Epli í íslenskum görðum

Eplatré.
Eplatré. mbl.is

Ávaxtatrén hafa verið að sækja almennilega í sig veðrið síðustu árin, en eru þó ekki glæný af nálinni, eins og Steinunn útskýrir. „Á 8. og 9. áratug síðustu aldar voru menn að prófa sig áfram með innflutning á ávaxtatrjám. Þessi tré hafa lifað, og á seinni árum, með betri tíð og hækkandi hitastigi, hafa þau svo farið að gefa aldin,“ segir Steinunn um líklegar ástæður þess að áhuginn á ræktuninni hefur stóraukist á síðustu misserum. „Sæmundur Guðmundsson á Hellu byrjaði til dæmis í kringum 1988, og hefur verið að fikra sig áfram smátt og smátt. Svo hefur hann verið iðinn við að breiða út boðskapinn þegar hann sér að þetta er að ganga vel. Hitastigið og lenging á sumrinu hin seinni ár hefur svo gert gæfumuninn. Nú er svo komið að trén ná að blómstra á vorin og þroska aldin yfir sumartímann.“

Margar tegundir í boði

Eins og Steinunn bendir á selja Garðheimar talsvert úrval af ýmsum aldintrjám. Þannig er úrvalið af eplatrjám hátt í tuttugu tegundir, ásamt nokkrum mismunandi afbrigðum af plómutrjám, perutrjám og kirsuberjatrjám. Að sögn hennar var valið vandað og eiga afbrigðin öll að geta plumað sig ágætlega við íslenskar aðstæður. „Úrvalið er satt að segja ótrúlega mikið í vor og vinsældirnar eftir því. Við höfum ekki boðið upp á viðlíka úrval trjáa áður en með hliðsjón af viðtökunum reikna ég með að úrvalið er komið til að vera á næstu árum,“ segir Steinunn. „Oft hefur fólk byrjað með plöntur í sumarbústaðnum og svo þegar það sér trén vaxa og dafna vill það gjarna bæta við í garðinn heima.“

Það þarf tvö til – ef ekki þrjú

Eins og Steinunn bendir á þarf oft að hafa fleiri en eitt eplatré í garðinum til að tryggja ræktunin muni gefa almennilega aldin. „Það þarf ákveðin frjóvgun að eiga sér stað sitt á hvað. Það eru dálítil vísindi í þessu öllu saman, ekki síst í því hvað passar best saman í garðinn.“ Steinunn útskýrir að nauðsynlegt sé að reyna að finna það út eftir fremsta megni. Sum trén eru meiri frjógjafar, en gefa aftur á móti ekki mörg aldin af sér. Það er hins vegar allt í besta lagi því þá eru hin trén, sem höfð eru á móti, að gefa meira af sér. Svona þarf að spila þessu saman. Hvert tré hefur sitt hlutverk.“ En sem fyrr sagði eiga allar tegundirnar að pluma sig vel við íslenskar aðstæður og Steinunn bendir á að afbrigðin hafi verið valin sem þegar hafi verið reynd hér á landi og mælt með í framhaldinu, bæði af áðurnefndum Sæmundi á Hellu og eins Jóni Guðmundssyni á Akranesi, sem vakið hefur athygli við umfangsmikla og vel lukkaða aldintrjárækt. „Maður reynir að fylgja þeirra fræðum, því sem þeir eru að tala um og því sem þeir hafa prófað.“

Tveggja ára verkefni

„Það er best að gróðursetja sem fyrst á vorin, bara um leið og frost er úr jörðu,“ segir Steinunn um tímarammann sem er á ræktuninni yfir sumartímann. „Það er ákaflega mikilvægt að plantan fái nægan tíma til rótarvaxtar, og nái að festa sig almennilega fyrir veturinn. Eins er ekki endilega æskilegt að hún beri aldin fyrsta sumarið,“ en eins og Steinunn útskýrir er hægur vandi að stýra aldingjöfinni með umhirðu og klippingu á trjánum. „Það fer svo mikil orka í að mynda aldinin, og um leið fer þá minni orka í rótina.“ Það fer því best á því að fyrsta sumarið fari í að búa í haginn fyrir framtíðina og koma sér almennilega fyrir. Vitaskuld vill fólk helst fá epli strax sama haustið og trén eru gróðursett en ég reyni að útskýra fyrir því að þetta sé tveggja ára ferli.“ Að sögn Steinunnar verða eplatrén 3 til 4 metrar á hæð, og safni á sig breiða og myndarlega laufkrónu fái þau að vaxa óáreitt, en það sé þó í hendi hvers og eins að stýra stærðinni með klippingu og umhirðu. Það skiptir hins vegar öllu máli að fá hámarks birtu inn í allt tréð, frá rótum og upp úr, á öll lauf, öll blóm og öll aldin, til að það þroskist sem best. Sé krónan ekki snyrt dreifist birtan ekki jafnt á laufin og þá fylgir að mest af blómum verður á toppnum, en ekkert inni í krónunni því birtan einfaldlega kemst ekki þangað inn.“ Það er því eitt og annað sem hafa þarf í huga ef vel á að takast til, en Steinunni segir fólk almennt fróðleiksfúst og tilbúið að hlusta á tilsögn. „Enda er bara skemmtilegra að þurfa aðeins að skoða hlutina og velta þeim fyrir sér.“

