjöri Pírata sem fram fer síðar í mánuðinum.  Meira »

„Mikill kraftur í Vestmannaeyjum“

08:18 „Stjórn fyrirtækisins hafði samband við mig og bauð mér ritstjórastólinn. Ég var búin að koma hugmyndum mínum á framfæri við hana og þeim var vel tekið,“ segir Sara Sjöfn Grettisdóttir, nýr ritstjóri Eyjafrétta frá 1. september sl. Meira »

Ofanflóðagarðar vígðir í Neskaupstað

08:27 Ný ofanflóðamannvirki á Tröllagiljasvæðinu í Neskaupstað voru vígð við hátíðlega athöfn í vikunni. Framkvæmdirnar voru unnar á árunum 2008 til 2017. Áhersla var lögð á að þær féllu sem best að umhverfinu og stuðluðu að bættri aðstöðu til útivistar. Meira »

Innkalla Mitsubishi Pajero

08:11 Hekla hefur tilkynnt innköllun á Mitsubishi Pajero árgerð 2007 til 2012 vegna öryggispúða frá framleiðandanum Takata. Málmflísar eru sagðar geta losnað úr púðahylkinu og valdið meiðslum en engin slík tilfelli hafa komið upp hér á landi eða í Evrópu. Meira »

Fjölgun mála með ólíkindum

07:57 „Það er með ólíkindum hvað koma mörg mál til okkar,“ segir Helga Þórisdóttir, forstjóri Persónuverndar en mjög mikil fjölgun hefur orðið á erindum og verkefnum sem koma inn á borð Persónuverndar. Meira »

Drengirnir ekki komnir inn í framhaldsskóla

07:49 Enn eru tveir fatlaðir 16 ára drengir ekki komnir með skólavist í framhaldsskóla nú í haust. Eins og komið hefur fram í fréttum var þeim báðum synjað um skólavist vegna plássleysis. Meira »

Verða yfirheyrðir áfram í dag

07:45 Tveir menn sem voru handteknir á vettvangi alvarlegrar líkamsárásar, sem leiddi til dauða konu, hafa verið yfirheyrðir í nótt og verða yfirheyrðir áfram í dag. Væntanlega verður farið fram á gæsluvarðhald síðar í dag, að sögn Gríms Grímssonar yfirlögregluþjóns. Meira »

Líkur á niðurrifi á húsi OR hafa aukist

07:37 Sú leið að gera við veggi vesturhúss höfuðstöðva Orkuveitu Reykjavíkur (OR) verður líklega ekki farin. Líkur á niðurrifi virðast því hafa aukist. Meira »

Sluppu ómeiddir frá bílveltu

06:03 Enginn slasaðist þegar bíll valt við Lónsá skammt fyrir utan Akureyri í gærkvöldi, að sögn varðstjóra í lögreglunni á Norðurlandi eystra. Meira »

Langvía, teista, lundi og fýll á válista

05:30 Margar tegundir sjófugla eru á nýjum válista Náttúrufræðistofnunar Íslands yfir fugla sem hætta steðjar að. Langvía, teista, lundi, toppskarfur, fýll, skúmur, hvítmávur, rita, og kría eru þarna á meðal. Meira »

Stormviðvörun fyrir morgundaginn

06:42 Búist er við stormi (meira en 20 m/s) sunnantil á landinu á morgun. Spáð er mikilli rigningu á Suðausturlandi og sunnanverðum Austfjörðum á morgun, segir í athugasemd veðurfræðings á Veðurstofu Íslands. Meira »

Snúa þarf við blaðinu

05:30 Verði ekki snúið af braut núverandi stefnumörkunar stjórnvalda og hagsmunasamtaka atvinnulífsins í málefnum iðnmenntunar mun samfélagið allt bíða af því tjón. Meira »

Siglingar við Eyjar eru í óvissu

05:30 Ölduspá fyrir Landeyjahöfn gefur tilefni til þess að norska ferjan Röst, afleysingaskip sem leigt var í stað Herjólfs, sigli ekki frá Eyjum frá og með morgundeginum. Meira »
NOTAÐ&NÝTT
NOTAÐ&NÝTT er ný verslun á Skemmuvegi 6 á bak við Byko. Mikið úrval af fallegum ...
Íslenskir stálstólar - nýklæddir - 4 stykki
Er með fjóra flotta íslenska stáeldhússtóla, nýtt áklæði, á 12.500 kr. stykkið....
Píanó til sölu
Yamaha, 25 ára, hvítt, í góðu ásigkomulagi og nýstillt. Stóll úr beyki fylgir. ...
Olíumálverk eftir Ásgrím Jónsson
Olíumálverk eftir Ásgrím Jónsson, málað í Húsafelli. Stærð ca. 70x63 cm. Uppl í ...
 
Félagsstarf
Staður og stund
Aflagrandi 40 Hjá okkur er opin vinnusto...
Rafræn kosning hofsprestakall
Tilkynningar
Auglýsing um prestskosningu í Hofspr...
Maat á umhverfisáhrifum
Tilkynningar
Mat á umhverfisáhrifum Athu...
Reikningsskiladagur
Fundir - mannfagnaðir
Reikningsskiladagur FLE Föstudagur...