Á meðan félagarnir gáfu fé í söfnun stóru hjálparsamtakana eftir jarðskjálftann og flóðbylgjuna sem gekk yfir hluta Asíu um síðustu jól fór Davíð Skírnisson sjálfur til Indónesíu til þess að taka þátt í uppbyggingunni. Davíð er 26 ára og af íslenskum ættum, og hefur starfað sem hjúkrunarfræðingur í Bergen í Noregi undanfarin ár.

Davíð tók sér frí úr vinnu til þess að fara til Indónesíu, og er nú að snúa aftur til Noregs til þess að safna fé og fleira fólki til þess að starfa með nýstofnuðum hjálparsamtökum sem hann stofnaði ásamt kunningja sínum, Tony Brown, og þremur öðrum einstaklingum sem voru í Indónesíu í sömu erindagjörðum og þeir. Davíð var í Kuala Lumpur í Malasíu á leið til Noregs þegar Morgunblaðið náði sambandi við hann í seinustu viku, en hann hafði þá verið í sex vikur á eyjunni Súmötru og í Aceh-héraði, þar sem eyðileggingin er gríðarleg.

Eftir komuna til Indónesíu stofnaði Davíð ásamt félögum sínum fjórum samtökin Tsunami Relief Action. "Þetta hjálparstarf hefur undið verulega upp á sig, þetta er bara upphafið," segir Davíð, en nafni samtakana hefur nú verið breytt úr Tsunami Relief Action í Relief Action International. Það var er gert vegna þess að þeir fimm einstaklingar sem standa að samtökunum eru sammála um að þó áherslan núna sé á hjálparstarf eftir flóðbylgjuna sé stefnt að því að samtökin starfi áfram í framtíðinni og láti til sín taka víðar um heim. "Þegar næsta alda skellur á einhverri strönd veit ég að ég mun ekki geta setið heima og sagt "nei, ætli ég sitji ekki bara hérna"."

Lífið breyttist

Davíð segir að það sé erfitt að segja hvers vegna hann ákvað að fara til Indónesíu. "Í rauninni fannst mér ekki að ég hefði neitt val, ég sá að ég gæti í rauninni gert eitthvað til að hjálpa. Ég talaði við kung-fu kennarann minn, Bandaríkjamanninn Tony Brown, og hann sagði mér að hann væri að fara. Í fyrstu var ég að hugsa um að fara til að hann væri ekki einn þarna, en á því augnabliki breyttist líf mitt," segir Davíð.

"Ég var vanur að halda að ég væri frjáls maður vegna þess að ég hefði alltaf val um hvað ég gæti gert. Óteljandi tækifæri og leiðir sem ég gat farið gáfu frelsistilfinninguna, en á sekúndubroti var allt það val horfið, það var einn vegur sem ég þurfti að ganga, en mér hefur aldrei fundist ég vera svona frjáls. Á sama tíma fann ég fyrir miklu öryggi, og hefur alltaf fundist að ég væri öruggur síðan ég tók þessa ákvörðun."

Áður en Davíð tók þá ákvörðun að fara sjálfur á eigin vegum hafði hann rætt við aðila frá öllum stóru hjálparsamtökunum sem hann vissi um í Noregi og boðið fram krafta sína. Hann viðurkennir að fólk spyrji hann stundum af hverju hann hafi ekki gefið peninga eins og aðrir og látið það nægja. "Svarið er einfalt, ég átti enga peninga til að gefa. Alls staðar þar sem ég kom var sagt við mig að samtökin þyrftu peninga, ekki fólk. Það vildi enginn að ég færi á þeirra vegum. En eftir að ég hef fengið reynsluna af því að starfa þarna verð ég að segja að það er ekki nóg af fólki að vinna, en það er nóg til af peningum," segir Davíð.