Mörg smá eða færri stór

Hvað skyldi fólk svo mega eiga von á stórum eplum þegar kemur að því að uppskera í lok annars sumars? Erum við að tala um sambærileg epli og fást úti í næstu matvörubúð? „Þetta eru að jafnaði um 40-50 gramma epli. Eitt má nefna í þessu sambandi; fólk er oft smeykt við að grisja, en ef í hverjum blómaklasa eru mörg blóm og þau ná öll að frjóvgast fylgir það að plantan hefur ekki kraft til að gera öll eplin risastór. Eftir því sem eplin eru fleiri þeim mun smærri eru þau. En ef maður grisjar og gerir þá ráð fyrir að hver blómaklasi beri tvö epli er það í raun feikinóg fyrir þá grein á plöntunni. Hver blómklasi þarf um 80 lauf til að þroska stórt og fallegt epli.“ Það sem hljómar því fyrst um sinn sem flókin náttúruvísindi verður einfalt og borðleggjandi þegar sérfræðingurinn útskýrir málið: tréð hefur tiltekinn og afmarkaðan kraft til aldingerðar. Hvort sá kraftur deilist á fá og stór eða mörg og smá epli veltur svo á því hvort grisjað er eður ei.

Hollráð í hreti

Um daginn varð hér á landi myndarlegt vorhret, að því marki að kallað var krossmessukast. Lumar Steinunn ekki á hollráðum fyrir ræktendur til að verjast skakkaföllum þegar veður gerast válynd fyrir aldintrén í garðinum? „Mestu skiptir að vökva vel og rækilega,“ segir hún. „Þegar svona hressilega gustar dregur vindurinn vatnið úr blöðunum, og þess vegna skorpna þau. Eins er best að úða hreinlega yfir allar plönturnar í svona kuldakasti þar sem frystir og hjúpa blöðin hreinlega með klaka. Klakinn ver plöntuna og vindur nær þá ekki til laufanna.“ Laufin halda sem sé eftir sem áður í sér varmanum og hafa það fínt þó að þau séu klakahjúpuð, enda þar með prýðilega einangruð. „Eins er gott að breiða akríldúk yfir plönturnar, þennan hvíta sem notaður er yfir kartöflur, það hefur hjálpað mikið,“ segir Steinunn Reynisdóttir hjá Garðheimum.

Eplatré.
Eplatré. mbl.is

Saga Garðars og Snorri trúlofuð

12:36 Leikkonan Saga Garðarsdóttir og tónlistarmaðurinn Snorri Helgason eru trúlofuð. Í gær uppfærðu þau hjúskaparstöðu sína á Facebook. Meira »

Fjölnir kominn á fast

10:00 Fjölnir Þorgeirsson eigandi Hestafrétta er kominn með kærustu. Sú heppna heitir Margrét Magnúsdóttir og er skrifstofustjóri RÚV. Parið geislaði saman á árshátíð fyrirtækisins. Meira »

Fáðu hár eins og Melania Trump

07:00 Forsetafrú Bandaríkjanna hefur ekki sést opinberlega nema hárið sé blásið og örlítið liðað í endunum. Hárið er með góðri lyftingu og þétt og gott í sér. Tískublaðið fékk Baldur Rafn Gylfason hárgreiðslumeistara til að rýna í hárið á frú Trump. Meira »

Brjóstahaldarinn gerir lítið gagn

Í gær, 23:59 Margar konur vilja meina að gott sé að sofa í brjóstahaldara, til þess að koma í veg fyrir að brjóst þeirra fari að síga seinna meir. Meira »

