Hvert stefnir Ísland

Salvör Nordal, Hulda Þórisdóttir, Kristrún Heimisdóttir, Ásgeir Jónsson og Hannes ...
Salvör Nordal, Hulda Þórisdóttir, Kristrún Heimisdóttir, Ásgeir Jónsson og Hannes Hólmsteinn Gissurarson. Ljósmynd Háskóli Íslands/Kristinn Ingvarsson.

Hvert stefnir Ísland er yfirskrift ráðstefnu Alþjóðamálastofnunar HÍ í dag en þar er rætt um fullveldið, hnattvæðingu og alþjóðasamfélagið. Sem er á krossgötum ef marka má orð frummælenda. Er Ísland kannski bara nú þegar hluti af ESB? spyr Ásgeir Jónsson, deildarforseti og dósent við hagfræðideild Háskóla Íslands.

Hannes Hólmsteinn Gissurarson, prófessor við stjórnmálafræðideild Háskóla Íslands, segir að ekkert mæli á móti fjórfrelsi Evrópusambandsins en hann telji að Ísland eigi að halda fullveldi sínu og frekar halla sér að Atlantshafskostinum ef valið standi á milli tveggja kosta - Atlantshafinu eða Evrópu. 

Kristrún Heimisdóttir, rannsóknarfélagi í lögfræði við Columbia háskóla í New York, segir að fjármálahrunið hafi meðal annars sýnt okkur fram á nauðsyn þess að móta íslenska utanríkisstefnu. Nauðsynlegt sé að ræða í alvöru um öryggis- og varnarmál. Eins verði smákóngahugsjónin í íslensku atvinnulífi að víkja og sátt að myndast meðal forráðamanna í stjórnmálum og atvinnulífi þar um að láta þjóðarhagsmuni ráða för. Smákóngaveldið, til að mynda í ferðaþjónustu og annars staðar í atvinnulífinu, verði að lúta þjóðarhagsmunum. Hér blasi við nýr veruleiki þar sem hluti þjóðarinnar fær greidd laun í öðrum gjaldmiðlum eða er með eigur sínar geymdar í skattaskjólum.

Jaðarinn varði áður en er nú veikleiki Íslands

Íslensk þjóð hafi nýlega farið í gegnum reynslu sem sýni okkur hver raunverulega staða okkar er og vísar Kristrún þar til hrunsins. Þar hafi komið í ljós að vinaþjóðir og þátttaka í alþjóðastofnunum hafi reynst haldlítið á tímum þegar peningar réðu för ekki lög.

Jaðarinn varði okkur áður fyrr, segir Kristrún og vísar þar til legu landsins og lítinn áhuga stórvelda á Íslandi, en sá tími sé löngu liðinn og er veikleiki Íslands í dag.

Kristrún fjallaði í erindi sínu um utanríkisstefnu á þeim tímum sem ísinn er ótraustur og fór yfir þær breytingar sem hér urðu á degi sem sé mikilvægari en 17. júní, það er 1. desember 1918 þegar Ísland varð fullvalda ríki. Skref sem fól það í sér að Ísland varð nútímaríki. Árið 1920 fékk Ísland nýja stjórnarskrá en hún sker sig verulega úr meðal margra annarra stjórnarskráa því þar er ekki tekið á peningakerfinu né heldur varnar- og öryggismálum.

Hver er eiginlega stefna Íslands í þessum málum og hverju fær Ísland ráðið?, spurði Kristrún. Hún segir að það verði að gera á þessu bragarbók og skerpa sýn Íslands í utanríkismálum enda hafi embættismenn frá öðrum norrænum ríkjum viðurkennt fyrir henni að þeir skyldu stundum ekkert í stefnu eða stefnuleysi Íslands í þessum málaflokki. 

Meðal þess sem heimurinn stendur frammi fyrir, þar á meðal Ísland, er stærsti óvissuþátturinn um þessar mundir - Bandaríkin. Á sama tíma og Bretland treystir nú á hnattræna viðskiptastefnu hafa Bandaríkin snúið baki við fríverslunarpólitík. Þar er lögð ofuráhersla á að loka mörkuðum innanlands og fólk hvatt til þess að kaupa innlenda framleiðslu. Þetta er meðal annars gert til þess að skapa aukin atvinnutækifæri í Bandaríkjunum. 

