Epli í íslenskum görðum

Eplatré.
Eplatré. mbl.is

Ávaxtatrén hafa verið að sækja almennilega í sig veðrið síðustu árin, en eru þó ekki glæný af nálinni, eins og Steinunn útskýrir. „Á 8. og 9. áratug síðustu aldar voru menn að prófa sig áfram með innflutning á ávaxtatrjám. Þessi tré hafa lifað, og á seinni árum, með betri tíð og hækkandi hitastigi, hafa þau svo farið að gefa aldin,“ segir Steinunn um líklegar ástæður þess að áhuginn á ræktuninni hefur stóraukist á síðustu misserum. „Sæmundur Guðmundsson á Hellu byrjaði til dæmis í kringum 1988, og hefur verið að fikra sig áfram smátt og smátt. Svo hefur hann verið iðinn við að breiða út boðskapinn þegar hann sér að þetta er að ganga vel. Hitastigið og lenging á sumrinu hin seinni ár hefur svo gert gæfumuninn. Nú er svo komið að trén ná að blómstra á vorin og þroska aldin yfir sumartímann.“

Margar tegundir í boði

Eins og Steinunn bendir á selja Garðheimar talsvert úrval af ýmsum aldintrjám. Þannig er úrvalið af eplatrjám hátt í tuttugu tegundir, ásamt nokkrum mismunandi afbrigðum af plómutrjám, perutrjám og kirsuberjatrjám. Að sögn hennar var valið vandað og eiga afbrigðin öll að geta plumað sig ágætlega við íslenskar aðstæður. „Úrvalið er satt að segja ótrúlega mikið í vor og vinsældirnar eftir því. Við höfum ekki boðið upp á viðlíka úrval trjáa áður en með hliðsjón af viðtökunum reikna ég með að úrvalið er komið til að vera á næstu árum,“ segir Steinunn. „Oft hefur fólk byrjað með plöntur í sumarbústaðnum og svo þegar það sér trén vaxa og dafna vill það gjarna bæta við í garðinn heima.“

Það þarf tvö til – ef ekki þrjú

Eins og Steinunn bendir á þarf oft að hafa fleiri en eitt eplatré í garðinum til að tryggja ræktunin muni gefa almennilega aldin. „Það þarf ákveðin frjóvgun að eiga sér stað sitt á hvað. Það eru dálítil vísindi í þessu öllu saman, ekki síst í því hvað passar best saman í garðinn.“ Steinunn útskýrir að nauðsynlegt sé að reyna að finna það út eftir fremsta megni. Sum trén eru meiri frjógjafar, en gefa aftur á móti ekki mörg aldin af sér. Það er hins vegar allt í besta lagi því þá eru hin trén, sem höfð eru á móti, að gefa meira af sér. Svona þarf að spila þessu saman. Hvert tré hefur sitt hlutverk.“ En sem fyrr sagði eiga allar tegundirnar að pluma sig vel við íslenskar aðstæður og Steinunn bendir á að afbrigðin hafi verið valin sem þegar hafi verið reynd hér á landi og mælt með í framhaldinu, bæði af áðurnefndum Sæmundi á Hellu og eins Jóni Guðmundssyni á Akranesi, sem vakið hefur athygli við umfangsmikla og vel lukkaða aldintrjárækt. „Maður reynir að fylgja þeirra fræðum, því sem þeir eru að tala um og því sem þeir hafa prófað.“

Tveggja ára verkefni

„Það er best að gróðursetja sem fyrst á vorin, bara um leið og frost er úr jörðu,“ segir Steinunn um tímarammann sem er á ræktuninni yfir sumartímann. „Það er ákaflega mikilvægt að plantan fái nægan tíma til rótarvaxtar, og nái að festa sig almennilega fyrir veturinn. Eins er ekki endilega æskilegt að hún beri aldin fyrsta sumarið,“ en eins og Steinunn útskýrir er hægur vandi að stýra aldingjöfinni með umhirðu og klippingu á trjánum. „Það fer svo mikil orka í að mynda aldinin, og um leið fer þá minni orka í rótina.“ Það fer því best á því að fyrsta sumarið fari í að búa í haginn fyrir framtíðina og koma sér almennilega fyrir. Vitaskuld vill fólk helst fá epli strax sama haustið og trén eru gróðursett en ég reyni að útskýra fyrir því að þetta sé tveggja ára ferli.“ Að sögn Steinunnar verða eplatrén 3 til 4 metrar á hæð, og safni á sig breiða og myndarlega laufkrónu fái þau að vaxa óáreitt, en það sé þó í hendi hvers og eins að stýra stærðinni með klippingu og umhirðu. Það skiptir hins vegar öllu máli að fá hámarks birtu inn í allt tréð, frá rótum og upp úr, á öll lauf, öll blóm og öll aldin, til að það þroskist sem best. Sé krónan ekki snyrt dreifist birtan ekki jafnt á laufin og þá fylgir að mest af blómum verður á toppnum, en ekkert inni í krónunni því birtan einfaldlega kemst ekki þangað inn.“ Það er því eitt og annað sem hafa þarf í huga ef vel á að takast til, en Steinunni segir fólk almennt fróðleiksfúst og tilbúið að hlusta á tilsögn. „Enda er bara skemmtilegra að þurfa aðeins að skoða hlutina og velta þeim fyrir sér.“

