14. október 2014 kl. 7:46

Norðmenn auka verðmætasköpun orkuauðlindanna

Í gærmorgun (mánudaginn 13. okt) tilkynnti norska olíu- og orkumálaráðuneytið að það hafi heimilað Statnett að ráðast í lagningu tveggja nýrra háspennukapla neðansjávar; annars vegar milli Noregs og Þýskalands og hins vegar milli Noregs og Bretlands. Þessar nýju tengingar gefa kost á að nýta sveigjanleika og stýranleika norska vatnsaflsins í enn ríkari mæli og þannig auka arðsemi þess. Þarna er tilgangurinn því fyrst og fremst að auka verðmætasköpun í norska raforkuiðnaðinum. Um leið er verið að efla orkuöryggi í Noregi og auka aðgengi Evrópu að raforku frá endurnýjanlegum auðlindum.

Lengri og öflugri sæstrengir

Lengsti neðansjávarkapallinn af þessu tagi í dag er NorNed kapallinn milli Noregs og Hollands. Hann er rétt tæplega 600 km langur og er 700 MW. Kapallinn milli Noregs og Þýskalands verður nálægt þeirri vegalengd - en tvöfalt öflugri. Kapallinn milli Noregs og Bretlands verður nálægt 800 km langur. Hann verður því lengsti rafstrengur neðansjávar sem lagður hefur verið í heiminum.

Þessir tveir nýju sæstrengir eru nefndir North Sea Network (Bretlandskapallinn) og Nord.Link  (Þýskalandskapallinn). Þetta verða geysiöflugir kaplar; hvor um sig verður 1.400 MW. Þar með mun aflgeta millilandastrengja Noregs aukast um u.þ.b. 50%. Tæknilega verða kaplarnir þannig úr garði gerðir að raforkan getur streymt í sitt hvora áttina, þ.a. þeir bjóða bæði upp á innflutning og útflutning á raforku. Þar að auki mun möguleg bilun í köplunum ekki endilega stöðva raforkuflutninga um þá, heldur einungis takmarka hana tímabundið. Þarna er því dregið verulega úr rekstraráhættunni.

Samstarf Statnett, National Grid, TenneT og KfW

Noregsmegin er það Statnett sem leiðir umrædd verkefni og verður með 50% eignarhald í báðum strengjunum. Statnett gegnir sambærilegu hlutverki í Noregi eins og Landsnet gerir hér á landi (munurinn er sá að Statnett er alfarið í beinni eigu norska ríkisins, en Landsnet er í eigu Landsvirkjunar og fleiri orkufyrirtækja). Statnett hefur nú þegar öðlast mikla reynslu af rekstri svona millilanda-háspennukapla. Fyrirtækið sér svona strengi sem afar góðan kost til aukinnar arðsemi fyrir norska raforkuiðnaðinn - sem vel að merkja er nær allur í opinberri eigu rétt eins og hér á Íslandi.

Norðmenn hafa sem sagt góða reynslu af svona kapaltengingum við nágrannalöndin (Norðmenn eru með kapaltengingar af þessu tagi til bæði Danmerkur og Hollands og að auki tengingar á landi til Svíþjóðar, Finnlands og Rússlands). Sömuleiðis hafa erlendir samstarfsaðilar Statnett verið afar áhugasamir um þessar nýju tengingar. Þar er annars vegar um að ræða breska raforkuflutningsfyrirtækið UK National Grid og hins vegar hollensk-þýska TenneT (sem er i eigu hollenska ríkisins, en auk þess að reka hollenska háspennukerfið er TenneT umsvifamikið í raforkuflutningum í Þýskalandi). Samkvæmt fréttatilkynningu Statnett er þýski ríkisbankinn KfW einnig hluthafi í kaplinum milli Noregs og Þýskalands.

Leið kapalsins og tímasetning hefur verið ákveðin

Kapallinn milli Noregs og Bretlands, North Sea Network, verður lagður milli Kvilldal i Rogalandi í SV-Noregi og Blyth á Englandi. Kapallinn milli Noregs og Þýskalands verður lagður milli Tonstad í S-Noregi og bæjarins Wilster í Slésvík-Holtsetalandi í Þýskalandi. Stefnan er að Þýskalandskapallinn verði kominn í gagnið strax árið 2018 og að Bretlandskapallinn hefji rekstur tveimur árum síðar eða 2020.