Hvernig ætla Bretar að skapa fríverslun á heimsvísu (Global Britain) á sama tíma? spyr Kristrún en þessi tvö ríki eru meðal stærstu viðskiptaþjóða Íslands. 

Stefán Haukur Jóhannesson ráðuneytisstjóri utanríkisráðuneytisins, er sammála Kristrúnu um að útganga Breta úr Evrópusambandinu skipti íslenska hagsmuni mikið og segir hann að í því felist bæði áskoranir og tækifæri en Bretar eru helsta viðskiptaþjóð Íslands. 

Evrópska bankalíkanið dautt

Fyrirlestur Ásgeirs Jónssonar hét „Peningalegt fullveldi sem grundvöllur stöðugleika“ en þar fjallaði hann um þær lexíur sem við getum lært af fjármálahruninu og því sem gerðist í október 2008 þegar við vorum yfirgefin af alþjóðasamfélaginu og Bretar, sem við töldum vini okkar, fóru í harðar aðgerðir gegn okkur.

Að sögn Ásgeirs er lexía númer 1 sú að lönd án forðagjaldmiðils geta ekki verið alþjóðlegar fjármálastöðvar. Meðal annars vegna þess að hver einasta króna sem liggur inni á bankareikningi getur leitað útgöngu. Í raun hafi gjaldeyrismarkaðurinn hrunið áður en bankarnir lögðust á hliðina en það gerðist eftir að Bandaríkjamenn neituðu Íslandi um lánafyrirgreiðslu en við það þornaði gjaldeyrismarkaðurinn upp.

Lexía númer 2 að sögn Ásgeirs snýst um evrópska bankalíkanið en fall íslenska bankkerfisins ber vitni um hættuna sem fylgir evrópska bankalíkaninu og jafnframt að líkanið er dautt.

Meðal þess sem fellst í evrópska bankalíkaninu er að skuldabréf hafa jafnan forgang að eignum þrotabanka og innlán. Yfirvöld muni alltaf koma í veg fyrir fall bankakerfis til þess að verja innlánin.

Á Íslandi var ríkisábyrgðin en frekar inngreypt í skuldabréfin vegna þess að bankarnir voru einfaldlega álitnir of stórir til þess að falla. Hér voru tengslin milli ríkisfjárhirslunnar og bankanna síðan rofin með neyðarlögum sem gáfu innlánseigendum forgang á skuldabréfaeigendur. Ísland er því enn sem komið er eina evrópska dæmið um að skuldabréfaeigendur hafi þurft að taka á sig tapið.

Mannréttindi brotin á Íslendingum með beitingu hafta

Lexía númer 3 er að þrátt fyrir að bólur og krísur séu alþjóðlegar þá eru lausnirnar heimasmíðaðar og vísar Ásgeir í að Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn hafi sennilega lært meira af Íslandi en Ísland af sjóðnum.

Fullveldi í peningamálum er lexía númer 4 að mati Ásgeirs en það gaf íslenskum yfirvöldum færi á að loka útgönguleiðum úr fjármálakerfinu. Þannig fengu íslensk stjórnvöld svigrúm til aðgerða og vald til þess að tryggja almanna hagsmuni. Þetta tryggði fjármögnun ríkissjóðs og hér varð til tvöfaldur gjaldeyrismarkaður. 

Með gjaldeyrishöftunum skapaðist samningsstaða fyrir stjórnvöld varðandi útgreiðslur úr slitabúum föllnu bankanna og þegar upp var staðið hafði ríkissjóður náð að endurheimta allan beinan útlagðan kostnað vegna bankahrunsins og gott betur.

Er Ísland of lítið myntsvæði er lexía númer 5 segir Ásgeir og að íslenska endurreisnin er ekki skólabókardæmi um gildi þess að hafa peningalegt sjálfstæði. 

Beiting hafta á árunum 2008 til vorra daga fól í sér brot á mannréttindum íslenskra þegna og mun fela í sér langtímakostnað. Ásgeir segir að það muni tala langan tíma að byggja upp tiltrú á krónunni á nýjan leik.

