Skattlagning áhrif á neyslu

Mikill sykur er í mörgum gosdrykkjum.
Mikill sykur er í mörgum gosdrykkjum. Getty images

Verð hefur greinileg áhrif á gosneyslu á Íslandi. Fyrir hvert prósentustig sem verðið á gosi hækkaði þá minnkaði eftirspurnin um hvert prósentustig. „Skattlagning er áhrifarík leið til að hafa áhrif á neyslu,“ segir Laufey Steingrímsdóttir, prófessor í matvæla- og næringarfræði við Háskóla Íslands.

Laufey Steingrímsdóttir, prófessor í næringarfræði við Háskóla Íslands.
Laufey Steingrímsdóttir, prófessor í næringarfræði við Háskóla Íslands.

 Þetta kemur fram í nýrri rannsókn matvæla- og næringarfræðideildar og hagfræðideildar Háskóli Íslands á þróun sykurneyslu á Íslandi og mögulegum áhrifa- og skýringaþáttum. Laufey greinir frá niðurstöðunni á málstofu sem nefnist Sykurneysla Íslendinga - Lýðheilsuógn? og tilheyrir ráðstefnu um rannsóknir í líf- og heilbrigðisvísindum í Háskóla Íslands dagana 3. og 4. janúar.  

Lágt verð og mesta gosdrykkjaneyslan hér af Norðurlöndunum 

Í rannsókninni var skoðað samband eftirspurnar eftir gosi og verð frá 1997 til 2016. Notaðar voru meðal annars verðkannanir Hagstofunnar, gögn um fæðuframboð af vef Embættis landlæknis, ásamt niðurstöðum landskannana á mataræði frá 1990, 2002 og 2012.

Gosdrykkjaneysla er mun meiri á Íslandi en annars staðar á Norðurlöndum og hér er verðið langlægst. Gos er tiltölulega ódýrt. Laufey bendir á að fólk sem á erfitt með að ná endum saman drekkur meira af gosi en aðrir hópar og vísar til könnunar Embættis landslæknis sem var gerð árið 2010/2011. Hins vegar hefur dregið úr sykurneyslu á Íslandi síðustu 15 ár en hún er enn of mikil, að sögn Laufeyjar. Samhliða því hefur gos og sælgætisneysla aukist. Áratugina á undan var sykurneyslan stöðug.  

Verð á gosdrykkjum er lágt á Íslandi.
Verð á gosdrykkjum er lágt á Íslandi. Thinkstock / Getty Images

Sykurskatturinn í of stuttan tíma 

Sykurskatturinn var lagður á sæt matvæli hér á landi í mars árið 2013 og hann var afnuminn 1. janúar 2015. Laufey bendir á að þegar sykurskatturinn hafi verið afnuminn hafi áhrifin ekki verið rannsökuð nægilega vel auk þess hafi hann ekki verið í gildi nógu lengi. „Þetta var afgreitt of fljótt svo að þetta hefði engin áhrif en nú hafa verið gerðir þessir hagfræðilegu útreikningar,” segir Laufey og vitnar til rannsóknarinnar sem var gerð í samstarfi við Davíð Má Kristófersson, prófessor í hagfræðideild Háskóla Íslands.

Skattbreyting hefur áhrif á neyslu grænmetis

Hún er hlynnt því að nota skatt til að hafa áhrif á neyslu og vísar til áhrifaríkra skattbreytinga  á grænmeti árið 2002 máli sínu til stuðnings. Það ár hafi um 30% flatur skattur verið tekinn af öllu grænmeti úr íslenskum gróðurhúsum. „Þá kom skýrt fram að þetta hafði mikil áhrif á neyslu grænmetis sem jókst til muna.“

Til þess að sjá slíkar breytingar er ekki hægt að hringla með skattprósentuna fram og til baka. Breytingarnar verða að vera verulegar þegar um ódýra vöru eins og gosdrykki er að ræða til að sjá áhrifin, að sögn Laufeyjar.     

Fleiri neyttu grænmetis eftir skattalækkun árið 2002.
Fleiri neyttu grænmetis eftir skattalækkun árið 2002. mbl.is/Þorkell Þorkelsson

 Ekki forsjárhyggja 

Hún segir fræðslu um skaðsemi á neyslu á of miklum sykri vera þarfa og nauðsynlega. Hins vegar hafi hún lítil áhrif ein og sér og gjarnan nái hún ekki endilega til þeirra hópa sem hún þyrfti að hafa áhrif á. Hún segir fræðslu taka tíma og því sé ekki endilega rökrétt að halda því fram að fræðslan ein og sér dugi og svo geti fólk tekið ákvörðun um neysluna sjálft.

