Ljóslaust í rúma fimm tíma á dag

Svona var umhorfs við Lönguhlíð í Reykjavík á tíunda tímanum ...
Svona var umhorfs við Lönguhlíð í Reykjavík á tíunda tímanum í morgun. mbl.is/​Hari

Götuljósin í flestum sveitarfélögunum á höfuðborgarsvæðinu slokkna nánast samtímis á morgnana og ljóma að nýju upp götur, stíga og torg á svipuðum tíma síðdegis. Þó sker Reykjavík sig nokkuð úr því þar í borg er stuðst við annað birtustig, hið sama og víða er gert í öðrum norrænum borgum. Svipaða sögu er að segja frá Hafnarfirði. Kostnaður við lýsinguna hleypur á tugum milljóna króna á ári hjá hverju sveitarfélagi en nú er hafin innreið LED-lampanna sem mun spara bæði orku og peninga er yfir lýkur.

Íslendingum er tíðrætt um svartasta skammdegið og vísa þá til mánaðanna desember og janúar. Og nú, þegar snjórinn lætur bíða eftir sér og nokkuð þungskýjað er, virðist myrkrið enn þykkara og svartara en ella. Því verða viðbrigðin frá upplýstum morgnunum töluverð er slökkt er á götulýsingunni. Þótt allt of ýkt sé að segja að fólk sjái vart handa sinna skil við slíkar aðstæður er eðlilegt að spyrja: Loga ljósin of stutt nú þegar náttúruleg birta er sérlega lítil af framantöldum ástæðum?

Gangandi vegfarendur á ferðinni í morgun.
Gangandi vegfarendur á ferðinni í morgun. mbl.is/​Hari

Munar um 16-18 mínútum

En áður en þeirri spurningu er svarað skal fara yfir staðreyndir málsins: Hvenær slokkna ljósin í bæjum og borg og hvenær kvikna þau aftur? Og hvað er það sem stýrir þessu?

Ljós bíla lýsa upp Miklubraut í þungbúnu skammdegi.
Ljós bíla lýsa upp Miklubraut í þungbúnu skammdegi. mbl.is/Ernir Eyjólfsson

Það er skemmst frá því að segja að í fjórum sveitarfélögum á höfuðborgarsvæðinu utan Reykjavíkur, sem öll fá þjónustu frá Veitum, slokknuðu götuljósin klukkan 10.39 á miðvikudag, 12. desember, og kviknuðu aftur kl. 16.08 síðdegis. Í Reykjavík loguðu ljósin um tíu mínútum skemur eða til kl. 10.29. Í Hafnarfirði loguðu þau til 10.45. Ljósin kviknuðu svo aftur í Reykjavík og Hafnarfirði á bilinu kl. 16.14-16.16, um 6-8 mínútum síðar en annars staðar á höfuðborgarsvæðinu. Ljós á götustígum sveitarfélaganna loga svo jafnlengi.

Þannig að samantekið loguðu ljósin í Reykjavík 16-18 mínútum skemur þennan viðmiðunardag, 12. desember, en í Mosfellsbæ, Garðabæ, Kópavogi og á Seltjarnarnesi. Í Hafnarfirði logaði lengst á ljósunum fram eftir morgni, um sex mínútum lengur en í hinum bæjarfélögunum fjórum og sextán mínútum lengur en í Reykjavík.  

Birtan ræður för

Skýringin á þessum mun felst í því birtustigi sem miðað er við. Í sveitarfélögunum eru birtumælar sem mæla dagsbirtuna hverju sinni og er þar stuðst við mælieininguna lúx. Hvort birtan fari undir eða yfir ákveðið viðmið stýrir því hvenær kviknar og slokknar sjálfvirkt á götulýsingunni. Í Reykjavík, svo dæmi sé tekið, er birtumælirinn á þaki húss Orkuveitunnar.

