Fást varanlegar undanþágur?

mbl.is/Ómar

Talsvert hefur verið rætt um það að undanförnu hvort Íslandi kynnu að standa til boða varanlegar undanþágur frá yfirstjórn Evrópusambandsins ef til inngöngu í sambandið kæmi. Þá einkum og sér í lagi í tengslum við íslenskan sjávarútveg. Þannig kom sú umræða til að mynda töluvert við sögu á Alþingi nýverið þegar þingmenn ræddu um skýrslu Össurar Skarphéðinssonar, utanríkisráðherra, um utanríkis- og alþjóðamál.

Til þessa hefur sú afstaða verið ríkjandi hér á landi að ein helsta forsenda þess að Ísland gæti gengið í Evrópusambandið væri að yfirráðin yfir fiskveiðilögsögunni í kringum landið og auðlindum hennar yrðu áfram í höndum Íslendinga. Með öðrum orðum að fengin yrði varanleg undanþága frá yfirstjórn Evrópusambandsins í sjávarútvegsmálum og þar með sameiginlegri sjávarútvegsstefnu sambandsins sem gerir ráð fyrir slíkri yfirstjórn í samræmi við ákvæði Lissabon-sáttmálans, grunnlöggjafar þess.

Varanlegar undanþágur ekki í boði

Ekkert ríki hefur hins vegar fengið slíka varanlega undanþágu í sjávarútvegsmálum eins og til að mynda kemur fram í riti Stefáns Más Stefánssonar, lagaprófessors og sérfræðings í Evrópurétti, Landbúnaðarlöggjöf Evrópusambandsins og Evrópska efnahagssvæðisins frá 2011. Einungis hafa verið veittar tímabundnar undanþágur. Hins vegar hefur í ákveðnum tilfellum verið boðið upp á sérlausnir í sjávarútvegsmálum sem fela þó ekki í sér undanþágur frá yfirstjórn Evrópusambandsins heldur einungis breytta stjórnsýslu til þess að koma að ákveðnu marki til móts við aðstæður einstakra ríkja innan ramma regluverks sambandsins.

Einnig er til að mynda fjallað um þetta í greininni „Iceland’s Application for European Union Membership“ í tímaritinu Studia Diplomatica árið 2011 eftir fræðimennina Baldur Þórhallsson, Alyson J.K. Bailes og Graham Avery þar sem komist er að þeirri niðurstöðu að mögulegt ætti að vera að semja um sjávarútvegsmálin í viðræðum við Evrópusambandið svo framarlega sem Íslendingar fari ekki fram á það að standa fyrir utan sameiginlega sjávarútvegsstefnu sambandsins. Það er að fá varanlega undanþágu frá yfirstjórn þess.

Fóru fram á að halda yfirráðum sínum

Bæði Noregur og Malta fóru fram á varanlegar undanþágur í sjávarútvegsmálum þegar ríkin sóttu um inngöngu í Evrópusambandið á sínum tíma, en Norðmenn höfnuðu inngöngu árið 1994 á meðan Maltverjar gengu í sambandið um áratug síðar. Meðal annars vildu ríkin tvö halda yfirráðum yfir efnahagslögsögum sínum að hluta eða í heild en því var hins vegar hafnað af Evrópusambandinu ekki síst á þeim forsendum að slíkt færi gegn löggjöf þess. Um þetta er meðal annars fjallað í riti Stefáns Más og Óttars Pálssonar, lögfræðings, Fiskveiðireglur Íslands og Evrópusambandsins. Þróun, samanburður og staða Íslands frá 2003.

Þannig vildu Norðmenn til að mynda halda yfirráðum yfir efnahagslögsögu sinni norðan 62. breiddargráðu og að sambandið viðurkenndi eignarrétt þeirra á hafsvæðunum innan efnahagslögsögu Noregs en því hafnaði Evrópusambandið sem fyrr segir. Norðmönnum stóð aðeins til boða tímabundin undanþága líkt og til að mynda Portúgölum áður. Undanþágan var til fjögurra ára. Maltverjum var hins vegar boðin sérlausn sem felur í sér að einungis lítil fiskiskip, óháð því frá hvaða ríki innan sambandsins þau koma, megi veiða innan 25 mílna lögsögu eyjarinnar.

