Tillögur um friðlýsingu Drangajökulssvæðis byggðar á nýjum rannsóknum

Náttúrufræðistofnun segir í rökstuðningi sínum með tillögu að verndun Drangajökuls ...
Náttúrufræðistofnun segir í rökstuðningi sínum með tillögu að verndun Drangajökuls og nágrennis að þar megi m.a. finna litrík setlög og berglög frá kulnaðri megineldstöð. Myndin er tekin á Ófeigsfjarðarheiði og sést Drangjökull efst á henni. mbl.is/Golli

Guðmundur Ingi Guðbrandsson umhverfis- og auðlindaráðherra segir að tillögur Náttúrufræðistofnunar Íslands um friðlýsingu Drangajökulssvæðisins séu byggðar á nýjum rannsóknum, nýrri en þeim sem sú ákvörðun að setja Hvalárvirkjun í nýtingarflokk rammaáætlunar byggði á. Ákvörðun um hvort farið verði að tillögunum og svæðið friðlýst með einhverjum hætti ætti að byggja á nýjustu upplýsingum. Rammaáætlun sé ekki meitluð í stein heldur eigi að endurskoða hana reglulega. Hann segist ekki getað svarað því á þessum tímapunkti hvort hann muni mæla með friðlýsingu svæðisins. Tillögurnar séu nú komnar í ferli og taka þurfi tillit til ýmissa þátta í þeirri vinnu.

Náttúrufræðistofnun hefur lagt til að Drangajökull á Vestfjörðum og nágrenni hans verði friðlýst m.a. vegna einstakra jarðminja sem eru tilkomnar vegna landmótunar jökla. Áhrifasvæði Hvalárvirkjunar, sem Vesturverk hyggst reisa á Ófeigsfjarðarheiði, yrði innan þessa svæðis og myndi friðlýsing því hafa áhrif á þær virkjanahugmyndir. Stofnuninni ber samkvæmt nýjum náttúruverndarlögum að leggja fram tillögur að friðlýsingum.

Guðmundur Ingi Guðbrandsson umhverfis- og auðlindaráðherra.
Guðmundur Ingi Guðbrandsson umhverfis- og auðlindaráðherra. mbl.is/Valgarður

Eftir að tillögurnar hafa verið sendar ráðherra tekur Umhverfisstofnun við þeim og metur til hvaða verndarráðstafana sé nauðsynlegt að grípa á hverju svæði en í tillögum Náttúrufræðistofnunar er fjallað um mörg svæði um allt land, m.a. svæði sem þegar njóta ákveðinnar verndunar.

Málið fer svo í kynningu og að henni lokinni vinnur Umhverfisstofnun umsögn og sendir hana til ráðherra. Ráðherra fer þá yfir þær niðurstöður ásamt sérstakri ráðgjafanefnd. Að þeirri vinnu lokinni er lögð þingsályktunartillaga fyrir þingið um þau svæði sem lagt er til að verði friðlýst.

Ýmsar leiðir til friðlýsingar

Friðlýsing hvers svæðis getur svo verið með ýmsum hætti. Í náttúruverndarlögum er nú kveðið á um mismunandi leiðir í þeim efnum. „Í sumum tilvikum er hægt að friðlýsa með stofnun þjóðgarðs, öðrum með friðlandi, náttúruvætti eða með friðun búsvæðis og mismunandi reglur gilda um mismunandi verndarflokka,“ segir Guðmundur Ingi.

Trausti Baldursson, sem fór fyrir vinnu við tillögur Náttúrufræðistofnunar, sagði í samtali við mbl.is í dag að hlutverk stofnunarinnar væri að rannsaka og kortleggja náttúrufar og koma með tillögur að friðlýsingum, óháð hagsmunum annarra.

Guðmundur Ingi segir að tillögurnar byggi á faglegu mati stofnunarinnar um hvað eigi að taka frá vegna almannahagsmuna og til að vernda fyrir komandi kynslóðir. Í þeim sé meðal annars lögð til verndun jarðfræðiminja sem þykja einstök á lands- eða heimsvísu.  „Nú eru þessar tillögur komnar til mín og ég þarf að skoða ásamt sérfræðingum hvað skuli fara inn á [Náttúruminjaskrá]. Til dæmis eru svæði í tillögum Náttúrufræðistofnunar sem þegar eru friðlýst og horfa þarf til þess sem kemur út úr kynningarferli tillagnanna en einnig þess hvort það sé eitthvað annað sem geti haft áhrif þar á. En ég lít fyrst og fremst á það sem skyldu mína sem fagráðherra að líta til þess að þarna er byggt á faglegri vinnu stofnunarinnar og að mér beri að vinna þessar tillögur áfram.“

Nýtt vísindalegt mat

Þórdís Kolbrún Reykfjörð Gylfadóttir iðnaðarráðherra sagði hádegisfréttum RÚV í dag að krafa um friðlýsingu svæða við Drangajökul, sem myndi koma í veg fyrir Hvalárvirkjun, myndi kollvarpa rammáætlunarferlinu og hún sé á skjön við það ferli sem löggjafinn hafi sett málaflokkinn í.