Í fjórum sveitarfélögunum utan Reykjavíkur er miðað við 50 lúx, fari birtan undir það kviknar á ljósunum. Í Reykjavík og Hafnarfirði er hins vegar miðað við 20 lúx. Og í þessu felst munurinn sem gerir það að verkum að ljósin í borginni loga nokkrum mínútum skemur á hverjum sólarhring en í sveitarfélögunum fjórum. Hvað Hafnarfjörð varðar bendir þjónustuaðilinn HS Veitur á að ekki kvikni á öllum lömpum bæjarins samtímis og því sé meðalbirtustig líklega nær 25-30 lúx en 20.

Loga lengur þegar börn á ferð 

Sögulegar skýringar liggja m.a. að baki því við hvaða birtustig er miðað í Reykjavík.  Árið 2009 voru viðmiðunargildin færð úr 50 lúx í 20. Samkvæmt upplýsingum frá umhverfissviði borgarinnar eru það sömu viðmið og notuð eru t.d. í Noregi, víðar á Norðurlöndunum og í Evrópu.

Það skiptir vissulega máli að hafa snjóinn. Þá birtir til ...
Það skiptir vissulega máli að hafa snjóinn. Þá birtir til þó að götuljósin logi þá skemur. mbl.is/Ómar Óskarsson

Þess ber þó að geta að tvisvar á ári, í október og frá miðjum febrúar fram í miðjan marsmánuð ár hvert, er ekki slökkt á götulýsingunni þó að birtan fari undir 20 lúx. Er þetta gert vegna skólabarna. Þá loga allar jólaskreytingar á vegum borgarinnar allan sólarhringinn. Rætt hefur verið um að miða aftur við 50 lúx en niðurstaðan verið sú að halda sig áfram við 20 lúx. Það samræmist m.a. umhverfisstefnu borgarinnar betur.

Í Kópavogi er heldur ekki stefnt að því að lengja þann tíma sem ljósin loga og bendir upplýsingafulltrúinn á að þegar enginn snjór er á jörðu, eins og nú er, logi ljósin lengur en ella því þegar hann hylji grund þá verður af honum endurvarp sem eykur birtustigið. Sömu sögu er að segja úr Garðabæ, þar stendur ekki til að breyta viðmiðunum sem stýra ljósunum.

LED-byltingin hafin

Öll sveitarfélögin stefna á eða hafa þegar hafið innleiðingu svokallaðra LED-ljósa í stað kvikasilfurspera. Slíkt er raunar óumflýjanlegt  því árið 2015 var framleiðsla og sala kvikasilfurpera bönnuð.

Sigurður Hafliðason, forstöðumaður áhaldahúss í Garðabæ, segir að markmiðið til lengri tíma litið sé að spara en þar sem verkefnið sé kostnaðarsamt verði unnið að því í áföngum. Sigríður Tómasdóttir, upplýsingafulltrúi í Kópavogsbæjar, bendir á að LED-lamparnir noti minni orku og gefi frá sér betri lýsingu sem hægt sé að stjórna betur. „Birtan frá sumum þessara lampa dempast á miðnætti sem er viðleitni til að draga úr ljósmengun og minnka orkukostnað. Þessi miðnæturdempun hefur almennt mælst vel fyrir í nágrannasveitarfélögunum.“

Er myrkrið hellist yfir þurfa allir að fara varlega í ...
Er myrkrið hellist yfir þurfa allir að fara varlega í umferðinni. mbl.is/Golli

Þannig er því m.a. farið í Reykjavík þar sem innleiðing LED-lampanna er þegar hafin og mun standa  næstu 3-5 árin. „Með tilkomu LED-lampa er hægt að spara allt að 90% orku með viðeigandi stýringum án þess að ganga á ljósgæðin,“ segir í svörum umhverfissviðs borgarinnar. Það munar sum sé um minna. Þá er bent á að viðhald slíkra lampa er mun minna, í þeim þarf ekki að skipta um perur og gert er ráð fyrir að þeir endist í 20-25 ár.

Dregið úr birtu að næturlagi

Þegar er búið að setja upp 617 LED-lampa á vegum umhverfis- og skipulagssviðsins. Allir eru þeir þannig útbúnir að afl þeirra er minnkað um 50% í nokkra tíma á hverri nóttu. Er stillingin forrituð í lampana og er gert ráð fyrir því að hægt verði að stýra hverjum lampa fyrir sig.

