Fréttaskýring: Yfir 350 Íslendingar eiga rætur að rekja til indíána

Íslendingar eiga ekki einvörðu rætur sínar að rekja til Norðurlandanna ...
Íslendingar eiga ekki einvörðu rætur sínar að rekja til Norðurlandanna og Bretlandseyja. mbl.is/G.Rúnar

Að minnsta kosti 350 Íslendingar - líklega fleiri - bera í sér hvatberaarfgerðir sem eiga hugsanlega rætur að rekja til frumbyggja Ameríku. „Þetta er spennandi fyrir þá sem bera þessa arfgerð,“ segir Agnar Helgason, mannfræðingur hjá Íslenskri erfðagreiningu og Háskóla Íslands.

Sigríður Sunna Ebenesersdóttir, rannsakaði þetta í meistaraverkefni sínu í mannfræði við HÍ. Agnar var leiðbeinandi hennar og var rannsóknin unnin í samvinnu við Íslenska erfðagreiningu. Hún hefur vakið mikla athygli og hefur ritgerðin verið birt í vísindaritinu American journal of physical anthropology. Þá mun tímaritið National Geographic fjalla um málið.

Agnar segir í samtali við mbl.is að það sé ekki hægt að slá því föstu að arfgerðirnar komi frá frumbyggjum Ameríku. Hins vegar sé hægt að draga þessa ályktun miðað við fyrirliggjandi gögn. Reynist þetta rétt þá sé þetta merkileg saga, en það megi álykta að ættmóðirin hafi komið til Íslands í kringum 1000.

Byggir á eldri rannsókn

Rannsókn Sigríðar Sunnu byggir á niðurstöðum fyrstu rannsóknar á uppruna Íslendinga, sem Agnar vann og birtist hún árið 2000. Agnar segir að niðurstaða síðarnefndu rannsóknarinnar hafi verið sú að við landnám hafi megnið af konunum komið til Íslands frá Bretlandseyjum og flestir karlar frá Skandinavíu.

Agnar segir að í þeirri rannsókn hafi fundist tvær hvatberaarfgerðir - en hvatbera DNA erfist eingöngu frá móður til afkvæma - sem hafi greinilega ekki verið af evrópskum uppruna.

„Þær báru stökkbreytingar sem gáfu til kynna að þær voru greinilega ættaðar frá, annað hvort frumbyggjum Ameríku eða frá Austur-Asíu. En flest afbrigði af þessari gerð eru frá frumbyggjum Ameríku,“ segir hann.

Agnar bendir á að hægt sé að rekja hvatberaerfðaefni aftur í tímann í gegnum óbrotnar mæðrakeðjur og tengja fólk saman. Þeir sem beri sama hvatberaerfðaefni séu líklega náskyldir í gegnum beinan kvenlegg.

Vakti ekki mikla athygli í fyrstu

Í fyrstu taldi hann að hvatberaarfgerðirnar væru fremur nýjar af nálinni, eða um nokkurra áratuga gamlar. Hann hafi því ekki sýnt þessu mikinn áhuga í fyrstu en við áframhaldandi rannsóknir hafi fleiri slík afbrigði fundist og áhuginn því aukist. Þetta rannsakaði Sigríður Sunna í meistararitgerð sinni.

„Það eru tvær meginspurningar. Ein var sú, hversu lengi hefur þessi sérstæði kvenleggur verið á Íslandi. Hin spurningin er, hvaðan kom hann? Þ.e. hvar finnum við skyldustu afbrigði af sama meiði,“ segir Agnar.

Var ættfræðigrunnur deCODE nýttur til að skoða aldurinn á Íslandi. Komið hafi í ljós að það séu a.m.k. fjórir kvenleggir, eða fjórir ættbálkar kvenna í beinan kvenlegg, sem beri þetta afbrigði. Elstu ættmæður þeirra, skv. ættfræðigrunninum, hafi verið fæddar í kringum 1700 og gefið af sér þennan ættlegg sem sé af framandi uppruna.

Hins vegar vanti upplýsingar um mæður þessara fjögurra kvenna, sem séu væntanlega skyldar sjálfar innbyrðis. „En spurningin er sú, hvenær finnum við nýlegustu formóður þessara fjögurra kvenna. Hversu langt aftur í tímann er það,“ spyr Agnar.

Ættmóðirin hafi komið til Íslands í kringum 1000

Þá segir hann að í ljósi þess að smá munur hafi fundist á milli afbrigða þessarar hvatberaafgerðar í einum ættlegg miðað við hina þrjá, þá hafi þau ályktað sem svo að hin endanlega ættmóðir á Íslandi hljóti að vera töluvert eldri. „Og jafnvel nokkur hundruð ára eldri heldur þessar sem við finnum í ættfræðigrunninum. Þannig að við ímyndum okkur að hún gæti hafa komið til Íslands í kringum 1000.“

Agnar tekur hins vegar fram að það sé ekki hægt að staðhæfa þetta. Það sé t.d. mögulegt að konurnar fjórar, sem fundust í ættfræðigrunninum, hafi verið systur. „Við vitum það ekki, af því það vantar upplýsingar um foreldra þeirra. En það er lang líklegast, miðað við þau gögn sem liggja fyrir, að formóðir þeirra sé töluvert eldri en það.“

Uppruninn kom á óvart

Agnar segir að það hafi komið þeim mjög á óvart hvaðan þetta komi. Í fyrstu hafi þau talið að þetta hefði annað hvort verið afbrigði sem finnst í frumbyggjum Ameríku eða afbrigði sem finnst í Austur-Asíu.

