Bókarinn fékk fjögur ár

Oskar Gröning í réttarsalnum í morgun.
Oskar Gröning í réttarsalnum í morgun. AFP

 Oskar Gröning, fangavörður í útrýmingarbúðum nasista, Auschwitz, í seinni heimstyrjöldinni, var í dag dæmdur í fjögurra ára fangelsi. Saksóknari hafði farið fram á að hann yrði dæmdur í þriggja og hálfs árs fangelsi.

Grön­ing, sem er 94 ára, var ákærður fyr­ir að bera ábyrgð á morðum á 300 þúsund manns í fanga­búðunum. 

Ólíkt flest­um öðrum fanga­vörðum SS þá hef­ur Grön­ing, sem var nefnd­ur „bók­ari Auschwitz“, rætt um hvað hann gerði og hvað hann sá á meðan hel­för­inni stóð. 

Grön­ing var tví­tug­ur að aldri þegar hann bauð sig fram til starfa fyr­ir Waf­fen SS enda heillaður af SS bún­ing­un­um og ákafan­um sem fylgdi stríðinu árið 1941.

Hans helsta starf í Auschwitz var að flokka pen­inga sem stolið var frá gyðing­um sem tekn­ir voru af lífi eða notaðir í þræla­haldi búðanna. Pólsk slot, grísk­ar drakk­mör, franskri frank­ar, hol­lensk gyll­ini og ít­alsk­ar lír­ur.

Grön­ing fædd­ist árið 1921 skammt frá Bremen og fjöl­skylda hans var afar þjóðræk­in. Hann missti móður sína fjög­urra ára gam­all og ólst upp hjá föður sem var fé­lagi í hernaðar­hóp sem nefnd­ist Der Stahlhelm, eða Stál­hjálm­ur­inn. Grön­ing gekk til liðs við ungliðahreyf­ingu þar sem andúð á gyðing­um var alls ráðandi.

Hann seg­ist hafa óskað eft­ir því að vera flutt­ur í fremstu víg­línu en verið synjað. Því var hann áfram vörður í út­rým­ing­ar­búðunum þar sem sem her­menn eyddu kvöld­un­um við spila­mennsku og drykkju og gerðu stund­um að leik sín­um að skjóta ljósa­per­ur í stað þess að slökkva ljósið með hefðbundn­um hætti. Í sept­em­ber 1944 var hann send­ur til Ardenn­es að berj­ast við banda­menn.

„Ég sá allt.“

Þegar hann snéri heim aft­ur eft­ir að hafa verið stríðsfangi í Bretlandi, kvænt­ist hann og eignaðist tvo syni. Hann starfaði við launa­út­reikn­inga í gler­verk­smiðju. En fortíðin bankaði á dyr árið 1985 er fé­lagi hans í frí­merkja­safnara­klúbbi færði hon­um bók sem skrifuð var af manni sem neitaði til­vist helfar­ar­inn­ar. 

Grön­ing skilaði bók­inni með eft­ir­far­andi skila­boðum: „Ég sá allt. Gas­klef­ana, lík­brennsl­ur, val á fórn­ar­lömb­um... Ég var þar.“

Í kjöl­farið skrifaði hann end­ur­minn­ing­ar fyr­ir fjöl­skyld­una þar sem hann deildi með þeim því sem hann upp­lifði. End­ur­minn­ing­arn­ar, sem eru 87 blaðsíður að lengd, rötuðu síðan í hend­ur þýskra fjöl­miðla og í heim­ild­ar­mynd BBC árið 2003.

„Ég myndi lýsa mínu hlut­verki sem litlu tann­hjóli í gang­skipt­ingu,“ út­skýr­ir Grön­ing. „Ef þú get­ur lýst þessu sem sök þá er ég sek­ur. Laga­lega séð er ég sak­laus.“

Það hefur hins vegar nú komið í ljós að hann hafði rangt fyrir sér. Hann er væntanlega einn sá síðasti sem verður dæmdur fyrir þau voðaverk sem framin voru á tímum helfararinnar.

„Mér þykir þetta leitt“

Réttarhöldin hafa staðið yfir í Lüneburg frá því í apríl. Í gær fékk Grön­ing síðasta tækifærið til að tjá sig um hlut sinn við réttarhödlin. Hann baðst afsökunar á hlut sínum og sagði að enginn hefði átt að taka þátt í því sem fram fór í Auschwitz. „Ég veit það. Ég harma það í einglægni að hafa áttað mig á þessu fyrr og oftar. Mér þykir þetta leitt,“ sagði hann titrandi röddu. 

Hópur fólks sem lifði af helförina sendi frá sér tilkynningu eftir að dómur féll í morgun þar sem niðurstöðunni var fagnað.

Gröning bar við réttarhöldin að honum hryllti við þeim glæpum sem hann hafði orðið sjónarvottur að í búðunum og hann hafi í þrígang, frá því hann kom þangað 1942, óskað eftir því að vera fluttur í fremstu víglínu. Hann fékk ekki heimild til þess fyrr en haustið 1944.

Um 1,1 milljón manna, flestir evrópskir gyðingar, hurfu á árunum 1940 til 1945 í Auschwitz-Birkenau útrýmingarbúðunum.

Ég var þar

Oskar Gröning
Oskar Gröning AFP
Oskar Groening
Oskar Groening AFP
mbl.is

Bloggað um fréttina

4 manna hornklefi Infrarauður Saunaklefi tilboð 279.000 var 350.000
Verð 350.000 Topp klefar.Tilboð 279.000 (er á leiðinni 4 vikur ) Hiti frá 30-...
Legupressur 50 Tonna
Everet UK Legupressur 50 T Loft/glussadrrifnar og einnig hægt að handtjakka. Gæ...
KERRUR _ KERRUR _ KERRUR
Þessar sterku Þýsku frá ANSSEMS & HULCO, til afgreiðslu strax, sjá myndir m.a. í...
Sumarhús- Gestahús - Breytingar
Sumarhús - Gestahús - Breytingar ? Framleiðum stórglæsileg sumarhús í ýmsum stær...