SPIDER-maður kominn heim

Jón Emil snævi þakinn eftir að hafa ljósmyndað mörgæsir nærri ...
Jón Emil snævi þakinn eftir að hafa ljósmyndað mörgæsir nærri McMurdo-stöðinni þar sem hann dvaldist á Suðurskautslandinu. Anne Gambrel

Að minnsta kosti heils árs verk verður að fara yfir gögnin sem sjónaukinn SPIDER aflaði á flugi sínu yfir Suðurskautslandið, að sögn Jóns Emils Guðmundssonar stjarneðlisfræðings. Hann dvaldi í þrjá mánuði fjarri eiginkonu, fjölskyldu og vinum, á þessum afskekkta stað vegna verkefnisins sem gæti varpað ljósi á mögulega eina merkustu vísindauppgötvun síðustu ára.

Hópur vísindamanna sendi SPIDER á loft með risavöxnum helíumloftbelg á nýársdag en hann rannsakaði ljós örbylgjukliðsins. Hann er bakgrunnsgeislun sem fyllir allan alheiminn og er nokkurs konar endurómur frá Miklahvelli. Jón Emil hefur unnið við verkefnið undanfarin ár ásamt félögum sínum við Princeton-háskóla í Bandaríkjunum og fleiri.

Sjónaukinn er nú lentur á Suðurskautslandinu eftir sextán daga flug og virðist allt hafa gengið að óskum. Sjálfur kom Jón Emil heim til eiginkonu sinnar í Bandaríkjunum á sunnudag en hann hafði þá verið á Suðurskautslandinu frá 28. október.

„Við erum himinlifandi. Við sjáum þó aðeins brot af gögnunum í rauntíma og viljum því ekki fullyrða neitt fyrr en við fáum hörðu diskana í hendur og horfum á gögnin. Af því sem við sjáum lítur út fyrir að það sé allt í toppstandi,“ segir Jón Emil í samtali við mbl.is.

Eltu hvítt hylki 200 km leið í snjónum

Sjónaukinn lenti töluvert langt frá McMurdo-stöðinni þar sem SPIDER-teymið bjó og sendi tilraunina á loft. Jón Emil segir að nú fari fram samskipti við fólk sem er nær lendingarstaðnum um að fara að sækja gögnin úr sjónaukanum. Næsta sumar sé svo stefnt að því að sækja sjónaukann í heild sinni. Vel er búið um hörðu drifin í sjónaukanum þannig að þau eiga að haldast heil þrátt fyrir kaldranalegar aðstæður Suðurskautslandsins.

„Við erum með þetta í sérstökum hylkjum sem þola flest. Þau eru loftþétt og harðlæst og því ætti veðráttan ekki að bíta á þeim,“ segir hann.

Sem betur fer fyrir teymið þá virkuðu sprengiboltar sem losa loftbelginn og seinni fallhlífina frá SPIDER. Lendingin virðist því hafa gengið vel. Aðstandendur annarrar tilraunar voru ekki svo heppnir.

„Það hefur komið fyrir að aðskilnaðurinn klikki og fallhlífin haldist föst við tilraunina. Svo kemur vindur og þá dregst tilraunin auðvitað eftir Suðurskautslandinu. Það gerðist einu sinni að tilraun dróst hátt í 200 kílómetra eftir Suðurskautslandinu og dreifði braki yfir ísinn, þar á meðal hvítum hylkjum sem innihéldu hörðu drifin. Þau urðu sem sagt að leita að þessum hvítu hylkjum í snjónum eftir 200 kílómetra línu!“ segir Jón Emil sem tekur jafnframt fram að brakið sé að sjálfsögðu allt fjarlægt á endanum.

