Skattlagning áhrif á neyslu

Mikill sykur er í mörgum gosdrykkjum.
Mikill sykur er í mörgum gosdrykkjum. Getty images

Verð hefur greinileg áhrif á gosneyslu á Íslandi. Fyrir hvert prósentustig sem verðið á gosi hækkaði þá minnkaði eftirspurnin um hvert prósentustig. „Skattlagning er áhrifarík leið til að hafa áhrif á neyslu,“ segir Laufey Steingrímsdóttir, prófessor í matvæla- og næringarfræði við Háskóla Íslands.

Laufey Steingrímsdóttir, prófessor í næringarfræði við Háskóla Íslands.
Laufey Steingrímsdóttir, prófessor í næringarfræði við Háskóla Íslands.

 Þetta kemur fram í nýrri rannsókn matvæla- og næringarfræðideildar og hagfræðideildar Háskóli Íslands á þróun sykurneyslu á Íslandi og mögulegum áhrifa- og skýringaþáttum. Laufey greinir frá niðurstöðunni á málstofu sem nefnist Sykurneysla Íslendinga - Lýðheilsuógn? og tilheyrir ráðstefnu um rannsóknir í líf- og heilbrigðisvísindum í Háskóla Íslands dagana 3. og 4. janúar.  

Lágt verð og mesta gosdrykkjaneyslan hér af Norðurlöndunum 

Í rannsókninni var skoðað samband eftirspurnar eftir gosi og verð frá 1997 til 2016. Notaðar voru meðal annars verðkannanir Hagstofunnar, gögn um fæðuframboð af vef Embættis landlæknis, ásamt niðurstöðum landskannana á mataræði frá 1990, 2002 og 2012.

Gosdrykkjaneysla er mun meiri á Íslandi en annars staðar á Norðurlöndum og hér er verðið langlægst. Gos er tiltölulega ódýrt. Laufey bendir á að fólk sem á erfitt með að ná endum saman drekkur meira af gosi en aðrir hópar og vísar til könnunar Embættis landslæknis sem var gerð árið 2010/2011. Hins vegar hefur dregið úr sykurneyslu á Íslandi síðustu 15 ár en hún er enn of mikil, að sögn Laufeyjar. Samhliða því hefur gos og sælgætisneysla aukist. Áratugina á undan var sykurneyslan stöðug.  

Verð á gosdrykkjum er lágt á Íslandi.
Verð á gosdrykkjum er lágt á Íslandi. Thinkstock / Getty Images

Sykurskatturinn í of stuttan tíma 

Sykurskatturinn var lagður á sæt matvæli hér á landi í mars árið 2013 og hann var afnuminn 1. janúar 2015. Laufey bendir á að þegar sykurskatturinn hafi verið afnuminn hafi áhrifin ekki verið rannsökuð nægilega vel auk þess hafi hann ekki verið í gildi nógu lengi. „Þetta var afgreitt of fljótt svo að þetta hefði engin áhrif en nú hafa verið gerðir þessir hagfræðilegu útreikningar,” segir Laufey og vitnar til rannsóknarinnar sem var gerð í samstarfi við Davíð Má Kristófersson, prófessor í hagfræðideild Háskóla Íslands.

Skattbreyting hefur áhrif á neyslu grænmetis

Hún er hlynnt því að nota skatt til að hafa áhrif á neyslu og vísar til áhrifaríkra skattbreytinga  á grænmeti árið 2002 máli sínu til stuðnings. Það ár hafi um 30% flatur skattur verið tekinn af öllu grænmeti úr íslenskum gróðurhúsum. „Þá kom skýrt fram að þetta hafði mikil áhrif á neyslu grænmetis sem jókst til muna.“

Til þess að sjá slíkar breytingar er ekki hægt að hringla með skattprósentuna fram og til baka. Breytingarnar verða að vera verulegar þegar um ódýra vöru eins og gosdrykki er að ræða til að sjá áhrifin, að sögn Laufeyjar.     

Fleiri neyttu grænmetis eftir skattalækkun árið 2002.
Fleiri neyttu grænmetis eftir skattalækkun árið 2002. mbl.is/Þorkell Þorkelsson

 Ekki forsjárhyggja 

Hún segir fræðslu um skaðsemi á neyslu á of miklum sykri vera þarfa og nauðsynlega. Hins vegar hafi hún lítil áhrif ein og sér og gjarnan nái hún ekki endilega til þeirra hópa sem hún þyrfti að hafa áhrif á. Hún segir fræðslu taka tíma og því sé ekki endilega rökrétt að halda því fram að fræðslan ein og sér dugi og svo geti fólk tekið ákvörðun um neysluna sjálft.

