„Þetta var stundum stórhættulegt“

Eyjólfur Einarsson fór í fyrsta túrinn 1958, aðeins sautján ára.
Eyjólfur Einarsson fór í fyrsta túrinn 1958, aðeins sautján ára. mbl.is/Hákon Pálsson

Sumarið 1958 fór Eyjólfur Einarsson myndlistarmaður í sinn fyrsta túr sem háseti á síldarveiðiskipinu Birni Jónssyni. Var hann með kassamyndavél meðferðis og tók fjölda mynda af túrnum. Í tilefni af ljósmyndakeppni sjómannadagsblaðs 200 mílna í júní sendi Eyjólfur mynd í keppnina og þó hún hafi ekki unnið til verðlauna er hún meðal þeirra sem vöktu mesta eftirtekt. Myndina tók hann í júlímánuði þegar Björn Jónsson var á Grímseyjarsundi.

„Ég var þarna ungur á síldarbát frá Reykjavík,“ segir Eyjólfur er blaðamaður biður hann um að rifja upp sögu myndarinnar. „Þetta var sumarið 1958 og ég varð átján ára um borð og þetta var skipið Björn Jónsson, með sautján manna áhöfn. Sveinn Benediktsson, bróðir Bjarna Ben, rak þessa útgerð. Þetta var fyrsti túrinn hjá mér.“

Glannalegir

Eins og sést á myndinni sem Eyjólfur sendi, hallar Björn Jónsson allverulega og sjórinn skvettist rækilega yfir rekkverk skipsins og á borðstokkinn. Spurður hvað sé að gerast á myndinni, útskýrir hann: „Þarna er annar af tveimur nótabátum. Nótin var geymd í þessum bátum, helmingurinn í hvorum bát. Svo þegar við urðum varir við síldartorfur var bátunum fýrað niður, áhöfnin fór um borð og svo var kastað í hring. Þetta voru kallaðar hringnætur.“

Síldarskipið Björn Jónsson var á Grímseyjarsundi þegar Eyjólfur tók mynd …
Síldarskipið Björn Jónsson var á Grímseyjarsundi þegar Eyjólfur tók mynd af því þegar skipið leggst á hliðina. Nótabátarnir voru mjög þungir. Ljósmynd/Eyjólfur Einarsson

Hann segir hins vegar ekki hættulaust að stunda veiðar með þessum hætti. „Að vera með svona þunga báta uppi, þetta var stundum stórhættulegt. Þeir voru dálítið glannalegir í brælu. Ef það kom hliðaralda lagðist skipið á hliðina og þá lá skipið oft bara á bátunum,“ segir Eyjólfur og hlær. „Þetta voru bara eins og flotholt. Það mátti ekkert út af bera. Þetta gæti allt farið á hliðina. Það gat orðið helvíti hættulegt, eins og sést á myndinni. Ef báturinn hefði húkkast upp úr beygjunum sem báturinn hangir í hefði báturinn getað farið niður og skipið á hvolf.

Ég man þegar við vorum einu sinni á Siglufirði, vorum hættir og að undirbúa okkur undir siglingu heim til Reykjavíkur, þá misstum við annan bátinn niður á ytri höfnina og skipið lagðist á hliðina. Þá bara fýruðum við niður hinum bátnum til að ná jafnvægi.“

Þrælvanur

Eyjólfur telur þetta hafa verið næstsíðasta sumar sem bátar af þessari tegund voru notaðir. „Flestir voru komnir með stóran nótabát og drógu bara á eftir sér. Þetta sumar voru einn eða tveir komnir með kraftblökk. Kraftblökkin var að koma þarna næstu tvö sumur og þá voru næstum allir komnir með hana.“

Að þessu umrædda sumri lauk þó ekki sjómannsferli Eyjólfs en hann var yfir veturinn í skóla og á sjó á sumrin. „Ég var skólastrákur og upp úr tvítugu fór ég í listaakademíuna í Kaupmannahöfn og kom alltaf heim á sumrin og var þá oft á togurum. Svo þegar ég kom heim eftir námsdvölina úti var ég næstu tíu árin mikið á sjó hjá Bæjarútgerð Reykjavíkur, mest á síðutogurum. Var yfirleitt á veturna, vildi hafa sumarið til að vinna að myndlistinni. Ég var þrælvanur sjómaður,“ segir Eyjólfur að lokum og hlær.

Nánar um málið
í Morgunblaðinu
Áskrifendur:
Nánar um málið
í Morgunblaðinu
Áskrifendur:
Kauptu vikupassa

Lestu meira með vikupassa!

Fáðu þér vikupassa fyrir 2.090 kr. og þú færð aðgang að öllu efni úr blaði dagsins í dag og næstu 6 daga.

Kaupa vikupassa

Aðrar áskriftarleiðir »

Afurð Dags. Meðalverð
Gellur 12.9.22 1.117,11 kr/kg
Þorskur, óslægður 23.9.22 438,02 kr/kg
Þorskur, slægður 23.9.22 580,62 kr/kg
Ýsa, óslægð 23.9.22 333,98 kr/kg
Ýsa, slægð 23.9.22 222,27 kr/kg
Ufsi, óslægður 23.9.22 212,59 kr/kg
Ufsi, slægður 23.9.22 235,95 kr/kg
Djúpkarfi 21.9.22 166,00 kr/kg
Gullkarfi 23.9.22 299,32 kr/kg
Litli karfi 21.9.22 0,00 kr/kg

Fleiri tegundir »

24.9.22 Elli P SU-206 Línutrekt
Þorskur 1.994 kg
Ýsa 1.331 kg
Keila 36 kg
Samtals 3.361 kg
24.9.22 Silfurborg SU-022 Dragnót
Skarkoli 543 kg
Ýsa 373 kg
Þorskur 343 kg
Sandkoli 183 kg
Steinbítur 45 kg
Samtals 1.487 kg
24.9.22 Sandfell SU-075 Lína
Þorskur 1.866 kg
Ufsi 210 kg
Ýsa 125 kg
Keila 101 kg
Gullkarfi 81 kg
Hlýri 67 kg
Samtals 2.450 kg

Skoða allar landanir »

Afurð Dags. Meðalverð
Gellur 12.9.22 1.117,11 kr/kg
Þorskur, óslægður 23.9.22 438,02 kr/kg
Þorskur, slægður 23.9.22 580,62 kr/kg
Ýsa, óslægð 23.9.22 333,98 kr/kg
Ýsa, slægð 23.9.22 222,27 kr/kg
Ufsi, óslægður 23.9.22 212,59 kr/kg
Ufsi, slægður 23.9.22 235,95 kr/kg
Djúpkarfi 21.9.22 166,00 kr/kg
Gullkarfi 23.9.22 299,32 kr/kg
Litli karfi 21.9.22 0,00 kr/kg

Fleiri tegundir »

24.9.22 Elli P SU-206 Línutrekt
Þorskur 1.994 kg
Ýsa 1.331 kg
Keila 36 kg
Samtals 3.361 kg
24.9.22 Silfurborg SU-022 Dragnót
Skarkoli 543 kg
Ýsa 373 kg
Þorskur 343 kg
Sandkoli 183 kg
Steinbítur 45 kg
Samtals 1.487 kg
24.9.22 Sandfell SU-075 Lína
Þorskur 1.866 kg
Ufsi 210 kg
Ýsa 125 kg
Keila 101 kg
Gullkarfi 81 kg
Hlýri 67 kg
Samtals 2.450 kg

Skoða allar landanir »