Skólahreysti er komin til að vera

Það var fyrir sex árum að Lára Berglind Helgadóttir hélt, ásamt manni sínum Andrési Guðmundssyni, fyrsta mótið í Skólahreysti MS. „Þetta var árið 2005 og það tóku sex skólar þátt í keppni sem haldin var í Mosfellsbæ. Árið eftir kepptu 44 skólar af öllu höfuðborgarsvæðinu og árið þar á eftir voru skólarnir á landsbyggðinni farnir að kalla eftir því að taka þátt líka svo 96 skólar tóku þátt árið 2007. Í dag keppa í Skólahreysti MS 122 af 130 skólum landsins, en hjá þessum 8 skólum sem vantar er ástæðan fyrir fjarverunni einfaldlega sú að þeir eru ekki með nógu marga nemendur í 9. og 10. bekk til að skipa fullmannað keppnislið,“ segir Lára.

Gerðist fyrir tilviljun

Þau Lára og Andrés geta heldur betur verið stolt af hvernig keppnin hefur vaxið og dafnað og hvernig Skólahreysti MS er í dag stór viðburður sem flest börn og unglingar vilja helst ekki missa af. Það var samt fyrir hálfgerða tilviljun að þau hjónin römbuðu á hugmyndina. „Við vorum á sínum tíma mjög dugleg að standa fyrir fitness-mótum og héldum slíka keppni oft á bæjarhátíðum hér og þar um landið. Við fórum með þrautabraut á milli bæjarfélaga og við hugsuðum hana sem skemmtun fyrir fullorðna fólkið, en alls staðar þar sem við komum fylltist brautin af börnum og unglingum,“ segir Lára söguna. „Við fórum að velta fyrir okkur hvort þarna væri komin leið til að sporna gegn hreyfingarleysi og ofþyngd barna. Við tókum stefnuna á keppni fyrir nemendur 9. og 10. bekkjar en á þeim aldri er mest hætta á brottfallli úr skipulögðu íþróttastarfi. Loks tókum við þá ákvörðun að hafa keppnina á milli skóla því í gegnum skólastarfið sáum við fyrir okkur að geta náð til sem flestra barna og táninga.“

Ólíkt öðrum keppnum

En hvað er það sem veldur því að Skólahreysti MS hefur svona mikið aðdráttarafl? Lára nefnir að um sé að ræða þrautakeppni þar sem leikurinn er ólíkur flestum ef ekki öllum keppnisíþróttum. „Svo er líka ákveðið jafnrétti í keppninni: tveir strákar og tvær stelpur skipa hvert lið, og það dugar ekki að einhver einn sé góður heldur þurfa allir að vinna saman,“ segir hún. „Form keppninnar skapar góða stemningu í liðinu og ekki síst í stuðningsmannahópnum og spennan getur verið gífurleg. Á úrslitakeppninni í fyrra munaði t.d. ekki nema sekúndubrotum á liðunum sem lentu í 1. og 2. sæti, en sigurliðið náði naumu forskoti á endasprettinum þegar keppendur klífa kaðal og hlaupa svo í mark. Sá sem innsiglaði sigurinn tók kollhnís þegar hann lenti eftir stökkið úr kaðlinum og tókst þannig að ná í mark örlítið fyrr. Og auðvitað bilaðist áhorfendaskarinn í Laugardalshöllinni af spenningi.“

Fastur liður í skólunum

Nú er svo komið að Skólahreysti MS er með einum eða öðrum hætti orðið hluti af skipulögðu skólastarfi 40% skóla landsins. „Nemendurnir hafa þá þann valmöguleika að æfa Skólahreystiþrautir í skemmri eða lengri tíma. Sumstaðar er t.d. heill mánuður af íþróttakennslu helgaður Skólahreysti MS og oftar en ekki að lýkur með keppni um sæti í liði skólans. Í öðrum skólum er boðið upp á æfingatíma sérsniðna að Skólahreysti MS vikulega eða tvisvar í viku,“ segir Lára. „Æ fleiri skólar láta líka koma upp á skólalóðinni útivelli sem byggir á Skólahreystiþrautunum. Núna síðast var slíkur völlur opnaður í Garðabænum og ekki er nóg með að börnin séu þar á fullu í öllum frímínútum heldur er Hreystivöllurinn, eins og hann heitir, mjög vinsæll utan skólatíma líka.“

