25. júlí 2015 kl. 15:56

Ferðamannasprengja - allir voða hissa!

„Innan fárra ára munu 2 milljónir ferðamanna koma hingað til lands. Við þurfum að sameinast um þjóðaráætlun til að taka vel á móti þeim, en að vera okkur sjálfum líka til hagsbóta. Tilviljun má ekki ráða för og ekki heldur deilur okkar á milli eða skak." Þetta sagði Ólafur Ragnar Grímsson, forseti Íslands, í inngangsræðu sinni á 75 ára afmælisráðstefnu Icelandair Group sem haldin var 25. september 2012, eða fyrir tæplega 3 árum.

Þarna áréttaði forsetinn fyrri orð sín með því að segjast vera sannfærður um að þetta væri sá raunveruleiki sem koma skuli og að hann væri alls ekki of fjarlægur. Það hefur komið á daginn. Í stað þess að fá eina milljón ferðamanna árið 2020 eins og var spáð fyrir ekki mörgum árum munum við líklega ná tveggja milljóna markinu árið 2018, jafnvel fyrr. Staðreyndin er sú að ekki hefur dregið úr hlutfallslegri aukningu þrátt fyrir fjölgun ferðamanna. Gróft á litið fjölgar þeim um 25 til 30% á milli ára. Yfir þessu má gleðjast en vandi fylgir vegsemd hverri.

Nú virðast landsmenn vera farnir að rífast um hvort við eigum að vera hissa eða ekki og hverjum sé um að kenna. Sá er þetta skrifar hefur fjallað um aukningu ferðamanna með reglulegu millibili hér á þessum vettvangi undanfarin ár eins og sjá má hér og hér og reyndar við fleiri tækifæri. Það er reyndar þannig að þó að margar spár hafi hnigið í þessa veru þá hafa menn ekki með öllu horfst í augu við það að þróunin gæti orðið með þessu móti. Spárnar hafa semsagt verið með ýmsu móti og væntingar sömuleiðis.

Einkaframtakið blómstrað

En áður en við missum okkur í ásakanir skulum við skoða hvað hefur gengið vel. Einkaframtakið hefur blómstrað, gisti- og veitingastaðir hafa risið upp og á mörgum sviðum hefur gengið ótrúlega vel að taka á móti og þjónusta ferðamenn. Við sjáum að þeir fá gistingu, mat og afþreyingu en skýrasta dæmið um að vel hafi tekist til er áframhaldandi aukning á komu ferðamanna. Líklega væru þeir ekki að koma nema hingað sé eitthvað að sækja. Og flestir virðast ánægðir þó neikvæðum upplifunum hljóti að fjölga, samfara aukningu ferðamanna.

Á neikvæðu hliðinni er sú staðreynd að það hefur myndast tappi við dyr landsins og að hluta til stafar það af þeim mistökum sem urðu við upphaflega hönnun flugstöðvar Leifs Eiríkssonar. Hún var ekki hönnuð með það í huga að auðvelt væri að stækka hana. Það er reyndar ekki vandamál sem er bundið við Ísland og sífellt auknar kröfur um öryggi gerir það að verkum að farþegar þurfa að verja stöðugt lengri tíma í flugstöðvum. Það þekkja farþegar um allan heim.ferðamenn  

Meiri reglur og stýring - er það svarið?

Á síðasta ári var greint frá því að breska flugfélagið easyjet hefði ákveðið að keyra upp tíðnina til Íslands og flytja hingað ríflega 400 þúsund ferðamenn á ári. Þegar frá þessu var greint jafgilti það helmingi þeirra ferðamanna sem hingað komu. Flestir virtust fagna þessum upplýsingum en í ljósi óska um stýringu þróunarinnar má spyrja hvort stjórnvöld hefðu átt að grípa inní? Ólíklegt er að nokkur hefði sætt sig við það. Nú heyrist reyndar að easyjet hafi ákveðið að fljúga heldur minna hingað þar sem þeir meti það svo að ekki sé nægileg gisting til staðar. Breytir litlu þó við heyrum nánast daglega af áformum um ný hótel eða að ný hótel séu opnuð. Af þessu má ráða að það eru margir aðilar, innlendir sem erlendir sem stýra flæðinu hingað til lands. Erfitt er fyrir stjórnvöld að setja upp aðgangsstýringar, nema þá í formi hækkandi komugjalda. Ólíklegt er að sátt verði um slíkt.