Verður aðeins farið fram á sérlausnir

Fram hefur komið ítrekað í máli Össurar Skarphéðinssonar, utanríkisráðherra, að ekki verði farið fram á slíkar varanlegar undanþágur frá yfirstjórn Evrópusambandsins í sjávarútvegsmálum af hálfu Íslands í yfirstandandi viðræðum um inngöngu í sambandið. Nú síðast í umræðum á Alþingi um skýrslu hans fyrir skemmstu. Sama sjónarmiði hefur einnig verið lýst af aðalsamningamanni Íslands í viðræðunum, Stefáni Hauki Jóhannessyni. Beðið verði um sérlausnir sem rúmist innan sameiginlegrar sjávarútvegsstefnu Evrópusambandsins og gangi ekki gegn grundvallarreglum sambandsins. Þá hefur Össur tekið undir það sjónarmið að varanlegar undanþágur frá sameiginlegri sjávarútvegsstefnu sambandsins séu ekki í boði. Það kom til að mynda fram í ræðu sem hann flutti á Alþingi 16. júlí 2009 þegar umsóknin um inngöngu í Evrópusambandið var samþykkt.

Ráðherrann hefur hins vegar lagt áherslu á að regla Evrópusambandsins um hlutfallslega stöðugar veiðar tryggi sjávarútvegshagsmuni Íslands. Umrædd regla, sem gengur út á úthlutun aflaheimilda til ríkja á grundvelli sögulegrar veiðireynslu, breytir því hins vegar ekki að yfirstjórn málaflokksins er eftir sem áður hjá stofnunum sambandsins enda fjallar hún ekki um fyrirkomulagið í þeim efnum. Þá hefur framkvæmdastjórn Evrópusambandsins lýst því yfir að reglan tryggi ekki lengur að úthlutaðar aflaheimildir haldist hjá viðkomandi ríkjum, samanber síðustu grænbók framkvæmdastjórnarinnar um sjávarútvegsmál frá 2009, og vísað í reynsluna af framkvæmd reglunnar til þessa í þeim efnum.

„Ekki hægt að fá varanlegar undanþágur“

Varanlegar undanþágur frá sjávarútvegsstefnu Evrópusambandsins hafa þannig ekki verið veittar til þessa og forystumenn sambandsins hafa í samræmi við það ítrekað áréttað að slíkt sé ekki í boði af hálfu þess. Það kom meðal annars skýrt fram í máli Stefans Füle, stækkunarstjóra Evrópusambandsins, á blaðamannafundi í Brussel 27. júlí 2010 þar sem hann sat fyrir svörum ásamt Össuri Skarphéðinssyni. „Það er ekki hægt að fá neinar varanlegar undanþágur frá lögum ESB,“ sagði Füle af því tilefni við fyrirspurn frá spænskum blaðamanni varðandi íslenskan sjávarútveg.

Samantekið er þannig ljóst að ríki sem óska eftir inngöngu í Evrópusambandið geta ekki gert ráð fyrir því að halda yfirráðum sínum yfir eigin sjávarútvegi. Einungis kunna að vera í boði tímabundnar undanþágur í þeim efnum og sérlausnir sem koma ekki í veg fyrir að yfirstjórn málaflokksins færist til stofnana sambandsins. Fyrir liggur hins vegar að íslensk stjórnvöld ætla ekki að fara fram á varanlegar undanþágur í þeim efnum heldur aðeins sérlausnir. Þá er einnig ljóst að engin trygging er fólgin í reglunni um hlutfallslega stöðugar veiðar fyrir því að aflaheimildir á Íslandsmiðum, sem Evrópusambandið úthlutaði til Íslendinga, héldust óbreyttar á grundvelli sögulegrar veiðireynslu.

