Drepur ekki mann þó að maður sé í Keflavík

Ákæruvaldið benti á ný gögn og nýja þekkingu á áhrifum ...
Ákæruvaldið benti á ný gögn og nýja þekkingu á áhrifum gæsluvarðhalds og einangrunar. mbl.is/​Hari

Davíð Þór Björgvinsson, settur saksóknari í Guðmundar- og Geirfinnsmáli, byggir sýknukröfu sína að miklu leyti á niðurstöðum endurupptökunefndar, en málflutningur í endurupptökumáli fer fram í Hæstarétti í dag. Ákæruvaldið krefst þess að allir dómfelldu verði sýknaðir af því að hafa ráðið mönnunum bana.

Fyrir liggur að sakfelling í málinu byggist eingöngu á játningum dómfelldu en ekki á áþreifanlegum sönnunargögnum. Lík Guðmundar og Geirfinns Einarssona hafa aldrei fundist og ekki er vitað hvort þeim var yfir höfuð ráðinn bani.

Fram kom í máli Davíðs að forsendur sakfellingar í Hæstarétti árið 1980 hefðu verið þær að dómfelldu hefðu haldið fast í játningar sínar í gegnum rannsóknina þrátt fyrir að þær hefðu verið dregnar til baka undir lokin. Í skýrslu endurupptökunefndar kemur hins vegar fram að sakborningar hafi á sínum tíma bæði bætt í og dregið úr þætti sínum í málunum meðan á rannsókninni stóð.

Fyrst hafi þeir staðið fyrir utan miðju átaka við Guðmund og Geirfinn en færst nær átökunum eftir því leið á rannsóknina. Sævar Ciesielski hafi til að mynda að verið búinn að sitja í einangrun í eitt ár þegar hann féllst á þá atburðaráðs sem átti að hafa leitt til dauða Geirfinns. Kristján Viðar Viðarsson hafði verið í einangrun í 10 mánuði þegar hann féllst á sinn þátt. Áreiðaleiki þessara játninga er því talinn mjög veikur.

Þá má leiða líkur að því að harðræði sem dómfelldu í málinu máttu sæta í gæsluvarðhaldi hafi verið mun meira en Hæstiréttur hafði vitneskju um á sínum tíma. Ekki hafi verið um einstök atvik að ræða heldur hafi harðræðið verið viðvarandi um langan tíma.

Þá hafi aðgengi dómfelldu í málinu að verjendum og réttargæslumönnum verið takmarkað og það hafi hamlað vinnu við málsvörn. Einnig hafi skráningu yfirheyrslna verið ábótavant og leiða megi lýkur að því að spilliáhrif hafi átti sér stað. Í mörgum tilfellum hafi verið ómögulegt að vita hver sagði hvað. Um hvað var spurt og hverju var verið að svara.

Ný þekking á gæsluvarðahaldi og einangrun skiptir máli

Davíð sagði ýmislegt hafa gerst frá því dómur var kveðinn upp í málinu í Hæstarétti. Einn mikilvægur þáttur væri að lagagrundvöllur nú væri annar en hann var á þeim tíma er varðar rangt metin sönnunargögn.

Þá hafi komið fram ný gögn í fangelsisdagbókum, sem og úr dagbókum Trygga Rúnars Leifssonar og Guðjóns Skarphéðinssonar. Sálfræðimat á játningum og framburði er einnig mikilvægt atriði, að sögn Davíðs.

Einnig hafi rannsóknir á gæsluvarðhaldi og einangrun sýnt fram á eyðileggjandi áhrif á persónuleika manna og framburð þeirra. Ný þekking á þessu sviði skipti miklu máli. Davíð sagði vert að hafa það í huga að á þessum tíma hefði gæsluvarðhald verið notað til að knýja fram játningar. Mörg dæmi væru um að mönnum hefði verið haldið lengur í gæsluvarðhaldi en þörf var á. Sterkar vísbendingar séu að gæsluvarðhald með tilheyrandi einangrun og afarkostum hafi í tilfellum dómfelldu verið beitt til að brjóta þau á bak aftur. Húsakynnin í Síðumúlafangelsinu, þar sem dómfelldu voru vistuð í gæsluvarðhaldi, hafi heldur ekki verið búin fyrir svo langa dvöl.

Davíð sagði ekki hafa verið tekið tillit til þeirra aðstæðna sem voru til staðar. Aðstæður í gæsluvarðhaldi, harðræði hefði verið beitt og að andleg heilsa ungmennanna hefði verið bágborin frá upphafi. Þau hefðui þurft á ýmsum lyfjum að halda á hverjum degi, meðal annars ávanabindandi róandi lyfjum. Benti hann á að Kristján Viðar hefði tvisvar reynt sjálfsvíg í gæsluvarðhaldi, Albert hefði verið beittur sérstökum sefjunaraðferðum til að hjálpa honum að muna og Sævar og Kristján hefðu ítrekað verið í ruglástandi. Einangrunarvistin hefði verið til þess fallin að hafa mjög skemmandi áhrif á dómfelldu.

