Kallar lán móðurlífs á greiðslu?

Guðmundur Rúnar Guðmundsson

„Af hverju má ekki borga vel fyrir krefjandi vinnu eins og að ganga með barn?“ Þessari spurningu varpaði Jónína Einarsdóttir, prófessor í mannfræði við Félags- og mannvísindadeild Háskóla Íslands, fram eftir fyrirlestur um staðgöngumæðrun í hádeginu í dag. Spurningunni hefur ekki verið svarað.

Jónína kynnti ásamt Helgu Finnsdóttur,  MA í mannfræði og sérfræðingi í mannauðs- og launamálum hjá Samgöngustofu, niðurstöðu rannsóknar á staðgöngumæðrum sem og hugmyndir fjölmiðla og áhugafólks um staðgöngumæðrun um konur sem ganga með barn fyrir aðra.

Í máli sínu vísaði Helga meðal annars til fréttar DV frá 1984. Í fréttinni var greint frá franskri staðgöngumóður sem fékk greitt fyrir að ganga með barnið: „Frakkar hafa nú eignast sína fyrstu „staðgengilsmóður“ og heitir hún Patricia og er 21 ars. Móðir af þessu tagi er kona sem „lánar annarri konu leg sitt“. [...] Fyrir erfiðið fær hún svo greidda um 50 þúsund franka.“

Helga sagði að þessi grein, og önnur sem birtist í sama blaði tveimur mánuðum síðar, hefði alveg eins getað birst í dagblöðum í dag. „Þarna er fjallað um sömu atriði og sömu erfiðu spurningar vakna.“

Sækja engu að síður til útlanda

Jónína sagði að hér á landi væri gjarnan vísað til þess, í hita leiksins, að engin vandamál fylgdu staðgöngumæðrun. Það væri hins vegar rangt og kæmi meðal annars fram í umsögn Staðgöngu, stuðningsfélags staðgöngumæðrunar á Íslandi, um þingsályktunartillögu sem lögð fram fram og samþykkt á Alþingi. 

Hún sagði að það hefði sýnt sig bæði í Ástralíu og Bretlandi, þar sem staðgöngumæðrun var leyfð, að engu að síður leituðu fleiri Ástralir og Bretar en áður til Indlands eftir staðgöngumæðrum. Komi þar til ýmsar ástæður, meðal annars að auðveldara sé að tryggja nafnleynd í Indlandi og ekki vilji allir hafa staðgöngumóðurina í sínu nánasta umhverfi. Þá sé þjónusta í Indlandi hröð og kostnaður jafnvel lægri, þrátt fyrir að þar sé ekki krafa um staðgöngumæðrun í velgjörðarskyni.

Í þingsályktunartillögunni sem þingmenn samþykktu segir: „Alþingi ályktar að fela velferðarráðherra að skipa starfshóp sem undirbúi frumvarp til laga sem heimili staðgöngumæðrun í velgjörðarskyni.“ Starfshópurinn er að störfum og í lok janúar flutti Kristján Þór Júlíusson heilbrigðisráðherra skýrslu um gang mála.

Kristján sagði meðal annars: „Það er vandasamt og í mörgu flókið að tryggja að eingöngu verði um að ræða staðgöngumæðrun í velgjörðarskyni og um leið takmarka möguleika til að fara utan og nýta verslun með staðgöngumæðrun. Þá þarf að hyggja að mörgu til að tryggja að réttindi allra séu virt en barnið sjálft hlýtur þar að vera í öndvegi, samanber hina mikilvægu réttarreglu um að það ráði ávallt sem barninu er fyrir bestu. En til að Alþingi geti tekið vel ígrundaða ákvörðun við frekari vinnslu málsins þarf að svara ýmsum spurningum eins og nefnt hefur verið.“

Sárt að láta frá sér barn

Það að svara þurfi spurningum var eiginlega inntakið í hádegisfyrirlestrinum. „Okkar niðurstaða er að það sé skortur á rannsóknum,“ sagði Jónína og að þær rannsóknir sem gerðar hafi verið byggist á mjög litlu úrtaki. Lítið sé um rannsóknir á upplifun og aðstæðum staðgöngumæðra og það sé vöntun á langtímarannsóknum á heilsu og velferð staðgöngumæðra.

Það að lögleiðing í öðrum löndum virðist auka ásókn í erlendar staðgöngumæður veki einnig athygli og þá staðfesti allar rannsóknir að framkvæmdin sé ekki án vandamála. Staðgöngumæður séu almennt í lægri efnahags-, menntunar- og félagslegri stöðu en verðandi foreldrar sem sé staðreynd en um það sé deilt hvað sú staðreynd hafi að segja.