Gestir á ráðstefnu Alþjóðamálastofnunar, Ingibjörg Sólrún Gísladóttir og Hannes Hólmsteinn ...
Gestir á ráðstefnu Alþjóðamálastofnunar, Ingibjörg Sólrún Gísladóttir og Hannes Hólmsteinn Gissurarson voru meðal framsögumanna. mbl.is/Árni Sæberg

Vandséð sé að Ísland geti notið fullkomins ábata frjálsra utanríkisviðskipta sem sérstakt myntsvæði þegar litið er fram í tímann. Gjaldeyrismarkaðir eru mjög kvikir og skrýtnir en notaðir af svo mörgum ólíkum hópum, einstaklingum, fyrirtækjum, vogunarsjóðum ofl. Eiginlega sé enginn annar markaður notaðu af jafn ólíkum hópum og því eru gjaldeyrisbreytingar mjög vondar. Að sögn Ásgeirs bendir ekkert til þess að tekist hafi að leysa þann vanda hér á landi.

Ísland ekki of lítið

Fyrirlestur Hannesar Hólmsteins Gissurarsonar nefndist „Ísland sem Janus: Til beggja átta“ og vísaði prófessorinn þar til orða Gríms Thomsen um rómverska guðinn Janus. 

Janus hafði að sögn Hannesar tvær ásjónur það er hann hafði tvö andlit og leit eitt áfram en hitt aftur. Hannes segir að Íslendingar séu tvíátta - horfi vestur um haf og til Evrópu. 

Fjölgun smáríkja er eitt af jákvæðum hliðum hnattvæðingarinnar en þeim hafi fjölgað mjög. Tók hann dæmi af nokkrum smáríkum sem séu með auðugust ríkjum heims í dag. Svo sem Sviss, Írland, Lúxemborg, Noregur og Nýja-Sjáland.

Með hnignun alræðis og einræðis hafi minnkað andstaða við sjálfstæði smáþjóða eins og Eystrasaltsríkjanna þriggja, Slóvakíu og Slóveníu. 

Ísland sé alls ekki of lítið og kostir smáríkja séu margir þar ríki gagnkvæmt traust og gagnsæi, löggæsla sé ódýrari boðlínur styttri, sveigjanlegra hagkerfi líkt og dæmin sýna frá Norðurlöndunum. 

Hann rakti í fyrirlestri sínum sjálfstæðiskröfur Jóns Sigurðssonar og að sögn Hannesar var Jón mikill fylgismaður þess að Ísland ætti viðskipti við alla ekki bara ríki Evrópusambandsins heldur einnig Kína og fleiri ríkja.

Eigum að selja fisk og ferðaþjónustu

Að sögn Hannesar er hann andsnúinn þeim kenningum sem Anne Siebert og Baldur Þórhallsson hafa haldið fram um að Ísland sé of lítið og því sé hag þess betur borgið innan ESB. Smáríki séu ódýrari í rekstri en stórveldi og oftar með opið hagkerfi og því auðugri en stórveldin. 

Tveir kostir sem við stöndum frammi fyrir, að sögn Hannesar, Atlantshafs- eða Evrópusambandskostur. Þar sé Atlantshafskosturinn skárri þrátt fyrir áhugaleysi Bandaríkjanna og árásir bresku Verkamannaflokksstjórnarinnar árið 2008. Hann segir að ESB og hin Norðurlöndin hafi brugðist Íslandi í Icesave-málinu, Ísland sé kannski vinasnautt en ekki vegalaust. Enda eigi ríki ekki vini heldur hagsmuni.

Atlantshafskosturinn er líka nær okkur landfræðilega og menningarlega og þar eigi Íslendingar öflugri bandamenn en ESB. 

Hagsmunir Íslendinga felast að sögn Hannesar meðal annars í því að selja sem flestum fisk og ferðamannaþjónustu auk annarrar vöru og þjónustu. Úrganga Breta úr ESB veiti Íslendingum mikla möguleika og öryggi landsins er aðeins tryggt með samstarfi við Bandaríkin. 

