Óraunhæft að leggja allar línur í jörð

Landsnet er ósammála ýmsu sem kemur fram í skýrslu METSCO, ...
Landsnet er ósammála ýmsu sem kemur fram í skýrslu METSCO, sem unnin var fyrir Landvernd. mbl.is/​Hari

„Í þessari skýrslu er hvergi sagt að hægt sé að leggja allar þessar línur í jörð. Það er einfaldlega bara gert og útreikningar miða við að það sé gert, en það er engan veginn raunhæft,“ segir Magni Þór Pálsson, verkefnastjóri rannsókna hjá Landsneti, um nýja skýrslu sem fjallar um leiðir til þess að styrkja raf­orku­flutn­ings­kerfið á Vest­fjörðum.

Í skýrslunni, sem unnin var fyrir Landvernd af kanadíska ráðgjafarfyrirtækinu METSCO Energy Solutions og iðnaðarráðherra veitt formlega móttöku í gær, kemur fram að tí­falda megi raf­orku­ör­yggi á Vest­fjörðum með því að setja hluta Vest­ur­línu og fleiri lín­ur á sunn­an­verðum Vest­fjörðum í jörð.

Landsnet sendi frá sér fréttatilkynningu í dag þar sem segir að tæknilegar hindranir komi í veg fyrir að hægt sé að leggja allar línur í jörð. Ólíkur styrkur flutningskerfisins milli landsvæða leiði til þess að svigrúm til jarðstrengslagna sé mismunandi. Þar sem kerfið er sterkt sé meira rými til jarðstrengslagna heldur en þar sem styrkurinn er lítill – og styrkur kerfisins á Vestfjörðum sé hvað veikastur.

Þá segir að skýrslan fjalli ekkert um þessa takmörkun á lengd jarðstrengja heldur geri skýrsluhöfundar ráð fyrir að hægt sé að leggja jarðstrengi á alla Vestfirði. Það sé óraunhæft og staðreyndin sé sú að einungis sé hægt að leggja hluta kerfisins í jörð.

Því séu fullyrðingar um að hægt sé að tífalda afhendingaröryggi raforku á Vestfjörðum með jarðstrengjum villandi.

Í tilkynningu Landsnets segir enn fremur að öll umræða um styrkingu á kerfinu sé af hinu góða, en að mikilvægt sé að hún byggist á réttum forsendum. Landsnet hvetur stjórnvöld til að gera sjálfstæða úttekt á niðurstöðum skýrslunnar.

Munur á jarðstrengjum og loftlínum

„Málið er það að jarðstrengir eru þannig uppbyggðir að þegar það er sett á þá spenna, þá myndast í þeim svokallað launafl. Jarðstrengurinn er byggður upp allt öðruvísi en loftlína. Hann framleiðir þar af leiðandi tuttugu til þrjátíu sinnum meira launafl heldur en sambærileg loftlína,“ segir Magni Þór.

„Afl í svona riðstraumskerfi er tvenns konar, annars vegar er það raunafl, sá hluti aflsins sem skilar vinnunni, knýr tækin og lýsir upp hjá okkur húsin og allt það. Síðan er það þetta svokallaða launafl, sem er dálítið erfitt að útskýra hvað er, en það er afl sem skilar engri vinnu.“

Landsnet telur óraunhæft að setja nema takmarkaðan hluta raflína á ...
Landsnet telur óraunhæft að setja nema takmarkaðan hluta raflína á Vestfjörðum í jörð. mbl.is/Einar Falur

Magni Þór segir launaflið sveiflast fram og til baka í kerfinu, sem sé að sumu leyti nauðsynlegt, því það viðhaldi segulmögnun í raforkukerfinu. En það sé ekki aðalatriðið – heldur sé það að átta sig á því að launaflið í jarðstrengjunum hafi takmarkandi áhrif á það hvernig og hvar hægt sé að leggja línur í jörð.

Launaflið sé eins og froðan á jólaölinu

Þetta launafl þarf einhvern veginn að komast fyrir í kerfinu. Magni tekur dæmi.

„Nú eru jólin nýliðin og þú getur hugsað um það þegar þú ert að blanda malti og appelsíni í glas. Launaflið er þá froðan sem myndast – hún tekur pláss í glasinu en skilar þér ekki neinu. Svo getur froðan líka flætt upp úr – og þá er launaflið orðið of mikið til þess að kerfið, sem þú ert að leggja strenginn í, ráði við að „gleypa“ launaflið.“

Það sem stýrir því síðan hversu vel kerfið ræður við umfram-launaflið, er styrkur þess, en styrkur raforkukerfisins er mestur á suðvesturhorninu, þar sem eru margar stórar virkjanir og allir tengipunktar eru tengdir saman með tiltölulega mörgum sterkum flutningslínum.