Málin tvinnuðust saman þrátt fyrir óljósa eða enga tengingu

Guðmundur Einarsson hvarf í janúar árið 1974 en Geirfinnur Einarsson í nóvember sama ár. Þrátt fyrir að ekki hafi verið augljós tenging á milli málanna tvinnuðust þau saman. Ekki er vitað til þess að mennirnir hafi þekkst eða að leiðir þeirra hafi nokkurn tíma legið saman. Tveir dómfelldu voru taldir koma að báðum málunum og varð það til þess að þau blönduðust sama. Sömu lögreglumenn komu að rannsókn beggja mála og þau voru rekin saman fyrir Hæstarétti.

Davíð fjallaði þó um málin í sitthvoru lagi undir lokin og benti á að í Guðmundarmáli hefði Hæstiréttur ekki talið sönnunarstöðuna sterkari en svo að dómurinn treysti sér ekki til að aðgreina þátt hvers sakbornings fyrir sig í meintri árás á Guðmund. Gengið var út frá því að allir hefðu átt jafnan þátt í dauða Guðmundar. Davíð sagði hins vegar mikilvægt þegar menn væru sakfelldir fyrir manndráp að það lægi fyrir með hvaða hætti viðkomandi hefði orðið manni að bana. Hann sagði að í þessu fælist viðurkenning á því að Hæstiréttur vissi ekki hvað gerðist.

Sagði hann ákæruvaldið fallast á niðurstöðu endurupptökunefndar að sakfelling dómfelldu hefði ekki verið rökstudd með sönnunargögnum og væri sýknukrafan byggð á því.

Davíð sagði aðferðafræði í Geirfinnsmáli hafa verið með svipuðum hætti. Sakfelling hefði verið byggð á játningum en þær hefðu þróast eftir því því sem málinu vatt fram. Dómfelldu hefðu viðurkennt að hafa verið í Keflavík þegar Geirfinnur hvarf þaðan. „Segja má að þó að maður sé í Keflavík þá drepi maður ekki mann.“

Tímalína málsins.
Tímalína málsins.
mbl.is

Bloggað um fréttina

Innlent »

Starfsgetumat komið illa út í Danmörku

12:02 „Við erum öll sátt við breytingar en þær mega ekki koma verr út fyrir þá sem nota kerfið í dag,“ segir Þuríður Harpa Sigurðardóttir, formaður Öryrkjabandalags Íslands. Málefnahópur ÖBÍ um kjaramál stendur fyrir málþingi á Grand hótel í dag, sem ber yfirskriftina Frá stjórnarskrá til veruleika. Meira »

„Við erum kátir með veiðarnar“

11:55 „Það er haustbragur á veiðum skipanna og það hefur aflast vel. Vestmannaey landaði fullfermi á Seyðisfirði í gær og var uppistaða aflans þorskur og ýsa. Vestmannaey hóf veiðar í túrnum út af Suðausturlandi en færði sig svo á Austfjarðamið,“ segir Arnar Richardsson, rekstrarstjóri Bergs-Hugins. Meira »

Einn á slysadeild eftir umferðarslys

11:33 Einn var fluttur á slysadeild eftir umferðaróhapp á ellefta tímanum á gatnamótum Kringlumýrarbrautar og Háaleitisbrautar í Reykjavík þegar tveir bílar lentu saman. Meira »

Fagna því að fá göngin í ríkiseigu

11:33 Bæjarstjórn Akraness fagnar þeim áfanga sem verður í lok þessa mánaðar, þegar Spölur skilar Hvalfjarðargöngum fullfjármögnuðum til ríkisins tuttugu árum eftir að göngin voru opnuð til umferðar 11. júlí 1998. Meira »

Endurvekja þarf traust OR

11:04 Bæjarstjórn Akraness harmar þá stöðu sem upp er komin í starfsmannamálum Orkuveitu Reykjavíkur (OR) og leggur áherslu á að nýhafin rannsókn á vinnustaðamenningu innan fyrirtækisins verði til lykta leidd með fagmannlegum hætti og úrbætur gerðar. Meira »

Dæmdur fyrir hótanir gegn dýralæknum

11:01 Karlmaður á fimmtugsaldri var í gær dæmdur í tveggja mánaða fangelsi fyrir grófar og heiftúðugar hótanir gegn starfsfólki á dýralæknastöð eftir að hann fór með hund í skoðun þar. Þá var hann einnig fundinn sekur um að hafa flutt inn til landsins tvo brúsa af piparúða og stera. Meira »

