Þurfum að uppræta kerfi eineltis

Dr. Dorte Marie Söndergaard prófessor í félagssálfræði.
Dr. Dorte Marie Söndergaard prófessor í félagssálfræði. mbl.is/Kristinn Magnússon

„Ef sá sem leggur í einelti er fjarlægður kemur annar í staðinn. Við þurfum að spyrja hvað það er í menningunni okkar sem ýtir undir þessa hegðun og við þurfum öll að breyta henni,“ segir Dorte Marie Søndergaard, prófessor í félagssálfræði við háskólann í Árósum, á námstefnu um Vináttu sem er forvarnarverkefni Barnaheilla gegn einelti fyrir leikskóla og yngstu bekki grunnskóla sem fram fór á Grand hóteli í dag. 

Søndergaard var forstöðumaður rannsóknarhópsins eXbus: Exploring Bullying in School sem hefur rannsakað einelti og útilokun meðal barna og ungmenna. Niðurstöður rannsóknanna er grunnur að hugmyndafræði Vináttu – Fri for mobberi. Samkvæmt þeirri hugmyndafræði er einelti félagslegt, menningarlegt og samskiptalegt mein en ekki einstaklingsbundinn vandi. Í erindi sínu kynnti hún rannsóknir sínar á einelti. 

Einelti er alltaf eins í grunninn en það tekur á sig ólíkar myndir. Í einelti felst útilokun, leyfa einhverjum ekki að vera með, slúðra, geyma upplýsingar, uppnefna og beita ofbeldi svo fátt eitt sé nefnt.  

Mynd úr safni.
Mynd úr safni. Morgunblaðið/Hjálmar S. Brynjólfsson

Hún bendir á að í eineltismálum er auðvelt að dæma og skella skuldinni á vandamál heima fyrir, foreldra, veikindi og fleira í þeim dúr en það er ekki alls kosta rétt. „Það skiptir miklu máli hvaða spurninga við spyrjum. Við eigum til dæmis ekki að spyrja: Hvað er að barninu? Hvers vegna er þessi en ekki hinn lagður í einelti? Hvernig er hægt að refsa þeim sem leggur í einelti á einhvern hátt?“ segir Søndergaard.

Í þessu samhengi skiptir það ekki máli að börn séu til dæmis árásargjörn eða „öðruvísi“ því það eitt og sér skiptir ekki máli. Heldur er það kerfið sem viðheldur eineltinu. Í þessu kerfi þar sem einelti þrífst er þörf fyrir að útiloka. Þegar hópar myndast þurfa þeir að hafa einhvern sem þeir útiloka til að halda hópnum saman.

Fullorðna fólkið er ekki undanskilið þessu. Það tekur til dæmis þátt í því að tala illa um náungann. Það eitt og sér er hluti af vandamálinu sem þarf að uppræta og því þurfa allir að líta í eigin barm því við erum hluti af þessu kerfi. 

Höfum öll þörf fyrir að tilheyra

Öll höfum við mikla þörf fyrir að tilheyra öðrum og vera hluti af hóp. Þetta er ein af grunnþörfunum. Barn sem er lagt í einelti vill nálgast hópinn aftur þrátt fyrir að vera hafnað. Það jafnvel hlær að þeim sem leggur það í einelti eingöngu til þess að þóknast þeim í veikri von um að vera tekinn inn í hópinn.

„Það sem vantar inn í þessa mynd er skilningur fullorðinna á þessari sterku þörf fyrir að tilheyra. Hættan sem fylgir því að tilheyra ekki er að vera útilokaður og þegar það gerist þá verðum við kvíðin,“ segir Søndergaard.   

Við þurfum að hlusta betur á börnin og unglingana, reyna að skilja þau og það kerfi sem þau eru að marka sér stöðu innan, segir Søndergaard. Það þarf að líta á þessi mál heildstætt, taka á þeim frá öllum hliðum og fá alla til að taka þátt, börn, foreldra, kennara og samfélagið í heild en ekki bara einblína á börnin sjálf því fullorðna fólkið er fyrirmyndir. 

Hlusta og sýna virðingu

Hún tók sem dæmi eineltismál sem gekk greiðlega að leysa úr með aðferðum Vináttu. Í því var hlustað vel á börnin og þeim sýnd virðing.

Þeim sem lagði í einelti var leiðbeint, honum var ekki skipað fyrir og bent á að allir höfðu eitthvað fram að færa því við erum öðruvísi. Í hópnum var einnig rætt um leiðtogahlutverkið sem skiptist á milli þeirra og nýjum einstaklingum var boðið að vera með. Í þessu tilviku voru kennararnir meira með nemendunum og tilbúnir að leiðbeina. 