Reyndin sé sú að íslenska afbrigðið sé frábrugðið þeim báðum. Því sé ekki hægt að segja með afgerandi hætti hvaðan þetta komi.

„Ráðgátan hefur stækkað ef eitthvað er. En svarið liggur í því, að um leið og það finnst afbrigði, sem er greinilega skylt þessum íslenska kvenlegg, einhversstaðar annarsstaðar í heiminum þá fáum við svar við því hvaðan þessi kvenleggur kom.“

Hins vegar sé hægt að álykta, miðað við fyrirliggjandi gögn, að lang flestir kvenleggir, sem séu skyldir þeim sem finnist hér á Íslandi, finnist í frumbyggjum Ameríku. „Byggt á því þá myndi maður álykta að það væri líklegasti uppruninn.

Þörf á frekari rannsóknum

„Við höfum leið fyrir kvenlegg til þess að berast frá Ameríku til Íslands fyrir tíma Kólumbusar. Því þetta hefur væntanlega verið á Íslandi það lengi að þetta var komið til Íslands áður en Kólumbus enduruppgötvaði Ameríku. Og við höfum leið og það eru þá siglingar víkinga til Ameríku í kringum árið 1000.“

Agnar ítrekar að þetta sé ekki hægt að staðhæfa, en þetta sé hins vegar líklegasta tilgátan miðað við þau gögn sem liggi fyrir. Þörf sé á frekari rannsóknum til að fá endanlega úr þessu skorið. „Um leið og sambærileg arfgerð finnst annarsstaðar í heiminum þá erum við, held ég, komin a.m.k.  með drög að svari.“

mbl.is

Bloggað um fréttina

Innlent »

Starfsmannaleigur fái vottun

Í gær, 23:19 Þær starfsmannaleigur sem eru með allt sitt í lagi gætu á næstunni fengið vottun hjá Samtökum atvinnulífsins og Alþýðusambandinu. Meira »

3,2 milljarðar gengu ekki út

Í gær, 23:00 Enginn var með allar tölur réttar í Víkingalottóinu í kvöld en í pottinum voru tæpir 3,2 milljarðar króna.  Meira »

Oddný hætt í Þingvallanefnd

Í gær, 22:13 Oddný G. Harðardóttir situr ekki lengur í Þingvallanefnd og hefur varamaður hennar, Guðmundur Andri Thorsson, tekið sæti Samfylkingarinnar í nefndinni. Oddný var ein þriggja nefndarmanna sem studdu ráðningu Ólínu Kjerúlf Þorvarðardóttur í starf þjóðgarðsvarðar Þingvalla. Meira »

Dæmdur fyrir hatursorðræðu

Í gær, 21:55 Sema Erla Serdar fagnar því að Héraðsdómur Suðurlands hafi dæmt mann sekan um hatursorðræðu vegna ummæla sem hann lét falla á athugasemdakerfi DV í júlí 2016: „Vona að Sema Erla Serðir farist í næstu hryðjuverkaárás skítmenna af hennar tagi(múslimaskítmenna)“. Meira »

Jólageitin mætt undir ströngu eftirliti

Í gær, 21:12 Sænska jólageitin er mætt fyrir utan verslunina IKEA stærri og dýrari en nokkru sinni fyrr. Geitin, sem vegur um sjö til átta tonn, var hífð upp með krana í dag. Líkt og í fyrra verður geitin undir ströngu eftirliti svo að brennuvargar geri sér ekki að leik að kveikja í henni. Meira »

Leiðakerfi WOW stækkað um 15%

Í gær, 20:14 Flugfélagið WOW air ætlar að stækka leiðarkerfi sitt um 15% á næsta ári. Auka á tíðni flugferða til stærstu áfangastaða félagsins í Bandaríkjunum vegna eftirspurnar Indverja þegar WOW hefur flug til Delí á Indlandi. Meira »

Stór hópur mun græða fleiri ár

Í gær, 20:01 „Mér líst mjög vel á þetta,“ segir Kári Stefánsson, forstjóri Íslenskrar erfðagreiningar, um nýtt frumvarp sem lagt hefur verið fram á Alþingi um breytingar á lögum um vísindarannsóknir á heilbrigðissviði. Nái frumvarpið fram að ganga verður hægt að veita einstaklingum upplýsingar um lífshættulegt ástand þeirra Meira »

Auðnutittlingur frá Akureyri til Skagen

Í gær, 19:44 Auðnutittlingur, sem Sverrir Thorstensen merkti á Akureyri 2. janúar síðastliðinn, endurheimtist í Skagen á norðurodda Jótlands á sunnudag. Meira »