Mörg smá eða færri stór

Hvað skyldi fólk svo mega eiga von á stórum eplum þegar kemur að því að uppskera í lok annars sumars? Erum við að tala um sambærileg epli og fást úti í næstu matvörubúð? „Þetta eru að jafnaði um 40-50 gramma epli. Eitt má nefna í þessu sambandi; fólk er oft smeykt við að grisja, en ef í hverjum blómaklasa eru mörg blóm og þau ná öll að frjóvgast fylgir það að plantan hefur ekki kraft til að gera öll eplin risastór. Eftir því sem eplin eru fleiri þeim mun smærri eru þau. En ef maður grisjar og gerir þá ráð fyrir að hver blómaklasi beri tvö epli er það í raun feikinóg fyrir þá grein á plöntunni. Hver blómklasi þarf um 80 lauf til að þroska stórt og fallegt epli.“ Það sem hljómar því fyrst um sinn sem flókin náttúruvísindi verður einfalt og borðleggjandi þegar sérfræðingurinn útskýrir málið: tréð hefur tiltekinn og afmarkaðan kraft til aldingerðar. Hvort sá kraftur deilist á fá og stór eða mörg og smá epli veltur svo á því hvort grisjað er eður ei.

Hollráð í hreti

Um daginn varð hér á landi myndarlegt vorhret, að því marki að kallað var krossmessukast. Lumar Steinunn ekki á hollráðum fyrir ræktendur til að verjast skakkaföllum þegar veður gerast válynd fyrir aldintrén í garðinum? „Mestu skiptir að vökva vel og rækilega,“ segir hún. „Þegar svona hressilega gustar dregur vindurinn vatnið úr blöðunum, og þess vegna skorpna þau. Eins er best að úða hreinlega yfir allar plönturnar í svona kuldakasti þar sem frystir og hjúpa blöðin hreinlega með klaka. Klakinn ver plöntuna og vindur nær þá ekki til laufanna.“ Laufin halda sem sé eftir sem áður í sér varmanum og hafa það fínt þó að þau séu klakahjúpuð, enda þar með prýðilega einangruð. „Eins er gott að breiða akríldúk yfir plönturnar, þennan hvíta sem notaður er yfir kartöflur, það hefur hjálpað mikið,“ segir Steinunn Reynisdóttir hjá Garðheimum.

Eplatré.
Eplatré. mbl.is

Fær það of snemma í trúboðastellingunni

21:00 „Ég er maður á miðjum sextugsaldri, en konan mín er að nálgast fimmtugt. Við lifum góðu kynlífi og okkur finnst best þegar hún er ofan á. Hins vegar vill konan mín annað slagið að ég sé ofan á, en í þeirri stellingu fæ ég það of fljótt.“ Meira »

Íbúð fyrir Pokémon-þjálfara

19:16 „Þessi íbúð er frábærlega staðsett fyrir Pokémon Go, Poke-stopp beint fyrir utan íbúðina hjá styttunni af Héðni Valdimarssyni, auk þess er fjöldinn allur af Poke-stoppum rétt hjá. Tilvalið að kíkja í opið hús, við verðum með Lure á styttunni og taka svo góða göngu í Vesturbænum og nýta sér Poke-stoppin í nágrenninu og klekja út eggjunum í leiðinni.“ Meira »

Melania búin að mastera forsetafrúarstílinn

18:00 Melania Trump hefur verið ljósmynduð í bak og fyrir síðan hún og Donald Trump byrjuðu að stinga saman nefjum. Melania hefur ávallt vakið athygli fyrir útlit og fatastíl sinn en á meðfylgjandi myndum má sjá hvernig stíll hennar hefur þróast á undanförum árum. Meira »

Styrkir björgunarsveitina í stað veislu

17:00 Jökull Bergmann, stofnandi Bergmanna, verður fertugur hinn 11. ágúst næstkomandi. Í stað þess að halda afmælisveislu til að fagna þessum merka áfanga ætlar Jökull að styrkja björgunarsveitina á Dalvík um eina milljón króna. Jökull hvetur alla vini sína á Facebook til að hjálpa sér að tvöfalda þessa milljón með því að gefa sér pening í afmælisgjöf sem renna mun óskiptur til björgunarsveitarinnar. Meira »

