Íslenska bankakerfið metið hærra
Reuters
Matsfyrirtækið Standard&Poors (S&P) hækkaði í gær hið svokallaða BICRA (e. banking industry country risk assessment) mat sitt á íslenska bankakerfinu. Er bankakerfið nú sett í hóp 7 í stað hóp 8, en BICRA-skalinn er frá 1 til 10 þar sem 1 er hæsta einkunn (minnsta áhættan) og 10 er lægsta einkunn (mesta áhættan). Hækkunin merkir það að dregið hefur úr áhættunni í hinu íslenska bankakerfi að mati S&P, segir í Morgunkorni greiningar Íslandsbanka.
Aðferðafræðin við mat á BICRA er að skipta matinu niður í tvo hluta, þ.e. greiningu á efnahagslegri áhættu (e. economic risk) og svo áhættu innan bankageirans (e. industry risk). Fyrrnefndi þátturinn tekur til ójafnvægis í efnahagslífinu, viðnámsþróttar hagkerfisins og svo lánsáhættu þess, þ.e. heimila og fyrirtækja. Sá síðarnefndi er ákvarðaður af gæðum og skilvirkni á reglugerðaumhverfi bankakerfisins, sá fyrri frammistöðu yfirvalda í að draga úr næmni gagnvart fjármálakreppum, samkeppnis- og rekstrarumhverfi bankakerfisins og svo fjármögnunarmöguleikum banka, þar með talið hlutverki seðlabankans og ríkisstjórnar. Bæði efnahagsleg áhætta og áhætta innan geirans á Íslandi er metin á 7, samkvæmt Morgunkorni.
„Í tilkynningu S&P um áhættu bankakerfisins á Íslandi er farið lauslega yfir mat fyrirtækisins á hverjum þætti fyrir sig. Kemur þar fram að S&P telur íslenska hagkerfið sveigjanlegt, að hér sé stöðugt og þroskað stjórnmálakerfi og lífskjör íbúa góð sem styður við viðnámsþrótt hagkerfisins. Á hinn bóginn dregur úr viðnámsþrótti hagkerfisins hér á landi hversu sveiflukennt og einhæft það er og hversu mikil skuldabyrði einkageirans og ríkisins er.
S&P sér jákvæða þróun í ýmsum stærðum efnahagsmála. Má þar nefna hagvöxt, atvinnuleysi, verðbólgu, viðskiptajöfnuð, íbúðaverð og að endurskipulagningu skulda.
Á hinn bóginn telur fyrirtækið endurreisnina viðkvæma og gæti hún auðveldlega verið trufluð af þáttum á borð við veikari erlenda eftirspurn eða þá óvissu um endurskipulagningu skulda," segir í Morgunkorni.
Í umfjölluninni um lánaáhættu kemur ekki á óvart að S&P nefnir mikla skuldsetningu bæði heimila og fyrirtækja. Telur S&P að lánaáhætta sé áfram stór áhættuþáttur fyrir íslenska banka.
S&P telur að á móti þessu vegi að hér á landi sé greiðsluvilji almennt mikill og að hér sé réttaríki. Áhætta bankageirans S&P telur nokkra áhættu felast í stofnanaumhverfi bankakerfisins. Taka þeir þó fram að regluverkið hafi tekið miklum breytingum frá bankahruninu og einnig að fjármálakerfið sé orðið mun umfangsminna nú en fyrir hrun og því auðveldara að hafa eftirlit með því.
Áhættusæknin er hófleg í kerfinu að mati S&P en engin reynsla er þó komin enn á skilvirkni hins nýja kerfis. Ólíkt gömlu bönkunum bjóða nýju bankarnir ekki upp á flóknar fjármálaafurðir eða taka þátt í áhættusæknum viðskiptum.
Telur S&P líklegt að stöðugleiki í kerfinu verði frekar mikill í framtíðinni. S&P telur hins vegar mjög mikla áhættu felast í fjármögnunarmöguleikum alls bankakerfisins. Telur fyrirtækið að bankakerfið hér á landi sé með frekar lágt hlutfall tryggra innistæðna ( þ.e. 31% af heildarlánum) og mjög lágt hlutfall af utanaðkomandi fjármögnun (9%).
Jafnframt telur fyrirtækið það veikleika í bankakerfinu að stór hluti utanaðkomandi fjármögnunar séu innistæður erlendra aðila, sem eru í dag eru lokaðar inni í kerfinu vegna gjaldeyrishafta sem gætu því horfið þegar höftunum verður aflétt.
Óvissa um stuðning ríkisins
Í lokin kemur fram að S&P telur óvissu um hvort að stuðningur sé við fjármálakerfið af hálfu íslenska ríkisins.
„Endurspeglar það að ríkið hafi áður látið bankana falla og látið erlenda lánadrottna taka á sig tapið að miklu leyti.“
Mikil áhætta í alþjóðlegum samanburði
S&P metur áhættu bankakerfisins í 86 löndum og eru einungis tvö lönd sem eru metin í hóp 1, þ.e. Kanada og Sviss. Ljóst er að áhætta íslenska bankakerfisins er metin mikil í alþjóðlegum samanburði og eru lönd á borð við Búlgaríu, Ungverjaland, Írland, Litháen og Rússland í sama flokki á Ísland.
Augljóslega er áhættan metin mun minni á hinum Norðurlöndunum, þar sem Finnland, Noregur og Svíþjóð eru með BICRA mat 2 en Danmörk 3. Þrjú lönd eru með BICRA mat 10 sem eru Grikkland, Hvíta Rússland og Víetnam," segir í Morgunkorni greiningar Íslandsbanka.