Frétt mbl.is: Tveir meginstraumar takast á

Frétt mbl.is: Ekki vilji fyrir skattalækkunum 

mbl.is

Bloggað um fréttina

Innlent »

Hafnað vegna sektar eftir 11 ára dvöl

20:25 Fjárfestinum Bala Kamallakharan var neitað um íslenskan ríkisborgararétt í dag vegna hraðasektar sem hann fékk eftir að hafa sent inn umsóknina. Hann hefur verið búsettur á Íslandi í 11 ár, er giftur íslenskri konu og á tvö börn. Þá er hann stofnandi Startup Iceland. Meira »

Mynda gönguleiðir á Reykjanesi

19:47 Reykjanes Geopark, Markaðsstofa Reykjaness og GeoCamp Iceland í samstarfi við Google standa að sameiginlegu verkefni sem miðar að því að kortleggja og mynda allar gönguleiðir á Reykjanesi með 360° myndavél. Meira »

Berskjaldaðri fyrir spákaupmönnum

19:09 Kæmi til þess að krónan yrði tengd við gengi erlends gjaldmiðils, eins og til að mynda evrunnar, gæti það leitt til þess að Íslendingar yrðu berskjaldaðri fyrir árásum spákaupmanna að mati OECD sem aftur gæti leitt til þess að koma yrði á fjármagnshöftum á nýjan leik til þess að bregðast við þeim. Meira »

Hrundið af stað nýju „höfrungahlaupi“

18:48 Kjararáð, í umboði Alþingis, hefur „hvellsprengt“ launarammann, að sögn formanns Rafiðnaðarsambands Íslands. Hann segir æðstu stofnun landsins hafa hleypt af stað „nýjasta höfrungahlaupinu“ sem aðilar vinnumarkaðarins hafi reynt að halda aftur af á síðustu árum. Meira »

Fékk nýjan síma í sárabætur

18:35 Arnþór Sævarsson varð fyrir því leiðinlega atviki í gær að símanum hans var stolið þegar hann var á leið heim úr sundi. Hann var ekki símalaus í langan tíma því Epli ákvað að gefa honum nýjan iPhone 7 í sárabætur. Meira »

Sýkingar tilkynnist til CERT-ÍS

17:48 Póst- og fjarskiptastofnun hefur sent frá sér tilkynningu vegna spilliforrits sem herjar nú á tölvukerfi í nokkrum löndum. Stofnunin segir forritið beita nýju afbrigði hugbúnaðar sem þekktur er undir nafninu Petya en umrædd lönd eru Úkraína, Rússland, Danmörk og Bretland. Meira »

„Þetta er alþekkt í fluginu“

17:19 „Icelandair tekur á sig kostnað við þjálfun nýliða gegn samkomulagi um starf þeirra í ákveðinn tíma. Þetta er alþekkt í fluginu með flugmenn og fleiri stéttir,“ segir upp­lýs­inga­full­trúi Icelanda­ir. Nýir flugmenn hjá Icelanda­ir skrifa upp á skulda­bréf að and­virði 60 þúsund evr­a. Meira »

Ekki sterkur grunur um samverknað eða hlutdeild segir lögmaður Jóns Trausta

17:33 Hæstiréttur sneri við dómi héraðsdóms um að Jón Trausti Lúthersson sæti áframhaldandi gæsluvarðhaldi vegna rannsóknar á manndrápi í Mosfellsdal. Lögmaður Jóns Trausta segir greinilegt að Hæstiréttur hafi ekki fallist á að það væri sterkur grunur um samverknað eða hlutdeild í málinu. Meira »

Álagningarseðlarnir komnir á skattur.is

17:13 Álagningarseðlar einstaklinga árið 2017 eru nú aðgengilegir á þjónustvef Ríkisskattstjóra, skattur.is. Álagningarskrár verða lagðar fram á föstudaginn, 30. júní, og verða aðgengilegar í 14 daga. Meira »

Hafa sömu reynslu af Stígamótum

16:57 Níu konur sem komu að starfi Stígamóta á síðustu árum hafa lýst yfir að reynsla þeirra af starfi Stígamóta sé sambærileg og sú sem Helga Bald­vins­dótt­ir Bjarg­ar­dótt­ir lýsti í pistli sínum um daginn. Þetta kemur fram í fréttatilkynningu sem send var á fjölmiðla í dag. Meira »

