Epli í íslenskum görðum

Eplatré.
Eplatré. mbl.is

Ávaxtatrén hafa verið að sækja almennilega í sig veðrið síðustu árin, en eru þó ekki glæný af nálinni, eins og Steinunn útskýrir. „Á 8. og 9. áratug síðustu aldar voru menn að prófa sig áfram með innflutning á ávaxtatrjám. Þessi tré hafa lifað, og á seinni árum, með betri tíð og hækkandi hitastigi, hafa þau svo farið að gefa aldin,“ segir Steinunn um líklegar ástæður þess að áhuginn á ræktuninni hefur stóraukist á síðustu misserum. „Sæmundur Guðmundsson á Hellu byrjaði til dæmis í kringum 1988, og hefur verið að fikra sig áfram smátt og smátt. Svo hefur hann verið iðinn við að breiða út boðskapinn þegar hann sér að þetta er að ganga vel. Hitastigið og lenging á sumrinu hin seinni ár hefur svo gert gæfumuninn. Nú er svo komið að trén ná að blómstra á vorin og þroska aldin yfir sumartímann.“

Margar tegundir í boði

Eins og Steinunn bendir á selja Garðheimar talsvert úrval af ýmsum aldintrjám. Þannig er úrvalið af eplatrjám hátt í tuttugu tegundir, ásamt nokkrum mismunandi afbrigðum af plómutrjám, perutrjám og kirsuberjatrjám. Að sögn hennar var valið vandað og eiga afbrigðin öll að geta plumað sig ágætlega við íslenskar aðstæður. „Úrvalið er satt að segja ótrúlega mikið í vor og vinsældirnar eftir því. Við höfum ekki boðið upp á viðlíka úrval trjáa áður en með hliðsjón af viðtökunum reikna ég með að úrvalið er komið til að vera á næstu árum,“ segir Steinunn. „Oft hefur fólk byrjað með plöntur í sumarbústaðnum og svo þegar það sér trén vaxa og dafna vill það gjarna bæta við í garðinn heima.“

Það þarf tvö til – ef ekki þrjú

Eins og Steinunn bendir á þarf oft að hafa fleiri en eitt eplatré í garðinum til að tryggja ræktunin muni gefa almennilega aldin. „Það þarf ákveðin frjóvgun að eiga sér stað sitt á hvað. Það eru dálítil vísindi í þessu öllu saman, ekki síst í því hvað passar best saman í garðinn.“ Steinunn útskýrir að nauðsynlegt sé að reyna að finna það út eftir fremsta megni. Sum trén eru meiri frjógjafar, en gefa aftur á móti ekki mörg aldin af sér. Það er hins vegar allt í besta lagi því þá eru hin trén, sem höfð eru á móti, að gefa meira af sér. Svona þarf að spila þessu saman. Hvert tré hefur sitt hlutverk.“ En sem fyrr sagði eiga allar tegundirnar að pluma sig vel við íslenskar aðstæður og Steinunn bendir á að afbrigðin hafi verið valin sem þegar hafi verið reynd hér á landi og mælt með í framhaldinu, bæði af áðurnefndum Sæmundi á Hellu og eins Jóni Guðmundssyni á Akranesi, sem vakið hefur athygli við umfangsmikla og vel lukkaða aldintrjárækt. „Maður reynir að fylgja þeirra fræðum, því sem þeir eru að tala um og því sem þeir hafa prófað.“