1.200 milljónir í aðgerðir á síðasta ári

Þegar ljóst var að ekki næðist sátt um svokallaðan náttúrupassa ákvað ríkisstjórnin í maí síðastliðnum að í sumar yrði 850 milljónum króna varið til uppbyggingar- og verndaraðgerða á ferðamannastöðum sem eru í eigu eða umsjón ríkisins. Greint var frá því að ráðist yrði í 104 verkefni á 51 stað á landinu, auk þess sem viðbótarfé yrði varið til aukinnar landvörslu um allt land. Mest á að framkvæma í Skaftafelli og á Þingvöllum, við Geysi, í Dimmuborgum, á miðhálendinu, við Gullfoss, Dyrhólaey, Dynjanda, Stöng í Þjórsárdal og Dettifoss. Verkefnin eru af ýmsum toga en megináhersla er lögð á framkvæmdir vegna göngustíga, útsýnispalla, bílastæða og salernisaðstöðu.

Um leið var greint frá því að á næstu árum verði ráðist í enn frekari umbætur á vinsælum ferðamannastöðum í eigu og umsjón ríkisins með það að markmiði að bæta þar skipulag og aðgengi þannig að staðirnir þoli vel þann fjölda sem þangað sæki. Undirbúningur að því verkefni sé þegar hafinn.

Þessar 850 milljónir koma til viðbótar 350 milljónum sem var varið til samskonar mála fyrir ári síðan þannig að 1.200 milljónum króna hefur verið til málaflokksins á einu ári. Staðreyndin er sú að enn er eftir að úthluta talsvert af þessum fjármunum þar sem rekstrar- og framkvæmdaaðilar hafa ekki verið tilbúnir til verka. Þess er að vænta að þessir fjármunir muni nýtast vel.

Þegar tekist var á um þróun ferðamála fyrir nokkrum misserum sögðu menn brýnast að dreifa ferðamönnum betur yfir árið og landið. Segja má að hvoru tveggja hafi tekist vel. Um leið er ljóst að styrkja þarf afþreyingu ferðamanna og við sjáum það vel af Bláa lóninu, hvalaskoðunum og hvalasafninu að með hugmyndaauðgi og skipulagi er hægt að koma miklu í verk. Einkaframtakið með stuðningi stjórnvalda er þar best treystandi og gleymum ofstjórnarhugmyndum þeirra sem eru nú hissa yfir velgengni ferðaþjónustunnar.

Það skal tekið fram að þau viðhorf sem birtast í þessum pistli eru eingöngu höfundar og á hans ábyrgð.

mynd
16. júlí 2015

Verksmiðja rís við Húsavík

Ekki verður annað séð en að mikill uppgangur ríki á Húsavík þessi misserin og bærinn hefur þróast í að vera umsvifamikill áfangastaður ferðamanna. Um leið hefur verið lokið við allan undirbúning að kísilmálmverksmiðju sem mun rísa á iðnaðarsvæðinu að Bakka við Húsavík.  Augljóst er af þessu að byggðin á Húsavík mun styrkjast og fjölbreyttari stoðir verða undir atvinnulíf þar. Með tilkomu meira
mynd
12. júlí 2015

Þörf fyrir nýja orkukosti

Hvamms­virkj­un í Þjórsá var færð úr biðflokki í nýt­ing­ar­flokk á nýafstöðnu þingi. Landsvirkjun hefur þegar hafið undirbúning að framkvæmdum og ef engar ófyrirséðar tafir verða er hugsanlegt að Hvammsvirkjun verði tilbúin innan 3 til 4 ára. Það er þá 5 til 6 árum eftir að Búðarhálsstöð var gangsett en það var í  mars 2014. Búðarhálsstöð var fjórtánda vatnsaflsstöðin sem meira
mynd
5. júlí 2015

Ungt fólk með vinnu á Íslandi

„Deila má um hvort vinnu skuli flokka með ástæðum hamingju eða með ástæðum óhamingju. Því verður ekki neitað að mörg störf eru ákaflega þreytandi og þegar vinnan er of mikil, eða of erfið, þá verður hún að kvöl. En sé álagið ekki óhóflegt þá er jafnvel leiðinlegasta vinna minni kvöl en iðjuleysi.” Þannig komst heimspekingurinn Bertrand Russell að orð í bók sinni Að höndla hamingjuna meira
mynd
28. júní 2015

Grísk atkvæðagreiðsla um skuldir

Gríska þingið hefur ákveðið þjóðar­at­kvæðagreiðslu í Grikklandi eft­ir viku, sunnu­dag­inn 5. júlí. Þar veður gengið til atkvæða um þær aðhaldstil­lög­ur sem lán­ar­drottn­ar lands­ins setja sem skil­yrði fyr­ir frek­ari lán­veit­ing­um. Þetta er eitt skrefið enn í þeirri harmrænu vegferð sem Grikkland hefur verið í undanfarin meira
mynd
21. júní 2015