AFP
Össur Skarphéðinsson, utanríkisráðherra, og Stefan Füle, stækkunarstjóri Evrópusambandsins.
Össur Skarphéðinsson, utanríkisráðherra, og Stefan Füle, stækkunarstjóri Evrópusambandsins. mbl.is
mbl.is

Innlent »

Mislingasmit um borð í vél Icelandair

11:26 Farþegum og áhöfn um borð í flugi Icelandair frá London til Keflavíkur 14. febrúar hefur verið send tilkynning frá sóttvarnarlækni um möguleika á mislingasmiti um borð. Sams konar tilkynning var send farþegum og áhöfn um borð í flugi Air Iceland Connect frá Reykjavík til Egilsstaða 15. febrúar. Meira »

Afhjúpar mannlegt eðli

11:20 Jane Austen á meðal kvenna er yfirskrift fyrirlesturs sem Alda Björk Valdimarsdóttir, dósent í almennri bókmenntafræði við Háskóla Íslands, heldur í Veröld í dag kl. 16.30. Þar ræðir hún um nýútkomna bók sína Jane Austen og ferð lesandans – Skáldkonan í þremur kvennagreinum samtímans. Meira »

Munu sækja bætur af fullum þunga

11:12 „Það liggur ljóst fyrir að Minjastofnun er bótaskyld vegna skyndifriðunarinnar og það hefur alltaf komið skýrt fram af hálfu Lindarvatns að þær bætur verða sóttar af fullum þunga,“ segir Jóhannes Stefánsson, framkvæmdastjóri Lindarvatns. Meira »

Kaka ársins er létt, falleg og góð

10:20 Lilja Alfreðsdóttir tók á móti fyrstu Köku ársins í mennta- og menningarmálaráðuneytinu í morgun, en höfundur hennar er Sigurður Már Guðjónsson, bakarameistari og eigandi Bernhöftsbakarís. „Kakan er æðisleg, falleg, létt og góð,“ segir formaður Landssambands bakarameistara. Meira »

Lýgur þú að barninu þínu?

10:17 Á Facebook-síðu K100 er umræða um það sem foreldrar ljúga að börnum sínum. Margar áhugaverðar sögur koma fram þar sem fólk viðurkennir lygar til barnanna sinna. Dæmi um slíkar sögur eru „Ef þú borðar kertavax þá hættirðu að stækka og verður dvergur!“ og „Ég segi stundum börnunum mínum að það sé ekki hægt að skipta um batterí í leikföngum sem eru með óþolandi hljóð.“ Meira »

Hjálpa viðskiptavinum Procar

10:07 Bíleigendur sem eiga bíla af þeim tegundum sem Brimborg er umboðsaðili fyrir og hafa keypt þá af bílaleigunni geta haft samband við starfsmenn Brimborgar, sem munu „gera allt sem í þeirra valdi stendur við að komast að því hvort átt hafi verið við km. stöðu bílanna“. Meira »

Bleikjan að taka við sér í Mývatni

08:18 Bleikjustofninn í Mývatni hefur tekið við sér síðustu ár og þakkar Guðni Guðbergsson, sviðsstjóri ferskvatnslífríkis á Hafrannsóknastofnun, árangurinn fyrst og fremst öflugri veiðistjórnun. Meira »

Fögnuðu konudegi viku of snemma

07:57 Rangar upplýsingar í sumum dagatölum og dagbókum urðu þess valdandi um helgina að nokkrir „hlupu“ konudaginn, þ.e. héldu að konudagurinn hefði verið sl. sunnudag. Meira »

68 börn á ári

07:48 Áætlað er að í kringum 68 börn fæðist með ódæmi­gerð líffræðileg kynein­kenni á hverju ári á Íslandi. Þetta þýðir að heild­ar­fjöldi einstak­linga með ódæmi­gerð kynein­kenni á Íslandi er um sex þúsund manns. Meira »

Fjórfaldur danssigur í Boston

07:37 Íslenskir dansarar unnu fjórfaldan sigur í Boston í Bandaríkjunum um helgina. Daníel Sverrir Guðbjörnsson og Sóley Ósk Hilmarsdóttir úr Dansíþróttafélagi Hafnarfjarðar (DÍH) höfðu sigur í tveimur flokkum; í U-21 ballroom dönsum og í flokki rísandi stjarna í ballroom. Þá voru þau í sjötta sæti í flokki ballroom-áhugadansara. Meira »

