Spurning: Ég skrifa þér í von um að þú getir hjálpað mér varðandi vandamál sem tvö af þremur börnum mínum eru að vandræðast með dags daglega.
Spurning: Ég skrifa þér í von um að þú getir hjálpað mér varðandi vandamál sem tvö af þremur börnum mínum eru að vandræðast með dags daglega. Þannig er að þau svitna óeðlilega mikið og þurfa þau ekki að gera annað en að ganga rösklega um húsið til þess að svitinn spretti fram. Þau eru 27 og 19 ára gömul og hafa reynt ýmislegt til að glíma við þennan vanda. Þau hafa bæði farið til lækna sem segja þeim að ekkert sé við þessu að gera, þau verði bara að lifa með þessu.

Ég rakst á grein í Morgunblaðinu fyrir löngu (1-3 árum) þar sem kona segir frá sams konar vandamáli en hafði fundið lausn sem fólst í inntöku einhverra tveggja efna sem ég man ekki hver voru. Þar sem ég var ekki nógu gáfuleg að geyma blaðið eru þessar upplýsingar mér horfnar. Er einhver von til þess að þú getir fengið upplýsingar um þessi skrif konunnar og e.t.v. bætt einhverju við sem kæmi sér vel að vita fyrir börnin mín?

Vandamálið er mikið í þeirra augum þar sem svitinn hamlar þeim í daglegu lífi.

Svar: Að svitna er eðlilegt og nauðsynlegt og tekur mikilvægan þátt í að stjórna líkamshitanum og halda honum stöðugum. Fólk svitnar mismikið en um einn af hverjum 100 einstaklingum svitnar óeðlilega mikið, þannig að það veldur viðkomandi óþægindum. Þessi mikla svitamyndun getur verið takmörkuð við viss svæði, eins og lófa, iljar, handarkrika, andlit eða búk, eða dreift um allan líkamann. Óeðlilega mikil svitamyndun (hyperhydrosis) getur átt sér þekktar orsakir eða verið af óþekktum uppruna. Þekktar orsakir fyrir mikilli svitamyndun eru oft læknanlegar að einhverju marki og getur þar t.d. verið um að ræða ofstarfsemi skjaldkirtils, hormónameðferð við krabbameini í blöðruhálskirtli, offitu, sykursýki, tíðahvörf og geðsjúkdóma. Sumir svitna mikið vegna kvíða og fælni, t.d. ef þeir þurfa að koma fram á sviði, í ræðustól eða í sjónvarpi. Þegar ekki finnst nein sérstök orsök er oft um að ræða ættgengan kvilla sem gjarnan byrjar á barns- eða unglingsárum og fylgir viðkomandi einstaklingi alla ævi. Sumir þessara einstaklinga svitna óeðlilega mikið allan sólarhringinn en aðrir við minnstu áreynslu, hækkun á lofthita, sótthita, kvíða eða mikið kryddaðan mat. Oft fylgir þessu roði í húð, einkum í andliti og á hálsi.

Sum líkamssvæði hafa mikið af svitakirtlum, önnur minna. Mest af svitakirtlum er að finna í lófum og iljum. Í handarkrikum og nára er mikið af sérstakri gerð svitakirtla sem framleiða þykkan, fitumikinn svita. Þessi fitumikli sviti getur auðveldlega orðið gróðrarstía fyrir sérstakar tegundir baktería sem brjóta niður fituna og við það myndast lyktarsterk efni, þ.e. svitalykt. Svitalykt getur orðið að alvarlegu vandamáli sem m.a. leiðir stundum til félagslegrar einangrunar.

Ekki er hægt að lækna þennan kvilla en ýmiss konar meðferð kemur til greina sem hjálpar mörgum. Tíðir þvottar og svitameðul geta hjálpað og svitameðul sem innihalda álklóríð verka venjulega best. Rafmagnsmeðferð hjálpar sumum en er erfitt að beita nema á hendur og fætur. Höndum eða fótum er stungið ofan í saltlausn og vægum rafstraumi hleypt í gegn (með þar til gerðu tæki).

Þetta þarf að gera daglega í fyrstu, við það minnkar svitamyndun smám saman, og eftir nokkurn tíma er vikuleg meðferð venjulega nægjanleg. Tvenns konar lyfjainntaka kemur til greina, andkólínvirk lyf og betablokkar. Til eru ýmis lyf af þessum flokkum og sumum gagnast að taka annað en öðrum hjálpar mest að taka lyf af báðum flokkum. Það nýjasta á þessu sviði er að sprauta í húðina í handarkrikunum lyfi sem stöðvar allan boðflutning til svitakirtlanna og dregur verulega úr svitamyndun í nokkra mánuði eftir hverja meðferð. Oftast þarf að prófa sig áfram til að leita uppi þá meðferð sem hentar hverjum og einum. Ef annað bregst og ástandið er alvarlegt er hægt að grípa til skurðaðgerða sem eru stórar og ekki hættulausar. Stundum eru svitakirtlar í handarkrikum fjarlægðir, sem er nokkuð stór aðgerð, og einnig er stundum gerð stór aðgerð þar sem farið er inn í brjósthol og taugar til svitakirtla á stórum hluta líkamans rofnar. Sumir prófa hómópatalyf, nálastungulækningar, nudd, dáleiðslu eða náttúrumeðul en óvíst er um árangur.

Erfitt er að leita uppi gamalt efni í dagblöðum en vonandi hefur spurningum bréfritara verið svarað. Þeir sem þjást af mikilli svitamyndun ættu að leita til heimilislæknis. Meira efni (á ensku) má finna á Netinu, t.d.

www.excessivesweating.org/