Epli í íslenskum görðum

Eplatré.
Eplatré. mbl.is

Ávaxtatrén hafa verið að sækja almennilega í sig veðrið síðustu árin, en eru þó ekki glæný af nálinni, eins og Steinunn útskýrir. „Á 8. og 9. áratug síðustu aldar voru menn að prófa sig áfram með innflutning á ávaxtatrjám. Þessi tré hafa lifað, og á seinni árum, með betri tíð og hækkandi hitastigi, hafa þau svo farið að gefa aldin,“ segir Steinunn um líklegar ástæður þess að áhuginn á ræktuninni hefur stóraukist á síðustu misserum. „Sæmundur Guðmundsson á Hellu byrjaði til dæmis í kringum 1988, og hefur verið að fikra sig áfram smátt og smátt. Svo hefur hann verið iðinn við að breiða út boðskapinn þegar hann sér að þetta er að ganga vel. Hitastigið og lenging á sumrinu hin seinni ár hefur svo gert gæfumuninn. Nú er svo komið að trén ná að blómstra á vorin og þroska aldin yfir sumartímann.“

Margar tegundir í boði

Eins og Steinunn bendir á selja Garðheimar talsvert úrval af ýmsum aldintrjám. Þannig er úrvalið af eplatrjám hátt í tuttugu tegundir, ásamt nokkrum mismunandi afbrigðum af plómutrjám, perutrjám og kirsuberjatrjám. Að sögn hennar var valið vandað og eiga afbrigðin öll að geta plumað sig ágætlega við íslenskar aðstæður. „Úrvalið er satt að segja ótrúlega mikið í vor og vinsældirnar eftir því. Við höfum ekki boðið upp á viðlíka úrval trjáa áður en með hliðsjón af viðtökunum reikna ég með að úrvalið er komið til að vera á næstu árum,“ segir Steinunn. „Oft hefur fólk byrjað með plöntur í sumarbústaðnum og svo þegar það sér trén vaxa og dafna vill það gjarna bæta við í garðinn heima.“

Það þarf tvö til – ef ekki þrjú

Eins og Steinunn bendir á þarf oft að hafa fleiri en eitt eplatré í garðinum til að tryggja ræktunin muni gefa almennilega aldin. „Það þarf ákveðin frjóvgun að eiga sér stað sitt á hvað. Það eru dálítil vísindi í þessu öllu saman, ekki síst í því hvað passar best saman í garðinn.“ Steinunn útskýrir að nauðsynlegt sé að reyna að finna það út eftir fremsta megni. Sum trén eru meiri frjógjafar, en gefa aftur á móti ekki mörg aldin af sér. Það er hins vegar allt í besta lagi því þá eru hin trén, sem höfð eru á móti, að gefa meira af sér. Svona þarf að spila þessu saman. Hvert tré hefur sitt hlutverk.“ En sem fyrr sagði eiga allar tegundirnar að pluma sig vel við íslenskar aðstæður og Steinunn bendir á að afbrigðin hafi verið valin sem þegar hafi verið reynd hér á landi og mælt með í framhaldinu, bæði af áðurnefndum Sæmundi á Hellu og eins Jóni Guðmundssyni á Akranesi, sem vakið hefur athygli við umfangsmikla og vel lukkaða aldintrjárækt. „Maður reynir að fylgja þeirra fræðum, því sem þeir eru að tala um og því sem þeir hafa prófað.“