Í því samhengi bendir hún á skatta á áfengi og tóbak. „Almenn sátt er í samfélaginu að skattleggja áfengi og tóbak því við vitum um skaðsemi þess. Við vitum að þetta skaðar ekki bara einstaklinga heldur líka samfélagið allt. Það er ekki forsjárhyggja eins og notað hefur verið eins og skammaryrði í samfélaginu. Fyrir okkar samfélag er heppilegt að reyna að takmarka neysluna. Það sama á við um gosið. Það er hagfræðilega hagstætt að skattleggja gosið,“ segir Laufey. 

mbl.is

Bloggað um fréttina

Innlent »

Ágætishaustlægð á leiðinni

06:57 Útlit er fyrir að ágætishaustlægð gangi yfir landið á sunnudag og mánudag með suðaustanátt og rigningu. Gera má ráð fyrir allhvössum vindi, jafnvel hvassviðri fyrir hádegi á sunnudag sunnan- og suðvestanlands. Þessu veðri fylgir rigning í öllum landshlutum og talsverð á Suður- og Suðausturlandi. Meira »

Lofar að gera þetta ekki aftur

06:01 Lögreglan hafði afskipti af þremur drengjum á vespu á Strandvegi síðdegis í gær. Ökumaður vespunnar náði að stinga lögreglu af eftir að hafa losað sig við farþegana tvo, sem voru hjálmlausir. Meira »

Eldislax ekki veiðst

05:30 Eldislax hefur ekki veiðist í laxveiðiám í sumar og ekki sést við myndaeftirlit. Er það mikil breyting frá síðasta ári þegar staðfest var að tólf eldislaxar hefðu veiðist í laxveiðiám. Meira »

Virða ekki lokun lögreglu

05:30 Dæmi eru um það að ferðamenn hafi ekki fylgt fyrirmælum lögreglu og farið inn á lokað svæði í Reynisfjöru, þar sem skriða féll á þriðjudag. Þetta staðfestir Björn Ingi Jónsson, verkefnastjóri almannavarna hjá lögreglunni á Suðurlandi. Meira »

Sátu allir við sama borð?

05:30 „Eins og mér var kynnt þetta var sama fermetraverð á öllum íbúðum sem Félag eldri borgara í Reykjavík, FEB, byggði í Árskógum 1 til 3. Skipti þá engu hvort um íbúðir á efstu hæð annars staðar í húsinu væri að ræða,“ segir einstaklingur í FEB sem ekki vill láta nafns síns getið en sótti um íbúð í húsunum. Meira »

Enn brunalykt á skólasetningu

05:30 Nemendur í 2. og 3. bekk hefja nýtt skólaár við Seljaskóla einum degi síðar en samnemendur þeirra sökum þess að enn var brunalykt af húsgögnum í tveimur kennslustofum árganganna. Meira »

Fylgjast áfram vel með vatninu

05:30 Lögreglan ákvað síðdegis í gær að gera hlé á formlegri leit að belgíska ferðamanninum Björn Debecker. Hann er talinn hafa fallið í Þingvallavatn fyrir um 13 dögum. Meira »

Fjarveran gagnrýnd

05:30 „Hún hefði átt að nýta tækifærið, taka á móti honum og ræða brýn málefni á borð við loftslagsmál og öryggis- og varnarmál. En hún forgangsraðar auðvitað verkefnum sínum,“ segir Hanna Katrín Friðriksson, formaður þingflokks Viðreisnar, í Morgunblaðinu í dag. Meira »

Húsvísku sjóböðin á lista Time

Í gær, 23:35 Sjóböðin á Húsavík (GeoSea) hafa ratað á árlegan lista tímaritsins Time Magazine sem einn af 100 áhugaverðustu stöðum í heiminum til að heimsækja á árinu 2019. Meira »

Lýkur hringferðinni við Laugardalshöll

Í gær, 23:07 Ein­ar Hans­berg Árna­son lýkur á morgun 500.000 metra langri hringferð sinni um landið. Frá því síðasta föstudag hefur Einar stoppað í 36 sveit­ar­fé­lög­um og róið, skíðað eða hjólað í sér­stök­um þrek­tækj­um 13.000 metra á hverj­um stað, einn metra fyr­ir hvert barn sem brotið er á. Meira »