Ísland ætti að huga að kapaltengingum við nágrannalöndin 

Umrædd ákvörðun norskra stjórnvalda, Statnett og annarra þátttakenda í verkefnunum er m.a. til marks um eftirfarandi: Í fyrsta lagi má nefna góða reynslu bæði Norðmanna og viðskiptavina þeirra handan kaplanna af þeim tengingum sem þegar eru fyrir hendi. Í öðru lagi hefur tækniþróun skilað góðum árangri undanfarin ár; raforkutapið í svona sæstrengjum verður sífellt minna og kaplarnir lengri og hagkvæmari. 

Fréttirnar af þessum tveimur nýjum sæstrengjum renna sterkari stoðum undir þá hugmynd að skynsamlegt sé að leggja rafmagnskapal milli Íslands og Evrópu. Kapall milli Íslands og Bretlands yrði einungis um 300 km lengri en kapallinn milli Bretlands og Noregs. Og þó svo kapall milli Íslands og Bretlands þurfi að fara um mun meira dýpi (allt að 1.000 m) er komin góð reynsla á kapla sem liggja um ennþá meira dýpi (yfir 1.600 m í Miðjarðarhafi).

Tæknilega er því afar líklegt að kapall milli Íslands og Evrópu sé raunhæfur kostur. Og ekki síður er afar líklegt að slíkur kapall myndi auka arðsemi í raforkuframleiðslunni hér verulega og skila Íslandi miklum tekjum og hagnaði - vel að merkja í beinhörðum erlendum gjaldeyri. Það er einmitt slík verðmætasköpun sem er okkur mikilvæg til að bæta stöðu þjóðarbúsins og þannig gefa tækifæri á meiri hagsæld og auknum kaupmætti þjóðarinnar.

Viðræður við Breta hafa tafist óþarflega lengi 

Til að fá skýrari mynd af arðsemi verkefnisins er mikilvægt að íslensk stjórnvöld tefji ekki viðræður við breska orkumálaráðuneytið (DECC) meira en orðið er. Í þessu efni er vert að minna á að nú eru um 16 mánuðir liðnir síðan DECC óskaði eftir viðræðum við íslensk stjórnvöld um mögulegan kapal milli landanna. Mikilvægt er að hafa í huga að Bretar (gegnum National Grid) veita ekki ótakmörkuðum fjármunum til framkvæmda af þessu tagi. Þess vegna skiptir forgangsröðun þeirra máli. Ef Íslendingar draga það enn meira að formlegar viðræður geti hafist milli landanna, minnka óhjákvæmilega líkurnar á því að verkefnið verði að raunveruleika. Það er ekki eftir neinu að bíða.

11. september 2014

Einangruðu raforkukerfi fylgir áhætta og óhagkvæmni

Nú fyrr í vikunni fór fram fundur á vegum VÍB undir yfirskriftinni arðsemi orkuútflutnings. Þar flutti Ola Borten Moe áhugavert erindi, þar sem hann lýsti reynslu Norðmanna af raforkuviðskiptum við önnur lönd. Ola Borten Moe var olíu- og orkumálaráðherra í norsku ríkisstjórninni 2011-2013 og er varaformaður norska Miðflokksins (Senterpartiet). Flokkurinn sá hefur löngum verið tortryggin gagnvart Meira
21. ágúst 2014

Áfangasigur í erfiðu umhverfi

Gjaldeyrishöft, lítill vöxtur í efnahagslífi Vesturlanda og minnkandi uppsveifla í Kína er allt til þess fallið að halda aftur af erlendri fjárfestingu á Íslandi. Það er því jákvætt að undanfarin misseri hafa nokkur iðnfyrirtæki tekið þá ákvörðun að byggja upp framleiðslu hér á landi. Sú fjárfesting mun bæði skapa gjaldeyrisinnflæði og ný störf. Einnig stuðlar þetta að meiri fjölbreytni í hópi Meira
14. júlí 2014

Eðlileg orkuskerðing - enginn orkuskortur

Lág staða í miðlunarlónum vegna óhagstæðs veðurfars í vetur olli því að síðla vetrar og í vor þurfti Landsvirkjun að skerða möguleika viðskiptavina sinna á að kaupa raforku sem er umfram það sem fyrirtækinu er skylt að afhenda (í þessu sambandi er ýmist talað um ótrygga orku, umframorku eða afgangsorku, en hugtakið ótrygg orka lýsir þessu sennilega best). Vegna þessara skerðinga spannst Meira
23. júní 2014