Framkvæmdir við Melatorg

16:47 Öllum akreinum að Melatorgi verður lokað í kvöld kl. 21:00. Malbika á hringtorgið og Vegagerðin biður vegfarendur að virða merkingar og hraðatakmarkanir við vinnusvæðið. Meira »

Söfnuðu meira en 20 milljónum

16:37 Söfnun WOW Cyclothon til styrktar Slysavarnafélaginu Landsbjörg lauk í gær en alls söfnuðust 20.425.710 krónur.   Meira »

„Algjörlega út úr kortinu“

16:13 Nýir flugmenn sem skrifa undir samning hjá Icelandair skrifa einnig upp á skuldabréf að andvirði 60 þúsund evrur, 7 milljónir íslenskra króna. Þar með skuldbinda þeir sig til þess að yfirgefa ekki Icelandair næstu þrjú árin, nema þeir greiði andvirði skuldabréfsins. Meira »

Ágreiningur við SA virðist djúpstæður

15:40 Í frétt í Morgunblaðinu 23. júní sl. var greint frá því að Samtök fyrirtækja í sjávarútvegi (SFS) hefðu samþykkt á aðalfundi sínum í maí að láta gera úttekt á kostum og göllum þess að vera áfram innan vébanda Samtaka atvinnulífsins (SA). Meira »

Fá milljónastyrk til að efla hjúkrunarfræði

15:00 Alþjóðlegur hópur vísindamanna á sviði hjúkrunarfræði undir forystu prófessora við Hjúkrunarfræðideild Háskóla Íslands og UMC í Utrecht í Hollandi hefur fengið um 40 milljóna kr. styrk til verkefnis sem miðar að því að efla doktorsnema og nýdoktora á sviði hjúkrunarfræði sem leiðtoga og vísindamenn. Meira »

Segir galið að taka flugið frá Gæslunni

15:52 Landhelgisgæslan er mótfallin hugmyndum fagráðs um sjúkraflutninga um að færa flugrekstur ríkisins undir sérstaka flugrekstrarstofnun. Í gær var skýrsla ráðsins kynnt um sjúkraflutninga þar sem lagt var til að fengin yrði ný sérstök sjúkraþyrla til þess að sinna útköllum á Suðurlandi og Vesturlandi. Meira »

„Mikilvægur áfangi fyrir höfuðsafn“

15:25 „Þetta er alveg feykilega mikilvægt skref. Þetta er fyrsta skipti sem safnið fær eigið rými til sýninga í þau tíu ár sem það hefur verið starfrækt. Það er býsna mikilvægur áfangi fyrir höfuðsafn,“ segir Hilmar J. Malmquist, forstöðumaður Náttúruminjasafns Íslands. Meira »

Náttúruminjasafn fær aðstöðu í Perlunni

14:36 Í dag skrifuðu Náttúruminjasafn Íslands og og Perla norðursins undir samning um að safnið fái aðstöðu til sýningarhalds í Perlunni. Fyrirhugað er að sýning Náttúruminjasafns Íslands opni á nýrri annarri hæð Perlunnar í tengslum við 100 ára afmæli fullveldis Íslands árið 2018. Meira »
Ódýr Nýr Ferðanuddbekkur nokkur stk 46.000 www.egat.is
- Hægt að hækka og lækka bak eins og hentar - Ferðataska fylgir - þyngd 18.5 k...
Sumarhús í Hvalfirði 55 km frá Reykjavík
Til leigu vel útbúin 2-4 manna sumarhús með heitum potti og gasgrilli. Frábært ú...
 
Framhald uppboðs
Nauðungarsala
Uppboð Einnig birt á www.naudungarsolu...
Framhald
Nauðungarsala
Uppboð Einnig birt á www.naudungarsolu...
Skipulagsauglýsing
Tilkynningar
Borgarbyggð Skipulagsauglýsingar Sv...
Félagsstarf aldraðra
Staður og stund
Árskógum 4 Félagsstarfið er með opið í s...