Fjármálaeftirlitið (FME) hefur haft mögulega markaðsmisnotkun Kaupþings, Landsbankans og Glitnis til skoðunar, samkvæmt heimildum Morgunblaðsins.

Hin meinta markaðsmisnotkun fór fram með mismunandi hætti í hverjum banka fyrir sig en snerist þó hjá þeim öllum um að hafa áhrif á verð hlutabréfa í þeim sjálfum.

Sýndarviðskipti hækka virðið

Bankarnir gátu stuðlað að slíkum sýndarviðskiptum með því að lána starfsmönnum sínum, tengdum aðilum eða almennum þátttakendum á hlutabréfamarkaði fjármuni til þess að kaupa bréf í bönkunum sjálfum. Veð fyrir lánunum voru oftast nær bréfin sjálf. Með þessum aðferðum eru bankarnir taldir hafa haft veruleg áhrif á verðmyndun eigin bréfa á markaði en á sama tíma staðið sjálfir að stórum hluta af heildarveltu með bréf sín.

Samkvæmt heimildum Morgunblaðsins hafa eftirlitsaðilar verið með mögulega markaðsmisnotkun ákveðinna félaga til skoðunar í töluverðan tíma. Fjölmörg dæmi hafa hins vegar uppgötvast i kjölfar bankahrunsins þar sem bankarnir lánuðu félögum eða einstaklingum fjármuni til að kaupa bréf í sjálfum sér án annarra veða en í bréfunum sjálfum. Stím ehf. var til dæmis sérstaklega sett á fót til að kaupa hlutabréf í Glitni og FL Group, stærsta eiganda Glitnis, fyrir tæpa 25 milljarða króna í nóvember 2007. Glitnir seldi bréfin og lánaði Stím um 20 milljarða króna til kaupanna.

Landsbankinn veitti Imon ehf., félagi í eigu Magnúsar Ármann, hátt lán til að kaupa bréf í bankanum sjálfum þremur dögum áður en FME tók yfir stjórn bankans í október síðastliðnum. Heildarsumvif þeirra viðskipta voru á fimmta milljarð króna og einu veðin voru í bréfunum sjálfum.

Þá lánaði Kaupþing Sjeik Mohamed Bin Khalifa Al-Thani samtals tæpa 26 milljarða króna til að kaupa í bankanum sjálfum í gegnum félag sem kallast Q Iceland Finance ehf. Kaupþing banki átti sjálfur hlutabréfin sem verið var að selja.

Sjöfaldaðist frá 2003

Úrvalsvísitala íslensku kauphallarinnar, sem lýsir hækkun og lækkun á verði hlutabréfa þeirra félaga sem henni tilheyra, náði hæsta gildi 18. júlí 2007 þegar hún stóð í 9.016 stigum. Hún hafði þá sjöfaldast frá áramótum ársins 2003, en það var árið sem ríkisbankarnir komust í einkaeigu. Þau fyrirtæki sem aðild áttu að úrvalsvísitölunni voru þau sem höfðu mestu veltuna í hlutabréfaviðskiptum, þar á meðal allir stóru bankarnir þrír.