Endurlifði áfallið þegar Sunna lamaðist

Rúnar er menntaður í garðyrkju og ræktar sítrónur á lokuðum ...
Rúnar er menntaður í garðyrkju og ræktar sítrónur á lokuðum svölum heima hjá sér. mbl.is/Kristinn Magnússon

Rúnar Björn Herrera Þorkelsson lamaðist í slysi þegar hann var 21 árs. Hann endurlifði áfallið eftir að systir hans, Sunna Elvira Þorkelsdóttir, lamaðist eftir fall úti á Spáni í janúar.

Núna er hann virkur í ýmsum samtökum fatlaðs fólks og ferðast líka mikið. Hann líkir því við endurfæðingu að lenda í slysi sem þessu og segir það taka mörg ár að ná jafnvægi á ný.

Hann heldur úti facebooksíðunni Ævintýri Rúnars  þar sem hann heldur utan um ferðalög sín.

„Í raun og veru er tilgangur síðunnar líka að sýna og normalísera fatlað fólk. Tilgangurinn upprunalega var að sýna að ég væri að gera ýmsa hluti og ég veit að fólk hefur gaman af því að fylgjast með mér. Ég hitti annað slagið fólk niðri í bæ sem heilsar mér og segist hafa gaman af að fylgjast með Ævintýrum Rúnars. Fólk hefur oft einhverja tengingu við málefnin á meðan aðrir hafa bara gaman af að fylgjast með. Aðaltilgangurinn er að sýna að fatlað fólk gerir alls konar. Ranghugmyndirnar eru kannski að hlutirnir séu ekki eins mikið vesen og þeir eru og líka að fólk veit varla af því að það sé til fatlað fólk. Fatlað fólk er ekki í sviðsljósinu. Það sem ég er líka að sýna er að litlir hlutir geta verið mikið vandamál en svo geta litlar lausnir verið rosalega stórar lausnir,“ segir hann.

Ferðalögin krefjast mikils undirbúnings. „Það er mjög erfitt fyrir fatlað fólk að ferðast. Þegar ég ferðast læt ég þetta kannski líta auðveldlega út en kærastan mín eyðir mörgum löngum kvöldum í skipulagningu. Það þarf að plana allt mjög vel, meðal annars finna út úr öllum samgöngum,“ segir hann. Kærastan hans er Anna Dóra Valsdóttir, starfsmaður hjá Íslandsdeild Amnesty International, en þau hafa verið saman í átta ár og hafa ferðast víða.

Föst í lestinni

Það gengur ekki alltaf allt sem skyldi eins og ferðalag til Versala um páskana ber vott um. „Kærastan mín var búin að kynna sér þetta vel með lestina og svo fórum við og keyptum miða og okkur var sagt að fara bara upp en þegar við komum að lestinni var bara stórt þrep upp til að fara inn í hana. Það var einhver svona rampur eða lyfta en það voru engar upplýsingar um notkun,“ segir hann en meðan þau voru að reyna að finna út úr þessu fór lestin bara af stað. Eftir að hafa rætt við marga komust þau loks í samband við fólk sem gat hjálpað þeim. „Þá kom karl þarna með okkur og aðstoðaði mig með þessum lyfturampi. Hann sagðist ætla að hafa samband við lestarstöðina í Versölum og þar yrði tekið á móti okkur en þegar þangað var komið var enginn þar. Lestin hélt bara áfram með okkur innanborðs og við fórum á endastöðina. Þar var tekið á móti okkur loksins eftir að við vorum búin að hringja í eitthvert neyðarnúmer og það komst til skila að lokum að það þyrfti að bjarga okkur út úr lestinni. Það var tekið á móti okkur með rampi og við fórum upp í aðra lest sem var á leiðinni til Versala þar sem var síðan tekið á móti okkur,“ segir Rúnar þannig að þau náðu því að skoða Versali á endanum.

„En það tók þrjá tíma að komast þangað í staðinn fyrir hálftíma og á leiðinni til baka þurftum við að bíða í klukkutíma eftir lest með aðstoð en það eru lestir þarna á kortersfresti. Það eru þessir hlutir sem ég er að tala um,“ segir Rúnar sem hefði heldur viljað stóla á tækni í þessum aðstæðum, líkt og í frönsku strætisvögnunum, en að fólk yrði að vera á staðnum til að aðstoða.