Vinsældir Skólahreysti MS ná svo langt út fyrir efstu bekki grunnskólans. „Ég hef heyrt fréttir af þriggja ára börnum sem foreldrarnir eiga í mesta basli með því þau neita að fara í háttinn fyrr en þau hafa séð Skólahreystiþáttinn í sjónvarpinu. Foreldrar, vinir, ömmur og afar fylgjast með og raunar hálf þjóðin sem fylgjast spennt með keppninni ef marka má áhorfstölur þegar lokakeppninni var sjónvarpað í beinni útsendingu í fyrra.“

Á leið í framhaldsskólana

Skólahreysti MS er núna byrjað að teygja sig út fyrir efstu bekki grunnskólans. „Í haust förum við af stað með verkefni sem við höfum viljað kalla Framhaldshreysti. Við höfum þegar haldið tilraunamót þar sem kepptu tíu framhaldsskólar og gekk svakalega vel. Helmingur keppenda sýndust mér vera gamlir Skólahreysti-keppendur og gaman að sjá hvernig þau hafa haldið áfram á sömu braut,“ segir Lára.

„Hugmyndin er að hluti þrautanna sæki innblástur í Íslendingasögurnar svo tala má um Söguhreysti. Þrautirnar eru þá t.d. í anda Gunnars á Hlíðarenda sem á að hafa stokkið hæð sína í fullum herklæðum.“

Lára bendir á að ekki sé síður þörf á að stuðla að heilsusamlegum lífsstíl hjá ungmennum á framhaldsskólaaldri. Um sé að ræða krefjandi tímabil fyrir marga þar sem auðvelt er að tileinka sér alls kyns ósiði og jafnvel flosna upp úr námi. Keppni í anda Skólahreysti geti vonandi orðið mörgum hvati til góðra verka.“

Á að laða fram það besta í öllum

Þó keppnin sé hörkuspennandi og keppendur dragi hvergi af sér segir Lára mikla áherslu lagða á íþróttamannslegan keppnisanda og rétta viðhorfið. „Vitaskuld er gaman að sigra andstæðinginn en stærsti sigurinn er að taka þátt. Ekki geta allir slegið met, og sumir eru sterkari eða hraðari en aðrir, en það er afrek út af fyrir sig að takast á hendur þá ströngu þjálfun sem keppnin kallar á. Það er líka afrek að fara hreinlega út á keppnisbrautina fyrir framan fullan sal af áhorfendum, gera sitt besta og bera ósigurinn með reisn ef andstæðingurinn hefur betur það skiptið.“

Lára segir kennara, foreldra og samnemendur bera mikla ábyrgð á að keppendur tileinki sér rétt hugarfar. „Það má til dæmis ekki gerast ef sigursælt keppnislið útskrifast að yngri nemendur þori ekki að fylla í skarðið af ótta við að standa ekki undir væntingum skólans síns. Umfram allt er Skólahreysti MS keppni sem allir eiga að hafa gaman af sem skemmtilegum viðburði og vera æsispennandi stund sem þjappar hópnum saman og laðar fram í öllum það besta.

Hefur breytt lífi sumra

Það heyrist á Láru hvað það gerir hana stolta þegar hún fréttir af jákvæðum áhrifum Skólahreysti MS á líf barna og unglinga. „Reglulega hitti ég börn sem voru í 4. eða 5. bekk þegar Skólahreysti MS hóf göngu sína og höfðu engan sérstakan áhuga á íþróttum fyrr en þau sáu keppnina. Í framhaldinu fóru þau að æfa sig í að gera kannski armbeygjur eða dýfur og eru jafnvel núna komin í keppnislið síns skóla,“ segir hún.

„Ég veit líka um tilvik þar sem þátttaka í Skólahreysti MS hefur hjálpað táningum í erfiðri aðstöðu við að halda sig á beinu brautinni. Einn þátttakandi var t.d. kominn út í óreglu en fékk það á hreint hjá íþróttakennaranum að hann fengi ekki að vera fulltrúi skólans ef hann héldi sig ekki frá ósiðunum. Það varð úr að löngunin til að keppa í Skólahreysti MS varð óreglunni yfirsterkari,“ segir Lára til dæmis. „Og núna bara um daginn hitti ég ungan mann sem kominn er á fullt í Boot-Camp og alls kyns líkamsrækt. Hann nefndi það við mig sérstaklega að hann hefði sennilega aldrei nokkurntíma komið nálægt íþróttum ef hann hefði ekki komist á bragðið í Skólahreysti MS.“