Brotið gegn lögum án afleiðinga

Jóhanna Sigurðardóttir forsætisráðherra.
Jóhanna Sigurðardóttir forsætisráðherra. mbl.is/Ómar

Kyndilberi jafnréttisbaráttunnar var Jóhanna Sigurðardóttir forsætisráðherra nefnd af ríkislögmanni í dómsal í dag. Var þar tekið fyrir skaðabótamál sem að grunni er sprottið upp úr úrskurði kærunefndar jafnréttismála, en í honum er Jóhanna sögð hafa gerst brotleg við jafnréttislög.

Greint var ítarlega frá aðalmeðferð í málinu á mbl.is fyrr í dag, og verður að mestu leyti látið þar við sitja. Þó er eitt og annað sem fram kom við aðalmeðferðina sem taka má til hliðar og skoða örlítið betur.

Að því sögðu er best að byrja á byrjuninni, eða þannig. Í nóvember 2007 flutti þáverandi velferðarráðherra, Jóhanna Sigurðardóttir, framsöguræðu sína um frumvarp til laga um jafna stöðu og jafnan rétt kvenna og karla. Markmið laganna var, og er, að koma á og viðhalda jafnrétti og jöfnum tækifærum kvenna og karla og jafna þannig stöðu kynjanna á öllum sviðum samfélagsins.

Ekkert nema gott er um frumvarpið að segja, enda það í heild ekki til umfjöllunar. Hins vegar er það sú breyting sem lögð var til og samþykkt, að úrskurðir kærunefndar jafnréttismála yrðu bindandi sem skoða þarf nánar, ekki síst út frá málinu tekist var um í dag.

Bindandi eftir að frestur rann út

„Úrskurðir kærunefndar eru bindandi gagnvart málsaðilum. Málsaðilum er heimilt að bera úrskurði nefndarinnar undir dómstóla.“ Þannig hljómar ákvæði laganna. Þó er hægt að fara fram á frestun réttaráhrifa, það að úrskurðurinn sé bindandi, en sú kvöð er á, að frestunin er bundin því skilyrði að málið sé borið undir dómstóla innan þrjátíu daga. Frestunin fellur úr gildi ef málið er ekki borið undir dómstóla innan þess tímafrests. Og er úrskurðurinn þá bindandi.

Í umræddu máli liggur fyrir að ríkislögmaður fór fram á frest. Hins vegar var málið ekki borið undir dómstóla. Fresturinn rann út, og samkvæmt lögunum hafði það í för með sér að úrskurðurinn varð bindandi.

Málið sem er fyrir dómstólum snýr heldur ekkert að því að fella umræddan úrskurð úr gildi. Það byggir á því að úrskurðurinn sé bindandi og þar sem um brot á jafnréttislögum sé að ræða eigi viðkomandi, sem brotið var á, rétt á skaðabótum. Er þetta byggt á 31. grein laganna, en þar segir: „Sá sem af ásettu ráði eða vanrækslu brýtur gegn lögum þessum er skaðabótaskyldur samkvæmt almennum reglum. Enn fremur má dæma hlutaðeigandi til að greiða þeim sem misgert er við, auk bóta fyrir fjártjón ef því er að skipta, bætur vegna miska.“

Fátt um svör

Úrskurðarorð kærunefndarinnar eru á þá leið að forsætisráðherra hafi brotið gegn ákvæðum laga um jafna stöðu og jafnan rétt kvenna og karla. Hins vegar er í engu getið í úrskurðinum hvaða þýðingu það kunni að hafa í för með sér. Ekkert um það hvaða viðurlög liggja við umræddu broti ráðherra eða hvernig hann ætti að bregðast við. Ekkert um afleiðingar þess að brjóta jafnréttislög. En það er ljóst að úrskurðurinn er bindandi.

Oft er það svo að hægt er að leita í greinargerðir með frumvörpum að svörum við umræddum spurningum en þar er fátt um svör. Þegar um álit kærunefndar var að ræða var það Jafnréttisstofu að fylgja þeim eftir fyrir dómstólum, þegar þannig stóð á. Í frumvarpinu var hins vegar lagt til að Jafnréttisstofa fengi það hlutverk að fylgja því eftir að þeir aðilar sem úrskurðir kærunefndar jafnréttismála beinast að fari að niðurstöðum nefndarinnar, eftir því sem við getur átt.

Þá segir að gert sé ráð fyrir að Jafnréttisstofa fylgi eftir úrskurðum að beiðni kærenda, og það falli í hlut kæranda að láta Jafnréttisstofu vita þegar ekki er farið að niðurstöðum nefndarinnar. „Mun Jafnréttisstofa þá eftir því sem við á beina fyrirmælum um viðunandi úrbætur í samræmi við niðurstöðu kærunefndarinnar innan hæfilegs frests til þess aðila sem úrskurðurinn beinist að. Verði ekki farið að fyrirmælum Jafnréttisstofu getur stofan ákveðið að sá aðili sem úrskurður beinist að greiði dagsektir þar til farið verður að fyrirmælunum,“ segir í greinargerðinni.