"Einu skiptin sem ég sé fólk frá Rauða krossinum eða Sameinuðu þjóðunum er þegar þau koma á bílunum sínum, stoppa, fara út úr bílunum og taka myndir, og keyra svo burtu aftur. Við förum að morgni dags í þorpin með lyf sem við fáum hjá samtökunum Mercy Malaysia, og erum allan daginn í þorpunum. Við sjáum aldrei neinn frá stóru samtökunum, það eina sem við sjáum eru fánar samtakana öðru hverju."

Boðið starf hjá SÞ

Davíð er greinilega ósáttur við hvernig sum hjálparsamtökin starfa, og segir hann mörg dæmi um það að starfsmenn hjálparsamtaka búi á þægilegum hótelum og fljúgi á hamfarasvæðin að morgni dags, og fljúgi svo aftur til baka til að gista á hótelunum á næturnar. "Mér var boðið starf hjá einum slíkum hópi á vegum Sameinuðu þjóðanna. Þar hefði ég getað þénað 10 þúsund bandaríkjadali [600.000 krónur] á sex vikum, skattfrjálst. Þeir ætluðu að sjá mér fyrir gistingu, fríi í Jakarta [höfuðborg Indónesíu] aðra hverja viku, þeir eru með norskan kokk, loftkælingu og fleira í þeim dúr."

Þessu starfstilboði var hafnað, enda segir Davíð að það sé hægt að gera margt betur með því að vinna með heimamönnum á þeirra forsendum, ekki með því að hafa þessa fjarlægð sem er á milli margra starfsmanna hjálparsamtaka og heimamanna. Og því var hann ekki tilbúinn til þess að fórna.

"Við búum í tjöldum í flóttamannabúðum og höfum mjög mikil samskipti við fólkið. Þeir hafa svo sýnt okkur hvar hópar fólks sem hjálparsamtökin hafa ekki náð til eru, svo þetta er góð leið til að samsama sig fólkinu. Þetta er fólk alveg eins og þú og ég. Ég held að sumir haldi að þetta hafi verið fátækt fólk sem bjó í bambuskofum, en þetta var fólk eins og við. Þau bjuggu í húsum, keyrðu bíla, höfðu vinnu, fóru í skóla og háskóla og svo framvegis."

Starfa við hlið innfæddra

Davíð segir reynsluna sýna að fyrir lítil samtök eins og Relief Action International sé það nauðsynlegt að starfa við hlið heimamanna. "Aceh-hérað hefur verið mjög aflokað, þar hefur verið borgarastyrjöld undanfarin ár og fólk er einfaldlega óvant því að sjá hvítt fólk. Í upphafi var fólkið fremur lokað, en þegar það sá að við bjuggum eins og þau gekk allt betur. Við höfðum mjög lítið af peningum, vorum að borða þurrar kexkökur og núðlur á hverjum degi. Svo það voru þau sem báðu okkur um að hjálpa, það var lykillinn, þau bentu okkur á það sem þurfti að gera."

Kosturinn við lítil samtök er að þau geta einbeitt sér beint að því að hjálpa til. Fé og starfsorka fer ekki til spillis við skipulagningu, sem félagarnir fimm láta stærri samtökum eftir. Davíð segir að þegar hann kom til Indónesíu hafi hann ímyndað sér að mikið mál yrði að afla neyðargagna, lyfja og annars, sem og að safna fé fyrir þessum nauðsynjum. Raunin er því önnur, því allstaðar eru vöruhús full af vörum, og frekar skortur á fólki sem getur dreift þeim til heimamanna á réttan hátt. Einn starfsmaður samtakanna er núna að vinna í því að fá allan þann útbúnað sem samtökin þurfa, þar með talið jarðýtur, vörubíla og aðrar stórvirkar vinnuvélar, til að komast að líkum sem hafa grafist undir.

"Við höfum komið í níu mismunandi flóttamannabúðir þar sem fólk hefur safnast saman og þorp sem enn standa að hluta, og höfum skráð þessa hópa af fólki hjá yfirvöldum, samtals um 3.500 manns. Nú sjáum við um að þetta fólk fái mat, skjól og vatn, en þessar vörur koma allar frá stóru hjálparsamtökunum, við sjáum bara um að þær komist alla leið."