„Það er alveg ljóst að Hvalárvirkjun er í nýtingarflokki,“ segir umhverfis- og auðlindaráðherra spurður út í þessi ummæli. „Það var samþykkt í öðrum áfanga rammaáætlunar á Alþingi árið 2013, byggt á skýrslu frá 2011 sem aftur byggði á niðurstöðum og rannsóknum sem áttu sér stað fyrir þann tíma. Ef við skoðum þær heimildir sem liggja að baki tillögum Náttúrufræðistofnunar kemur í ljós að þær eru nær allar úr ritrýndum vísindatímaritum og birtar á árunum 2014-16. Þannig að ég get ekki betur séð en að Náttúrufræðistofnun sé að byggja á gögnum og rannsóknum sem eru birtar eftir að rammaáætlunin var samþykkt. Það má þá kannski segja að þarna sé komið fram nýtt vísindalegt mat. Það ber þó að hafa í huga að stofnunin er ekki að meta þetta út frá rammaáætlun heldur út frá því sem hún telur að eigi að vernda sem sérstakar og einstakar jarðmyndanir á lands- og heimsvísu.“

Hann bendir á að rammaáætlun geti tekið breytingum og eigi að koma til skoðunar á fjögurra ára fresti, þó að á því hafi staðið síðustu ár.

Nyrðra-Eyvindarfjarðarvatn er á áhrifasvæði fyrirhugaðrar Hvalárvirkjunar. Drangajökull sést í baksýn.
Nyrðra-Eyvindarfjarðarvatn er á áhrifasvæði fyrirhugaðrar Hvalárvirkjunar. Drangajökull sést í baksýn. mbl.is/Golli

Ætlar þú að friðlýsa Drangajökulssvæðið, eins og það kemur þarna fyrir?

„Ég get ekki svarað því á þessum tímapunkti, enda er það Alþingis að ákveða endanlega hvaða svæði skuli fara á áætlun um friðlýsingar,“ segir Guðmundur Ingi. „En málið er komið til ráðuneytisins og í vinnuferli.“

Spurður um þá gagnrýni að þessar tillögur séu seint fram komnar og undirbúningur virkjanaframkvæmda á Ófeigsfjarðarheiði hafnar bendir hann á að vinna stofnunarinnar byggi á náttúruverndarlögunum sem tóku gildi síðla árs 2015. Vinnan hafi svo tekið þennan tíma.

Hefur þú íhugað þitt hæfi við að taka ákvarðanir um friðlýsingu þessa svæðis, verandi fyrrverandi framkvæmdastjóri Landverndar?

„Það kemur reglulega upp að ráðherrar þurfi að íhuga slíkt og ákvörðun um hæfi taka þeir sjálfir. En ég er búinn að biðja lögfræðinga í ráðuneytinu að fara yfir þetta og veita mér ráðgjöf.“

mbl.is

Innlent »

Fór út að sá og upp kom SÁ

09:04 Ljósmyndari Morgunblaðsins rak upp stór augu þegar hann sá stafina SÁ spretta upp úr berangursmel sunnan við Þórisjökul þegar flogið var þar yfir. Jóhann Kristjánsson landgræðslumaður tók upp á því fyrir ellefu árum að græða þarna upp uppblásið og illa farið svæði. Hann hefur farið þangað á hverju vori síðan og sáð og borið á. Meira »

Tengja vöxt fataverslunar við opnun H&M

08:59 Kortavelta Íslendinga í innlendri fataverslun jókst um 13,1% í ágúst síðastliðnum og nam tæpum 2,2 milljörðum í ágúst nú samanborið við rúman 1,9 milljarða í ágúst í fyrra. Þetta kemur fram í nýjum hagtölum frá Rannsóknarsetri verslunarinnar. Tölurnar byggja á kortanotkun og greiðslumiðlun á Íslandi. Meira »

Kínverjar opnuðu dyr eftir að aðrir lokuðu

08:18 Ólafur Ragnar Grímsson, þáverandi forseti lýðveldisins, og Geir H. Haarde, þáverandi forsætisráðherra, leituðu eftir aðstoð hjá leiðtogum Kínverja á vikunum eftir hrun eftir að ljóst var orðið að ríki Evrópu og Bandaríkin hygðust ekki koma Íslandi til bjargar. Meira »

Sala á plastpokum minnkar stöðugt

07:57 Sala á plastburðarpokum hefur minnkað töluvert á undanförnum árum að mati Bjarna Finnssonar, formanns stjórnar Pokasjóðs.  Meira »

Flugfreyjum og -þjónum sett afarkostir

07:40 Flug­freyj­ur og flugþjón­ar í hluta­starfi hjá Icelanda­ir þurfa að gera upp á milli þess að ráða sig í fulla vinnu hjá fyrirtæk­inu frá og með næstu ára­mót­um eða láta af störfum. Meira »