Hún sagði það staðreynd að vandamál fylgdu staðgöngumæðrun, því yrði ekki neitað. Svo þyrfti að ræða um það hversu mörg og mikil vandamálin væru og hvað væri ásættanlegt. „Við erum sammála um að það sé mikil vinna að ganga með barn. Mér finnst það mjög ólíklegt að það sé ekki sárt að láta frá sér barn sem maður hefur gengið með, og bæta því ofan á meðgönguna. Af hverju má ekki fá vel greitt fyrir það?“

Þá benti hún á þá óljósu línu sem er á milli staðgöngumæðrunar í velgjörðarskyni og hagnaðarskyni. Jónína sagðist ekki geta séð fyrir sér hvernig eftirliti væri háttað með því að staðgöngumæðrun hér á landi yrði einungis í velgjörðarskyni. „Það kallar á persónunjósnir að ganga úr skugga um að staðgöngumóðirin hagnist ekki, fylgjast þar með gjöfum verðandi foreldra og annað slíkt. Ég veit ekki hvernig slíkt eftirlit ætti að vera. Sjálf tel ég að það sé meiriháttar mál að láta frá sér barn og þá ætti viðkomandi að minnsta kosti að fá vel greitt fyrir það.“

Grein DV um franska staðgöngumóður frá árinu 1984.
Grein DV um franska staðgöngumóður frá árinu 1984. Skjáskot/Tímarit.is
Grein DV um staðgöngumóður frá árinu 1985.
Grein DV um staðgöngumóður frá árinu 1985. Skjáskot/Tímarit.is
mbl.is

Innlent »

Kalt um allt land á morgun

Í gær, 22:32 Kalt verður á öllu landinu á morgun en spár gera ráð fyrir allt að tólf gráðu frosti. Áttin verður norðlæg eða breytileg, 8-15 metrar á sekúndu og víða léttskýjað. Meira »

Gjafagjörningur dæmdur ólöglegur

Í gær, 22:03 Sala hjóna á fasteign í Garðabæ árið 2011 sem var í sameiginlegri eigu þeirra og kaup samdægurs á annarri eign sem var alfarið í eigu konunnar var samkvæmt héraðsdómi gjafagjörningur í þeim tilgangi að koma eignum undan banka sem hafði lánað manninum rúmlega 80 milljónir til að byggja fyrra húsið. Meira »

„Þetta birtist ekki allt í einu einn daginn“

Í gær, 21:26 Borgarlínan er langtímaverkefni og enn á undirbúningsstigi segir Hrafn­kell Á. Proppé, svæðisskipulagsstjóri hjá Samtökum sveitarfélaga á höfuðborgarsvæðinu, sem kynnti verkefnið og forsendur þess á fundi á vegum Hafnarfjarðarbæjar í dag. Meira »

Laus úr vaðhaldi en er í farbanni

Í gær, 21:24 Karlmaður, sem úrskurðaður hafði verið í gæsluvarðhald til til 9. fe­brú­ar á grund­velli al­manna­hags­muna í tengslum við skipulagða brotastarfsemi, er laus úr varðhaldi. Landsréttur sneri úrskurði héraðsdóms en maðurinn var þess í stað úrskurðaður í farbann. Meira »

Minnisvarði kom til bjargar í hálkunni

Í gær, 20:41 Ökumaður bifreiðar missti stjórn á bifreið sinni í hálku á veginum við Neðri-Staf á leiðinni til Seyðisfjarðar í gær með þeim afleiðingum að bifreiðin endaði á minnisvarða sem stendur í beygjunni við veginn. Meira »

Undirbúa opnun neyslurýma

Í gær, 19:58 Svandís Svavarsdóttir heilbrigðisráðherra hefur sett af stað vinnu í velferðarráðuneytinu til að undirbúa opnun neyslurýma fyrir langt leidda vímuefnaneytendur. Neyslurými sem þessi eru þekkt úrræði erlendis og byggjast á hugmyndafræði skaðaminnkunar. Meira »

Tekst á við fyllibyttuna og dópistann

Í gær, 19:23 Við trúðum þessu varla þegar við fengum að vita að myndin okkar hefði verið valin til sýningar á Berlinale, aðalkvikmyndahátíðinni hér í Berlín. Hún er stór og alþjóðleg, ein af A-hátíðunum í heiminum. Þetta er gríðarlega góð kynning fyrir myndina okkar.“ Meira »

Nauðgað af íþróttamanni og fékk samfélagið á móti sér

Í gær, 19:27 „Af því að hann var svo flottur og mikil fyrirmynd í sinni íþrótt og landsliðsmaður, þá var þetta allt mér að kenna,“ segir Embla Kristínardóttir, leikmaður Íslands- og bikarmeistara Keflavíkur í körfuknattleik, en hún hefur stigið fram og sagt frá því þegar fullorðinn frjálsíþróttamaður nauðgaði henni. Meira »

