Þá lækkun á skuldatryggingaálagi íslenska ríkisins sem hefur átt sér stað á síðustu mánuðum má fyrst og fremst rekja til tæknilegra ástæðna fremur en batnandi horfa í íslensku efnahagslífi.

Þetta er mat Jóns Gunnars Jónssonar, sem hélt erindi á síðdegisfundi greiningardeildar MP banka í gær. Jón á sæti í stjórn MP, en hann starfaði einnig um 15 ára skeið hjá fjárfestingabankanum Merrill Lynch.

Téðar tæknilegar ástæður eru að um helmingur erlendrar skuldabréfaútgáfu Íslands er á gjalddaga eftir um það bil ár, en skuldatryggingar eru yfirleitt seldar til fimm ára. Hætta á greiðslufalli ríkisins er þannig mun meiri til skemmri tíma en fimm ára.

Raunar er skuldatryggingaálag íslenska ríkisins til eins árs um 0,9% hærra en til fimm ára. Eina erlenda skuldabréfaútgáfan sem er á gjalddaga eftir 2015 er 30 milljón punda lán. Þess má geta að þar er um að ræða hið svokallaða „barnalán“ sem ríkisstjórn Gunnars Thoroddsen tók hjá Hambros-bankanum í London í tveimur hlutum, árin 1981 og 1983.

Neikvæður vaxtamunur

Skuldatryggingar eru rangnefni að ákveðnu leyti, þar sem sá sem kaupir slíka tryggingu gegn greiðslufalli er ekki endilega eigandi skuldarinnar sem er andlag tryggingarinnar. Þegar ekki er lengur hægt að vænast verðhækkana á skuldatryggingum bera eigendur þeirra eingöngu kostnað af þeim, en kaupandi skuldatryggingar greiðir seljanda hennar árlegt gjald og býr þannig við neikvæðan vaxtamun. Jón benti á að stærstur hluti útistandandi skuldatrygginga á íslenska ríkið var keyptur árið 2007, þegar viðskipti á þeim markaði sýndu einna mesta veltu. Þeir sem eiga skuldatryggingar á Ísland án þess að eiga einnig undirliggjandi skuldir kynnu því að hafa áhuga á því að eignast skuldabréf á íslenska ríkið til að fá jákvæðan vaxtamun á sína stöðu.

Mikill áhugi á Grikklandi

Máli sínu til stuðnings benti Jón á Grikkland, sem bauð út fimm milljarða evra fyrir skömmu, en pantanir bárust fyrir þrefalda þá upphæð. „Útboð Grikklands kann að hafa verið vinsælt hjá þeim sem áttu eingöngu skuldatryggingar á Grikkland. Þeir keyptu bréfin til að fá jákvæðan vaxtamun á sína stöðu,“ sagði hann. Í ljósi þess að útistandandi skuldatryggingar á Grikkland væru um það bil tífalt hærri upphæð en á Ísland, mætti hugsa sér að myndi Ísland ráðast í erlent skuldabréfaútboð núna væri hægt að sækja um 1,5 milljarða evra á erlenda skuldbréfamarkaði um þessar mundir – eða tíunda hluta þess magns sem fjárfestar vildu kaupa af Grikklandi. „Þarna er um að ræða mikilvægt hlutverk sem skuldatryggingamarkaðurinn getur tekið á sig til að hjálpa þjóð í skuldavanda,“ bætti Jón við þegar hann lauk máli sínu.