Fjöldi óþarfra aðgerða gerðar á börnum?

Landlæknir segir margt benda til oflækninga hér á landi, líka ...
Landlæknir segir margt benda til oflækninga hér á landi, líka þegar kemur að börnum. mbl.is/KRISTINN INGVARSSON

Vísbendingar eru um það hér á landi að gerðar séu óþarfa rörísetningar og hálskirtlatökur hjá ungum börnum. Það kemur fram í niðurstöðum könnunar sem landlæknisembættið framkvæmdi á tíðni aðgerða í einkarekinni læknisþjónustu, og kynntar voru í síðustu viku.

Árið 2011 var farið að bólusetja börn gegn pneumókokkum, en algengustu sýkingar af völdum þeirra eru bráðar og þrálátar miðeyrnabólgur, kinnholusýkingar og lungnabólgur hjá ungum börnum. Fram kemur í skýrslu landlæknis að rannsókn sem gerð var á Barnaspítala Hringsins hafi leitt í ljós marktæka fækkun á komum barna á Barnaspítalann vegna eyrnabólgu eftir að bólusetning hófst. Jafnframt hefði sýklalyfjaónæmi minnkað og þörf fyrir viss sýklalyf sem notuð eru við eyrnabólgu minnkað.

Það hefði mátt ætla að í kjölfarið hefði tíðni rörísetninga hjá börnum lækkað, en það hefur ekki orðið raunin. Niðurstöður könnunarinnar sýna að slíkum aðgerðum hefur frekar fjölgað eftir að bólusetning hófst. Árið 2011 voru gerðar 2.104 aðgerðir af sjálfstætt starfandi sérfæðingum þar sem rör voru sett í eyru barna á aldrinum 0 til 3 ára, eða 11.043 á hverja 100 þúsund íbúa. Árið 2016 voru aðgerðirnar 2.075, eða 12.099 á hverja 100 þúsund íbúa. Er því um fjölgun aðgerða að ræða. Rúmlega 80 prósent af slíkum aðgerðum eru gerðar af sjálfstætt starfandi sérfræðilæknum og hefur hlutfallið farið hækkandi síðustu ár.

Í Svíþjóð hafa hins vegar rörísetningar og ástungur á hljómhimnur minnkað marktækt eftir að bólusetning við pneumókokkum hófst þar í landi.

Kerfið hvetur til fleiri aðgerða

Birgir Jakobsson landlæknir segir afar sérstakt að aðgerðunum hafi fjölgað eftir að bólusetningar hófust og bendir á að það sé ekki í takt við það sem hafi gerst í nágrannalöndunum. „Það er verulega skrýtið jú, vegna þess að það samband hefur sést í Svíþjóð, þar sem bólusetningar voru innleiddar á svipuðum tíma. Við sjáum það að hér að nánast er um fjölgun að ræða, en ekki fækkun eins og maður hefði búist við. Það gildir eiginlega bæði um rörísetningar og hálskirtlatökur,“ segir Birgir, en hann telur greiðslukerfið vera orsakavaldinn. „Við erum með mjög hvatakennt greiðslukerfi fyrir sérfræðilækna sem eru að vinna á einkareknum stofum úti í bæ. Það hvetur mjög til aðgerða. Hvatningin er fjöldi heimsókna og fjöldi aðgerða og þá fær maður það. Maður fær yfirleitt það sem maður biður um.“

Hann vill ekki fullyrða að verið sé að gera óþarfa aðgerðir á börnum. Hins vegar séu vísbendingar um það. „Það er svo sem erfitt að draga ályktanir alveg af þessu, en við verðum við að spyrja okkur þær spurningar hvort ekki sé um ákveðnar tegundir af oflækninum að ræða. Að við séum að gera óþarfa aðgerðir á börnum.“

Birgir bendir á að þetta eigi við um fleiri tegundir aðgerða, eins og liðspeglanir á hnjám. „Þar erum við að gera skelfilega mikið af aðgerðum miðað við Norðmenn og Svía,“ segir hann, en í skýrslu landlæknis kemur fram að ýmislegt bendi til þess að liðspeglun á hné, með tilheyrandi liðhreinsun, hjá einstaklingum 50 ára eldri sé árangurslaus og geti jafnvel flýtt fyrir liðskiptaaðgerð.

Of fáar nauðsynlegar aðgerðir í opinbera kerfinu

Tilefni könnunar landlæknis á tíðni ákveðinna aðgerða sem gerðar eru af sjálfstætt starfandi sérfræðingum, var meðal annars skýrsla ráðgjafafyrirtækisins McKinsey sem birt var haustið 2016, þar sem fram kom að tíðni hálskirtlataka á Íslandi væri um þrefalt hærri en í nágrannalöndunum. Nánast allar aðgerðirnar eru gerðar af sérfræðilæknum á stofu og er greitt fyrir hverja aðgerð samkvæmt rammasamningi Sjúkratrykkinga Íslands. Þá hefur á þessu ári birst greinaflokkur í tímaritinu The Lanchet um  „rétta heilbrigðisþjónustu“ og hvernig beri að forðast ofnotkun á læknisverkum. Þótti því tilefni til að gera könnun á tíðni nokkurra aðgerða og þær aðgerðir sem urðu fyrir valinu voru: ristilspeglanir, speglanir á hnjáliðum, rörísetningar hjá börnum og hálskirtlatökur.