Gætu varpað ljósi á tilvist þyngdarbylgna

Þegar gögnin verða komin í hús tekur við mikil vinna við að fara í gegnum þau og greina. Það tekur ekki skemmri tíma en heilt ár og jafnvel meira, að mati Jóns Emils. Niðurstaðna er því ekki að vænta fyrr en á næsta ári í fyrsta lagi. Menn hafa gert sér vonir um að mælingar SPIDER geti varpað frekara ljósi á tilvist svonefndra þyngdarbylgna en hópur vísindamanna við BICEP2-verkefnið tilkynnti um fund þeirra á síðasta ári. Seinna varð ljóst að merkið sem BICEP2-menn námu kom að mestu frá rykögnunum í okkar eigin vetrarbraut. Því heldur leitin að þessum þyngdarbylgjum áfram.

„Hvort ummerki þyngdarbylgna leynist í þessum gögnum verður bara að koma í ljós. Við vonum að mælingarnar hafi tekist vel og að niðurstöður okkar geti auðgað þessa umræðu,“ segir Jón Emil.

Forréttindi að fá að dvelja á Suðurskautslandinu

Jón og Dórótea, eiginkona hans sem er einnig nemendi í Princeton-háskóla, verða í Princeton út þetta skólaár en eftir það munu þau halda annað. Hann ætlar þó að halda áfram að vinna við SPIDER-verkefnið. Verkefnið hefur verið langan tíma í þróun, u.þ.b. 5-8 ár eftir því hvernig er talið. Það tafðist meðal annars eftir að þingmenn repúblikana í Bandaríkjunum stóðu fyrir því að starfsemi alríkisstjórnarinnar staðnaði að hluta árið 2013.

„Að vissu leyti varð maður rosalega feginn að sjá þetta komast í loftið eftir allan þennan tíma og fyrirhöfn. Á sama tíma helltust yfir mann áhyggjur af því hvað færi nú úrskeiðis. Hefði ég átt að herða þessa skrúfu aðeins betur eða tengja þennan kapal öðruvísi. Nú getum við andað léttar. Það er eiginlega erfitt að trúa því að þetta hafi gengið svona vel,“ segir hann.

Það voru forréttindi að fá að dvelja á Suðurskautslandinu, að sögn Jóns Emils og umhverfið þar er ótrúlega fallegt. Eftir þriggja mánaða dvöl hafi þó sjarminn að einhverju leyti farið af því. Hann þurfti einnig að vera fjarri eiginkonu sinni, fjölskyldu og vinum í ársfjórðung vegna verkefnisins.

„Hún fyrirgefur mér það. Hún vissi áður en hún giftist mér að þetta væri í undirbúningi og stendur í þessu með mér. Það er náttúrlega búið að stefna að þessu í 5-6 ár,“ segir Jón Emil spurður að því hvort eiginkona hans hafi haft skilning á þessum langa aðskilnaði þeirra.

Fyrri fréttir mbl.is:

SPIDER lentur á Suðurskautinu

Skaut upp sjónauka á nýársnótt

Myndar fyrsta ljós alheimsins

Hluti af SPIDER-teyminu fylgist með á skotstaðnum.
Hluti af SPIDER-teyminu fylgist með á skotstaðnum. Steve Benton
SPIDER-sjónaukinn rannsakar skautun á ljósi örbylgjukliðsins.
SPIDER-sjónaukinn rannsakar skautun á ljósi örbylgjukliðsins. Jón Emil Guðmundsson
mbl.is

Innlent »

Arkitekt að eigin lífi

23:00 „Gríman er fallin“, sagði Svava Björk Hjaltalín arkitekt í Magasíninu þegar hún lýsti árangrinum af þeirri sjálfsvinnu sem hún hefur verið í undanfarin ár. Á dögunum birti hún stöðuuppfærslu þar sem hún lýsti því hvernig hvernig einu takmarki af nokkrum hefði náðst og nú væru sex mánuðir eftir. Meira »