Grunur um íkveikju í Stardal

Í gær, 19:18 Lögregluna grunar að kveikt hafi verið í bænum Stardal á Mosfellsheiði í byrjun janúar. Bærinn brann til kaldra kola að morgni laugardagsins 6. janúar. Ekki var föst búseta á bænum og hafði ekki verið í nokkur ár. Meira »

30 kílómetrar malbikaðir í fyrra

Í gær, 19:14 Malbikað var fyrir tæpar 1.300 milljónir króna í Reykjavík á síðasta ári. Fyrir það fengust 30 kílómetrar af malbiki sem er um 7,1% af heildarlengd gatnakerfisins. Meira »

Reyndi að smygla stinningarlyfi til landsins

Í gær, 18:57 Karlmaður var í gær dæmdur í 30 daga skilorðsbundið fangelsi í Héraðsómi Reykjavíkur fyrir að hafa reynt að smygla 2.1999 stykkjum af stinningarlyfinu Kama­gra til landsins. Meira »

Fimm áskrifendur til Stokkhólms

Í gær, 18:40 Fimm heppn­ir áskrif­end­ur Morg­un­blaðsins unnu ferð fyr­ir tvo til Stokkhólms í gær en þá var dregið í annað sinn af tíu úr áskriftarleik Árvakurs og WOW air. Meira »

Rannsókn á leka úr Glitni hætt

Í gær, 18:02 Rannsókn á leka úr Glitni banka hefur verið hætt af hálfu embætti héraðssaksóknara. Fjár­mála­eft­ir­lit­ið kærði gagnaleka úr þrota­búi Glitn­is í október í fyrra. Ólafur Þór Hauksson héraðssaksóknari staðfestir í samtali við mbl.is að rannsókn hafi verið hætt, en Rúv greindi frá málinu fyrr í dag. Meira »

„Íslandsmet í tollheimtu“

Í gær, 17:55 Niðurstaða Hæstaréttar þess efnis að ríkinu hafi verið heimilt að leggja 76% toll á franskar kartöflur á árunum 2010-2014 eru Félagi atvinnurekenda mikil vonbrigði. „Allur málflutningur íslenska ríkisins í þessu máli er afar öfugsnúinn,“ segir Ólafur Stephensen, framkvæmdastjóri FA. Meira »

Arnar Þór aðstoðar Ásmund

Í gær, 17:14 Ásmundur Einar Daðason félags- og jafnréttismálaráðherra hefur ráðið Arnar Þór Sævarsson, fráfarandi sveitarstjóra á Blönduósi aðstoðarmann sinn í velferðarráðuneytinu. Meira »

Viðraði áhyggjur vegna lánveitinga

Í gær, 18:01 Ákæruvaldið og verjendur í markaðsmisnotkunarmáli Glitnis greinir á um það hvort eðlismunur sé á sjálfvirkum pörunarviðskiptum í Kauphöllinni og tilkynntum viðskiptum, svokölluðum utanþingsviðskiptum. Innri endurskoðandi Glitnis viðraði áhyggjur af háum lánum til lykilstarfsmanna í júlí árið 2008. Meira »

Fundað um borgarlínu í beinni

Í gær, 17:25 Fyrsti opni íbúa- og kynningarfundur um borgarlínu, nýtt kerfi almenningssamgangna á höfuðborgarsvæðinu, fer fram í dag í Hafnarborg í Hafnarfirði. Hér er hægt að fylgjast með beinu streymi frá fundinum. Meira »

Þyrlan sótti slasaðan vélsleðamann

Í gær, 17:08 Þyrla Landhelgisgæslunnar var kölluð til um miðjan daginn en sækja þurfti slasaðan vélsleðamann skammt suður af Klukkuskarði. Meira »

Börnin sem kerfið gleymdi

Ræstingavagn
Til sölu 2 Ræstingavagnar fást báðir fyrir kr: 8,900,- Voru keyptir hjá Rekstrar...
antik flott innskotsborð innlögp plata
er me falleg innskotsborð,innlögð rós í plötu í góðu standi.fæst á 45,000 kr sí...
Bílskúr/garðhús - Stapi 15 fm bjálkahús - Tilboð kr. 448.000,-
Stapi er nýtt hús frá 2017 sem við höfum hannað sérstaklega fyrir íslenskan mark...
fjórir stálstál-stólar nýtt áklæði.þessir gömlu góðu sími 869-2798
er með fjóra nýklædda stálstóla þessa gömlu góðu á 40,000 kr sími 869-2798...
 
Eldri borgarar
Staður og stund
Aflagrandi 40 Opin vinnustofa kl. 9, for...
L edda 6018011619i
Félagsstarf
? EDDA 6018011619 I Mynd af auglýsin...
Skrifstofuherbergi til leigu
Atvinnuhúsnæði
Skrifstofuherbergi til leigu Til leigu...
Vantar þig trésmið
Iðnaðarmenn
Vantar þig trésmið? Úrræðagóður húsa...