Birgir segir niðurstöður könnunarinnar benda til þess að eitthvað sé að núverandi kerfi og að taka þurfi á málum. „Mér finnst full ástæða til að ræða þetta mál og reyna að koma til botns í því hvort við viljum hafa þetta svona. Á sama tíma er verið að gera of lítið af aðgerðum í opinbera geiranum. Aðgerðum sem er þörf á að gera, eins og mjaðma- og hnjáaðgerðum. Mér finnst við raunverulega vera að forgangsraða vitlaust.“ 

Hann segir mikilvægt að vita hver staðan er og þess vegna hafi þessi könnunin verið gerð. Það sé fyrsta skrefið. „Í öðru lagi, þá getum við í samtali við lækna, og það höfum við reynt, að fá þá til að skoða þessar tölur. Hvort ekki sé ástæða til að minnka þessa tíðni aðgerða. Í þriðja lagi held ég að nauðsynlegt sé að heilbrigðisyfirvöld athugi hvað þarf að gera í heilbrigðiskerfinu, í greiðslukerfi opinberrar og einkarekinnar þjónustu. Samræma þetta tvennt svo sömu skilyrði gildi fyrir sambærilega þjónustu, óháð því hvort hún er í opinbera eða einkarekna kerfinu.“

mbl.is

Innlent »

Veitur á Akranesi í gáma vegna myglu

17:12 Skrifstofur Veitna við Dalbraut á Akranesi verða rýmdar vegna myglusvepps. Verður starfsemin flutt í skrifstofugáma.  Meira »

Snjóflóðahætta við Ólafsfjarðarmúla

16:32 Óvissustigi vegna snjóflóðahættu hefur verið lýst yfir við Ólafsfjarðarmúla og Siglufjarðarveg. Þetta kemur fram í tilkynningu frá Vegagerðinni, en þar segir að óvissuástandi sé lýst yfir þegar talin sé hætta á snjóflóðum, en þó ekki svo mikil að ástæða þyki að loka veginum. Meira »

Ráðherra gaf Íslendingasögurnar

16:29 Guðlaugur Þór Þórðarson, utanríkisráðherra, afhenti Alice Bah Kuhnke, menningarmálaráðherra Svíþjóðar, til gjafar Íslendingasögurnar í sænskri þýðingu við hátíðlega athöfn í Uppsölum í dag. Í ræðu sinni rakti ráðherra sagnaarfinn og þýðingu Íslendingasagnanna enn þann dag í dag. Meira »

Árið hlýtt og hagstætt

16:20 Árið 2017 var hlýtt og tíð hagstæð. Þetta kemur fram í samantekt Veðurstofunnar á tíðarfari ársins 2017, sem gefin var út í morgun. Febrúar og maí voru óvenjuhlýir og sömu sögu er að segja um haustið, sem var milt. Meira »

Nálgunarbann fyrir svívirðingar

16:12 Konu hefur verið gert að sæta nálgunarbanni í sex mánuði gagnvart barnsföður sínum, en úrskurður héraðsdóms var staðfestur í Landsrétti í gær. Er henni bannað að koma nær heimili mannsins en 100 metra. Stendur fólkið nú í forræðisdeilu. Meira »

Ekki samið um fráfall sakargifta

16:01 Grímur Grímsson bar vitni í markaðsmisnotkunarmáli Glitnis í dag. Hann sagðist ekki telja það rétt að lögregla hefði hlustað á símtöl verjanda og sakbornings í málinu. Bjarni Ármannsson, fyrrum bankastjóri Glitnis, sagðist alltaf hafa talið Glitni vera með viðskiptavakt með eigin bréfum. Meira »

Gunnar Atli nýr aðstoðarmaður Kristjáns

15:24 Kristján Þór Júlíusson, sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra, hefur ráðið Gunnar Atla Gunnarsson sem aðstoðarmann sinn. Hann hefur störf í ráðuneytinu í dag. Kristján Þór mun þar með hafa tvo aðstoðarmenn en fyrir er Inga Hrefna Sveinbjarnardóttir sem er sem stendur í fæðingarorlofi. Meira »

Frítt inn fyrir Ásmunda

15:52 Í tilefni þess að 125 ár eru frá fæðingu Ásmundar Sveinssonar myndhöggvara, ætlar Listasafn Reykjavíkur að bjóða öllum sem heita Ásmundur að heimsækja Ásmundarsafn endurgjaldslaust á þessu ári ásamt einum gesti. Ekki skiptir máli hvað gesturinn heitir, að því er segir í fréttatilkynningu. Meira »

