Hóta að stefna RÚV

Jón Baldvin Hannibalsson fyrrverandi ráðherra og Bryndís Schram.
Jón Baldvin Hannibalsson fyrrverandi ráðherra og Bryndís Schram. mbl.is/Ómar Óskarsson

Jón Baldvin Hannibalsson og Bryndís Schram skrifa opið bréf til útvarpsstjóra í Morgunblaðinu í dag þar sem þau gefa honum, starfsmönnum RÚV og viðmælendum viku til að biðjast afsökunar annars verði þeim stefnt. 

Í bréfinu segjast þau ætla að stefna Magnúsi Geir Þórðarsyni útvarpsstjóra, fyrir hönd Ríkisútvarpsins, og starfsmönnum hans, sem og viðmælendum, fyrir rétt, til þess að fá meiðyrði, ranghermi og tilhæfulausar ásakanir, dæmdar dauðar og ómerkar. Og að Ríkisútvarpinu verði skylt að bæta þolendum þessarar ófrægingarherferðar það tjón, sem þau hafa orðið fyrir af völdum RÚV.

Í bréfinu saka þau dagskrárgerðarmenn RÚV um tilhæfulausar ásakanir, rangar fullyrðingar og ærumeiðandi ummæli á opinberum vettvangi. 

„Spyrja má, hvernig áheyrendur geti myndað sér fordómalausa skoðun á umfjöllunarefni, ef fréttamenn bjóða þeim bara upp á einhliða frásögn annars deiluaðila; velja það eitt til birtingar úr gögnum máls, sem hentar fyrirframgefinni niðurstöðu; stinga undir stól gögnum, sem sanna, að fréttamaður og/ eða viðmælandi fer með rangt mál; eða ef fréttamaður hunsar vottfestan framburð vitna?“ segir í bréfi þeirra hjóna sem hægt er að lesa í Morgunblaðinu í dag.

Greinina má í heild lesa hér að neðan:

Ágæti útvarpsstjóri.

Við undirrituð vekjum athygli yðar á því, að starfsmenn yðar, dagskrárgerðarmenn við Rás 2, þeir Sigmar Guðmundsson og Helgi Seljan, hafa í tvígang að undanförnu farið með tilhæfulausar ásakanir, rangar fullyrðingar og ærumeiðandi ummæli á opinberum vettvangi. Fyrst í viðtali á Rás 2 fimmtudaginn 17. janúar og aftur í sjálfsvarnaræfingu í Morgunblaðinu föstudaginn 8. febrúar sl.

Fréttamennirnir fullyrða, að þeir séu „ekki ábyrgir fyrir orðum viðmælenda sinna...“ Sé það rétt, þá hlýtur að vakna sú spurning, hvort þeir megi þá að ósekju lepja upp slúður, gróusögur, persónuníð eða aðra illmælgi – í útvarpi allra landsmanna? Og fá níðið niðurgreitt hjá skattgreiðendum. Það væri þá bara á ábyrgð þeirra, sem ljúga að þeim. Eruð þér, herra útvarpsstjóri, sammála þessari starfslýsingu handa fréttamönnum Ríkisútvarpsins?

Þessa dagana er mikið rætt um, að stofnanir og fyrirtæki ættu að setja sér siðareglur. Blaðamannafélag Íslands hefur sett sér slíkar reglur. Ríkisútvarpið, sem þér stýrið, hefur ekki talið það nægja og hefur því sett sér ennþá viðameiri siðareglur. Má ekki treysta því, hr. útvarpsstjóri, að þessar siðareglur séu ekki bara settar til að sýnast? Er ekki til þess ætlast, að fréttamenn haldi þær í heiðri?

Í siðareglum Blaðamannafélags Íslands segir: (4. grein) 1 „Í frásögnum af dóms- og refsimálum skulu blaðamenn virða þá meginreglu laga, að hver maður er talinn saklaus, þar til sekt hans hefur verið sönnuð.“

Í sömu reglum (3. grein) segir: „Blaðamaður vandar upplýsingaöflun sína, úrvinnslu og framsetningu, svo sem kostur er, og sýnir fyllstu tillitssemi í vandasömum málum. Hann forðast allt, sem valdið getur saklausu fólki, eða fólki, sem á um sárt að binda, óþarfa sársauka eða vanvirðu.“

Siðareglur – til sýnis?

Spyrja má, hvernig áheyrendur geti myndað sér fordómalausa skoðun á umfjöllunarefni, ef fréttamenn bjóða þeim bara upp á einhliða frásögn annars deiluaðila; velja það eitt til birtingar úr gögnum máls, sem hentar fyrirframgefinni niðurstöðu; stinga undir stól gögnum, sem sanna, að fréttamaður og/ eða viðmælandi fer með rangt mál; eða ef fréttamaður hunsar vottfestan framburð vitna?

Eins og sýnt verður fram á hér á eftir, hafa umræddir fréttamenn vanrækt að afla staðfestra upplýsinga eða kanna sannleiksgildi fullyrðinga viðmælanda síns, þrátt fyrir að þær upplýsingar hafi sannanlega verið auðsóttar. Þaðan af síður hafa þeir forðast að valda saklausu fólki, „sem á um sárt að binda, óþarfa sársauka eða vanvirðu“. Skaðinn, sem þeir hafa valdið er skeður, þótt hann sé vandmetinn til fjár.