Tvö frábær fyrirtæki

Nú með skömmu millibili höfum við fengið ánægjulegar fréttir af tveimur frábærum fyrirtækjum. Annars vegar er það fjöl­skyldu­fyr­ir­tækið VHE sem er orðið þekkt inn­an áliðnaðar­ins en það þróar, fram­leiðir og smíðar vél­búnað í húsa­kynn­um fyr­ir­tæk­is­ins í Hafnar­f­irði og sel­ur til ál­vera víðs veg­ar um meira
mynd
13. júní 2015

Allir vinna!

Nú þegar sumarið er að hefjast gæti athygli fólks beinst að því að eina tegund frétta vantar. Fréttir af því að ungt fólk fái ekki sumarstörf. Það eru engar fréttir um slíkt, sem betur fer. 1. maí var líka áberandi að engin skilti voru að krefjast þess að störf yrðu sköpuð eða eitthvað væri gert til að taka á atvinnuleysinu. Líklega mætti ætla að 1. maí kröfugerðin hefði verið undirlögð undir meira
mynd
28. maí 2015

Samkeppni um samkeppnishæfni

Tveir fundir voru haldnir um samkeppnishæfni Íslands í dag. Annars vegar hélt Viðskiptaráð Íslands fund í morgun í Hörpunni um úttekt viðskiptaháskólans IMD í Sviss sem starfrækir rannsóknarsetur sem gerir árlega úttekt á samkeppnishæfni 61 þjóðar. Viðskiptaráð er samstarfsaðili IMD og sér um gagnavinnslu hér á landi. Hins vegar var að um að ræða svokallaðan Social Progress Index sem settur meira
mynd
21. maí 2015

Fylgir Chicago í fótspor Detroit?

Chicago er ein af glæsilegri borgum Bandaríkjanna og sú þriðja fjölmennasta, næst á eftir New York og Los Angeles og það þrátt fyrir að hún hafi misst íbúa síðan hún var fjölmennust upp úr 1950. Þar búa nú um 2,7 milljónir manna sem hafa meðal annars orðið að þola um 10.000 skotbardaga á síðustu fjórum árum. Ofbeldi hefur gengt stóru hlutverki í sögu borgarinnar en síðustu áratugi hefur verið meira
mynd
12. maí 2015

Sameiginlegur vinnumarkaður eða fólksflótti?

Allt frá árinu 1954 hefur samningur um sameiginlegan norrænan vinnumarkað gert norrænum borgurum kleift að starfa og setjast að í norrænum nágrannaríkjum. Norrænn vinnumarkaður er einn samþættasti svæðisbundni vinnumarkaður í heimi og margar viðbætur hafa verið gerðar við samninginn frá 1954. Það ætti því ekki að koma neinum á óvart að tilflutningur sé á vinnuafli á milli þessara landa þar sem meira
mynd
3. maí 2015

Orkan, álið og verðmætasköpun

Nú á þriðjudaginn heldur Landsvirkjun ársfund sinn um leið og fyrirtækið fagnar 50 ára afmæli sínu. Í síðustu viku hélt Samál, samtök álframleiðenda, aðalfund sinn en vegir þessara aðila skarast með eftirtektarverðum hætti. Ekki nóg með að stóriðjan kaupi hátt í 80% af þeirri orku sem framleidd er hér á landi heldur er hún einnig ein af þremur meginstoðum útflutningsiðnaðar landsmanna en alls námu meira
26. apríl 2015

Ísland best í heimi - svona næstum því!

Þetta getur bara ekki verið, sagði fréttakonan unga í morgunútvarpi Bylgjunnar síðastliðin föstudag. Tilefni undrunar fréttakonunnar voru upplýsingar um að íslenska þjóðin hefði færst úr ní­unda sæti upp í annað sætið yfir ham­ingju­söm­ustu þjóðir heims. Þetta kemur fram í ár­legri sam­an­tekt Sustaina­ble Develop­ment Soluti­ons Network fyr­ir meira
mynd
19. apríl 2015

Af hverju eru sumar þjóðir ríkari en aðrar?