Krefst svara frá forsætisnefnd

22:48 Jón Þór Ólafsson, þingmaður Pírata, gagnrýnir harðlega ákvörðun Steingríms J. Sigfússonar þess efnis að bjóða Piu Kjærsgaard, forseta danska þingsins, til hátíðarfundar á Þingvöllum. Þá gagnrýnir hann einnig að ekki hafi verið upplýst um aðkomu Kjærsgaard fyrr en í gær þrátt fyrir að henni hafi verið boðið til landsins í apríl. Hann mun kalla eftir skýrum svörum frá forsætisnefnd vegna málsins. Meira »

Píratar gerðu engar athugasemdir

22:07 „Eins og ég hef reynt að margsegja í dag þá er Pia Kjærsgaard er ekki boðin hingað sem Pia Kjærsgaard eða vegna skoðana sinna. Hún er forseti danska þingsins,“ segir Steingrímur J. Sigfússon forseti Alþingis, í samtali við mbl.is. Meira »

Fólk hrætt um að eldurinn nálgist bæina

21:41 „Þetta er hérna allt í kringum okkur. Þetta voru fimm eldar síðast þegar ég vissi,“ segir Björn Fannar Björnsson, nemi í málmiðnum, er búsettur með fjölskyldu sína í Ljusdal í Gävleborg í Svíþjóð. Meira »

Segja lífeyrissjóði raska lánamarkaði

21:29 Matsfyrirtækið Standard & Poor´s segir lífeyrissjóðina skapa skekkju á íslenskum lánamarkaði þar sem sjóðunum er ekki gert að uppfylla sömu kröfur og gerðar eru til fjármálafyrirtækja. Útlánastarfsemi lífeyrissjóðanna er sögð hafa áhrif á verðlagningu bankana og stöðu útlánatryggingu þeirra. Meira »

Hvergi betra að vera kona en á Íslandi

20:42 Ástralski sjónvarpsþátturinn Dateline gerði Ísland að viðfangsefni sínu á dögunum þar sem fjallað var ítarlega um jafnrétti kynjanna. Þáttastjórnandinn, Janice Petersen, fer í þættinum um Ísland, kynnir sér stefnur og strauma í jafnréttismálum og mærir landið í hástert fyrir öfluga jafnréttisstefnu. Hún segir Ísland vera femíníska útópíu og hvergi sé betra í heiminum að vera kona en á Íslandi. Meira »

Gjaldtakan var forsenda útboðsins

19:58 „Þegar við tókum þátt í útboðinu fyrir ári síðan þá var ein forsenda útboðsins sú að hafin yrði gjaldtaka á þessu ytra stæði og við buðum náttúrulega í þetta miðað við þær forsendur,“ segir Björn Ragnarsson, framkvæmdarstjóri Kynnisferða. Meira »

Magnús Stefánsson ráðinn bæjarstjóri

19:19 Á fundi bæjarstjórnar Sameinaðs sveitarfélags Sandgerðisbæjar og Garðs í dag var samþykkt tillaga um að Magnús Stefánsson verði ráðinn bæjarstjóri í Sameinuðu sveitarfélagi Sandgerðisbæjar og Sveitarfélagsins Garðs kjörtímabilið 2018-2022. Meira »

Leggja ekki fram nýjar tillögur

19:02 Boðað hefur verið til fundar í kjaradeilu ljósmæðra í fyrramálið. Til stóð að halda næsta samningafund á mánudaginn en ríkissáttasemjari ákvað að flýta fundinum í ljósi þeirrar alvarlegu stöðu sem upp er komin. Formenn samninganefndanna hafa ekki lagt fram nýjar tillögur til að leysa deiluna. Meira »

Mótmæli lituðu hátíðarfundinn

18:42 Mótmæli bæði áhorfenda og þingmanna settu svip sinn á hátíðarfund Alþingis, sem fram fór undir Lögbergi á Þingvöllum í dag. Mæting almennings á fundinn var mun dræmari en búist hafði verið við. Meira »