Vátryggingar fyrir stjórnsýslumál

07:37 Einstaklingar sem fara í stjórnsýslumál gætu átt rétt á endurgreiðslu úr tryggingum fyrir málskostnað, samkvæmt niðurstöðu nýrrar fræðigreinar Sindra M. Stephensen, lögmanns og aðstoðarmanns dómara við EFTA-dómstólinn, í Tímariti Lögréttu. Meira »

Köld og hvöss norðanátt

07:03 Snjóþekja er á fjallvegum á norðanverðu landinu, til dæmis á Steingrímsfjarðarheiði, Þverárfjalli, Vatnsskarði og Öxnadalsheiði. Búast má við versnandi akstursskilyrðum og er vegfarendum ráðlagt að sýna aðgát. Meira »

Óttast um hana í vetur

06:58 Hún er á þrítugs­aldri og er á göt­unni vegna neyslu og geðrænna veik­inda. Fjöl­skylda henn­ar er ráðalaus og ótt­ast mjög um af­drif henn­ar í vet­ur. Gat­an er ekki heim­ili og ekki ör­ugg­ur staður, ekki síst fyr­ir ung­ar kon­ur þar sem hóp­ur karla leit­ar þær uppi og nýt­ir sér neyð þeirra. Meira »

Kanna áhuga kaupenda á Fréttablaðinu

06:52 365 miðlar hf., eigandi Torgs ehf., útgefanda Fréttablaðsins, hefur fengið Kviku banka til að kanna áhuga mögulegra kaupenda á Torgi, vegna skilyrða sem Samkeppniseftirlitið setti við sölu á eignum 365 til Sýnar. Þetta kemur fram í Fréttablaðinu í dag. Meira »

Innbrot í verslun í Breiðholti

06:27 Brotist var inn í verslun í Breiðholti rétt fyrir klukkan tvö í nótt. Þegar lögreglu bar að garði voru þjófarnir hins vegar farnir af vettvangi. Málið er í rannsókn hjá lögreglu. Meira »

Icelandair boðið að fjárfesta í flugfélagi

06:20 Icelandair hefur fengið boð frá ríkisflugfélagi Grænhöfðaeyja, Cabo Verde Airlines, um að eignast ráðandi hlut í félaginu þegar það verður einkavætt. Þetta kemur fram í tilkynningu frá stjórnvöldum á Grænhöfðaeyjum. Meira »

Ísland í 2. sæti félagslegra framfara

05:30 Ísland er í öðru sæti af 146 þjóðum í mælingu fyrirtækisins Social Progress Imperative á vísitölu félagslegra framfara.   Meira »

Reyna að ná breiðri samstöðu

05:30 Verkalýðsfélög víða um land vinna hörðum höndum þessa dagana að mótun kröfugerðar fyrir viðræðurnar sem framundan eru um endurnýjun kjarasamninga. Meira »

Fái að ávísa getnaðarvörnum

05:30 „Það er stefnt að því að frumvarpið verði lagt fram í haust og gerð verði breyting á lyfjalögum hvað þetta varðar,“ segir Birgir Jakobsson, aðstoðarmaður Svandísar Svavarsdóttur heilbrigðisráðherra og fyrrverandi landlæknir. Meira »

Ferðaþjónustan öflug heilsársgrein

05:30 Fjöldi erlendra ferðamanna sem komu í Rangárvallasýslu á síðasta ári var sexfalt meiri en fyrir níu árum. Þeim fjölgaði úr 230 þúsund í 1.381 þúsund á árunum 2008 til 2017. Meira »

Opna fjórar nýjar verslanir

05:30 Nýir eigendur tóku við rekstri Krónuverslananna um síðustu mánaðamót eftir að N1 yfirtók Festi. Stefna þeir að því að opna fjórar nýjar Krónuverslanir á næstu misserum. Meira »

Hagi starfsemi eftir lögum

05:30 Samtök iðnaðarins óska eftir því að stjórn Ríkisútvarpsins ohf. (RÚV) setji allan samkeppnisrekstur sinn í dótturfélög, en kveðið er á um skyldu þess efnis í 4. grein laga nr. 23/2013 um Ríkisútvarpið, fjölmiðil í almannaþágu. Meira »

Leita fjármagns úti

05:30 Forsvarsmenn sveitarfélagsins Ölfuss eiga í viðræðum við erlenda fjárfesta um mögulega aðkomu þeirra að uppbyggingu hafnarmannvirkja í Þorlákshöfn. Í umfjöllun um mál þetta í Morgunblaðinu í dag kemur fram að í þeim hópi séu fjársterkir aðilar frá Kína. Meira »

Borgarráð ræðir mál OR á morgun

Í gær, 23:05 Málefni Orkuveitu Reykjavíkur og Orku náttúrunnar verða tekin fyrir á fundi borgarráðs á morgun. „Hugmyndin er að borgarráð fái upplýsingar um stöðu mála og hvernig stjórnin sér fyrir sér næstu vikur,“ segir Þórdís Lóa Þórhallsdóttir, formaður borgarráðs. Meira »