Í því samhengi bendir hún á skatta á áfengi og tóbak. „Almenn sátt er í samfélaginu að skattleggja áfengi og tóbak því við vitum um skaðsemi þess. Við vitum að þetta skaðar ekki bara einstaklinga heldur líka samfélagið allt. Það er ekki forsjárhyggja eins og notað hefur verið eins og skammaryrði í samfélaginu. Fyrir okkar samfélag er heppilegt að reyna að takmarka neysluna. Það sama á við um gosið. Það er hagfræðilega hagstætt að skattleggja gosið,“ segir Laufey. 

mbl.is

Bloggað um fréttina

Innlent »

Rafmagnslaust fyrir austan

Í gær, 23:44 Rafmagnslaust er á Egilsstöðum og Héraði. Að sögn fréttaritara mbl.is á Egilsstöðum er þar allt svart. Einu ljósin sem sjást eru frá flugvellinum og sjúkrahúsinu en gera má ráð fyrir að í þeim tilvikum sé keyrt á varaafli. Meira »

Kaup og viðgerðir kosta 7.516 milljónir

Í gær, 23:09 Það mun kosta Orkuveitu Reykjavíkur 7.516 milljónir króna, sjö og hálfan milljarð, að kaupa og lagfæra höfuðstöðvar félagsins. Þetta kemur fram í minnisblaði fjármálstjóra Reykjavíkurborgar sem lagt var fyrir borgarráð í dag. Meira »

Nokkrir bílar út af við Bólstaðarhlíð

Í gær, 21:50 Flutningabifreið með tengivagn valt út af veginum í Bólstaðarhlíðarbrekku nú í kvöld. Ökumanninn sakar ekki, samkvæmt upplýsingum frá lögreglu. Í það minnsta tveir aðrir bílar hafa farið út af veginum í brekkunni og þar eru fleiri bílar í vandræðum. Meira »

Norðanhvassviðri og éljagangur

Í gær, 21:11 Veðurstofan vekur athygli á því að appelsínugul og gul viðvörun er í gildi víða um land og gilda þær fram eftir föstudegi. Snjókoma eða slydda er á norðanverðu landinu og er vegum víða um land lokað vegna slæmrar færðar og veðurs. Meira »

„Hvenær missir forsetinn þolinmæðina?“

Í gær, 20:45 Logi Einarsson, formaður Samfylkingarinnar, veltir því fyrir sér á Facebook-síðu sinni í dag hvers vegna fulltrúar flokkanna sem hafa tekið þátt í báðum stjórnarmyndunarviðræðum eftir kosningar gefi sér mun lengri tíma núna en þegar stjórnarandstöðuflokkarnir fengu umboðið. Meira »

„Búið að vera gaman allan tímann“

Í gær, 20:30 Söngleikurinn Móglí verður frumsýndur í Borgarnesi á morgun í tilefni af 50 ára afmæli Tónlistarskóla Borgarfjarðar. Um 50 börn og fullorðnir sem hafa æft síðan í ágúst taka þátt í sýningunni. Halldóra Rósa Björnsdóttir leikkona leikstýrir verkinu. Meira »

Sagði Svein saklausan og á flótta

Í gær, 19:07 Þorgils Þorgilsson, verjandi í máli ákæruvaldsins gegn Sveini Gesti Tryggvasyni, sagði við aðalmeðferð í Héraðsdómi Reykjavíkur í morgun að málið væri að mörgu leyti margslungið. Hann sagði að frá upphafi hafi lögreglan haft þá óra að um handrukkun hafi verið að ræða. Meira »

Ítölsk hjartahlýja við Laugaveg

Í gær, 19:59 Á bakka í glerborði liggja bústnar og ávalar kryddpylsur. Þær fá félagsskap af handlöguðu pasta sem er sérinnflutt frá Ítalíu og vel þroskuðum osti sem er kominn langt fram á leikskólaaldur. Meira »

Forsetaframbjóðandi á Bessastöðum

Í gær, 18:50 „Við hjónin hittumst og áttum gott spjall um lífið og tilveruna og hin ýmsu mál samfélagins,“ segir Halla Tómasdóttir, fyrrverandi forsetaframbjóðandi. Meira »

Holtavörðuheiði lokuð í dag

Í gær, 18:22 Aðgerðum lögreglu er lokið á Holtavörðuheiði en þrír slösuðust þar fyrr í dag þegar sjö bílar lentu í árekstri. Þeir sem slösuðust voru fluttir á sjúkra­húsið á Akra­nesi eða á heilsu­gæslu­stöðina í Borg­ar­nesi en ekki er talið að meiðsli þeirra séu alvarleg. Meira »