Samhliða LED-væðingunni er unnið að ljósvistarskipulagi fyrir Reykjavík sem tekur meðal annars á ljósgæðum, lýsingarflokkun gatna og göngustíga, gönguleiðum barna í skóla, lýsingu kennileita, snjallstýringum og fleira.  Gert er ráð fyrir að ljósvistarskipulag verði gefið út og samþykkt á næsta ári.

Og enn ætlar snjórinn að láta bíða eftir sér á suðurhelmingi landsins og þar með á höfuðborgarsvæðinu. Þá styttist í vetrarsólstöður og því útlit fyrir að ljósin munu loga í enn lengri tíma  á hverjum sólarhring næstu dagana.

mbl.is

Innlent »

Grunur um Parvó-smit á Austurlandi

10:35 Óstaðfestur grunur er um að hundur á Austurlandi hafi veikst af Parvó smáveirusótt. Þetta segir Daníel Haraldsson, þjónustudýralæknir á Egilsstöðum, en hann tilkynnti um tilfellið til yfirdýralæknis í gær og hefur sent sýni á Keldur til staðfestingar á grun sínum. Meira »

Á 139 km hraða á Sæbraut

10:20 Lögregla myndaði brot alls 170 ökumanna á Sæbraut í Reykjavík á tímabilinu 10.-15. júlí, en fylgst var með ökutækjum sem fóru Sæbrautina í vesturátt á gatnamótum við Langholtsveg. Sá sem hraðast ók var myndaður á 139 kílómetra hraða. Meira »

Gerð klár fyrir eigendaskiptin

10:20 Togskip Gjögurs hf. á Grenivík, Áskell EA 748 og Vörður EA 748, eru nú í Slippnum í Reykjavík. Er unnið að því að pússa og mála skipin áður en þau verða afhent nýjum eiganda, FISK á Sauðárkróki, fyrir mánaðarlokin. Meira »

„Er undrandi á þessari niðurstöðu MDE“

10:15 Niðurstaða Mannréttindadómstólsins í máli Júlíusar Þórs Sigurþórssonar, fyrrverandi starfsmanns Húsasmiðjunnar, gegn íslenska ríkinu er sigur í meginatriðum um rétt manna til að njóta sanngjarnrar málsmeðferðar og kallar á að Hæstiréttur endurskoði fyrirkomulag sitt. Þetta segir lögmaður Júlíusar. Meira »

Súkkulaðihrískökur innkallaðar

09:45 Heilsa ehf. hefur í samráði við matvælaeftirlit Heilbrigðiseftirlits Reykjavíkur innkallað Amisa Lactose Free Rice Milk Chocolate Rice Cakes vegna ómerkts ofnæmis- eða óþolsvalds, en mjólk er í kökunum. Meira »

Helmingur ók of hratt á Seljabraut

09:39 Lögreglan á höfuðborgarsvæðinu myndaði brot 35 ökumanna á Seljabraut í Reykjavík í gær, en þar var lögregla við hraðamælingar í eina klukkustund eftir hádegi. Meira »

Styrmir vilji fá sakfellingu niðurfellda

09:19 Lögmaður Styrmis Þórs Bragasonar er ánægður með að MDE hafi komist að niðurstöðu um að málsmeðferð fyrir Hæstarétti hafi ekki verið réttlát. Hann gerir ráð fyrir að Styrmir vilji fá málið endurupptekið. Meira »

Enn þungt haldinn eftir fjórhjólaslys

08:45 Karlmaðurinn sem lenti í alvarlegu fjórhjólaslysi við Geysi í Haukadal í gærmorgun liggur enn þungt haldinn á Landspítalanum. Þetta staðfestir Elís Kjartansson, rannsóknarlögreglumaður á Suðurlandi, í samtali við mbl.is. Meira »