„Þá tölum við um að kerfið hérna sé nokkuð vel „möskvað“ – með fleiri en eina tengileið á milli punktanna í kerfinu.“

Kerfið á Vestfjörðum afar veikt

Úti á landi séu línur hins vegar víða langar og veikar – og langt á milli virkjunareininga. Það leiði til þess að minna svigrúm sé til lagningar jarðstrengja.

„Á Vestfjörðum er styrkurinn brot af því sem hann er hér. Það er samspil þessa launafls í strengnum og styrks kerfisins sem er takmarkandi þáttur. Sú stærð sem við horfum svolítið á er hlutfall launaflsmyndunar strengs gagnvart styrk kerfisins á viðkomandi stað,“ segir Magni, en launaflsmyndun jarðstrengja er meiri eftir því sem strengirnir eru lengri.

Patreksfjörður. Flutningskerfi raforku á Vestfjörðum er mjög veikt.
Patreksfjörður. Flutningskerfi raforku á Vestfjörðum er mjög veikt. mbl.is/Sigurður Bogi Sævarsson

Þegar jarðstrengir framleiða mikið launafl getur það haft áhrif á rekstur kerfisins og valdið spennusveiflum.

Þetta segir Landsnet að hafi komið í ljós eftir að 12 kílómetra langur strengur var lagður í Bolungarvíkurgöng fyrir nokkrum árum, en við rekstur á þeim jarðstreng hafi reynt á þolmörk kerfisins.

„Skyndilegt spennuhögg getur eyðilagt búnað og valdið því að varnarbúnaður í flutningskerfinu, sem hefur það hlutverkt að verja kerfið í truflunum, geti farið að hegða sér óæskilega,“ segir Magni og bætir því við að Landsnet sé með verkefni í gangi sem miði að því að bæta hringtengingar í flutningskerfinu innan Vestfjarða og bæta þar með afhendingaröryggið hjá notendum.

mbl.is

Innlent »

Gul viðvörun fyrir Norðurland eystra

Í gær, 22:17 Gul viðvörun er í gildi vegna veðurs á Norðurlandi eystra og Austurlandi að Glettingi annað kvöld að sögn Veðurstofu Íslands. Meira »

Slasaðist er 500 kg stálbiti féll á hann

Í gær, 21:48 Maður var fluttur alvarlega slasaður með þyrlu Landhelgisgæslunnar á bráðamóttöku Landspítalans eftir að 500 kg stálbiti féll á hann í vinnuslysi í uppsveitum Árnessýslu. Meira »

Vegagerðin kýs leið Þ-H

Í gær, 21:37 Leið Þ-H á Vestfjarðaleið er sá kostur sem helst kemur til greina við uppbyggingu stofnvegakerfis um sunnanverða Vestfirði, að mati Vegagerðarinnar. Leiðin kemur best út við samanburð á öryggi, greiðfærni, styttingu leiða og er hagkvæmari. Valkostagreining Viaplans frá 12. desember breytir ekki þeirri niðurstöðu. Meira »

Fasteignaskattar lækka í Hafnarfirði

Í gær, 21:20 Álagningarstuðull fasteignaskatta lækkar og komið er til móts við barnafjölskyldur í fjárhagsáætlun Hafnarfjarðarbæjar fyrir árið 2019, sem samþykkt var á bæjarstjórnarfundi í dag. Meira »

Sannar gjafir fara víða um heim

Í gær, 20:47 „Allar gjafirnar eiga það sameiginlegt að bæta líf barna sem þurfa á hjálp okkar að halda. Það er því yndislegt að sjá hvað almenningur og fyrirtæki hér á Íslandi láta sig heilsu og réttindi barna varða og hversu margir kjósa að gefa Sannar gjafir um jólin,“ segir Ingibjörg Magnúsdóttir hjá UNICEF á Íslandi. Meira »

Ferðaþjónustan á fullu yfir hátíðirnar

Í gær, 20:32 Ferðaþjónusta í Reykjavík er í töluverðum viðskiptum yfir jól og áramót en staðan er ekki eins góð úti á landi. Í höfuðstaðnum eru hótel mörg fullbókuð. Meira »