Tveggja ára verkefni

„Það er best að gróðursetja sem fyrst á vorin, bara um leið og frost er úr jörðu,“ segir Steinunn um tímarammann sem er á ræktuninni yfir sumartímann. „Það er ákaflega mikilvægt að plantan fái nægan tíma til rótarvaxtar, og nái að festa sig almennilega fyrir veturinn. Eins er ekki endilega æskilegt að hún beri aldin fyrsta sumarið,“ en eins og Steinunn útskýrir er hægur vandi að stýra aldingjöfinni með umhirðu og klippingu á trjánum. „Það fer svo mikil orka í að mynda aldinin, og um leið fer þá minni orka í rótina.“ Það fer því best á því að fyrsta sumarið fari í að búa í haginn fyrir framtíðina og koma sér almennilega fyrir. Vitaskuld vill fólk helst fá epli strax sama haustið og trén eru gróðursett en ég reyni að útskýra fyrir því að þetta sé tveggja ára ferli.“ Að sögn Steinunnar verða eplatrén 3 til 4 metrar á hæð, og safni á sig breiða og myndarlega laufkrónu fái þau að vaxa óáreitt, en það sé þó í hendi hvers og eins að stýra stærðinni með klippingu og umhirðu. Það skiptir hins vegar öllu máli að fá hámarks birtu inn í allt tréð, frá rótum og upp úr, á öll lauf, öll blóm og öll aldin, til að það þroskist sem best. Sé krónan ekki snyrt dreifist birtan ekki jafnt á laufin og þá fylgir að mest af blómum verður á toppnum, en ekkert inni í krónunni því birtan einfaldlega kemst ekki þangað inn.“ Það er því eitt og annað sem hafa þarf í huga ef vel á að takast til, en Steinunni segir fólk almennt fróðleiksfúst og tilbúið að hlusta á tilsögn. „Enda er bara skemmtilegra að þurfa aðeins að skoða hlutina og velta þeim fyrir sér.“

Mörg smá eða færri stór

Hvað skyldi fólk svo mega eiga von á stórum eplum þegar kemur að því að uppskera í lok annars sumars? Erum við að tala um sambærileg epli og fást úti í næstu matvörubúð? „Þetta eru að jafnaði um 40-50 gramma epli. Eitt má nefna í þessu sambandi; fólk er oft smeykt við að grisja, en ef í hverjum blómaklasa eru mörg blóm og þau ná öll að frjóvgast fylgir það að plantan hefur ekki kraft til að gera öll eplin risastór. Eftir því sem eplin eru fleiri þeim mun smærri eru þau. En ef maður grisjar og gerir þá ráð fyrir að hver blómaklasi beri tvö epli er það í raun feikinóg fyrir þá grein á plöntunni. Hver blómklasi þarf um 80 lauf til að þroska stórt og fallegt epli.“ Það sem hljómar því fyrst um sinn sem flókin náttúruvísindi verður einfalt og borðleggjandi þegar sérfræðingurinn útskýrir málið: tréð hefur tiltekinn og afmarkaðan kraft til aldingerðar. Hvort sá kraftur deilist á fá og stór eða mörg og smá epli veltur svo á því hvort grisjað er eður ei.

Hollráð í hreti

Um daginn varð hér á landi myndarlegt vorhret, að því marki að kallað var krossmessukast. Lumar Steinunn ekki á hollráðum fyrir ræktendur til að verjast skakkaföllum þegar veður gerast válynd fyrir aldintrén í garðinum? „Mestu skiptir að vökva vel og rækilega,“ segir hún. „Þegar svona hressilega gustar dregur vindurinn vatnið úr blöðunum, og þess vegna skorpna þau. Eins er best að úða hreinlega yfir allar plönturnar í svona kuldakasti þar sem frystir og hjúpa blöðin hreinlega með klaka. Klakinn ver plöntuna og vindur nær þá ekki til laufanna.“ Laufin halda sem sé eftir sem áður í sér varmanum og hafa það fínt þó að þau séu klakahjúpuð, enda þar með prýðilega einangruð. „Eins er gott að breiða akríldúk yfir plönturnar, þennan hvíta sem notaður er yfir kartöflur, það hefur hjálpað mikið,“ segir Steinunn Reynisdóttir hjá Garðheimum.

Eplatré.
Eplatré. mbl.is

Fluttu inn saman og hættu að stunda kynlíf

Í gær, 23:00 22 ára gamall maður er að glíma við sama vandamál og margt eldra fólk sem hefur verið í langtímasamböndum lengi, en hann er nýfluttur inn með kærustunni sinni. Meira »

230 milljóna hús við Bergstaðastræti

Í gær, 20:00 Við Bergstaðastræti 81 stendur glæsilegt hús sem byggt var 1928. Töluverðar breytingar voru gerðar á húsinu 1975.   Meira »

Í fimm milljón króna sumarjakka

Í gær, 17:00 Melania Trump klæddist rándýrum jakka frá Dolce & Gabbana. Þó svo að jakkinn hafi verið einstaklega fallegur þó kostar hann jafn mikið og innborgun á íbúð. Meira »

Við erum að eyða fóstrum vegna viðhorfa

Í gær, 14:07 „Árið er 2014 og móðir á von á barni. Móðirin kemst að því að barnið er með Downs heilkenni. Hún verður hrædd. Það vakna spurningar. Það er eins og það séu allir tilbúnir til að stíga fram og tala um allt það sem getur mögulega farið úrskeiðis og verið öðruvísi. Það eru ekki bara rætt um æskuárin hjá verðandi einstakling, það er einnig rætt um ellina,“ segir Guðmundur Ármann Pétursson. Meira »

Æ ég byrja að spara í næsta mánuði!