Missum ungt fólk af vinnumarkaði

10:55 „Við erum að missa ungt fólk af vinnumarkaði og svipta það tækifærum í lífinu,“ segir blaðakonan Guðrún Hálfdánardóttir um stöðu geðheilbrigðismála sem hún hefur fjallað ítarlega um að undanförnu. Þetta sé hægt að koma í veg fyrir ef fólk fær svigrúm, stuðning og rétta aðstoð tímanlega. Meira »

13% heimila í vanskilum

10:52 Heimilum sem eru í vanskilum hefur fækkað mikið en ríflega þriðjungur heimila átti erfitt með að ná endum saman árið 2016 sem er mikil fækkun frá 2011 þegar um helmingur heimila átti erfitt með að ná endum saman. Meira »

Fái gjafsókn vegna kynferðisbrota

10:44 Lagt hefur verið fram nýtt þingmál sem veitir þolendum í heimilisofbeldis- og kynferðisbrotamálum rétt til gjafsóknar. Fyrsti flutningsmaður er Ágúst Ólafur Ágústsson, þingmaður Samfylkingarinnar. Meira »

Skýrsla Hannesar um hrunið komin á netið

10:32 Skýrsla Hann­esar Hólm­steins Giss­ur­ar­sonar, pró­fess­ors í stjórn­mála­fræði við Há­skóla Íslands um er­lenda áhrifaþætti banka­hruns­ins er komin á netið. Hannes af­henti fjár­málaráðherra skýrsluna í gær eftir um fjög­ur ára vinnu. Meira »

Felldi þrjú dýr á mínútu

10:30 Skytturnar og veiðiklærnar Harpa Þórðardóttir og Bára Einarsdóttir, sem keppti nýlega á heimsmeistaramótinu fyrir Íslands hönd í liggjandi riffli, komu í síðdegisþátt K100 til að segja frá veiðiævintýrum sínum út um allan heim og veiðiklúbbnum sínum T&T International. Meira »

Keppa í iðngreinum á Euroskills

10:24 Átta ungir Íslendingar hófu keppni á Euroskills í Búdapest í dag. Þar er keppt í fjölbreyttum iðngreinum, en Íslendingarnir keppa í rafvirkjun, rafeindavirkjun, málmsuðu, trésmíði, grafískri hönnun, bakstri, framleiðslu og matreiðslu. Meira »

Lofar safaríkum sögum frá Íslandi

09:47 Bruce Dickinson, söngvari hins goðsögulega málmbands Iron Maiden og flugstjóri með meiru, mun troða upp í Hörpu sunnudaginn 16. desember næstkomandi. Ekki er um tónleika að ræða, heldur einskonar eins manns leikhúsgjörning eða spjallsýningu undir yfirskriftinni, Hið talaða orð (Spoken Word). Meira »

Kærð fyrir að rannsaka ekki kynferðisbrot

09:30 Lögmaður hefur lagt fram kæru til ríkissaksóknara og héraðssaksóknara vegna málsmeðferðar lögreglu eftir tilkynningar barnaverndarnefndar Hafnarfjarðar um möguleg kynferðisbrot föður stúlknanna. Telur lögmaður málsmeðferðina hafa verið óeðlilega og tilkynningar um brot ekki rannsökuð. Meira »

Innkalla loftljós

09:19 IKEA er að innkalla CALYPSO-loftljós með ákveðna dagsetningarstimpla vegna hættu á að glerkúpullinn losni.  Meira »

Tafir á umferð vegna sjúkraflutninga

08:54 Tafir eru á umferð inn til Reykjavíkur og að Landspítalanum vegna sjúkraflutnings af landsbyggðinni.   Meira »

Hálka í Borgarfirði

08:52 Á Vesturlandi eru hálkublettir nokkuð víða eins og til dæmis á Þjóðvegi 1 frá Borgarnesi í Baulu, á Mýrum, Bröttubrekku og við Hvanneyri. Meira »

Afar dræm kosningaþátttaka 20-24 ára

08:39 Kosningaþátttaka var heldur meiri í sveitarstjórnarkosningunum í vor heldur en 2014 en kjörsóknin var mest í Árneshreppi en minnst í Reykjanesbæ. Aðeins 48% fólks á aldrinum 20-24 ára nýtti sér kosningaréttinn. Meira »

Sér ýmislegt jákvætt við frumvarpið

08:38 Jens Garðar Helgason, formaður Samtaka fyrirtækja í sjávarútvegi, segir ýmsa jákvæða þætti í frumvarpi sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra ti laga um veiðigjald, sem lagt var fram í gær. Meira »
Málarar
Málarar. Faglærðir málar geta bætt við sig verkefnum. Öll almenn málningarþjónus...
Fágætar vínilplötur í Kolaportinu!!
Mikið úrval af fágætum vínilplötum í Kolaportinu við gluggavegg miðjan sjávarmeg...
Nudd Nudd Nudd
Relaxing massage downtown Reykjavik. S. 6947881 xxx...