„Okkur hefur verið bent á að það kunni að vera eitthvað athugavert við tilkynningu um hlutafjárhækkun í Exista í desember. Við erum að skoða málið og munum leita frekari skýringa hjá hlutaðeigandi,“ segir Skúli Jónsson, forstöðumaður Fyrirtækjaskrár.

Verið er að athuga hvort hlutafjáraukningin stangist á við lög um hlutafélög. Skúli segist ekki geta sagt meira um málið að sinni, enda þurfi að veita hlutaðeigandi aðilum kost á að skýra málið samkvæmt stjórnsýslulögum. „En ef um er að ræða vísvítandi villandi upplýsingagjöf til okkar þá er það náttúrulega grafalvarlegt mál.“

Hlutaðeigendur í þessu tilfelli eru stærstu eigendur Exista, lögmannsþjónustan LOGOS og endurskoðunarskrifstofan Deloitte.

Stangast á við lög

Forsaga málsins er sú að á hluthafafundi Exista þann 30. október 2008, nokkrum viku eftir hrun, var samþykkt að breyta samþykktum félagsins með þeim hætti að heimilað væri að auka hlutafé um 50 milljarða króna að nafnvirði.

Í kjölfarið var BBR ehf., félag í eigu Lýðs og Ágústs Guðmundssona, skráð fyrir hinu nýja hlutafé. Í lögum um hlutafélög segir orðrétt að „greiðsla hlutar má ekki nema minna en nafnverði hans.“ Því hefði BBR ehf., samkvæmt lögum, átt að greiða 50 milljarða króna fyrir hið nýja hlutafé. Það gerði félagið hins vegar ekki, heldur var greitt með öllu hlutafé í öðru félagi, Kvakki ehf.

Borguðu 1/50 af nafnvirði

Það félag er í eigu sömu aðila og BBR ehf. Hlutafé í Kvakki var hins vegar alls að nafnvirði einn milljarður króna, eða einungis 1/50 af nafnverði hlutanna í Exista sem verið var að „kaupa.“ Því var greiddur einn milljarður króna fyrir 50 milljarða hlut að nafnverði. Með þessum aðgerðum eignuðust bræðurnir Ágúst og Lýður 78 prósent í Exista. Þeir gerðu síðan öðrum hluthöfum yfirtökutilboð þar sem þeir buðu tvo aura fyrir hvern hlut, að fengnu samþykki Fjármálaeftirlitsins (FME). Þeir eiga í dag um 89 prósenta hlut í Exista.

Hluthafar geta kært

Morgunblaðið beindi fyrirspurn til Fjármálaeftirlitsins (FME) um málið. Þar var meðal annars spurt hvort umrædd hlutafjáraukning stangaðist mögulega á við lög.

Í svari FME segir að stofnunin hafi ekki eftirlit með lögum um hlutafélög. Það sé „einkum hlutverk hluthafa og stjórnar að fylgjast með því að starfsemi hlutafélags sé í samræmi við lög, reglur og samþykktir félagsins. Telji hluthafar umrædda hlutfjárhækkun hafa brotið í bága við hlutafélagalög geta þeir kært slíkt til lögreglu.“