Í gær, 13:00 Ertu peniningalaus í lok mánaðar og veistu ekki í hvað peningarnir þínir fara? Samt ertu með þokkaleg laun en nærð ekki endum saman. Edda Jónsdóttir gefur góð ráð. Meira »

Egill og Tinna selja Grettisgötuna

Í gær, 10:04 Eitt fallegasta bárujárnshús miðbæjarins er komið á sölu. Húsið er í eigu Tinnu Gunnlaugsdóttur og Egils Ólafssonar sem hafa hugsað afbragðsvel um húsið í gegnum tíðina. Meira »

Fékk sjokk yfir bónorðinu

í fyrradag Það að biðja maka síns er meðal stærstu stunda allra og margir leggja mikið á sig til að vera frumlegir við framkvæmdina. Meira »

Fimm leiðir til að koma í veg fyrir hrotur

Í gær, 07:00 Hrotur eru slæmar fyrir þá sem hrjóta og fyrir þá sem sofa við hliðina á þeim. Fólk ætti því að gera allt sem það getur til þess að komast hjá því að hrjóta. Hægt er að komast hjá því eða að minnsta kosti minnka hrotur með ýmsum leiðum. Meira »

Vill bara stunda kynlíf á nóttinni

í fyrradag „Kærastinn minn einskorðar kynlíf við svefnherbergið og bara á nóttinni. Ég er pirruð,“ sem er orðin þreytta á kærastanum sínum. Það er því ekki margt í stöðunni fyrir konuna. Meira »

Hvítir veggir á undanhaldi

í fyrradag Árný Helga Reynisdóttir, eigandi verslunarinnar Sérefni, segir að það hafi verið afar auðvelt að afgreiða í málningarvöruverslun á árum áður enda hafi hvíti liturinn verið yfirgnæfandi vinsælastur. Meira »

Ertu svöng eða leiðist þér bara?

í fyrradag Ef fólk er pirrað getur það verið merki um að það sé svangt, hins vegar ætti fólk ekki að borða út af því að það er pirrað út í vin sinn. Hér eru fimm spurningar sem er gott að spyrja sig áður en maður borðar. Meira »

Vaknar klukkan sex til að nýta tímann

í fyrradag „Á dæmigerðum vinnudegi vakna ég upp úr kl. 06.00 og finnst reyndar ágætt að vera búin að sinna einhverjum heimilisverkum eins og þvotti, áður en aðrir í fjölskyldunni vakna. Ef ég fer í röska göngu, er það á morgnana,“ segir Rakel. Meira »

Stelpuherbergi þurfa alls ekki að vera bleik

í fyrradag Anna Kristín Óskarsdóttir og maðurinn hennar, Reynar Ottósson, hafa komið sér vel fyrir í huggulegri íbúð í Hlíðunum.  Meira »

Þykir konan ófríðari eftir framhjáhaldið

27.5. „Ég og konan mín erum að reyna að púsla lífinu okkar aftur saman eftir að hún átti í skammvinnu, en blessunarlega séð, kynlífslausu framhjáhaldi. Áður en ég komst að framhjáhaldinu hafði mér fundist konan mín verða fegurri með hverjum deginum, en ég laðast ekki lengur að henni með sama hætti.“ Meira »

Náðu góðum myndum á Instagram í fríinu

í fyrradag Carlotta Khol, fyrirsæta og Instagram-drottning, gefur þeim sem vilja ná flottum Instagram-myndum í sumarfríinu góð ráð. Hún undirbýr sig mikið til þess að ná góðum myndum fyrir Instagram og segir mikilvægt að laga þær til. Meira »

„Ég get ekki séð mig giftast henni“

27.5. „Kærastan mín er frábær í rúminu, yndisleg og skemmtileg manneskja – en ég get ekki séð mig giftast henni. Á ég að hætta með henni?“ Meira »