Litríkar kóríander-tortillur

15:00 Berglind Guðmundsdóttir, hjúkrunarfræðingur og matarbloggari á síðunni Gulur, rauður, grænn og salt, deildi uppskrift að þessum dásamlegu tortillum með kínóa, sætkartöflum og kóríanderdressingu með lesendum sínum. Rétturinn er fullkominn sumarmatur, einfaldur í gerð, litríkur og afar bragðgóður. Meira »

Sami kjóllinn 10 pundum dýrari í yfirstærð

12:00 Fatamerkið Boohoo og vefverslunin Asos hafa verið mikið gagnrýnd eftir að viðskiptavinur komst að því að kjóll í svokallaðri yfirstærð var tíu pundum dýrari en sami kjóllinn í öðrum stærðum. Meira »

Kendall Jenner skiptir um vettvang

06:00 Ofurfyrirsætuna og raunveruleikastjörnuna Kendall Jenner þarf vart að kynna til leiks. Hún hefur verið áberandi í tískuheiminum undanfarið en hefur nú ákveðið að skipta um vettvang og fara bak við myndavélina. Jenner myndaði Kaiu Gerber, dóttur ofurfyrirsætunnar Cindy Crawford, fyrir nýjasta tölublað Love-tímaritsins. Meira »

Xenia Deli giftist 62 ára unnusta sínum

09:00 Rússneska ofurfyrirsætan Xenia Deli sem hvað þekktust er fyrir leik sinn í tónlistarmyndbandi við lagið „What Do You Mean“ með Justin Bieber gekk í það heilaga á dögunum. Deli sem er 26 ára gömul giftist hinum 62 ára gamla Ossama Fathi Rabah Al-Sharif við hátíðlega athöfn á Sontorini á Grikklandi. Meira »

Mættu í dressi í anda Clueless

Í gær, 23:55 Í gærkvöldi var sannkölluð 90's-stemning í Bíó Paradís þegar klassíska kvikmyndin Clueless frá árinu 1995 var sýnd. Aðdáendur myndarinnar fjölmenntu og eins og sjá má á meðfylgjandi myndum mættu margir í dressi í anda kvikmyndarinnar. Meira »

Hefner segir brjóstapúðana hafa eyðilagt líf sitt

í gær Crystal Hefner, eiginkona Hugh Hefner, lét fjarlægja fyllingar úr brjóstum sínum sem hún segir að hafi hægt og rólega valdið henni miklum veikindum. Meira »

Kíkt inn í nýja lúxushótelið á Höfðatorgi

í gær Í byrjun júní þessa árs opnaði nýtt lúxushótel, Tower Suites Reykjavík, á tuttugustu og jafnframt efstu hæð Turnsins við Höfðatorg. Hótelið er í hæsta gæðaflokki og skartar átta svítum sem eru frá 45 til 65 fm að stærð. Smartland Mörtu Maríu fékk að kíkja í heimsókn. Meira »

Svona kryddar þú kynlífið

í gær Langar þig að hressa upp á kynlífið? Ertu orðin þreytt/ur á sama gamla trúboðanum inni í svefnherbergi? Ekki örvænta því hér koma uppástungur að nokkrum skemmtilegum stöðum til að stunda kynlíf á. Meira »

Vantar þig járn en viltu ekki steik?

í gær Járnskortur er einn algengasti hörgulsjúkdómur dagsins í dag, sér í lagi meðal kvenna. Mörgum reynist erfitt að innbyrða nægilegan skammt af vítamíninu daglega, sér í lagi þeim sem hafa ekki áhuga á að leggja sér blóðuga steik til munns. Meira »

Flottustu flúruðu Íslendingarnir

í gær Í dag virðist annar hver maður vera með húðflúr en sumir bera þau betur en aðrir. Meðfylgjandi er listi yfir nokkra Íslendinga sem skarta skrautlegum og flottum húðflúrum og gera það vel. Meira »

„Við erum á móti þessari ofurálagningu“

í gær Veitingastaðurinn Messinn opnaði á dögunum á Lækjargötu 6b. Staðurinn sérhæfir sig í fiskréttum sem eldaðir eru á pönnum og bornir fram í þeim. Fyrirmynd Messans er Tjöruhúsið á Ísafirði en Jón Mýrdal eigandi staðarins er frændi Magnúsar Haukssonar, eiganda og yfirkokks á Tjöruhúsinu. Meira »

Finnur þú muninn á konu- og karlarassi?

í gær Getur þú greint kvenmannsrass frá karlmannsrassi? Fyrirtækið Distractify gerði á dögunum könnun þar sem sjö þátttakendur af báðum kynjum voru með bundið fyrir augun og þreifuðu á rassinum á hver öðrum. Fólkið átti síðan að greina hvort væri um kvenmanns- eða karlmannsrass að ræða. Meira »

Taktu þátt í Instagram-keppninni með því að tagga myndina þína #smartlandmortumariu.