Vilja yfirmat á verðmæti Geysissvæðis

14:35 Ríkissjóður hefur farið fram á að unnið verði yfirmat á verðmæti lands á Geysissvæðinu sem ríkið keypti af sameigendum sínum árið 2016. Matið verður bindandi fyrir báða aðila kaupsamningsins. Dómkvaddir matsmenn komust að þeirri niðurstöðu að ríkið þyrfti að greiða 1.113 milljónir fyrir spilduna. Meira »

Innbrotum í einbýlishús fjölgar

14:26 Innbrotum í heimahús á höfuðborgarsvæðinu, einkum í Kópavogi og Garðabæ, hefur fjölgað töluvert frá miðjum desember og fram í janúar. Grunur leikur á að um skipulagða brotastarfsemi sé að ræða. Flest innbrot eru framin á daginn og skartgripum og peningum stolið en önnur verðmæti látin ósnert. Meira »

Fær þrjár vikur til að endurskoða kjararáð

13:52 Ríkisstjórnin hefur ákveðið að skipa starfshóp um kjararáð. Hópurinn skal bera saman fyrirkomulag um ákvörðun launa hjá kjörnum fulltrúum, dómurum og embættismönnum í nágrannalöndum og leggja fram tillögur að breyttu fyrirkomulagi. Hann skal vinna hratt að tillögum um úrbætur. Meira »

Vildi fá ennþá hærra lán

13:25 Enginn vafi er í huga Jóhannesar Baldurssonar, eins ákærðra í markaðsmisnotkunarmáli Glitnis, um að lán til hans sjálfs og þrettán annarra starfsmanna hefðu verið liður í nýrri starfskjarastefnu stjórnar. Þorsteinn Már Baldvinsson, stjórnarformaður, hafði verið gagnrýninn á kaupréttarsamninga. Meira »

Aftur snúið frá Akureyri til Keflavíkur

13:23 Boeing 737 vél Enter Air sem átti að lenda á Akureyrarflugvelli núna um klukkan 13 í dag hefur verið snúið til Keflavíkur, en þetta er önnur flugferðin af þremur hjá flugfélaginu á viku sem endar í Keflavík í stað Akureyrar. Meira »

Viðamiklar breytingar á umferðarlögum

12:44 Heildarendurskoðun umferðarlaga felur í sér viðamiklar og margar breytingar. Á meðal nýjunga í áformuðu lagafrumvarpi eru ákvæði um lækkun leyfislegs magns áfengis í blóði ökumanna, ákvæði um snjalltæki verði skýrt og endurbætt og að hámarkssektarfjárhæð verði hækkuð í 500 þúsund krónur. Meira »

Nóg að gera hjá Guðna í Svíþjóð - myndir

12:03 Guðni Th. Jóhannesson, forseti Íslands, og Eliza Reid forsetafrú höfðu í nógu að snúast í opinberri heimsókn sinni í Svíþjóð í gær. Eliza flutti ávarp á morgunfundi og heimsótti Barnahús og Guðni fyrirlestur við stjórnmálafræðideild Stokkhólmsháskóla. Meira »

Að ættleiða höfrung eða fæða barn

13:18 Er framtíðin komin? Þróunarfræðingurinn Hrund Gunnsteinsdóttir vinnur við það að spá fyrir um þróun næstu áratuga. Í Magasíninu var víða komið við og rætt um mikilvægi forvitninnar, valið um að eignast dýr frekar en börn, fjórðu iðnbyltinguna, genaverkfræði og umhverfisvá vegna barneigna. Meira »

Trúi ekki að neinn langi að rífa sundhöllina

12:42 „Ég geri varla annað en að samþykkja beiðnir um inngöngu,“ segir Ragnheiður Elín Árnadóttir, fyrrverandi ráðherra, sem stofnaði í gær Facebook-hópinn Björgum sundhöll Kelfavíkur og í dag eru félagarnir orðnir tæplega 900. Hún segist trúa því að innst inni langi engan að rífa húsið. Meira »

Vilja auka umferðaröryggi við Vík

11:44 „Við ætlum að berjast fyrir bættu um umferðaröryggi. Umferðin hefur fimmfaldast á síðustu árum á svæðinu og litlar sem engar úrbætur hafa verið gerðar,“ segir Bryndís Harðardóttir sem situr í stjórn samtakanna Vinir vegfarandans, um bætt umferðaröryggi í Mýrdalnum. Meira »

Börnin sem kerfið gleymdi

Birkenstock
Teg. ARIZONA -brúnt birkoflor - stærðir 36-48 á kr. 8.950,- Teg. ARIZONA - beige...
3 sófaborð til sölu
Til sölu 3 sófaborð úr massífum við, bæði lítil og stærri. Seljast ódýrt. Egger...
 
Fundur
Fundir - mannfagnaðir
Fulltrúaráð sjálfstæðisfélaganna...
Skrifstofuherbergi til leigu
Atvinnuhúsnæði
Skrifstofuherbergi til leigu Til leigu...
Háseti
Sjávarútvegur
Háseti Vísir hf óskar eftir að...
Eldri borgarar
Staður og stund
Aflagrandi 40 Opin vinnustofa kl. 9, for...