Útlit fyrir um 6% verðbólgu
mbl.is/Þorvaldur Örn Kristmundsson
Horfur eru á að verðbólga verði rúmlega 6% á fyrsta fjórðungi ársins sem er í samræmi við síðustu spá Seðlabankans. Spáð er að hún hjaðni smám saman yfir árið og að meðalverðbólga ársins verði 4,6% eða 0,5 prósentum meiri en búist var við í nóvember, að því er fram kemur í Peningamálum Seðlabanka Íslands sem komu út í dag.
Hægari hjöðnun verðbólgu á þessu ári skýrist að nokkru leyti af því að verðbólguþrýstingur sem áætlað var að kæmi fram í árslok í fyrra virðist koma síðar fram, m.a. vegna þess að launahækkanir hafa verið seinna á ferðinni. Jafnframt er reiknað með heldur veikara gengi krónunnar en í nóvemberspánni, samkvæmt Peningamálum.
Verðbólgumarkmið náist 2014
Verðbólgumarkmið Seðlabanka Íslands eru 2,5% sem er heldur hærra en hjá Seðlabanka Evrópu sem er með 2% verðbólgumarkmið.
„Búist er við að verðbólgumarkmiðið náist snemma árs 2014, sem er heldur seinna en reiknað var með í nóvember, en það skýrist að hluta af því að gert er ráð fyrir veikara gengi á spátímanum en í nóvember. Reynist lækkun gengis að undanförnu vera skammvinn myndi verðbólgumarkmið að öðru óbreyttu nást fyrr,“ segir í Peningamálum Seðlabanka Íslands.
Losun gjaldeyrishafta hefur mikil áhrif á verðlag
Það er því nokkur óvissa um hversu hratt verðbólga hjaðnar að verðbólgumarkmiðinu og þar ræður gengisþróunin miklu. Í grunnspá Seðlabankans er reiknað með nánast óbreyttu lágu gengi krónunnar út spátímann. Um leið og núverandi endurgreiðslum á erlendum lánum linnir og aðgangur innlendra banka og fyrirtækja að erlendu lánsfé opnast gæti afgangur á fjármagnsjöfnuði lagst á sveif með undirliggjandi viðskiptajöfnuði til styrkingar krónunnar.
„ Á móti kemur að losun gjaldeyrishafta gæti fylgt tímabundin lækkun krónunnar. Það er þó ekki víst og jafnvel þó svo verði skiptir máli hversu lengi slík lækkun varir. Aðrir þættir en gjaldeyrisstraumar og gengisþróun munu hins vegar einnig hafa áhrif á hversu hratt verðbólgan hjaðnar. Þannig er hætta á að í kjölfar hraðrar aukningar í fyrra muni verðbólga og verðbólguvæntingar reynast þrálátar. Þá er erfitt að segja til um hversu mikill slaki sé í þjóðarbúskapnum og í hvaða mæli hann dugi til að halda aftur af verðbólguþrýstingi.
Ef húsnæðisverð heldur áfram að hækka ört myndi það þar að auki draga úr hraða verðbólguhjöðnunarinnar. Til viðbótar er hætta á að töluverð hækkun olíuverðs frá áramótum hafi annarrar umferðar áhrif á aðfangaverð og aðra kostnaðarliði fyrirtækja. Mikil og hröð aukning kjarnaverðbólgu undanfarið ár er einnig vísbending um að verðbólga gæti reynst þrálát. Hins vegar eru horfur á litlum hagvexti í heiminum á næstu misserum, sem gæti orðið til þess að hún verði minni en ella,“ segir í Peningamálum Seðlabanka Íslands.