Bólusetning kæmi í veg fyrir krabbamein

Í gær, 22:50 Hægt yrði að koma í veg fyrir um 92% af krabbameinstilvikum af völdum HPV-veirunnar með bólusetningu. Talið er að um 34.800 slík tilvik hafi greinst á árunum 2012-2016, samkvæmt nýrri rannsókn. Meira »

Hleypur sitt 250. maraþon

Í gær, 21:30 Fáir komast með tærnar þar sem Bryndís Svavarsdóttir er með hælana þegar kemur að fjölda maraþonhlaupa. Á laugardaginn hyggst hún hlaupa sitt 250. maraþon. Þetta verður 23. Reykjavíkurmaraþon hennar í röð og 12. maraþonið á þessu ári sem hún hleypur. Meira »

Keyrsla á Söndru Rún

Í gær, 21:15 Kennsla á haustönn í Borgarholtsskóla byrjaði í vikubyrjun og Sandra Rún Ágústsdóttir heldur áfram í bílamálun og bifvélavirkjun þar sem frá var horfið í vor. Í sumar keyrði hún 18 hjóla trukk frá morgni til kvölds og hefur hug á að halda áfram á þeirri braut í vetur með náminu. Meira »

Hafa safnað 10% hærri upphæð en í fyrra

Í gær, 20:55 5.300 hlaupa til góðs í Reykjavíkurmaraþoninu í ár fyrir 190 góðgerðafélög og hafa aldrei verið fleiri. Áheitasöfnunin á hlaupastyrkur.is gengur mjög vel og er búið að safna 10% hærri upphæð nú en á sama tíma í fyrra. Reykjavíkurmaraþonið fer fram í 36. sinn í ár. Meira »

Útskýrðu starfsumhverfi lögreglu

Í gær, 20:40 „Við fórum yfir verklag á borgarhátíðum og útskýrðum okkar starfsumhverfi,“ sagði Sigríður Björk Guðjónsdóttir, lögreglustjóri LRH. Sigríður Björk mætti í dag á fund mann­rétt­indaráðs Reykja­vík­ur­borg­ar, þar sem verklag lög­reglu á hátíðum á veg­um borg­ar­inn­ar var til umræðu. Meira »

Stúdentar hætta að selja vatn

Í gær, 20:25 Tekin hefur verið ákvörðun um að hætta að selja vatn í plastflöskum í mötuneyti Félagsstofnunar stúdenta, Hámu. Sömuleiðis hefur úrval vegan-matar í Hámu tekið stakkaskiptum og standa nú tveir heitir vegan-réttir stúdentum til boða í hádeginu. Meira »

„Flæði af lyfseðilskyldum lyfjum“

Í gær, 19:56 „Það sem gerðist í fyrra var að við vorum allt í einu með þetta flæði af lyfseðilskyldum lyfjum sem krakkarnir voru allt í einu komin á fullt í,“ svarar Guðmundur Fylkisson, aðalvarðstjóri hjá lögreglunni á höfuðborgarsvæðinu, spurður um fækkun leitarbeiðna vegna týndra barna og ungmenna. Meira »

Drengnum ekki vikið úr FÁ

Í gær, 19:10 „Honum hefur ekki verið vikið úr skólanum. Það er ekki rétt. Við megum ekki víkja nemendum úr skóla sem ekki eru orðnir 18 ára gamlir,“ segir skólameistari FÁ spurður um mál fatlaðs drengs sem greint var frá að hefði verið vikið úr sérdeild skólans eftir tveggja daga skólavist. Meira »

„Sókn og vörn íslenskunnar í fortíð, nútíð og framtíð“

Í gær, 18:48 „Við erum að efla rannsóknir á ritmenningu okkar sér í lagi frá miðöldum. Ég legg mikla áherslu á sókn og vörn íslenskunnar, í fortíð, nútíð og framtíð. Að kunna góð skil á bókmenntaarfinum hjálpar okkur að horfa til framtíðar,“ segir Lilja Dögg Alfreðsdóttir menntamálaráðherra. Meira »
Skápur úr furu
Gæti hentað í sumarhúsið. S. 8691204...
4949 skart hálfesti og armband
Útskriftargjöf, Er með nokkrar hálsfestar og armbönd úr 4949 línunni til sölu h...
Sumar í Biskupstungum...
Eigum laust sumarhús frá 10. ágúst, 2-3 dagar í senn.. Falleg hús með heitum pot...
Húsaviðgerðir
https://www.husco.is/...