Stærsti sigurinn er að taka þátt

Þetta byrjaði árið 2005 þegar við buðum sex skólum í Mosfellsbæ, Garðabæ og Kópavogi til prufukeppni í hreystiþrautum. Bæði krakkarnir, íþróttakennarar og skólastjórnendur voru strax mjög jákvæðir í garð keppninnar og hún hefur dafnað og vaxið síðan,“ segir Andrés Guðmundsson, framkvæmdastjóri Skólahreysti MS, en hann hefur þróað keppnina og stýrt henni í samstarfi við eiginkonu sína Láru Berglindi Helgadóttur.

Skólahreysti óx hratt eftir þessa fyrstu keppni í Mosfellsbæ. „Árið 2006 náði keppnin til skólanna á höfuðborgarsvæðinu og mættu þá til leiks 42 af 44 skólum. Það var svo árið 2007 sem keppnin fór fram á landsvísu og tóku þátt það árið 96 skólar af 134 á landinu,“ útskýrir Andrés.

Fær krakka til að hreyfa sig

Göfug hugsjón hefur verið að baki starfi Andrésar og Láru allt frá upphafi. „Við erum bæði mikið íþróttafólk og höfum yndi af allri hreyfingu. Hugmyndin að Skólahreysti varð sennilega fyrst til þegar við ferðumst um landið með Bylgjulestinni árið 1999 og skipulögðum hreystiþrautir á hverjum viðkomustað,“ segir hann. „Á öllum stöðum var allt fullt af krökkum sem langaði að spreyta sig og í framhaldinu fórum við að velta fyrir okkur hvort þetta gæti verið góð leið til að gera börn og unglinga betur meðvituð um hreyfingu og hollt mataræði.“

Andrés segir mikilvægara nú en nokkru sinni að hvetja ungmenni til heilsusamlegra lífernis. „Rannsóknir benda til þess að bæði börn og fullorðnir séu að þyngjast og hreyfi sig minna. Það sem við höfum verið að gera í Skólahreysti er í raun að dusta rykið af gamla góða Tarzan-leiknum, því það blundar í okkur öllum þessi þörf á að hoppa, klifra, takast á við þrautir og fá útrás ef við bara höfum til þess tækifæri,“ segir hann. „Kannski getur Skólahreysti MS kveikt áhugann hjá börnum að fara út á leikvöll eða skólalóð og byrja aftur að leika sér úti.“

Að sögn Andrésar má nú þegar sjá árangurinn af starfi síðustu 5 ára. „Íþróttakennarar koma oft að máli við mig og segja frá heilu árgöngunum sem hafa fylgst með keppninni síðustu ár og eru ólmir að fá að taka þátt. Þetta eru krakkar sem hafa jafnvel fengið innblástur og byrjað að æfa sig strax og þau sáu keppnina fyrst og eru núna að komast í keppnislið síns skóla.“

Allt á suðupunkti

En það er ekki nóg með að Skólahreysti MS gegni mikilvægu uppeldishlutverki. „Þetta er líka þrælgóð skemmtun fyrir bæði keppendur og áhorfendur. Hver keppni tekur um hálfa aðra klukkustund og það er alltaf eitthvað spennandi að gerast, lífleg tónlist eykur á stemninguna og Jón Jósep Snæbjörnsson kynnir keppnina eins og honum einum er lagið,“ segir Andrés. „Áhorfendaliðin spila stórt hlutverk. Iðulega mæta stórir hópar frá hverjum skóla, margir í sérmerktum bolum, með borða og skilti og leggja augljóslega mikla vinnu í undirbúning. Allir hvetja síðan sitt lið áfram af öllum lífs og sálar kröftum.“

Æfa allan veturinn

Það er undir skólunum sjálfum komið hvernig þeir velja í liðin, en keppendur koma úr 9. og 10. bekk. Hvert lið er skipað fjórum krökkum, tveimur strákum og tveimur stelpum. Andrés segir að sumstaðar sjái íþróttakennarar um að velja efnilega og hrausta krakka úr nemendahópnum á meðan í öðrum skólum er haldin keppni meðal nemenda strax í byrjun haustannar og æfingar stundaðar yfir allan veturinn. „Árið 2009 tóku 660 krakkar á aldrinum 15 til 16 ára þátt í keppninni á landsvísu,“ segir Andrés. „Og þá eru ekki taldar þær þúsundir sem mættu og hvöttu liðið sitt til dáða.“

Krefjandi þrautir

Þrautirnar í Skólahreysti MS eru allt annað en léttar, og jafnvel fullorðið fólk í góðu líkamlegu ásigkomulagi á flest fullt í fangi með að klára til dæmis hraðaþrautina á litlum hraða. „Hverju liði er skipt í tvö pör. Einn strákur og ein stelpa fara í gegnum hraðaþrautina á meðan hin tvö glíma við kraftaþrautir,“ útskýrir Andrés.