Finna lík á lyktinni

Davíð segir að enn sé mikið verk óunnið. Á því svæði sem hann var að vinna var aðeins búið að grafa þau lík sem voru á yfirborðinu eða hægt að ná til með auðveldum hætti. Eftir séu tugir þúsunda líka sem liggja grafin á víð og dreif eftir hamfarirnar. "Ef maður gengur útfyrir vegina getur maður gengið á lyktina til að finna staði þar sem lík eru grafin undir. Svo sér maður flugurnar, og ef til vill handlegg eða fótlegg sem stendur uppúr. Svo eru hundruð kílóa eða jafnvel nokkur tonn ofan á líkinu og engin leið að ná því upp nema með stórvirkum vinnuvélum.

Einnig hafa sum líkanna sem grafin voru fljótlega eftir hamfarirnar verið grafin á óheppilegum stöðum og allt of grunnt, og því eru þeir starfsmenn samtakanna sem nú eru í Aceh að vinna í því ásamt heimamönnum að grafa þau upp og færa á stað sem heimamenn vilja nota fyrir grafir. "Nú verður þetta fólk grafið almennilega, og íslamskur imam mun blessa grafirnar."

Saknar barnanna

Þó að flóðbylgjan hafi haft hörmulegar afleiðingar í þessum heimshluta segir Davíð að ekki megi bara segja frá því slæma sem gerst hefur, það verði líka að fá að koma fram hvernig fólk frá öllum heimshlutum hafi komið saman til þess að takast á við afleiðingarnar. "Heimamenn eru líka alveg ótrúlegir, þeir segja okkur sögurnar sínar, brosa, þakka okkur fyrir og bjóða okkur velkomin. Það er ótrúlegt."

Það eru um það bil 300 munaðarlaus börn í einum flóttamannabúðunum sem Relief Action International hafa hjálpað til við að setja upp, og Davíð segist hugsa til þeirra daglega eftir að hann fór. "Við spiluðum fótbolta við þau, þau teikna myndir og við skemmtum okkur vel. Þegar fer að myrkva á kvöldin hjálpa eldri börnin okkur að koma þeim yngri í háttinn, og þá þarf að sinna þeim sem eru veik eða eru óróleg."

Davíð er nú á leið til Noregs til þess að koma lífi sínu í sæmilegt horf áður en hann fer aftur til Indónesíu, auk þess sem hann mun ferðast aðeins um Noreg til að segja frá starfinu í Indónesíu, og reyna að fá fleira fólk til þess að koma og taka þátt í uppbyggingarstarfinu. "Fyrir nokkrum vikum hélt ég að ég myndi fara til Noregs til þess að safna peningum til að við gætum haldið áfram. Nú sé ég að maður getur fengið ýmiskonar útbúnað frá hjálparsamtökunum úti, og það sem ég þarf allra helst er fjármagn fyrir ferðalögum og tryggingum, og ákveðnar vörur eins og rafala og ákveðin verkfæri."

"Erum algerlega á kúpunni"

Upphaflega höfðu samtökin úr um 100 þúsund norskum krónum að spila, eða tæpri 1 milljón íslenskra króna. "Það er allt búið núna, við erum algerlega á kúpunni. Við getum samt hjálpað með því að fá vörur hjá stóru hjálparsamtökunum. Við förum í vöruhúsin, sýnum pappírana okkar og fáum nokkurn veginn það sem við þurfum frá þeim." Davíð segist þó þakklátur þeim sem stutt hafa við bakið á samtökunum, bæði hér á landi og í Noregi. Alltaf þurfi eitthvert fé til að standa straum af ferðum og öðru, og því reikni hann með að þurfa að safna einhverju fé með því að selja meira af eigum sínum þegar hann kemur aftur til Noregs, og höfða til gjafmildi almennings til þess að starfið geti haldið áfram.