Tveggja ára verkefni

„Það er best að gróðursetja sem fyrst á vorin, bara um leið og frost er úr jörðu,“ segir Steinunn um tímarammann sem er á ræktuninni yfir sumartímann. „Það er ákaflega mikilvægt að plantan fái nægan tíma til rótarvaxtar, og nái að festa sig almennilega fyrir veturinn. Eins er ekki endilega æskilegt að hún beri aldin fyrsta sumarið,“ en eins og Steinunn útskýrir er hægur vandi að stýra aldingjöfinni með umhirðu og klippingu á trjánum. „Það fer svo mikil orka í að mynda aldinin, og um leið fer þá minni orka í rótina.“ Það fer því best á því að fyrsta sumarið fari í að búa í haginn fyrir framtíðina og koma sér almennilega fyrir. Vitaskuld vill fólk helst fá epli strax sama haustið og trén eru gróðursett en ég reyni að útskýra fyrir því að þetta sé tveggja ára ferli.“ Að sögn Steinunnar verða eplatrén 3 til 4 metrar á hæð, og safni á sig breiða og myndarlega laufkrónu fái þau að vaxa óáreitt, en það sé þó í hendi hvers og eins að stýra stærðinni með klippingu og umhirðu. Það skiptir hins vegar öllu máli að fá hámarks birtu inn í allt tréð, frá rótum og upp úr, á öll lauf, öll blóm og öll aldin, til að það þroskist sem best. Sé krónan ekki snyrt dreifist birtan ekki jafnt á laufin og þá fylgir að mest af blómum verður á toppnum, en ekkert inni í krónunni því birtan einfaldlega kemst ekki þangað inn.“ Það er því eitt og annað sem hafa þarf í huga ef vel á að takast til, en Steinunni segir fólk almennt fróðleiksfúst og tilbúið að hlusta á tilsögn. „Enda er bara skemmtilegra að þurfa aðeins að skoða hlutina og velta þeim fyrir sér.“

Mörg smá eða færri stór

Hvað skyldi fólk svo mega eiga von á stórum eplum þegar kemur að því að uppskera í lok annars sumars? Erum við að tala um sambærileg epli og fást úti í næstu matvörubúð? „Þetta eru að jafnaði um 40-50 gramma epli. Eitt má nefna í þessu sambandi; fólk er oft smeykt við að grisja, en ef í hverjum blómaklasa eru mörg blóm og þau ná öll að frjóvgast fylgir það að plantan hefur ekki kraft til að gera öll eplin risastór. Eftir því sem eplin eru fleiri þeim mun smærri eru þau. En ef maður grisjar og gerir þá ráð fyrir að hver blómaklasi beri tvö epli er það í raun feikinóg fyrir þá grein á plöntunni. Hver blómklasi þarf um 80 lauf til að þroska stórt og fallegt epli.“ Það sem hljómar því fyrst um sinn sem flókin náttúruvísindi verður einfalt og borðleggjandi þegar sérfræðingurinn útskýrir málið: tréð hefur tiltekinn og afmarkaðan kraft til aldingerðar. Hvort sá kraftur deilist á fá og stór eða mörg og smá epli veltur svo á því hvort grisjað er eður ei.

Hollráð í hreti

Um daginn varð hér á landi myndarlegt vorhret, að því marki að kallað var krossmessukast. Lumar Steinunn ekki á hollráðum fyrir ræktendur til að verjast skakkaföllum þegar veður gerast válynd fyrir aldintrén í garðinum? „Mestu skiptir að vökva vel og rækilega,“ segir hún. „Þegar svona hressilega gustar dregur vindurinn vatnið úr blöðunum, og þess vegna skorpna þau. Eins er best að úða hreinlega yfir allar plönturnar í svona kuldakasti þar sem frystir og hjúpa blöðin hreinlega með klaka. Klakinn ver plöntuna og vindur nær þá ekki til laufanna.“ Laufin halda sem sé eftir sem áður í sér varmanum og hafa það fínt þó að þau séu klakahjúpuð, enda þar með prýðilega einangruð. „Eins er gott að breiða akríldúk yfir plönturnar, þennan hvíta sem notaður er yfir kartöflur, það hefur hjálpað mikið,“ segir Steinunn Reynisdóttir hjá Garðheimum.

Eplatré.
Eplatré. mbl.is

Kemst ekki í sund vegna stórra brjósta

18:37 „Brjóstin á mér hafa alltaf hrjáð mig þegar kemur að hreyfingu, fatakaupum og bara í öllu. Ég hef alltaf þurft að kaupa of stór föt svo brjóstin komist líka fyrir og ég fæ ekki brjóstahaldara á mig á Íslandi. Þetta gerir það að verkum að ég get ekki farið í sund vegna þess að sundbolir eru ekki fáanlegir fyrir mig nema þeir séu sérsaumaðir.“ Meira »

Greta Salóme í fanta formi á Taílandi

15:37 „Ég og kærastinn minn erum búin að ætla til Taílands í æfingaferð í langan tíma og létum loksins verða að því núna. Þetta er búið að vera rosalegt ár hjá mér og varla mínúta í frí þannig að það var kominn tími á þetta,“ segir Greta Salóme í samtali við Smartland. Meira »

Hvernig er samband þitt við peninga?

