Fáir trúa því að vandræðum Grikkja sé lokið nú þegar Evrópusambandið er loksins búið að setja slaufu á björgunarpakkann. Framundan eru erfið ár hjá Grikkjum sem munu án efa reyna á samheldni þjóðarinnar. Vangaveltur hafa vaknað um hvort rétt sé eða heppilegt fyrir Grikki að fara út úr myntsamstarf Evrópuríkja (EMU). Hvort vilji er til þess hjá ESB eða Grikkjum, að sú leið verði farin, er ekki vitað en ekki er með öllu óhugsandi að svo geti farið. Flestir viðurkenna núna að Grikkir áttu ekkert erindi inn í myntsamstarfið og skiptir engu hvort þeir sjálfir sviku sig inn í það eða hvort Evrópusambandið kaus að horfa framhjá ófullkomleika þeirra.

Það er hins vegar ekki einfalt mál að yfirgefa evru-samstarfið sérstaklega þar sem slík aðgerð er neyðarúrræði. Trúverðuleikinn er engin og líklega verður ekki gaman að stýra seðlabanka Grikklands í kjölfarið. Myntsamstarfið er hannað og byggt án útgönguleiða segja fróðir menn, sá sem einu sinni kom inn átti ekki að fara út. Líklega þarf Evrópusambandið að lokum að gera upp við sig hvort trúverðugleiki myntsamstarfsins er meiri með eða án Grikkja og sjálfsagt óttast menn fordæmið sem uppskipting þess gæti valdið. Grikkir eiga gömlu myntina sína í peningageymslu en það þýðir ekki að hún verði tekin upp vandræðalaust. Líklega verður gríðarlegur þrýstingur á drökmuna (ef við gefum okkur að hún verði tekin upp aftur) til að byrja með. Þegar henni var skipt út fyrir evru 2002 var gengið 340.750 drökmur fyrir hverja evru, skýr vitnisburður um efnahagsstjórnunina fram að því. Margt bendir til þess að fjármagnseigendur hafi fyrir löngu byrjað að undirbúa sig undir að svona geti farið með því að flytja peninga út úr Grikklandi. Þó að björgunarpakkinn sé tilbúinn þá er ólíklegt að fjármagn byrji að streyma aftur inn í Grikkland eins óstöðugt og ástandið er bæði pólitískt og efnahagslegt.

Fordæmi í hagsögunni

Þó flestir eigi erfitt með að sjá fyrir sér hveð gerist ef myntsamstarf Evrópuríkja (EMU) tekur að liðast í sundur þá er fjarri því að slíkt sé óþekkt í hagsögunni. Við höfum meira að segja ýmis nýleg dæmi til að styðjast við og hægt er að benda á fremur átakanleg skipbrot þegar reynt hefur verið að viðhalda sameiginlegum gjaldmiðli eftir sundrun stórrar ríkjasamsteypa. Þetta á við um þau ríki sem urðu til eftir að Austurrísk-ungverska keisaradæmið brotnaði upp eftir ósigur í fyrra heimsstríði, um hin sviplegu endalok rúblusvæðisins sem 11 fyrri Sovétlýðveldi mynduðu á milli 1991 og 1993, og tvístrun myntsamvinnu á milli fyrrum lýðvelda Júgóslavíu eftir 1991. Í öll þessi þrjú skipti komst óðaverðbólga af stað eins og hagfræðingurinn Willem H. Buiter rakti ágætlega í grein í Fjármálatíðindum 2001.

Enn nýrri dæmi finnst því Tékkóslóvakía klofnaði í tvennt 1. janúar 1993, og 3. febrúar sama ár leið myntbandalagið á milli Tékka og Slóvaka einnig undir lok. Í það skiptið varð aðskilnaður í peninga- og stjórnmálum ekki til þess að óðaverðbólga kæmist á kreik. Tilraunir „arftökuríkja“ til þess að viðhalda myntbandalagi eftir að stórar stjórnmálalegar heildir hafa brotnað í sundur hafa verið skammlífar. Þó er „myntsambandið“ á milli Írlands og Bretlands (sem var í formi myntráðs fyrir Írland fremur en samhverfs bandalags) möguleg undantekning en það varði frá 1922 til 1979.

Af þessu má sjá að það er ekki fordæmalaust að myntsamstarf leysist upp en það hefur oftast haldist í hendur við pólitískan aðskilnað af einhverju tagi. Hvort Grikkir geti tekið upp drökmuna aftur en haldið tengslunum við Evrópusambandið skal ósagt látið. Það veltur líklega á því hvernig til tekst með björgunarpakkann sem nú er orðinn að veruleika.