Hefur gaman af að leysa vandamál

„Það er oft erfitt að ferðast með lestum. Oft hef ég verið skammaður því ég átti að láta vita með sólarhringsfyrirvara að ég væri að koma af því að það er svona þjónusta sem maður þarf að fá inn í lestina. En ég læt nú yfirleitt ekki svona hluti buga mig. Ég mæti á staðinn og bíð þá bara í hálftíma ef þarf.“

Rúnar er mikið fyrir allskonar tækni og vísindi og segist ...
Rúnar er mikið fyrir allskonar tækni og vísindi og segist sjálfur vera með græjufíkn. mbl.is/Kristinn Magnússon

Blaðamaður veltir fyrir sér að aðrir myndu kannski bugast í þessum aðstæðum en ekki Rúnar.

„Svona eru ferðalög. Það er erfitt að finna leigubíla fyrir hjólastóla. Það er erfitt að vita hvaða lest þú þarft að taka og hvern þú þarft að hafa samband við. Hótelin eru skráð aðgengileg en eru það síðan ekki. Hótelið sem ég var á núna; það var smákantur inn á baðherbergið. Á hóteli sem ég var einu sinni á úti á Taílandi var gólfið nokkrum cm hærra á baðherberginu en í herberginu en samt var það skráð sem aðgengilegt. En ég redda mér. Ég læt mig oft hafa svona aðstæður og tek svolítið mikið sénsa. Það eru svona hlutir sem við í hópnum Accessible Travel Club erum að deila,“ segir hann en ný viðbót við Google Maps hjálpar til við ferðalög en hægt er að skoða hjólastólaaðgengi í nokkrum stórborgum. Rúnar notaði þetta í París og segir þetta gott skref.

Hvað gerir þig svona seigan? Af hverju ertu svona þrautseigur?

„Ég er bara þannig að ég læt mig hafa hluti. Ég hef gaman af því að leysa vandamál. Ég er með mjög mikið jafnaðargeð þannig að ég get tekist á við vandamál, ég er ekkert að sökkva mér í þau heldur tekst á við þau þegar kemur að því. Svo er maður líka svo mikill nískupúki að maður reynir að ferðast ódýrt. Það er ástæðan fyrir því að við ferðumst svona mikið – við ferðumst eins ódýrt og við getum – en það er alltaf dýrara fyrir fatlað fólk að ferðast. Ég verð að velja hótel sem eru í betri kantinum. Svo er ég náttúrlega með góða aðstoðarmenn með mér sem eru tilbúnir í svona ævintýri og ég á góða kærustu líka.“

Hann segir samt helstu ástæðuna vera þessa: „Ég er bara til í ævintýrin.“

Rúnar er formaður NPA-miðstöðvarinnar, formaður málefnahóps ÖBÍ um sjálfstætt líf, ...
Rúnar er formaður NPA-miðstöðvarinnar, formaður málefnahóps ÖBÍ um sjálfstætt líf, formaður Pírata í Reykjavík og stjórnarmaður í Öryrkjabandalagi Íslands og SEM. mbl.is/Kristinn Magnússon

Datt af ljósastaur

Rúnar ólst upp á Akureyri sem barn en flytur svo á Sauðárkrók 14 ára. „21 árs lendi ég í slysi, hálsbrotna og flyt til Reykjavíkur,“ segir Rúnar en þetta var fyrir 15 árum.

Hvernig slasaðist þú?

„Ég klifraði upp í ljósastaur og datt niður. Bara einhver fíflagangur sem endaði illa,“ segir hann en slysið varð um áramót.

Varstu strax með þetta viðhorf til hlutanna eins og þú ert með núna?

„Ég hef alltaf verið með jafnaðargeð þannig lagað en það sem hefur veitt mér mesta innspýtingu er náttúrlega kærastan og NPA,“ segir hann en NPA stendur fyrir notendastýrða persónulega aðstoð.

„Þegar ég fæ NPA gerir það mér kleift að framkvæma hluti sem ég annars myndi ekki geta. Það var upp úr 2013 sem ég fer að gera meira,“ segir hann en fyrst eftir slysið var erfiðara tímabil.

„Áður var ég í raun og veru svolítið lokaður inni á heimili mínu. Ég var í skóla í Fjölbraut í Breiðholti en svo kom ég bara heim, horfði á sjónvarp og lék mér í tölvunni. Það var það eina sem ég gerði. Líf mitt var bara að hanga heima. Það var ekkert félagslíf,“ segir Rúnar, sem einangraðist á þessum tíma.

Þjónustan var bundin við húsið

„Núna er ég með minn eigin aðstoðarmann. Þá er miklu auðveldara fyrir mig að fara út um allt og takast á við alls konar verkefni,“ segir hann en áður var þjónustan sem hann fékk bundin við húsið.

Þannig að NPA er bylting, er hægt að nota minna orð en það?