Hafa upplýsingar um fleiri tilfelli

Í gær, 18:01 „Þetta er umfangsmikið mál,“ sagði Snorri Birgisson, lögreglufulltrúi og yfirmaður mansalsteymis lögreglunnar á höfuðborgarsvæðinu. Karl og kona voru í gær úrskurðuð í gæsluvarðhald til 6. desember vegna rannsóknar á umfangsmikilli vændisstarfssemi. Meira »

Svikahrappar senda fölsk fyrirmæli

Í gær, 17:08 Landsbankinn varar á heimasíðu sinni við svikahröppum sem senda út falska tölvupósta. Fram kemur í frétt á vef bankans að hrapparnir sendi fölsk fyrirmæli til starfsfólks fyrirtækja um að millifæra fé á erlenda bankareiknina. Á þessu hefur borið undanfarna daga. Meira »

„Þetta voru ákaflega vímaðir menn“

Í gær, 16:37 Mönnunum tveimur sem réðust á fimm ára barn í aftursæti bifreiðar við gatnamót Laugavegs og Snorrabrautar síðdegis í gær hefur verið sleppt. Þeir voru yfirheyrðir í dag en ekki þótti ástæða til að krefjast þess að þeir yrðu hnepptir í gæsluvarðhald. Meira »

„Voru þetta mistök hjá höfundunum?“

Í gær, 16:07 „Voru þetta mistök hjá höfundum þessa frumvarps eða eru þar embættismenn að verki sem bera litla virðingu fyrir iðnnámi eða líta það hornauga sem óæðra nám en háskólanám?“ spyr Níels Sigurður Olgeirsson, formaður MATVÍS, í yfirlýsingu til fjölmiðla. Meira »

Sýknaður í 80 milljóna kr. fjárdráttarmáli

Í gær, 15:45 Hæstiréttur hefur sýknað mann sem var dæmdur í 9 mánaða fangelsi í Héraðsdómi Suðurlands fyrir fjárdrátt, en hann var sakaður um að hafa dregið að sér 79 milljónir króna úr einkahlutafélagi sem hann átti helmingshlut í. Meira »

Snjónum kyngir niður á Hólum

Í gær, 16:17 Snjóþungt er á Hólum í Hjaltadal en allt skólahald þar var fellt niður í dag vegna veðurs, eins og víðar í nágrenninu. Éljagangur og mikill vindur er nú í Skagafirði og ýmsir vegir illfærir. Meira »

Þingið álykti um landsdómsmálið

Í gær, 15:46 Sigmundur Davíð Gunnlaugsson, formaður Miðflokksins, hyggst leggja fram þingsályktunartillögu á komandi þingi þess efnis að rangt hafi verið að ákæra Geir H. Haarde. Þetta upplýsir hann í pistli á heimasíðu sinni. Meira »

Ræningjunum sleppt úr haldi

Í gær, 15:39 Þremenningunum, sem réðust á mann á sjötugsaldri á heimili hans í vesturhluta Kópavogs á þriðjudagskvöld, var sleppt úr haldi lögreglu í gærkvöldi eftir yfirheyrslur. Lögregla mun ekki fara fram á gæsluvarðhald yfir mönnunum, sem höfðu fartölvu og yfirhafnir með sér úr húsi mannsins. Meira »

Mátturinn eða dýrðin - Greinaflokkur

peningaskápur eldtraustur með nýjum talnalás
peningaskápur til sölu kr.48000,- uppl. 8691204 Br=58cm Hæð99 Dýpt 67 ...
Sumarbústaðalóðir til sölu í Vaðnesi
Til sölu fallegar sumarhúsalóðir með aðgangi að heitu og köldu vatni í vinsælu s...
Ertu komin í saumaskap ?
Nýjar og notaðar saumavélar í úrvali. Nýjar vélar með 3 ára ábyrgð. Notaðar véla...
https://www.funiceland.is - Ferðavefur
FunIceland.is er ferða- og upplýsingavefur um náttúru Íslands. Skoðaðu vefinn m...
 
L helgafell 6017112219 iv/v
Félagsstarf
? HELGAFELL 6017112219 HogV IV/V M...
Félagsstarf
Staður og stund
Aflagrandi 40 Opin vinnustofa kl. 9 og b...
L edda 6017112119 i h&v
Félagsstarf
? EDDA 6017112119 I H&V; Mynd af augl...
Samþykkt breyting á deiliskipulagi
Tilkynningar
Samþykkt breyting á deiliskipulagi Da...