Sættir gegn sannfæringu

Eins og komið hefur fram var forsætisráðuneytið, og þar með ráðherra, ósammála niðurstöðu kærunefndar jafnréttismála. Ráðherra skipaði sérstakan stýrihóp til að fara yfir niðurstöðuna og ákvað eftir að hann skilaði áliti sínu að bjóða sættir í málinu. Ríkislögmaður sagði hins vegar við aðalmeðferðina í morgun, að það hefði verið gegn sannfæringu ráðherrans sem hafi verið fullviss um kynferði hafi ekki ráðið för við skipun í stöðuna.

Ríkislögmaður lagði einnig áherslu á það í málflutningi sínum að dómstóllinn væri ekki bundinn af niðurstöðu kærunefndarinnar, og að honum bæri einnig að leysa úr því hvort skipunin hafi verið réttmæt og ef ekki hvern hefði þá átt að skipa í starfið.

Í þessu sambandi var minnst á að kærunefndin hafi farið rangt með ýmis atriði, m.a. varðandi menntun þess sem skipaður var. Varla væri hægt að byggja á röngum úrskurði, þó bindandi sé samkvæmt lögum.

Jafnframt minntist ríkislögmaður á, að þó svo minnst væri á skaðabætur sem viðurlög sé þar aðeins um heimild að ræða en ekki skyldu.

Dómafordæmi liggja ekki fyrir

Eins og bent var á í þinghaldinu í morgun þá er ágreiningsefnið helst hvort úrskurður kærunefndarinnar sé bindandi, eins og segir í lögum um jafna stöðu kvenna og karla. Fjögur ár eru frá því sú breyting kom inn í lög og því liggja ekki fyrir dómafordæmi um þetta efni.

Að því leyti má kannski segja að umrætt skaðabótamál sé jafnvel aukaatriði í málinu. Fremur sé þetta spurning um hvernig lög Jóhönnu Sigurðardóttur um jafna stöðu kvenna og karla virka í raun og veru, og hvort gera þurfi breytingar á þeim til þess að þau nái tilgangi sínum.

Stjórnarráðshúsið.
Stjórnarráðshúsið. Jim Smart
Alþingishúsið.
Alþingishúsið. mbl.is/Hjörtur
mbl.is

Bloggað um fréttina

Innlent »

Gul viðvörun fyrir Norðurland eystra

22:17 Gul viðvörun er í gildi vegna veðurs á Norðurlandi eystra og Austurlandi að Glettingi annað kvöld að sögn Veðurstofu Íslands. Meira »

Slasaðist er 500 kg stálbiti féll á hann

21:48 Maður var fluttur alvarlega slasaður með þyrlu Landhelgisgæslunnar á bráðamóttöku Landspítalans eftir að 500 kg stálbiti féll á hann í vinnuslysi í uppsveitum Árnessýslu. Meira »

Vegagerðin kýs leið Þ-H

21:37 Leið Þ-H á Vestfjarðaleið er sá kostur sem helst kemur til greina við uppbyggingu stofnvegakerfis um sunnanverða Vestfirði, að mati Vegagerðarinnar. Leiðin kemur best út við samanburð á öryggi, greiðfærni, styttingu leiða og er hagkvæmari. Valkostagreining Viaplans frá 12. desember breytir ekki þeirri niðurstöðu. Meira »

Fasteignaskattar lækka í Hafnarfirði

21:20 Álagningarstuðull fasteignaskatta lækkar og komið er til móts við barnafjölskyldur í fjárhagsáætlun Hafnarfjarðarbæjar fyrir árið 2019, sem samþykkt var á bæjarstjórnarfundi í dag. Meira »

Sannar gjafir fara víða um heim

20:47 „Allar gjafirnar eiga það sameiginlegt að bæta líf barna sem þurfa á hjálp okkar að halda. Það er því yndislegt að sjá hvað almenningur og fyrirtæki hér á Íslandi láta sig heilsu og réttindi barna varða og hversu margir kjósa að gefa Sannar gjafir um jólin,“ segir Ingibjörg Magnúsdóttir hjá UNICEF á Íslandi. Meira »

Ferðaþjónustan á fullu yfir hátíðirnar

20:32 Ferðaþjónusta í Reykjavík er í töluverðum viðskiptum yfir jól og áramót en staðan er ekki eins góð úti á landi. Í höfuðstaðnum eru hótel mörg fullbókuð. Meira »

Nikkan leynivopn í skötuklúbbnum

19:41 Þorláksmessuskatan er handan við hornið en Íslenski skötuklúbburinn, The Icelandic Skate Club upp á útlensku, ekki síst fyrir færeyska félagsmanninn Ásvald Simonsen, tekur ávallt forskot á sæluna og heldur árlega skötuveislu í hádeginu á laugardegi um miðjan desember. Meira »

