4. ágúst 2005 | Viðskiptablað | 1488 orð | 3 myndir

Ben og Warren

Faðir virðisfjárfestingarinnar var helsti áhrifavaldur hins goðsagnakennda fjárfestis Warren Buffett

Warren Buffett Einn frægasti fjárfestir sögunnar.
Warren Buffett Einn frægasti fjárfestir sögunnar.
[ Smellið til að sjá stærri mynd ]
Eftir Má Wolfgang Mixa marmixa@yahoo.com Þ að er til siðs í viðtölum við listamenn að fjalla um helstu áhrifavalda þeirra og fá þannig dýpri skilning á þróun og mótun listastefnu þeirra.
Eftir Má Wolfgang Mixa marmixa@yahoo.com
Þ að er til siðs í viðtölum við listamenn að fjalla um helstu áhrifavalda þeirra og fá þannig dýpri skilning á þróun og mótun listastefnu þeirra. Þó svo að almennt viðhorf sé með öðrum hætti hvað varðar fjárfestingar teljast þær þó list fyrir marga þá sem með einum eða öðrum hætti taka virkan þátt í fjárfestingarákvörðunum. Frá slíku sjónarhorni felst listin ef til vill í margbrotinni samsetningu fjölda fræðigreina sem ekki takmarkast við viðskiptafræði. Slík list tekur tillit til sögulegra staðreynda og hvernig þær koma til með að endurspegla framtíðarþróun fjárfestingarkosta. Í þessu ljósi er áhugavert að athuga hver sé almennt talinn vera helsti áhrifavaldur Warren Buffett, frægasta fjárfestis sögunnar.

Áhrifavaldurinn sem jafnan er nefndur er Benjamin Graham sem Roger Lowenstein gerir góð skil í ævisögunni Buffett: The Making of an American Capitalist (1995). Kynni Graham af hlutabréfamarkaðinum hófust óbeint með skelfilegum hætti þegar að hann var rétt orðinn táningur. Faðir hans hafði látist nokkrum árum áður og móðir hans notaði það fé sem hann hafði safnað saman auk líftryggingarfjárins til að fjárfesta í hlutabréfum. Í hruninu mikla árið 1907 tapaði hún ekki aðeins á hlutabréfakaupum heldur fór bankinn hennar í þokkabót á hausinn. Graham var framúrskarandi námsmaður á mörgum sviðum og var boðin staða í þremur deildum að loknu námi - ensku, stærðfræði og heimspeki. Þess í stað fór hann að vinna á Wall Street. Þar nutu margþættir hæfileikar hans sín við kerfisbundna greiningu á hlutabréfum, sem þá var nánast óþekkt fyrirbrigði. Fljótlega fór hann að skrifa greinar og halda fyrirlestra um fjárfestingar. Graham var þá þegar farinn að sýna snilli sína við að koma auga á fjárfestingartækifæri sem fólu í sér afar litla áhættu en veittu á tíðum frábæra ávöxtun, sem var í litlu samræmi við þá spákaupmennsku sem réði ríkjum á síðari hluta þriðja áratugarins.

Árið 1929 var auður Graham orðin verulegur vegna fjárfestinga hans, eins og átti reyndar einnig við marga aðra. Hann var þó varkár og tapaði ekki miklu í upphaflegu niðursveiflunni á gengi hlutabréfa. Næsta ár varð hann hins vegar sannfærður um að hið versta væri afstaðið og tók lán til frekari hlutabréfakaupa. Gengi hlutabréfa hélt hins vegar hægt og bítandi áfram að falla meira og meira. Þeir sem að biðu eftir fyrsta fallinu hlutu svipuð grimm örlög og allir hinir sem á annað borð fjárfestu í hlutabréfum og var Graham engin undantekning. Lífsstíll fjölskyldunnar breyttist úr allsnægtum í baráttu við að halda í sér lífinu - Graham var launalaus í fimm ár.

