6. júní 2002 | Viðskiptablað | 692 orð

Hvar eru skútur viðskiptavinanna?

Lítið og dásamlegt ókeypis heilræði varðandi fjárfestingar

"EITT sinn í þá gömlu góðu daga, sem nú eru öllum gleymdir, var verið að sýna utanbæjarmanni herlegheitin í fjármálahverfi New York-borgar.
"EITT sinn í þá gömlu góðu daga, sem nú eru öllum gleymdir, var verið að sýna utanbæjarmanni herlegheitin í fjármálahverfi New York-borgar. Þegar fylkingin kom að höfninni benti einn fylgdarmanna hans í átt að myndarlegum skipum sem lágu við akkeri og tilkynnti stoltur: "Líttu á. Þetta eru skútur bankamannanna og verðbréfasalanna." "En hvar eru skútur viðskiptavinanna?" spurði þá hinn einfaldi gestur."

Þessi saga er lauslega þýdd úr formála bókarinnar Where Are the Customer's Yachts - or A Good Hard Look at Wall Street eftir Fred Schwed jr., en bókin dregur einmitt nafn sitt af þessari klassísku sögu sem var þekkt löngu fyrir tíma bókarinnar. Formálinn gefur tóninn að því sem koma skal því skoplegu hliðarnar á starfsemi viðskiptabanka og eðli fjárfesta, með þó alvarlegum undirtóni, eru meginþungi umfjöllunar bókarinnar sem gerir hana fróðlega og einnig afar skemmtilega aflestrar.

Schwed hóf störf sem verðbréfasali á Wall Street árið 1927 og starfaði þar í rúmlega fimmtán ár. Það mætti því með réttu fullyrða að hann hefði upplifað tímana tvenna, fyrst uppganginn sem átti sér stað í þjóðarsál Bandaríkjanna sem endurspeglaðist í gífurlegum hækkunum hlutabréfa á síðari hluta þriðja áratugarins og síðan kreppuna miklu í byrjun fjórða áratugarins, sem leiddi til verðfalls á markaðsvirði jafnvel traustustu fyrirtækja um 80-90%. Kannski einmitt vegna þessarar reynslu leggur Schwed áherslu á að fólk á Wall Street sé mannlegra en oft er haldið fram. Þegar bjartsýni ríkir á mörkuðum eru flestir verðbréfamiðlarar jafnan tilbúnir til að mæla með hlutabréfum, en svo óheppilega vill til að einmitt þá er gengi þeirra oftast á uppsprengdu verði. Síðan, jafnvel án fyrirvara, verða aðstæður skyndilega óhagstæðari og gengi hlutabréfa hríðfellur. Á þeim tímapunkti fækkar þeim hins vegar óðfluga sem treysta sér til að mæla með slíkum fjárfestingum, þrátt fyrir lágt gengi á hlutabréfum. Hlutabréfasjóðir, afleiðuviðskipti og aðrar afurðir sem fjármálamarkaðir bjóða upp á fá sinn skammt af gagnrýni í umfjöllun Schwed, sem inniheldur mörg sannleikskornin. Eðli fjárfesta eru einnig gerð góð skil í bókinni, en Schwed líkir mörgum þeirra við áhættuspilara, og bendir á máli sínu til stuðnigs að það er miklu skemmtilegra að kaupa og selja verðbréf í tíma og ótíma heldur en að fá jafna og trausta ávöxtun, þrátt fyrir að í fyrri kostinum geti maður lent í að tapa stórum upphæðum. Schwed ber slíka lífsreynslu saman við kynlíf, þeir sem hafa ekki upplifað það geta aldrei almennilega metið til fulls áhrif þess. Í því tilliti vitnar Schwed í mann sem tapað hafði stórum upphæðum með lánsfé: "Þeir sögðu mér að kaupa þessi hlutabréf til að ráðstafa þegar ég væri orðinn gamall. Það heppnaðist dásamlega. Innan við viku var ég orðinn gamall maður."

Undir lok bókarinnar veitir Schwed ráðgjöf sem hann kallar "lítið og dásamlegt heilræði", og tekur sérstaklega fram að það sé ókeypis. Þetta er meðal betri heilræða sem til eru varðandi fjárfestingar: "Í hvert sinn sem hlutabréfaæði á sér stað, og allir eru að leita eftir hlutabréfum, seldu öll þín hlutabréf. Taktu fjármunina af þeirri sölu og keyptu traust skuldabréf. Það er enginn vafi á því að bréfin sem þú seldir eiga eftir að hækka í verði. Veittu því enga athygli - bíddu einungis eftir kreppunni, sem kemur fyrr eða síðar. Þegar kreppan - eða taugastríðið - hefur náð varanlegri fótfestu út um víðan völl seldu þá skuldabréfin (jafnvel með tapi) og keyptu til baka hlutabréfin. Það er enginn vafi á því að hlutabréfin eiga eftir að fara enn neðar. Aftur, ekki veita því neina athygli. Bíddu eftir næsta hlutabréfaæðinu. Endurtaktu þessa aðferð svo lengi sem þú lifir og þú hefur þá ánægju að deyja í efnum."

Þessi aðferð er í eðli sínu afar einföld, en sálfræðilega nánast ómöguleg að framkvæma, því hún krefst þess að synda á móti straumnum, svo mánuðum og jafnvel árum skiptir. Það er hins vegar skemmst að minnast æðisins sem tengdist bréfum í tæknigeiranum en traust ríkisskuldabréf þóttu almennt á sama tíma vera lítt eftirsóknarverð. Síðastliðin tvö ár hefur gengi hlutabréfa í nánast öllum tæknifyrirtækjum hrunið en ríkisbréfin hafa sjaldan veitt jafn góða ávöxtun. Sannleikurinn í háði Schwed á Wall Street er hinn sami í dag og hann var fyrir rúmum sextíu árum; nöfnin og umgjörðin hafa breyst en mannlegt eðli er ávallt samt við sig.

mixa@sph.is

Aðgangsupplýsingar

Notandi:Þú ert ekki innskráð(ur).
Greinin: Þessi grein er ókeypis þar sem hún er eldri en þriggja ára.
Morgunblaðið - fyrsta forsíðan

Morgunblaðið hjá Landsbókasafni

Á vefnum timarit.is er að finna stafrænt safn Landsbókasafns yfir helstu dagblöð og tímarit landsins. Þetta er eina leiðin til að leita að efni úr Morgunblaðinu frá því fyrir 1986.