Nikkan leynivopn í skötuklúbbnum

Í gær, 19:41 Þorláksmessuskatan er handan við hornið en Íslenski skötuklúbburinn, The Icelandic Skate Club upp á útlensku, ekki síst fyrir færeyska félagsmanninn Ásvald Simonsen, tekur ávallt forskot á sæluna og heldur árlega skötuveislu í hádeginu á laugardegi um miðjan desember. Meira »

Án rafmagns í tæpan sólarhring

Í gær, 19:28 Nokkur íbúðarhús á Leiruvegi á Kjalarnesi voru rafmagnslaus vegna háspennubilunar í tæplega sólarhring áður en rafmagn kom aftur á nú rétt fyrir kl. 19. Íbúi á svæðinu hefur fjárfest í rafstöð vegna tíðra bilana. Meira »

Fjórtán verkefni tengd hjúkrunarrýmum

Í gær, 19:03 Alls eru fjórtán verkefni í farvatninu á vegum ríkisins tengd hjúkrunarrýmum og eru þau mislangt á veg komin. Þetta segir Svandís Svavarsdóttir heilbrigðisráðherra. 50 aldraðir liggja á bráðadeildum. Meira »

Báðir ökumenn fluttir á Landspítala

Í gær, 18:50 Ökumaður annars bílsins sem lenti í árekstri á Gaulverjabæjarvegi laust fyrir klukkan 17 í dag var fluttur á Landspítala með þyrlu Landhelgisgæslunnar, sem lenti þar klukkan rúmlega 18 í kvöld. Meira »

50 hafi keypt vændi af fatlaðri konu

Í gær, 18:41 Grunsemdir eru uppi um að í kringum fimmtíu karlmenn hafi keypt vændi af fatlaðri konu á nokkurra mánaða tímabili. Konan hefur leitað til Bjarkarhlíðar, sem er miðstöð fyrir þolendur ofbeldis. Meira »

Sóttu svartfugl í jólamatinn

Í gær, 18:33 „Svartfuglinn er styggur og að skjóta hann er talsverð kúnst,“ segir Sævar Guðjónsson á Mjóeyri við Eskifjörð.   Meira »

Ómerktir ofnæmisvaldar í sósu

Í gær, 18:15 Matvælastofnun varar neytendur með ofnæmi eða óþol fyrir eggjarauðum, sinnepi, hveiti og/eða selleríi við neyslu á „Ópal heitreyktum laxabita m/muldum pipar“ frá Ópal Sjávarfangi. Meira »

Nærri helmingur notar síma undir stýri

Í gær, 17:34 Hátt í helmingur landsmanna, 49%, segist hafa notað farsíma undir stýri fyrir símtöl með handfrjálsum búnaði á síðustu tólf mánuðum, en 34% segjast hafa talað í síma við akstur án handfrjáls búnaðar. Meira »

„Hafa enga skyldu til að mæta“

Í gær, 17:20 Miðflokkurinn segir að þeir þingmenn sem hafa verið boðaðir á fund stjórnskipunar- og eftirlitsnefndar hafi enga skyldu til að mæta. „Það er afar fátítt að þingnefndir séu notaðar í jafn augljósum pólitískum tilgangi og átti að gera. Slíkt á ekki að viðgangast.“ Meira »

Harður árekstur á Gaulverjabæjarvegi

Í gær, 17:03 Tveggja bíla árekstur varð á Gaulverjabæjarvegi skammt frá Hraunsá nú rétt fyrir kl 17. Slökkvilið, ásamt lögreglu og sjúkraflutningafólki, er á staðnum og unnið er að því að ná fólki út úr bílunum með klippum. Meira »

„Mig langar til að gera grín að þessu“

Í gær, 16:58 Kári Stefánsson lét ýmis stór orð falla á formlegri opnun jáeindaskanna á Landspítalanum í dag. Í viðtali við mbl.is ræddi hann svo meint afskiptaleysi „hrokafulls heilbrigðismálaráðherra.“ Meira »

Skorar á þingmenn að gefa jólabónusinn

Í gær, 16:22 Inga Sæland, formaður Flokks fólksins, skoraði á þingheim í dag að gefa jólabónus sinn til góðgerðamála og veifaði peningum í ræðustól Alþingis. Meira »

Dæmdir fyrir árás við Kiki

Í gær, 16:09 Tveir karlmenn á þrítugsaldri voru í gær dæmdir í þriggja mánaða fangelsi hvor fyrir líkamsárásir á tvo dyraverði við skemmtistaðinn Kíkí í miðbæ Reykjavíkur. Eru þeir einnig fundnir sekir um að hafa ekki hlýtt fyrirmælum og að annar þeirra hafi bitið lögreglumann. Meira »