Það var á tímum mikillar kreppu og vantrúar á hlutabréfum sem Graham ásamt David Dodd gaf út bókina Security Analysis, en hún kom út árið 1934. Bókin lagði áherslu á að einblína á raunverulegt virði fyrirtækja með tilliti til þátta eins og hagnaðar, væntanlegs vaxtar og innra virði þeirra. Þeir héldu því fram að markaðsvirði fyrirtækja byggðist oft á tilfinningum sem hefðu lítt með raunhæfa greiningu að gera. Galdurinn væri að koma auga á fjárfestingar sem markaðurinn mæti á gengi langt undir raungengi fyrirtækisins. Síðan yrði að treysta á að markaðurinn fylgdi þeirri tilhneigingu að leiðrétta verðið svo að raungengi fáist. Það er merkilegt að Graham, sem í tvígang á ævi sinni hafði lent í slíkum hremmingum tengdum hlutabréfum, tæki þátt í skrifum slíks verks. Jafnvel enn merkilegri, þó svo að hún sé sígilt verk enn í dag, var tímasetning útgáfu bókarinnar, sem segja mætti að hafi verið á undan sinni samtíð. Markaðsvirði margra fyrirtækja var minna á þeim tíma en bankainnstæður þeirra. Margir fjárfestar, að Graham meðtöldum, höfðu fjárfest í hlutabréfum sem sannarlegu voru vanmetin samkvæmt fræðunum, aðeins til að sjá gengi þeirra falla meira og meira sem oft leiddi til gjaldþrots fjárfesta hlutabréfa þeirra. Spurningin sem þeir áttu erfitt með að svara var hvernig væri hægt að finna út hversu lengi markaðurinn leiðrétti slíkt ósamræmi. Sú aðferð var þróuð árið áður en Buffett hóf nám sitt hjá Graham árið 1950 í bókinni The Intelligent Investor (1949). Í stuttu máli gekk sú aðferð út á það að fjárfesta aðeins í afar vanmetnum fyrirtækjum, helst í kringum 40% af raunvirði þeirra. Þannig væri betur komist hjá því að fjárfesta í fyrirtækjum sem væru vanmetin af markaðinum en héldu áfram að lækka í virði og/eða hækkuðu seint aftur í raunvirði sitt.

Það var ofangreind hugmyndafræði sem höfðaði til Buffett. Hann hafði reynt margar aðferðir áður við hlutabréfafjárfestingar en þarna var komin aðferð sem krafðist sjálfstæðrar hugsunar. Buffett hafði áður sótt um inngöngu í Harvard-háskólann án árangurs, en Harvard taldi Buffett vera fullungan til að fá inngöngu. Buffett sótti um inngöngu í Columbia-háskólann þar sem Graham og Dodd kenndu, enda hafði hann þá þegar lesið Security Analysis og strax orðið heillaður af henni. Hann hóf nám þar 1950 eins og fyrr var sagt. Mikil ásókn var í námskeið Graham enda gaf hann oft til kynna góða fjárfestingakosti. Algengt var að nemendur hans keyptu í þeim hlutabréfum sem Graham fjallaði um og högnuðust mikið - Graham stóð á sama. Auk þess voru tímar Graham líflegir enda var hann sjálfur afar víðsýnn. Fyrir Graham var Wall Street aðeins hluti af stóru myndinni í tilgangi lífsins enda var hann samhliða kennslu að grúska í latínu og grísku, þýddi spænsk ljóð og samdi leikrit fyrir Broadway. Samræður - sem oft voru á milli Graham og Buffett - voru sjaldnast í einföldum stíl í anda já og nei svara. Áhugi þeirra snérist frekar um hugsanaferlin að baki ákveðnum niðurstöðum.

Stuttu eftir útskrift bauð Graham Buffett vinnu hjá fjárfestingafyrirtæki sínu. Þrátt fyrir þá staðreynd að Buffett lærði margt hjá Graham þá þreyttist Buffett fljótlega á því hversu áhættufælinn Graham var og lítt gefinn fyrir að skoða fyrirtæki sem Buffett taldi vera áhugaverða kosti en voru ekki nægilega örugg samkvæmt kennitölunum. Ekki bætti úr skák að Dow Jones-hlutabréfavísitalan var að nálgast sömu hæðir og hún hafði náð rétt fyrir hrunið árið 1929 og því var mikil fjölmiðlaumræða um hvort hún væri ekki orðin ofmetin (þó svo að 25 ár hefðu liðið). Ef til vill hafði Graham einfaldlega misst áhugann því árið 1956 hætti hann vinnu við fjárfestingar og fluttist til Kaliforníu. Þar kenndi hann auk þess að sinna öðrum áhugamálum sínum. Hann gaf mikið af fjármunum sínum til góðgerðamála og sagði að hver sá sem skildi eftir andlát sitt meira en milljón dali eftir væri kjáni.