Léttlestir og rafvagnar til umræðu

Í gær, 19:33 Fulltrúi frá franska samgöngulausnafyrirtækinu Alstom ræddi á fundi um Borgarlínu í dag. Fyrirtækið hannar kerfi bæði fyrir rafdrifna strætisvagna og léttlestir en það var fransk íslenska viðskiptaráðið sem stóð fyrir fundinum og hann sóttu m.a. fulltrúar frá sveitastjórnum á höfuðborgarsvæðinu. Meira »

Kallaði fram í fyrir ráðherra: „Þvæla!“

Í gær, 19:29 Kristján Þór Júlíusson, sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra, og Gunnar Bragi Sveinsson, þingmaður Miðflokksins, sem áður gegndi sama embætti, tókust á um stöðu yfirmanns fiskeldissviðs Hafrannsóknastofnunar í fyrirspurnatíma á Alþingi. Meira »

Repja knýi allan flotann

Í gær, 19:28 Skinney – Þinganes fékk verðlaun á Umhverfisdegi atvinnulífsins í dag fyrir framtak ársins á sviði umhverfismála. Forseti Íslands, Guðni Th. Jóhannesson, afhenti verðlaunin og veitti Gunnar Ásgeirsson stjórnarformaður Skinneyjar-Þinganess þeim viðtöku. Meira »

Líf kviknar í kvöld

Í gær, 19:22 Í kvöld hefst ný þáttasería í Sjónvarpi Símans, nýjir þættir sem unnir eru út frá bókinni Kviknar eftir Andreu Eyland. Þættirnir fjalla um alla þætti fæðinga. Andrea mætti í Magasínið ásamt Sigríði Þóru Ásgeirsdóttur leikstjóra þáttanna, sem verða sex samtals. Meira »

Flestir mæla með Fjarðarkaupum

Í gær, 19:04 Viðskiptavinir Fjarðarkaupa eru líklegri til þess að mæla með þjónustu Fjarðarkaupa en viðskiptavinir annarra fyrirtækja á Íslandi samkvæmt niðurstöðum nýlegrar könnunnar MMR á meðmælavísitölu 85 þjónustufyrirtækja á einstaklingsmarkaði. Meira »

Ósamræmi í umferð hernaðartækja

Í gær, 18:56 Stjórn Flugmálafélags Íslands hefur sent frá sér ályktun þar sem talað er um ósamræmi Reykjavíkurborgar gagnvart umferð hernaðartækja um sveitarfélagið. Meira »

Köttur heimsfrægur starfsmaður

Í gær, 18:41 Kötturinn Pál er í fullu starfi sem músavörður á Fosshóteli á Hellnum á Snæfellsnesi. Köttur þessi er afar félagslyndur og talar mörg tungumál og dregur að gesti frá öllum heimshornum. Meira »

Markmiðið er 40/60 kynjaskipting

Í gær, 18:40 Ráðstefna Jafnvægisvogarinnar verður haldin þann 31. október næstkomandi en markmiðið er að árið 2027 verði hlutfallið á milli kynja 40/60 í framkvæmdastjórnum fyrirtækja á Íslandi. Meira »

Miða út frá hópnum sem vill vita

Í gær, 18:32 „Þetta snýst um svarið við spurningunni: hvað gerirðu ef þú veist að manneskja er í lífshættu? Svarið ætti alltaf að vera: ég geri allt sem ég get til að bjarga henni. Út frá þeim punkti vinnum við þetta frumvarp“ segir Oddný G. Harðardóttir, þingmaður Samfylkingarinnar, Meira »

Lögbannskröfu á Tekjur.is hafnað

Í gær, 18:30 Lögbannskröfu Ingvars Smára Birgissonar á vefinn Tekjur.is var hafnað af sýslumanni. Í synjunarbréfi sýslumanns, sem mbl.is hefur undir höndum, er fallist á að brotið sé gegn lögvörðum rétti gerðarbeiðanda. Ingvar Smári hyggst leita réttar síns fyrir dómstólum. Meira »

Lögregla hafi beitt ólögmætum aðferðum

Í gær, 18:28 Verjendur tveggja manna sem eru ákærðir í gagnaversmálinu krefjast þess að málinu verði vísað frá dómi vegna þess að réttindi ákærða hafi ekki verið virt og að rannsakendur hafi beitt ólögmætum aðferðum til að afla sér upplýsinga við rannsóknina. Meira »
STIGAR OG HANDRIÐ ALLAR MÖGULEGAR GERÐIR
Hagstæð verð, sjá meðal annars: http://www.youtube.com/watch?v=73dIQgOl2JQ...
Fasteignir
Ertu að leita að fasteignasala ? Frítt söluverðmat, vertu í sambandi sími ...
Sumarbústaðalóðir til sölu í Vaðnesi
Til sölu fallegar sumarhúsalóðir með aðgangi að heitu og köldu vatni í vinsælu s...
Heimili í borginni ...Eyjasol ehf.
3ja herb. íbúðir í austurborginni. Gisting fyrir 4-6. Lausir dagar. Góð gisting ...