14:03 Kostir þess að kynnast peninga DNA-inu sínu eru ótvíræðir. Aukin sjálfsþekking er alltaf til góðs og veitir okkur tækifæri til að horfast í augu við sjálf okkur eins og við erum. Með skilninginn að vopni, getum við breytt til hins betra,“ segir Edda Jónsdóttir. Meira »

Jökull mætti með kærustuna frá Búðardal

11:00 Jökull Júlíusson söngvari Kaleo er staddur á landinu og lét sig ekki vanta á Þorrablót Aftureldingar sem fram fór í íþróttahúsinu að Varmá á laugardaginn. Hann mætti með kærustuna, Telmu Fanneyju Magnúsdóttur frá Búðardal, og skemmtu þau sér vel eins og þorri Mosfellinga. Meira »

Er box nýjasta æðið í líkamsræktinni?

09:00 Fyrirsætur víðs vegar um heim deila því iðulega með aðdáendum sínum hvernig þær halda sér í formi.  Meira »

Tyggðu oftar ef þú vilt grennast

06:00 Hvernig þú borðar matinn þinn er nánast jafnmikilvægt og hvaða mat þú borðar segja næringarfræðingar.  Meira »

Nú mega lokkarnir fjúka

Í gær, 21:00 Tískuspekúlantar vilja meina að stutt og heilbrigt hár verði það allra heitasta í hártískunni árið 2017. Eins og sjá má á meðfylgjandi myndum hafa stjörnurnar lagt línurnar að undanförnu. Meira »

Kærastinn hefur áhyggjur af stærðinni

Í gær, 23:59 „Ég varð nýverið ástfangin af dásamlegum manni. Í byrjun sambandsins spurði hann mig hvort hann væri með stærsta typpi sem ég hefði nokkurn tímann haft kynni af. Það kom svo mikið fát á mig að svaraði honum sannleikanum samkvæmt.“ Meira »

Svona býr Ivanka Trump

í gær Það væsir svo sannarlega ekki um dóttur nýkjörins forseta Bandaríkjanna en hún festi nýlega kaup á þessu stórglæsilega húsi ásamt eiginmanni sínum. Meira »

Ari Eldjárn lét sig ekki vanta

í gær Grínarinn Ari Eldjárn mætti galvaskur á Fjarskaland.  Meira »

Ekki kaupa bara eitthvað á útsölunum

í gær Útsölurnar eru í hámarki um þessar mundir og því hægt að gera góð kaup. Mikilvægt er þó að ana bara ekki áfram og kaupa einhvern óþarfa þrátt fyrir hagstætt verð. Gerðu lítinn lista yfir það sem þig vantar og haltu fókus á búðarrápinu. Meira »

Stórkostleg sumartíska

í gær Hér má sjá aðeins lítið brot af því sem fagfólk og aðrir áhugasamir um strauma tískunnar veðja á að verði heitust tískutrendin næstkomandi vor og sumar. Meira »

Íslendingar með heimsmet í íbúðaskiptum

í gær Snæfríður Ingadóttir var í fimm vikur á Tenerife í desember og fram í janúar með sinni fimm manna fjölskyldu. Hún segir að Íslendingar eigi heimsmet í íbúðaskiptum. Meira »

Þessi báru af í Hollywood

í fyrradag Jennifer Lopez er meðal þeirra sem þótti best klædd í síðustu viku en hún sást í íburðarmiklum feldi á förnum vegi.   Meira »

10 leiðir til að lækka matarreikninginn

í gær Skipuleggðu máltíðir dagsins og gerðu innkaupalista. Kauptu bara það sem þú ætlar að nota. Best er að setja upp vikuplan í Excel og einfaldast er í raun að gera plan fyrir mánuðinn, eins og er gert í skólum, leikskólum og fyrirtækjum. Meira »

Fimm merki um að hjónabandið sé búið

í fyrradag Ertu byrjaður að velta því fyrir þér að hjónabandið sé mögulega komið á endastöð? Dreymir þig um að vakna áhyggjulaus og þurfa bara að hugsa um sjálfan þig? Eru þið hjónin farin að rífast meira en áður? Meira »