Í kraftþrautunum tekur strákurinn upphífingar og dýfur, en stelpan armbeygjur og hreystigreip. Í síðastnefndu þrautinni gildir að hanga niður úr slá eins lengi og hægt er. Í upphífingum, dýfum og armbeygjum er fylgst mjög náið með tækni keppenda, dómari telur hverja æfingu og ekki mega líða meira en þrjár sekúndur á milli endurtekninga. „Í hraðaþrautinni gildir hins vegar að vera fljótastur. Keppendur þurfa þar að hlaupa yfir röð af dekkjum, klifra eftir apastiga og röri, príla yfir 5 metra háan turn, skríða undir net, bera sekki og stein, sippa og loks klifra eftir reipi upp í margra metra hæð,“ segir Andrés „Stelpan fer fyrst og síðan strákurinn, og samanlagður tími þeirra gildir en gefinn er refsitími fyrir öll mistök í brautinni, til dæmis ef ekki er stigið ofan í hvert dekk eða gripið um allar slárnar í apastiganum. Stigin úr hraðaþrautinni og kraftþrautunum eru síðan lögð saman til að finna út hvaða skóli ber sigur úr býtum.“

Allir eru sigurvegarar

Andrés bendir þó á að stóri sigurinn sé ekki endilega fólginn í því að fara heim með fyrstu verðlaun. „Þetta er vitaskuld keppnisíþrótt, allir hafa það að markmiði að sigra og stundum geta verið vonbrigði að lenda ekki í vinningssæti. En við brýnum það fyrir keppendum að stærsti sigurinn er að taka þátt,“ segir hann. „Allir skólarnir eru stoltir af sínum keppnismönnum og öllum er fagnað sem sigurvegurum því það eitt að segja „já“ við þeirri áskorun að taka þátt í Skólahreysti er sá sigur sem mestu skiptir.“

Hægt að fylgjast með í Ríkissjónvarpinu

Þeir sem ekki komast á keppnina geta séð Skólahreysti MS í sjónvarpi. „Skólahreysti hefur verið í sjónvarpi allt frá upphafi og bæði hægt að fylgjast með undankeppnunum og síðan horfa á úrslitakeppnina í beinni útsendingu,“ segir Andrés. „Í ár verða gerðir fjórir þættir um undankeppnirnar þar sem sérstök áhersla verður lögð á að fylgja keppendunum eftir og heimsækja skólana. Þeir Ásgeir Erlendsson íþróttafréttamaður og Felix Bergsson leikari verða umsjónarmenn sjónvarpsins.“

Þættirnir fjórir verða sýndir á besta tíma á fimmtudögum, strax á eftir fréttum. „Aðalkeppnin verður síðan í tveggja tíma beinni útsendingu frá Laugardalshöll 29. apríl.“

Risavaxin keppni á landsvísu

Hátt í 120 skólar senda lið á Skólahreysti MS í ár. Liðin byrja á að etja kappi í forkeppnum um land allt. Alls fara fram 10 forkeppnir og keppa 10 til 16 skólar í hverri þeirra. „Við skiptum riðlunum upp eftir fjölda skóla á hverjum stað. Í Reykjavík er til dæmis keppt í tveimur riðlum og á Akureyri er einn riðill fyrir skólana á Akureyri og nágrenni og annar fyrir skólana á Norðurlandi,“ segir Andrés en einnig er keppt í riðlum á Suðurnesjum, Suðurlandi, Vestfjörðum og Austfjörðum. „Sigurliðið vinnur sér rétt til að taka þátt í úrslitunum sem fara fram í Laugardalshöllinni í Reykjavík.“

Er Skólahreysti á leið til útlanda?

Andrés segir að ekki megi finna keppni eins og Skólahreysti MS nokkurs staðar í heiminum. Keppnin hafi sannað gildi sitt hér á landi og sé farin að vekja athygli utan landsteinana: „Á seinasta ári áttum við í samstarfi við Norrænu ráðherranefndina og buðum hingað til lands formönnum allra skólaíþróttanefnda á Norðurlöndunum til að fylgjast með úrslitunum,“ segir Andrés. „Allir voru mjög hrifnir af viðburðinum og jákvæðir fyrir því að reyna að þróa svipaða keppni í sínu landi. Þróunarvinnan er komin í farveg og ætti ekki að koma á óvart þó að Skólahreysti fari að breiða úr sér til annarra landa.“

Skólahreysti á nýjum stað á netinu

Hægt verður að fylgjast með Skólahreysti MS á nýjum vef sem þróaður hefur verið í samstarfi við Mbl.is. Vefurinn er á slóðinni www.mbl.is/mm/sport/skolahreysti og má þar finna upplýsingar um úrslit og myndir frá keppninni.

Þar mun einnig fara fram stuttmyndakeppni og ljósmyndakeppni, og hægt að skoða það efni sem sent er inn í keppnina. „Þetta verður lifandi og fræðandi vefur þar sem finna má allt sem við kemur Skólahreysti MS,“ segir Andrés.