Margar kenningar má finna sem reyna að svara þessari spurningu, sumar eru um leið að reyna að svara spurningum um ójafna skiptingu auðsins fremur en af hverju sumir verða ríkari en aðrir. Í síðasta pistli mínum um Nígeríu spunnust umræður um hvernig Nígeríu hefði tekist að vinna úr þeim mikla olíuauði sem landið býr yfir. Og jafnvel gerður samanburður við Noreg en olíuævintýri landanna meira
mynd
12. apríl 2015

Nígería: Íslenskur viðskiptavinur á tímamótum

Nígería er fjölmennasta land Afríku og býr yfir gríðarlegum náttúruauðævum. Landið skiptir okkur Íslendinga talsverðu máli þar sem þangað eru fluttar út fiskafurðir fyrir 12 til 14 milljarða króna á ári. Þar voru fyrir skömmu forsetakosningar sem geta markað þáttaskil í lýðræðisþróun þar og hugsanlega víða í álfunni. Niðurstaða kosningarinnar hefur í för með sér að nýr forseti tekur við völdum meira
mynd
6. apríl 2015

Kýpur afléttir höftum

Stjórn­völd á Kýp­ur hafa aflétt öll­um gjald­eyr­is­höft­um sem sett voru í land­inu í fjár­málakrepp­unni sem dundi yfir landið í upphafi árs 2013. Þá var bönkum á Kýpur lokað í einni svipan og greiðslukerfi landsins lamaðist í framhaldinu. Eðlilega er þetta tengt við ástandið hér á landi en hafa verður í huga að aldrei gerðist neitt slíkt hér enda tókst meira
mynd
1. apríl 2015

Deilt um kreppur og krónur

Fjármálakreppan á Íslandi árið 2008 var gríðarlega umfangsmikil og hafði mikil efnahagsleg áhrif. Um það þarf ekki að deila en orsakir, afleiðingar og úrlausn hennar skapa hins vegar miklar deilur. Nánast daglega ber á borð okkar Íslendingar nýjar útlistanir á því hver gerði hvað, hvenær og hvernig. Um leið getum við velt því fyrir okkur af hverju einhver gerði ekki eitthvað allt annað og þá með meira
mynd
25. mars 2015

Stafræna byltingin og vinnumarkaðurinn

Í upphafi 20. aldar unnu 38% allra starfandi manna í Bandaríkjunum í landbúnað. Í upphafi 21. aldar var þetta hlutfall komið niður í 2%. Fyrir 100 árum hefði engin geta sagt til um í hvaða störf þessi 36% sem færðu sig til færu, hvað þá að benda á fyrirbæri eins og hugbúnaðariðnað eða þjónustu eða annað það sem tekur störfin til sín í dag. Eða ferðaþjónustu sem gleypir flest ný störf á meira
mynd
14. mars 2015

Baráttan um störfin

Um allan heim er lögð mikil áhersla á að skapa ný störf. Í samfélögum þar sem atvinnuleysi er landlægt er það skiljanlegt en meira að segja lönd með gott atvinnuástand freista þess að fá til sín öflug og stór fyrirtæki með nýja starfsemi. Þannig hafa komið hingað stór alþjóðleg iðnfyrirtæki á sviði álvinnslu sem skapa ný og eftirsótt störf. Við þau hafa verið gerðir sérstakir fjárfestingasamningar meira
mynd
7. mars 2015

Ferðamannaeyjar

Sá mikli vöxtur sem verið hefur í ferðaþjónustunni síðustu ár skýrir stóran hluta af þeim hagvexti sem mælst hefur hér á landi síðan hagkerfið byrjaði að taka við sér árið 2010. Það er áætlun Greiningar Íslandsbanka að a.m.k. þriðjung hagvaxtarins frá árinu 2010 megi rekja til ferðaþjónustunnar. Ferðaþjónustan hefur þannig átt stóran þátt í því endurreisnarstarfi sem átt hefur sér stað á meira
mynd
21. febrúar 2015

Bjór, mafía og lyf - saga viðskiptamógúls

Valt er veraldargengið og svo er auður sem augabragð! Það má hafa uppi margvísleg spakmæli sem minna okkur á að allt er breytingum undirorpið. Þannig gerast nú kaupin á eyrinni. Flestum er kunnugt að í heimi viðskipta vegast á áhætta og ávinningur, græðgi og hræðsla. Þeir sem enga áhættu taka uppskera væntanlega áhyggjulaust líf en án mikils efnahagslegs ávinnings. Að sjálfsögðu er efnahagslegur meira

Sigurður Már Jónsson

Sigurður Már Jónsson

Höfundur er blaðamaður en starfar í dag sem upplýsingafulltrúi ríkisstjórnarinnar.

Meira