„Saman getum við allt“

07:28 Hún hefur barist fyrir réttindum fólks í áratugi og það hefur tekið sinn toll. Þetta er gjaldið sem þú greiðir fyrir að tjá skoðanir þínar. „Það verður alltaf til fólk, sérstaklega karlar, sem finnst að sér vegið og reyna sitt besta til þess að þagga niður í þér,“ segir Alexandra Pascalidou. Meira »

Hálkublettir á Hellisheiði

07:26 Vegir eru víða auðir á Suðvesturlandi en hálkublettir meðal annars á Hellisheiði, í Þrengslum og á Mosfellsheiði. Hálka er á Bláfjallavegi og Krýsuvíkurvegi. Þetta kemur fram á vef Vegagerðarinnar. Meira »

Spáð allt að 40 m/s

06:54 Gengur í austanstorm í kvöld og nótt. Útlit fyrir hríð á fjallvegum um land allt með lélegu skyggni. Austan 20-25 m/s undir Eyjafjöllum í nótt með hviðum um 40 m/s. Varahugavert ferðaveður, samkvæmt Veðurstofu Íslands. Meira »

Í vímu með börnin í bílnum

05:58 Lögreglan hefur kært par fyrir að hafa ekið undir áhrifum áfengis og fíkniefna með tvö ung börn í bílnum. Bifreið þeirra var stöðvuð í gærkvöldi í Garðabæ og börnunum komið í öruggar hendur. Málið er komið til barnaverndaryfirvalda. Meira »

Skýrt umboð í viðræðunum

05:30 Tæplega 90% þeirra kúabænda sem þátt tóku í atkvæðagreiðslu Bændasamtaka Íslands vilja halda í kvótakerfi í mjólkurframleiðslu. Aðeins rúm 10% kjósa að gefa framleiðsluna frjálsa. Meira »

Kanna samlegð með streng frá Noregi

05:30 „Það er gott að vita að eitthvað er að gerast í þessum málum. Við höfum haft meiri áhyggjur af því að lítið væri að gerast. Svo verður að koma í ljós hvað verður í framhaldinu.“ Meira »

Heimavellir selja íbúðir á Hlíðarenda

05:30 Leigufélagið Heimavellir hyggst hefja sölu nýrra íbúða á Hlíðarenda í mars. Íbúðirnar verða á svonefndum E-reit en alls verða 178 íbúðir á reitnum fullbyggðum. Meira »

Helsta vonin að loðna finnist fyrir norðan

05:30 Loðnuleit verður haldið áfram norður með Austfjörðum og vestur með Norðurlandi næstu daga. Áætlað var að rannsóknaskipið Árni Friðriksson og Polar Amaroq héldu úr höfn í gærkvöldi, en þriðja leitarskipið, Ásgrímur Halldórsson SF, var austur af Langanesi síðdegis í gær. Meira »

Tvísýnt um lausn

05:30 Forystumenn innan Alþýðusambandsins eiga von á því að ríkisstjórnin kynni þeim í dag hvaða skattabreytingum stjórnvöld eru reiðubúin að beita sér fyrir til að greiða fyrir lausn yfirstandandi kjaraviðræðna. Meira »
Skúffa á traktorinn
Vönduð og sterkbyggð skúffa á þrítengið sem einnig er hægt að nota sem skóflu. ...
Bókalind - antikbókabúð
Höfum á boðstólnum fjölbreytta flóru af bókum. Við erum með t.d. orðabækur, matr...
ALLT MILLI HIMINS OG JARÐAR !!!!!!!!!!
NOTAÐ&NÝTT er ný verslun á Skemmuvegi 6 á bak við BYKO. Mikið úrval af fallegum ...
Volvo V70 1998 CROSS COUNTRY 4X4
Prútta ekki neitt með þetta verð. þarf að skipta um eina legu. xenon ljós. er á ...