Án rafmagns í tæpan sólarhring

19:28 Nokkur íbúðarhús á Leiruvegi á Kjalarnesi voru rafmagnslaus vegna háspennubilunar í tæplega sólarhring áður en rafmagn kom aftur á nú rétt fyrir kl. 19. Íbúi á svæðinu hefur fjárfest í rafstöð vegna tíðra bilana. Meira »

Fjórtán verkefni tengd hjúkrunarrýmum

19:03 Alls eru fjórtán verkefni í farvatninu á vegum ríkisins tengd hjúkrunarrýmum og eru þau mislangt á veg komin. Þetta segir Svandís Svavarsdóttir heilbrigðisráðherra. 50 aldraðir liggja á bráðadeildum. Meira »

Báðir ökumenn fluttir á Landspítala

18:50 Ökumaður annars bílsins sem lenti í árekstri á Gaulverjabæjarvegi laust fyrir klukkan 17 í dag var fluttur á Landspítala með þyrlu Landhelgisgæslunnar, sem lenti þar klukkan rúmlega 18 í kvöld. Meira »

50 hafi keypt vændi af fatlaðri konu

18:41 Grunsemdir eru uppi um að í kringum fimmtíu karlmenn hafi keypt vændi af fatlaðri konu á nokkurra mánaða tímabili. Konan hefur leitað til Bjarkarhlíðar, sem er miðstöð fyrir þolendur ofbeldis. Meira »

Sóttu svartfugl í jólamatinn

18:33 „Svartfuglinn er styggur og að skjóta hann er talsverð kúnst,“ segir Sævar Guðjónsson á Mjóeyri við Eskifjörð.   Meira »

Ómerktir ofnæmisvaldar í sósu

18:15 Matvælastofnun varar neytendur með ofnæmi eða óþol fyrir eggjarauðum, sinnepi, hveiti og/eða selleríi við neyslu á „Ópal heitreyktum laxabita m/muldum pipar“ frá Ópal Sjávarfangi. Meira »

Nærri helmingur notar síma undir stýri

17:34 Hátt í helmingur landsmanna, 49%, segist hafa notað farsíma undir stýri fyrir símtöl með handfrjálsum búnaði á síðustu tólf mánuðum, en 34% segjast hafa talað í síma við akstur án handfrjáls búnaðar. Meira »

„Hafa enga skyldu til að mæta“

17:20 Miðflokkurinn segir að þeir þingmenn sem hafa verið boðaðir á fund stjórnskipunar- og eftirlitsnefndar hafi enga skyldu til að mæta. „Það er afar fátítt að þingnefndir séu notaðar í jafn augljósum pólitískum tilgangi og átti að gera. Slíkt á ekki að viðgangast.“ Meira »

Harður árekstur á Gaulverjabæjarvegi

17:03 Tveggja bíla árekstur varð á Gaulverjabæjarvegi skammt frá Hraunsá nú rétt fyrir kl 17. Slökkvilið, ásamt lögreglu og sjúkraflutningafólki, er á staðnum og unnið er að því að ná fólki út úr bílunum með klippum. Meira »

„Mig langar til að gera grín að þessu“

16:58 Kári Stefánsson lét ýmis stór orð falla á formlegri opnun jáeindaskanna á Landspítalanum í dag. Í viðtali við mbl.is ræddi hann svo meint afskiptaleysi „hrokafulls heilbrigðismálaráðherra.“ Meira »

Skorar á þingmenn að gefa jólabónusinn

16:22 Inga Sæland, formaður Flokks fólksins, skoraði á þingheim í dag að gefa jólabónus sinn til góðgerðamála og veifaði peningum í ræðustól Alþingis. Meira »

Dæmdir fyrir árás við Kiki

16:09 Tveir karlmenn á þrítugsaldri voru í gær dæmdir í þriggja mánaða fangelsi hvor fyrir líkamsárásir á tvo dyraverði við skemmtistaðinn Kíkí í miðbæ Reykjavíkur. Eru þeir einnig fundnir sekir um að hafa ekki hlýtt fyrirmælum og að annar þeirra hafi bitið lögreglumann. Meira »
Gefins - áttu klink sem þú mátt missa?
Kattholt þiggur með þökkum smámynt (hvaðan sem er). Þetta fer til að fjármagna...
Heimili í borginni- www.eyjasolibudir.is
Fallegar 2-3ja herb. íbúðir í Reykjavik fyrir fjölskyldur og erlenda gesti. Einn...
* Öll stærstu á einum stað
Þú getur spilað með í yfir 50 stærstu Lottóum heimsins. Í yfir 12 ár hafa lottó...
EIGUM ALLSKONAR STIGA Á LAGER
Sjá fjölmargar gerðir á: http://www.sogem-sa.com/stairs Sími 615 1750 Sjá einni...