Vannýttir eiginleikar íslenska vatnsaflsins

Meðal efnis í nýjasta hefti tímaritsins Þjóðmála er áhugaverð grein þar sem útskýrt er hvernig íslenska orkan býr yfir mjög sérstökum eiginleika, sem gerir hana afar eftirsótta og gæti skapað okkur áður óþekkt viðskiptatækifæri. Höfundur umræddrar greinar er Björgvin Skúli Sigurðsson, sem er með doktorspróf í verkfræði frá Stanfordháskóla í Bandaríkjunum og gegnir nú starfi Meira
4. júní 2014

Raforkuverð mun hækka

Hátt raforkuverð víða í Evrópu veldur því að það væri mjög áhugavert að geta selt íslenska raforku inn á evrópskan markað. En á sama tíma og raforkuverð víða í Evrópu hefur haldist hátt, hefur raforkuverð víða í Bandaríkjunum verið nokkuð lágt og sumstaðar hreint ótrúlega lágt. Þessi mismunur hefur orðið til þess að sumir freistast til að halda að raforkuverðið vestra eigi eftir að haldast lágt Meira
21. maí 2014

Draumórar yfirtóku veruleikann í álbransanum

Í gær fór fram aðalfundur Samáls. Þar flutti m.a. Kelly nokkur Driscoll frá ráðgjafa- og greiningafyrirtækinu CRU erindi um horfurnar á álmarkaði. Í hnotskurn spáir Driscoll því að áliðnaðurinn eigi enn eftir að upplifa nokkur erfið ár uns þokkalegt jafnvægi kemst á framleiðslu og eftirspurn á álmarkaði. Og að lítill sem enginn hvati verði til að reisa ný álver utan Kína fyrr en í fyrsta lagi 2017 Meira
28. apríl 2014

Nýtum tækifærin í orkustefnu Bretlands

Milljarðar punda streyma nú í ný raforkuverkefni í Bretlandi. Þær fjárfestingar koma til vegna nýsamþykktrar orkustefnu Bretlands. Fyrir okkur Íslendinga er sérstaklega athyglisvert að sjá hvernig þessi nýja orkustefna Bretlands getur nýst íslenskri orkuþekkingu og orkuframleiðslu.Í liðinni viku var tilkynnt um fyrstu lotu orkufjárfestinga vegna hinnar nýju orkustefnu. Þar var um að ræða 12 Meira
18. mars 2014

Grunsamlegir viðskiptahættir á álmörkuðum

Eru fjárfestingabankinn Goldman Sachs og hrávörurisinn Glencore Xstrata (sem er aðaleigandi Norðuráls) að reyna að króa álmarkaðinn af? Er alþjóðlegi álmarkaðurinn í London jafnvel með í slíku samsæri? Það er a.m.k. staðreynd að grunur er uppi um að nokkur af særstu fjármálafyrirtækjum í Bandaríkjunum og fyrirtæki sem tengjast áliðnaðinum, stundi ólögmæta viðskiptahætti í því skyni að takmarka Meira
23. febrúar 2014

Stærsta efnahagstækifæri Íslands

Undafarið hafa nokkrir þekktir fjölmiðlar fjallað um þá hugmynd að leggja raforkukapal milli Íslands og Bretlands. Sú umfjöllun hefur verið á jákvæðum nótum. Bæði Economist og Finacial Times telja þetta athyglisverðan möguleika. Þessir fjölmiðlar benda á að slíkur kapall myndi bæði skapa Íslandi auknar útflutningstekjur og um leið veita Bretum aðgang að orku sem væri mun Meira
27. janúar 2014

Orkustefna Bretlands verður sífellt áhugaverðari

Orkustefna breskra stjórnvalda er að verða sífellt áhugaverðari fyrir okkur Íslendinga. Í desember sem leið (2013) birti breska orkumálaráðuneytið uppfærða tillögur sínar um orkustefnu, sem ráðgert er að taki gildi nú síðar á árinu (2014). Þar er m.a. er að finna endurskoðuð viðmiðunarverð á raforku vegna nýrra orkuverkefna. Þessar nýju tillögur gefa sterkar vísbendingar um Meira
12. desember 2013

Century vill koma áhættunni yfir á Landsvirkjun

Í fréttum í dag hefur komið fram að Michel Bless, forstjóri Century Aluminium, telji litlar líkur á að álver rísi í Helguvík nema betra orkuverð bjóðist. Og að fátt bendi til þess að það gerist á næstunni.Í frétt Viðskiptablaðsins um þetta segir að Bless „segist tilbúinn að líta á fjárfestingu fyrirtækisins í álveri í Helguvík sem sokkinn kostnað.“ Og að málflutningur hans á Meira
24. nóvember 2013