Samstarf Buffett og Graham hélt þó áfram. Buffett bauð Graham oft á fundi með sér og helstu ráðgjöfum sínum sem Buffett hélt árlega til að ræða um fjárfestingar. Auk þess tók Buffett þátt í að uppfæra fjárfestingarverkið The Intelligent Investor sem var endurútgefið 1972. Buffett var reyndar tvístígandi um hvort hann ætti að fá viðurkenningu fyrir hlut sinn í uppfærslunni og var um tíma að spá í að takmarka opinbera þátttöku sína við formálann. Ástæðan var sú að Buffett var ekki sammála öllu því sem fram kom í verkinu. Aðallega var Buffett ósáttur við þá hugmynd Graham að takmarka eigi hlutabréfaeign sem hluta fjárfestingarsafns við 75% þegar mestu tækifærin væru til staðar. Að mati Buffett eiga fjárfestar að setja allt að 100% af fjárfestingum sínum í hlutabréf þegar að góð tækifæri myndast, enda hefur verið haft eftir honum að þegar að aðrir eru hræddir eigi skynsamir fjárfestar að vera gráðugir. Graham til varnar hefur hann sjálfsagt haft bitra reynslu sína frá mögru árunum til hliðsjónar við að takmarka hlutabréfaeign fjárfesta að ákveðnu marki og verður að segjast að fyrir langflesta er slík stefna skynsamleg.

Árið 1976, skömmu fyrir lát sitt, sagði Graham að lítið væri orðið að hafa upp úr greiningu hlutabréfa. Margir túlkuðu þetta á þann veg að hann teldi að vísitölusjóðir kæmu til með að veita jafn góða ávöxtun fyrir fjárfesta og þeir sem ynnu að greiningu hlutabréfa. Þetta fór líklegast í taugarnar í Buffett þó svo að hann hafi verið tregur til að viðurkenna það. Helstu rök Graham fyrir þessu voru sú staðreynd að tölvur gátu orðið greint flest öll þau tölfræðilegu atriði sem áður fyrr var erfiðra að greina við að finna vanmetin fyrirtæki. Þó svo að slíkar eigindlegar staðreyndir væru aðgengilegri voru megindlegar staðreyndir orðnar að stórum hluta til helsti styrkur Buffett á þeim tímapunkti. Hann var farinn að brjóta örlítið lögmál varðandi tölfræðilega þætti í fjárfestingum sem Graham fylgdi án undantekninga og einblína á fyrirtæki sem áttu möguleika á að styrkja stöðu sína á markaði, fara í frekari útrás eða ná að snúa erfiðum rekstri við.

Buffett og Graham eiga það sammerkt að það að græða var eitthvað sem var markmið í sjálfu sér, ekki peningarnir sem slíkir. Annað sammerkt er sérviska þeirra og að þeir voru dáðir af flestum sem þekktu þá. Stundum hefur verið sagt að Buffett sé spegilmynd Graham hvað varðar fjárfestingarstefnu. Réttara væri að segja að Graham hafi haft mikil áhrif á þann grunn fjárfestingarstefnu sem Buffett byggði á og ekki síst þá heimspekilegu sýn til fjárfestinga sem nauðsynleg er til að ná framúrskarandi langtímaárangri við fjárfestingar. Slíkur grunnur hefur reynst Buffett vel í gegnum tíðina, stöðugur þegar nauðsynlegt er en sveigjanlegur í takt við breytta tíma.

Aðgangsupplýsingar

Notandi:Þú ert ekki innskráð(ur).
Greinin: Þessi grein er ókeypis þar sem hún er eldri en þriggja ára.
Morgunblaðið - fyrsta forsíðan

Morgunblaðið hjá Landsbókasafni

Á vefnum timarit.is er að finna stafrænt safn Landsbókasafns yfir helstu dagblöð og tímarit landsins. Þetta er eina leiðin til að leita að efni úr Morgunblaðinu frá því fyrir 1986.