Søndergaard tekur fram að þrátt fyrir mikilvægi Vináttu verkefnisins sem henti mörgum er hægt að nota ýmsar aðferðir. Hins vegar hafa þessar aðferðir sýnt að þær skila árangri. 

Barnaheill - save the children. Námstefna um Vináttu á Grand ...
Barnaheill - save the children. Námstefna um Vináttu á Grand hótel í Reykjavík. Vinátta er forvarnaverkefni Barnaheilla gegn einelti í leik og grunnskólum mbl.is/Kristinn Magnússon
mbl.is

Innlent »

Samninganefndir funda á morgun

15:59 Samninganefndir ljósmæðra og ríkisins funda á morgun vegna kröfu ljósmæðra um launaleiðréttingu. Fundurinn fer fram klukkan 11:00 í húsum Ríkisáttasemjara. Nefndirnar hafa ekki fundið síðan ljósmæður höfnuðu nýjum kjarasamningum með yfirgnæfandi meirihluti þann 8. júní síðastliðinn. Meira »

Borgarstjóri ber fyrir sig Gústaf

15:50 „Þennan trúnaðarbrest þarf að rannsaka,“ sagði Vigdís Hauksdóttir, borgarfulltrúi Miðflokksins, í ræðustól borgarstjórnar í dag. Þetta voru viðbrögð við að Líf Magneudóttir, borgarfulltrúi Vinstri grænna, upplýsti í ræðustól í umræðum um breytingu á skipulagi nefnda hver fulltrúi minnihlutans yrði í nýju umhverfis- og heilbrigðisráði. Meira »

HM-andköf æðstu embættismanna

15:45 Eftirvæntingin var gríðarmikil fyrir leik Íslands og Argentínu á HM í knattspyrnu á laugardag og horft var á leikinn víða um land. Meðal áhorfenda á Hrafnseyri voru þau Guðni Th. Jóhannesson forseti Íslands og Katrín Jakobsdóttir forsætisráðherra. Meira »

Tengsl milli áfallastreitu og sjálfsónæmis

15:22 Fólk sem hefur glímt við áfallastreituröskun er í aukinni hættu á að greinast síðar með sjálfsónæmissjúkdóma. Þetta er meðal þess sem fram kemur í nýrri rannsókn vísindamanna við Háskóla Íslands. og Karolinska Institutet í Stokkhólmi. Meira »

Fylgir ráðgjöf Hafró í einu og öllu

15:22 Kristján Þór Júlíusson, sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra, hefur gefið út reglugerð um leyfilegan heildarafla í íslenskri fiskveiðilögsögu fyrir næsta fiskveiðiár og fylgir hún alfarið ráðgjöf Hafrannsóknastofnunar. Meira »

Orðinn mikilvægur tengiflugvöllur

14:55 Keflavíkurflugvöllur er á meðal þeirra flugvalla þar sem mest aukning hefur orðið í tengimöguleikum frá árinu 2008, samkvæmt nýrri skýrslu sem alþjóðlegu flugvallasamtökin ACI sendu frá sér í dag. Meira »

Vill að borgin stofni hagsmunasamtök

14:48 Sósíalistaflokkurinn hefur lagt til að Reykjavíkurborg stofni þrjú hagsmunasamtök. Oddviti sósíalista segir þetta vera til þess fallið að notendur þjónustunnar geti komið að ákvörðunum sem þá varða. Meira »

Yngsti forsetinn frá upphafi

14:48 Glatt var yfir mönnum fyrir setningu fyrsta fundar borgarstjórnar Reykjavíkur. Gleðin tók þó brátt enda þegar minnihlutinn hóf að gera athugasemdir við meirihlutann þegar stóð til að kjósa forseta borgarstjórnar. Áberandi var að flokkar minnihlutans stóðu einhuga við kosningu í embætti borgarstjórnar. Meira »

Ákærðir fyrir að halda konum í gíslingu

14:33 Héraðssaksóknari hefur ákært tvo karlmenn fyrir að halda tveimur konum í gíslingu í fjórar til sex klukkustundir á heimili annarrar konunnar og annars mannsins í júnímánuði fyrir tveimur árum. Málið var þingfest í Héraðsdómi Reykjavíkur í vikunni. Meira »