„Nei, það er ekki hægt. Ég sagði það einu sinni að NPA væri mesta bylting í málefnum fatlaðs fólks síðan það var hætt að binda okkur við staur. Ég held að það sé rétt; þetta er mesta einstaka byltingin í mjög langan tíma.“

Systir hans er Sunna Elvira Þorkelsdóttir sem lamaðist í kjölfar falls á Spáni en mál hennar hefur fengið mikla athygli í fjölmiðlum þar sem Sunna fékk í fyrstu ekki viðeigandi læknisaðstoð og var sett í farbann.

„Ég held ég sé ekki alveg endilega búinn að meðtaka þetta því ég er ekki búinn að hitta hana. Mér finnst þetta svo ótrúlegt, hreinlega ótrúverðugt. Þetta er rosalega erfitt og þetta var líka svo erfitt því hún var við svo erfiðar aðstæður. Ég upplifði mín áföll upp á nýtt. Þetta var mjög erfitt fyrir mig,“ segir Rúnar og segir erfitt að einhver svona nákominn lendi í slysi og svona erfiðum aðstæðum eins og hún var í. „Það blossaði allt upp hjá mér. Allir mínir erfiðleikar. Síðastliðin fimmtán ár, öll sár og öll rúmlega.“

Sem réttindabaráttumanni blöskraði honum hvernig farið var með systur hans. „Það sem ég sá strax var að þetta voru óviðunandi aðstæður. Ég þekki svo vel hvað þarf til og það var þetta sem tók mest á mig og mér fannst erfiðast. Ætli það hafi ekki verið svona fjórir dagar sem ég var bara grátandi úti um allan bæ.“

Þetta er brot úr ítarlegu viðtali við Rúnar sem birtist í Sunnudagsblaði Morgunblaðsins um helgina.

Sunna Elvira er systir Rúnars en hún lamaðist eftir fall ...
Sunna Elvira er systir Rúnars en hún lamaðist eftir fall á Spáni.

Innlent »

Bára mætt í héraðsdóm

14:48 Bára Halldórsdóttir, sem hljóðritaði samtal sex þingmanna á kránni Klaustri í nóvember, er mætt í Héraðsdóm Reykjavíkur þar sem til stendur að taka skýrslu af henni að beiðni lögmanns fjögurra þingmannanna. Hefst þinghaldið klukkan korter yfir þrjú. Meira »

Flugmiðaverðið hækkaði um 27%

14:40 Verð á flugmiða til fjögurra algengra áfangastaða WOW air og Icelandair hækkaði um 27% að meðaltali á tímabilinu 5. nóvember - 14. desember. Þetta kemur fram í fréttatilkynningu frá Neytendasamtökunum. Meira »

Sofa á vinnustaðnum og öryggi ábótavant

14:31 Vinnueftirlitið hefur lokað byggingarvinnustað við Vesturberg 195 í Breiðholti, þar sem fyrirtækið Fylkir ehf. er í framkvæmdum. Vinna hefur verið bönnuð á öllu vinnusvæðinu þar sem lífi og heilbrigði starfsmanna er talin hætta búin vegna slæms aðbúnaðar. Meira »

Þurftu að finna einhverjar lausnir

14:20 „Við höfðum svolitlar áhyggjur af þessu, létum prófa þetta og það gekk vel,“ segir Guðmundur Heiðar Helgason, upplýsingafulltrúi Strætó. Breytingar verða á leiðakerfi Strætó í byrjun næsta árs en tvær leiðir munu keyra þröngar götur miðbæjarins vegna lokunar gömlu Hringbrautar. Meira »

Óásættanleg innilokun í Árneshreppi

13:37 Stór innviðaverkefni í Árneshreppi þola enga bið. Verði ekkert að gert gæti byggðin lagst af og þar með væru „varanlega glötuð mikil verðmæti sem felast í menningu og mannlífi í þessu sérstæða og afar fallega byggðarlagi“. Meira »

Bíða skýrslu tæknideildar lögreglu

13:22 Rannsókn á upptökum eldsvoðans sem kom upp í iðnaðarhúsnæði við Hvaleyrarbraut í Hafnarfirði í nóvember stendur enn yfir á meðan beðið er eftir skýrslu tæknideildar lögreglunnar. Ekki er víst að hún muni skila óyggjandi niðurstöðum um orsakir eldsins segir aðstoðaryfirlögregluþjónn. Meira »

153% aukning í netverslun raftækja

13:21 Í nóvembermánuði síðastliðnum jókst innlend kortavelta Íslendinga í netverslun um 15% frá sama mánuði í fyrra en velta innlendra greiðslukorta Íslendinga í verslun jókst um 5% á sama tímabili, samkvæmt upplýsingum frá Rannsóknarsetri verslunarinnar. Meira »