Notalegur Sunnudagsmorgunn

Þennan Sunnudagsmorgunn spjallaði Gísli Marteinn Baldursson við iðnaðarráðherra. Viðtalið snerist að verulegu leyti um álver í Helguvík. Því miður urðu þær umræður þokukenndari en búast hefði mátt við af hinum skelegga og fríska stjórnanda.Staðan er ekkert óskýrVið þetta tækifæri sagði ráðherrann, Ragnheiður Elín Árnadóttir, að biðstaðan með Helguvíkurverkefnið væri slæm. Betra væri að Meira
31. október 2013

Sæstrengurinn

Í Fréttablaðinu í dag birtist grein þar sem fjallað er um þá hugmynd að leggja rafstreng milli Bretlands og Íslands. Höfundar greinarinnar eru þeir Skúli Jóhannsson og Valdimar K. Jónsson. Greinin einkennist mjög af varnaðarorðum og áherslu á það sem illa gæti farið í tengslum við slíka framkvæmd. Niðurstaða greinarhöfunda er að málið hafi ekki verið nálgast af nægilegu raunsæi. Og þeir telja að Meira
27. september 2013

Snjallir snúningar móðurfélags Norðuráls

Álverð er lágt um þessar mundir og fjölmörg álver í heiminum eru rekin með tapi. En þó svo lágt álverð sé víða að valda áliðnaðinum verulegum vandræðum, þá er greinilegt að sum álfyrirtæki eru lagin við að nýta aðstæður sér í hag. Century eykur álframleiðslu sína á tímum offramboðs Hér verður fjallað um það hvernig bandaríska álfyrirtækið Century Aluminum, sem að stærstu leyti er í eigu Meira
14. september 2013

Svört skýrsla Boston Consulting Group

Vestræni áliðnaðurinn er líkt og staddur á hnífsegg. Upp virðist vera komin afar viðkvæm staða, sem skapar mikla óvissu. Um þessar ógöngur, sem áliðnaðurinn hefur reyndar fyrst og fremst sjálfur komið sér í, er fjallað í nýlegri skýrslu Boston Consulting Group. Skýrslan sú er til umfjöllunar hér:InngangurNú í vikunni birtist viðtal við forstjóra álvers Rio Tinto Alcan í Straumsvík. Þar lýsir Meira
26. ágúst 2013

Hvaða álver á Íslandi lokar fyrst?

Í kosningabaráttunni fyrir Alþingiskosningarnar nú í vor virtist sem sumir þingframbjóðendur teldu það nánast formsatriði að koma framkvæmdum á fullt við byggingu nýs álvers í Helguvík. Þetta viðhorf var sérstaklega áberandi hjá frambjóðendum í Suðurkjördæmi, en innan kjördæmisins eru bæði Helguvík og margir virkjunarkostir. Umrætt viðhorf stjórnmálamannanna bar ekki vott um mikið raunsæi eða Meira
2. júlí 2013

Sviptingar í áliðnaðinum

„Seint á síðasta ári (2007) var Alcan keypt af risafyrirtækinu Rio Tinto Group. Fyrir litla 38 milljarða USD, sem mörgum þótti all hressilegt. [...] Spurning hvort Rio Tinto hafi hugsanlega greitt full mikið fyrir bitann? [...] Og sé hugsanlega að lenda í fjárhagskröggum vegna kaupanna?“Versta viðskiptaákvörðun sögunnar Tilvitnunin hér að ofan er af Orkublogginu frá því október Meira
20. maí 2013

Setjum verðmætasköpun í forgang

Í síðustu grein höfundar hér á viðskiptasíðu mbl.is var bent á að með útflutningi á raforku sé unnt að fá a.m.k. 30% hærra verð fyrir íslenska raforku heldur en stóriðjan hér er að greiða. Þetta myndi auka framleiðni í orkugeiranum hér umtalsvert. Þarna var vel að merkja tekið mið af almennu markaðsverði á raforku í Evrópu. Ef við göngum skrefi lengra og reynum að nýta okkur Meira
17. apríl 2013

Rafmagnskapall milli Evrópu og Íslands

Raforkuverð í vestanverðri Evrópu (heildsöluverð án skatta) er almennt miklu hærra en hér á landi. Munurinn er gjarnan tvöfaldur og stundum þrefaldur eða jafnvel ennþá meiri. Þess vegna gætu raforkuframleiðendur á Íslandi hagnast verulega af tengingu við Evrópu. Með slíkri tengingu væri unnt að fullnýta afl vatnsaflsvirkjananna hér þegar raforkuverðið í Evrópu er hátt, en flytja inn rafmagn (og Meira