5 hlutir sem farsælir gera fyrir háttinn

Í gær, 21:00 Margir kannast við það að bylta sér í rúminu og geta alls ekki fest svefn vegna þess að þeir geta ekki hætt að hugsa um verkefni morgundagsins. Gott er að ljúka deginum á því að skrifa lista þar sem verkefni morgundagsins eru reifuð. Meira »

Vinur í raun

Í gær, 18:00 Ccc sticks-stiftin frá Gosh eru alger himnasending. Hægt er að nota þau á marga vegu. Þau eru til dæmis fullkomin til að skyggja andlitið með en hægt er að nota þau sem highlight, litaleiðréttingu og í „strobing“. Meira »

Fagurkerinn Anna Eiríksdóttir

í gær Anna Eiríksdóttir, deildarstjóri í Hreyfingu, íþróttakennari og einkaþjálfari, hefur lifað og hrærst í heimi heilsunnar um árabil og gefið landanum góð og gild ráð til að hugsa sem best um líkama og sál. Meira »

Nýjar myndir án Ara

Í gær, 15:00 Norska konungsfjölskyldan birti nýjar myndir af sér sem teknar voru í konungshöllinni í október síðastliðnum. Það vekur athygli að hvergi er Ari Behn, fyrrverandi eiginmann Mörthu Louise, að finna á myndunum en þau skildu síðasta vor. Myndirnar voru teknar í tilefni af áttræðisafmæli drottningarinnar. Meira »

Dáleiðari selur íbúðina sína

í gær Dáleiðarinn og óperusöngkonan Hólmfríður Jóhannesdóttir hefur sett íbúð sína við Brávallagötu á sölu.   Meira »

Lýtaaðgerðir orðnar minna feimnismál

í gær Lýtalæknirinn Þórdís Kjartansdóttir hefur rekið Lýtalækningastöð Reykjavíkur, Dea Medica, frá árinu 2011. Hún flutti til Íslands 2006 eftir að hafa starfað í Frakklandi í 10 ár. Meira »

Kærastinn heimtar að eyða gömlum myndum af fyrrverandi

í fyrradag „Ég er 25 ára og kærastinn minn er 27 ára. Við höfum verið saman í hálft ár og erum farin að velta fyrir okkur að ganga í hjónaband. Það kom þó babb í bátinn, í myndasafninu mínu í tölvunni á ég myndir af vinum mínum og fyrrverandi kærustum. Hann vill að ég eyði þeim öllum.“ Meira »

Er einkvæni náttúrulegt?

í fyrradag Scarlett Johansson lýsti því yfir á dögunum að hún teldi að fólki væri ekki eðlislægt að stunda einkvæni. Leikkonan skildi nýverið við eiginmann sinn sem hún hafði verið gift í tvö ár. En er eitthvað til í orðum leikkonunnar? Meira »

Glæsiíbúð í Garðabæ

í fyrradag Við Strandveg í Garðabæ stendur glæsileg þriggja herbergja íbúð á efstu hæð. Mikil lofthæð er í íbúðinni og ákaflega fallegt útsýni. Íbúðin er 124 fm að stærð og stendur í húsi sem byggt var 2004. Meira »

4.-5. hver kona velur varanlega förðun

18.2. Microblade er aðferð við gerð varanlegrar förðunar á augabrúnum. Með sérstöku áhaldi eru búnar til fínar línur í húð sem líkja eftir hárum. Þannig er hægt að gera fyllri og þéttari brúnir á mjög náttúrulegan hátt. Meira »

Heimsfræg tískuskvís í íslenskri úlpu

í fyrradag Veronika Heilbrunner, sem heldur úti vefnum hey-woman.com, var glæsileg þegar sást til hennar arka á milli tískusýninga í New York á dögunum. Það sem vakti athygli var að hún var í íslenskri úlpu, úlpunni Tindur frá 66°Norður. Eins og sést á myndunum er úlpan hlý og góð en það sést líka vel að hún hentar ekki bara við íslenskar aðstæður heldur líka í stórborginni. Meira »

Hans fyrrverandi er að gera mig brjálaða

18.2. „Fyrir 4 árum hófum við, ég og sambýlismaður minn, sambúð. Við eigum bæði börn úr fyrri samböndum og hefur gengið ágætlega að láta þetta allt ganga upp. En, hans fyrrverandi er að gera mig brjálaða, vægt til orða tekið. Áður en okkar sambúð hófst vissi ég ekki betur en það væri allt í lagi á milli þeirra, og það er raunin, ef hún fær það sem hún vill.“ Meira »