Forðast viðskiptahindranir vegna Brexit

14:00 Guðlaugur Þór Þórðarson, utanríkisráðherra, leiddi umræðu um samskiptin við Bandaríkin og mikilvægi alþjóðaviðskipta á fundi utanríkisráðherra Norðurlandanna, Eystrasaltsríkjanna og Visegradríkjanna í Stokkhólmi í dag. Meira »

Sambærilegt en ásýndin öðruvísi

14:00 Víðir Reynisson öryggisstjóri KSÍ segir að allt hafi gengið að óskum varðandi öryggismál og aðbúnað íslenska karlalandsliðsins í Rússlandi en það dvelur í góðu yfirlæti í strandbænum Kabardinka við Svartahaf. Meira »

Rúrik vekur athygli á armböndum Krafts

13:33 Landsliðsmaðurinn Rúrik Gíslason nýtir athyglina sem hann hefur hlotið á HM vel, en hann deildi mynd af sér með armband frá Krafti á Instagram-reikningi sínum og benti á Instagram-reikning Krafts í leiðinni. Meira »

„Þetta fer bara vel í mig“

13:12 Fyrsti fundur borgarstjórnar eftir nýafstaðnar kosningar fer fram í dag og liggur talsverður fjöldi tillagna fyrir fundinum. Hefðbundið er að á fyrsta fundi séu ekki afgreiddar margar tillögur, að þessu sinni liggur fyrir fjöldi tillagna frá minnihlutanum. Meira »

Heilbrigðiskerfið byggist á fólki

12:29 „Það er mikilvægt að byggja hús, skapa gott umhverfi, hlúa að framtíðinni. Enn mikilvægara er að hafa í huga að heilbrigðiskerfi er og verður ekki byggt upp á húsum, heilbrigðiskerfi er byggt upp af fólki,“ segir formaður hjúkrunarráðs Landspítala í opnu bréfi til heilbrigðisráðherra. Meira »

Dagurinn engin tilviljun

11:50 Facebook-hópurinn „Mæður og feður standa með ljósmæðrum“ stendur fyrir samstöðufundi vegna kjarabaráttu ljósmæðra í tilefni af kvennréttindadegi íslenskra kvenna í dag. Samninganefnd ljósmæðra á fund við samninganefnd ríkisins í fyrramálið, en ljósmæður höfnuðu nýjum samningi 8. júní. Meira »

Bríetar minnst á kvenréttindadeginum

11:25 Kvenréttindadagur íslenskra kvenna er í dag en á þessum degi fyrir hundrað og þremur árum fengu konur 40 ára og eldri kosningarétt og kjörgengi til Alþingis. Meira »

Sérsveitin kölluð út í Stigahlíð

11:05 Sérsveit lögreglunnar var kölluð út í Stigahlíð í Reykjavík í gærkvöldi. Þetta staðfestir lögreglan á höfuðborgarsvæðinu, en að sögn sjónarvotta voru á staðnum þrír sérsveitarbílar með átta fullbúnum sérsveitarmönnum auk almennra lögreglubíla og lögreglumanna. Meira »

„Kona fer í stríð“ sýnd á Ísafirði

10:49 „Efni myndarinnar snertir málefni sem brenna á Vestfirðingum, hugmyndin er að í framhaldinu geti orðið samtal á milli fólks,“ segir Benedikt Erlingsson, leikstjóri og framleiðandi verðlaunakvikmyndarinnar Kona fer í stríð, í samtali við Morgunblaðið. Hann mun halda sérsýningu á kvikmyndinni í Ísafjarðarbíói kl. 17 síðdegis. Meira »

Leita að ökumanni sem ók á barn

10:19 Lögreglan á höfuðborgarsvæðinu leitar ökumanns rauðrar fólksbifreiðar sem ók á 7 ára dreng á reiðhjóli í Árskógum í Reykjavík skömmu fyrir kl. 16 mánudaginn 18. júní, þannig að líkamstjón hlaust af, en ökumaðurinn ók rakleiðis af vettvangi. Meira »
Teikning eftir Mugg til sölu
Teikning eftir Mugg til sölu, úr Sjöundi dagur í paradís, blýants og tússteiknin...
Byggingastjórn - Húsasmíðameistari
Löggiltur byggingarstjóri og húsasmíðameistari Tek að mér: - byggingarstjór...
Lok á heita potta
Lok á heita potta og hitaveitu- skeljar Stærðir í cm: 200x200, 210x210, 220x220,...
Húsaviðgerðir
https://www.husco.is/...