Ráðinn hönnunarstjóri hjá Brandenburg

12:55 Dóri Andrésson hefur verið ráðinn sem hönnunarstjóri hjá auglýsingastofunni Brandenburg.  Meira »

Aðgangur að dvalar- og hjúkrunarrýmum verður óháður aldri

12:52 Alþingi hefur samþykkt frumvarp heilbrigðisráðherra til breytinga á lögum sem lagt var fram í því skyni að jafna aðgang þeirra sem þurfa á dvalarrými eða dagdvöl að halda, þannig að ekki sé lengur horft til aldurs heldur byggt á mati á þörf fólks fyrir þessi úrræði. Lögin öðlast þegar gildi. Meira »

Loka gömlu Hringbraut í sex ár

11:47 Á fundi stjórnar Strætó bs. 7. desember var samþykkt að breyta gjaldskrá Strætó í takt við almenna verðlagsþróun. Gjaldskrá Strætó verður hækkuð að meðaltali um 3,9%. Í janúar 2019 mun hluti gömlu Hringbrautar loka í sex ár vegna framkvæmda á nýjum Landspítala. Lokunin mun hafa nokkur áhrif á leiðakerfi Strætó. Meira »

Svefninn bíður fram að jólum

11:46 „Þetta hefur gengið frábærlega,“ segir Ágúst Guðmundsson, einn slökkviliðsmannanna sjö sem eru búnir að róa stanslaust frá því á föstudag fyrir Frú Ragnheiði. Róðrinum lýkur á föstudag svo það er nóg eftir. Meira »

Auglýst eftir ráðuneytisstjóra

11:42 Auglýst hefur verið laust til umsóknar embætti ráðuneytisstjóra í nýju heilbrigðisráðuneyti sem tekur til starfa 1. janúar 2019. Ráðuneytið verður til við skiptingu velferðarráðuneytisins í heilbrigðisráðuneyti og félagsmálaráðuneyti. Meira »

Dæmdur til að greiða 238 milljónir

11:24 Ágúst Alfreð Snæbjörnsson hefur verið dæmdur í tveggja ára fangelsi og til greiðslu tæplega 238 milljóna í sekt til ríkisins fyrir skattabrot á árunum 2012-13 í tengslum við rekstur tveggja félaga. Þá er hann dæmdur vegna skilasvika í tengslum við uppgjör vegna byggingar tveggja skóla í Reykjavík. Meira »

Bára ánægð með samhuginn

10:14 Mér finnst voðalega „næs“ að fólk skuli ætla að segja við mig að því finnist þetta jafn tilgangslaust og mér. Mér finnst voðalega góður þessi samhugur sem ég fæ frá öllum og það er eiginlega það magnaðasta í þessu öllu saman,“ segir Bára Halldórsdóttir um samstöðufundinn sem verður fyrir utan Héraðsdóm Reykjavíkur í dag. Meira »

Ákærðir fyrir 15 milljóna skattabrot

10:05 Embætti héraðssaksóknara hefur ákært tvo karlmenn fyrir meiri háttar brot gegn skattalögum með því að hafa á árunum 2015 og 2016 ekki staðið skil á staðgreiðslu einkahlutafélags sem þeir stýrðu, en heildarupphæðin nemur um 15,5 milljónum króna. Meira »

Tvisvar ákært fyrir að hrækja á lögreglu

09:59 Í síðustu viku voru þrjú mál þingfest þar sem ákært er fyrir brot gegn valdstjórninni, það er fyrir brot gegn lögreglumönnum við störf sín. Í tveimur þessara mála er ákærði sakaður um að hafa hrækt að lögreglumönnum. Meira »

Ákærður fyrir kynferðisbrot gegn stúlku

09:48 Embætti héraðssaksóknara hefur ákært karlmann fyrir kynferðis- og barnaverndarlagabrot gagnvart stúlku sem nú er 17 ára, en meint brot áttu sér stað þegar stúlkan á aldrinum 13 til 15 ára gömul. Meira »

Eyða nær fimmfalt meira í Reykjavík en á Hvammstanga

08:18 Töluverður munur er á útgjöldum ferðamanna eftir því hvaða staði á landinu þeir heimsækja.  Meira »

Stór skjálfti í Bárðarbungu

08:00 Jarðskjálfti sem mældist 3,6 stig varð núna rétt fyrir klukkan sjö í morgun í Bárðarbunguöskjunni.  Meira »