Norðmaður vann tæpar 29 milljónir

18:28 Fyrsti vinn­ing­ur gekk ekki út í Vík­ingalottóút­drætti kvölds­ins en einn heppinn Norðmaður vann annan vinning og hlýtur 28,7 milljónir króna í vinning. Meira »

Leituðu til sendiráðsins vegna áreitis

18:06 „Þau eru búin að vera að lenda í allskonar skítkasti á víð og dreif um landið. Fólk að segja þeim að koma sér heim og að þau séu búin að eyðileggja náttúruna og að gefa þeim, „fokk“-merki,“ segir Magnús Ásgeirsson um frönsku ferðamennina tvo sem gerðust sekir um utanvegaakstur við Kerlingafjöll. Meira »

Flutt frá Þingvöllum í lögreglufylgd

18:02 Lokað var fyrir almenna umferð á meðan nokkrar rútur, í lögreglufylgd, fluttu fyrirmenni frá Þingvöllum. Þau höfðu verið viðstödd hátíðarfund Alþingis þar í tengslum við aldarafmæli fullveldis á Íslandi. Meira »

Gagnrýnir Helgu Völu harðlega

17:07 Gunnar Bragi Sveinsson, þingflokksformaður Miðflokksins, gagnrýnir þá ákvörðun Helgu Völu Helgadóttur, þingkonu Samfylkingarinnar, að ganga burt af þingpöllum þegar Pia Kjærsgaard hóf ræðu sína, harðlega. Meira »

Vélmenni Gæslunnar í svaðilför

16:46 Sprengjuleitarvélmenni Landhelgisgæslunnar lék lykilhlutverk í aðgerðum lögreglunnar og sprengjudeildar Landhelgisgæslunnar í Mosfellsbæ þegar sprengja var aftengd. Vélmennið var óhrætt við að handleika sprengjuna og koma henni fyrir í holunni, þar sem hún var sprengd. Meira »

Fundur á morgun í kjaradeilu ljósmæðra

16:17 Ríkissáttasemjari hefur boðað til fundar í kjaradeilu ljósmæðra klukkan 10.30 í fyrramálið. Til stóð að fundur yrði næsta mánudag, en nú hefur verið boðað til fundar á morgun líkt og áður segir. Meira »

Gekk burt þegar Kjærsgaard hóf ræðu sína

16:15 Helga Vala Helgadóttir, þingkona Samfylkingarinnar, gekk af þingpöllum þegar Pia Kjærsgaard, forseti danska þingsins, hóf ræðu á hátíðarfundi Alþingis á Þingvöllum í dag. Meira »

Rörbúturinn reyndist sprengja

16:08 „Það var lán í óláni að hún hafi ekki sprungið á neinn,“ segir Leifur Guðjónsson gröfumaður í samtali við mbl.is. Leifur var að moka úr malarhrúgu þegar hann kom auga á sprengjuna á Blikastaðanesi og varð eðlilega smeykur þegar hann áttaði sig á að hann væri með virka sprengju í höndunum. Meira »

Sprengjan var virk - Búið að sprengja

14:53 Sprengjan sem fannst í Mosfellsbæ um hádegisbil var virk. Þetta segir Valgarður Valgarðsson, aðalvarðstjóri hjá lögreglunni á höfuðborgarsvæðinu. Meira »
Húsaviðgerðir
https://www.husco.is/...
Nokkrar notaðar saumavélar til sölu !!
Nokkrar tegundir, ýmsar gerðir. Allar ástandsskoðaðar og prófaðar af fagmanni. V...
SUMARHÚS - GESTAHÚS - BREYTINGAR
Sumarhús - Gestahús - Breytingar ? Framleiðum stórglæsileg sumarhús í ýmsum stær...
INTENSIVE ICELANDIC,ENGLISH & NORWEGIAN f. foreigners - ÍSLENSKA f. útlendinga - ENSKA f. fullorðna - NORSKA
ÍSLENSKA, ENSKA, NORSKA: I, II, III, IV, V, VI: START/BYRJA: 2018: SUMAR: 23/7...