Íslenska ríkið brotlegt gagnvart Styrmi

08:33 Mannréttindadómstóll Evrópu hefur dæmt íslenska ríkið brotlegt gagnvart Styrmi Þór Bragasyni, fyrrverandi forstjóra MP banka, eftir einróma niðurstöðu dómsins. Hann fær milljón krónur í málskostnað. Meira »

Ríkið braut á starfsmanni Húsasmiðjunnar

08:32 Íslenska ríkið braut á fyrrverandi starfsmanni Húsasmiðjunnar sem dæmdur var í níu mánaða fangelsi í Hæstarétti árið 2016 fyrir hlutdeild sína í refsiverðu verðsamráði í störfum sínum á árunum 2010 til 2011. Þetta er niðurstaða Mannréttindadómstóls Evrópu. Meira »

Þegar er erfitt að ferðast um

08:18 Fjöldi gildra stæðiskorta, P-merkja, fyrir hreyfihamlaða um mitt ár 2017 var 6.415 og þar af voru 4.247 á höfuðborgarsvæðinu. Heildarfjöldi útgefinna korta allt árið 2016 var 1.526. Ekki fengust nýrri tölur hjá sýslumanninum á höfuðborgarsvæðinu. Meira »

Kanna oflækningar á Íslandi

07:57 Engin ástæða er að ætla annað en að staða oflækninga sé svipuð á Íslandi og í Noregi, segir Sigríður Dóra Magnúsdóttir, framkvæmdastjóri lækninga hjá Heilsugæslu höfuðborgarsvæðisins, í nýjasta tölublaði Læknablaðsins. Meira »

Hafa tekið 82 viðtöl

07:37 82 viðtöl hafa þegar verið tekin í húsnæði Bjarmahlíðar, miðstöðvar fyrir þolendur ofbeldis, sem var opnuð á Akureyri 10. maí síðastliðinn. Meira »

Áfram skýjað og rigning með köflum

06:40 Að mestu verður skýjað í dag og rigning eða súld með köflum og austan 8 til 13 m/s. Styttir upp um landið suðvestanvert með morgninum en talsverðar skúrir verða þar síðdegis, samkvæmt veðurspá Veðurstofu Íslands. Meira »

Veist að þremur múslimakonum

06:10 Veist var að þremur múslimskum konum utandyra í Breiðholti á sjöunda tímanum í gærkvöldi. Málið er í rannsókn hjá lögreglu og er hugsanlega um hatursglæp að ræða. Meira »

Bætist í jarðasafn Fljótabakka

05:30 Fljótabakki ehf., sem er íslenskt dótturfélag bandaríska ferðaþjónustufyrirtækisins Eleven Experience sem rekur m.a. ferðaþjónustuna Deplar Farm í Fljótunum, hefur keypt jörðina Atlastaði í Svarfaðardal. Meira »

Vegmerkingum ábótavant

05:30 Tafist hefur í um þrjár til fjórar vikur að vegmerkja vegarkafla á Sæbraut í Reykjavík eftir malbikunarframkvæmdir þar í júní. Meira »

Batnandi ástand og vaðandi makríll

05:30 „Almennt talað fer ástand sjávar suður af landinu batnandi,“ sagði Héðinn Valdimarsson, sviðsstjóri umhverfissviðs Hafrannsóknastofnunar, um helstu niðurstöður vorleiðangurs stofnunarinnar 2019. Meira »

Minna í húsnæði en hjá ESB

05:30 Árlegur kostnaður heimila hér á landi vegna húsnæðis (að undanskildum húsnæðiskaupum) er að meðaltali 22,1% heildarútgjalda.  Meira »
Skrifstofuhúsnæði Bolholti 4
Til leigu er skrifstofurými, alls um 110 fermetrar, í austurenda á 5. og efstu ...
Bókaveisla
Bókaveisla Bókaveisla- 50% afsláttur af bókum hjá Þorvaldi í Kolaprtinu. Allt á ...
* Öll stærstu á einum stað
Þú getur spilað með í yfir 50 stærstu Lottóum heimsins. Í yfir 12 ár hafa lottó...
Þýsku kerrurnar, ný sending
Fleiri myndir á Bland: https://bland.is/classified/entry.aspx?classifiedId=38248...