Í reiðilestri sínum í Morgunblaðinu 8. febrúar sl. saka þeir mig (JBH) um fordóma gagnvart geðfötluðum. Ég hef hvergi látið mér neitt slíkt um munn fara. En sem foreldri einstaklings, sem greind hefur verið með geðhvarfasýki, lítum við á þetta sem enn ein meiðyrðin af þeirra hálfu. Ég hef hins vegar vitnað í greiningu viðurkenndra sérfæðinga (t.d. dr. Jamison, Bressert, Engilbert Sigurðsson o.fl.) um þekkt sjúkdómseinkenni geðhvarfasýki, svo sem oflæti, trúarofstæki, kynlífsþráhyggju o.fl. Þetta flokkast ekki undir fordóma heldur fræðilegt mat og niðurstöður rannsókna. Geðhvarfasjúklingur í maníu er almennt séð ekki talinn ábyrgur orða sinna eða gerða, heldur er hann talinn þarfnast umönnunar og læknishjálpar.

En hvað um starfsmenn yðar, dagskrárgerðarmenn á RÚV? Þeir hafa a.m.k. hingað til verið taldir vera með fullu viti. En eru þeir samt sem áður, að þeirra eigin áliti og yðar, hvorki ábyrgir orða sinna né gerða? Mega þeir umvöndunarlaust bera á borð, að óathuguðu máli, tilhæfulausar ásakanir, rangar fullyrðingar og gróf meiðyrði?

14 falsfréttir

Hér fer á eftir stutt upptalning á tilhæfulausum ásökunum, röngum fullyrðingum og grófum meiðyrðum, sem umræddir fréttamenn báru á borð fyrir hlustendur sína á Rás 2 í viðtalsþætti sínum við Aldísi Schram hinn 17. jan. sl.:

1) „Aldís sakaði föður sinn um kynferðisbrot 1992“. Ósatt. Sjá Mannlífsviðtal í feb. 1995

2) Hótun dóttur um að kæra föður „veldur því að hún er lokuð á geðdeild í mánuð“. Ósatt. Sjá lög og reglur um nauðungarvistun.

3) „Í hvert sinn sem kastaðist í kekki við föður“...„sigaði (hann) ávallt á hana lögreglu“. Ósatt. Sjá lögregluvottorð og reglur um nauðungarvistun.

4) „Sem utanríkisráðherra og sendiherra gat hann hringt í lögreglu, og þar með var ég handtekin...og færð í járnum upp á geðdeild.“ Ósatt. Sjá lögregluvottorð og reglur um nauðungarvistun.

5) Bréfsefni sendiráðs sýnir, að „það er því hafið yfir vafa, að hann reyndi að misnota aðstöðu sína...“ og „afskipti af Aldísi skráð sem aðstoð við erlent sendiráð“. Það getur enginn, hvorki sendiherra, né ráðherrar, né neinir aðrir, látið nauðungarvista aðra manneskju. Sjá reglur um nauðungarvistun. Lögregla ber ein ábyrgð á rangri skráningu í sína skýrslu. Algert aukaatriði.

6) Að JBH hafi „látið nauðungarvista hana í enn eitt skiptið“ eftir Washington-heimsókn 2002. Rangt. Sjá frásögn um atbeina félagsþjónustu og tilsjónarkonu vegna öryggis dóttur.

7) Hótun foreldra: „Ef ég tæki ekki til baka ásökun mína um kynferðisbrot JBH...myndu þau láta loka mig inni“. Ósatt. Sjá reglur um nauðungarvistun.

8) „Tveir lögreglumenn, ef ekki þrír, ryðjast inn...“ Sjá lögregluvottorð. JBH og BS aldrei leitað til lögreglu vegna Aldísar.

9) „Þegar barnið er tekið frá mér, verð ég ær“ – Skýring: Gert með atbeina umsjónarkonu og barnaverndarnefndar er barni komið í fóstur, á meðan móðir er vistuð á sjúkrastofnun.

10) „Nauðungarvistun fór heldur ekki fyrir dóm, eins og bar að gera“: Sjá viðtal við yfirlækni geðdeildar Landspítalans á mbl.is um starfsreglur um nauðungarvistun.

11) Sigmar: „Í hvert skipti sem þessi umræða kemur upp, ert þú nauðungarvistuð? – Aldís: Já, í sex skipti, ef ég man rétt.“ Ósatt. Sjá reglur um nauðungarvistun og lögregluvottorð.

12) „Vissi ekki af greiningu fyrr en 2013.“ Ósatt. Skilgreind geðfötluð að eigin frumkvæði hjá TR árum saman, vegna örorkubóta.

13) „Þá er ég bara sprautuð niður um leið eða látin taka lyf.“ – Sjá starfsreglur geðdeildar Landspítalans um framlengingu vistunar og lyfjatöku, sbr.viðtal við yfirlækni geðsviðs á mbl.is.

14) Að JBH hafi „framið sifjaspell, þegar hún (hver?) var fullorðin kona“. Óskiljanleg meiðyrði.

Tekið skal fram, að þessi listi yfir 14 tilhæfulausar ásakanir, ranghermi og meiðyrði, er ekki tæmandi.

Sorpblaðamennska – á kostnað skattgreiðenda?

Við þetta er svo því að bæta, að þeir Sigmar og Helgi fullyrða í áðurnefndri grein í Morgunblaðinu, að í áratugi hafi Aldís „mátt þola þöggun og útskúfun út af meintum veikindum sínum“. Þetta er rangt, eins og nánast allt annað sem frá þeim hefur komið um þessi mál, sbr. viðtal ásamt birtingu lögreglukæru Aldísar í DV (27.- 29. september 2013) – sem að vísu var vísað frá sem ómarktækri – og forsíðuviðtal við DV (11.-13. október 2013).

Við undirrituð leyfum okkur að vekja athygli yðar, hr. útvarpsstjóri, á þessum málabúnaði starfsmanna yðar. Það má heita að viðtal þeirra tvímenninga á Rás 2 sé einn samfelldur ósannindavaðall. Þótt flestar hinna ósönnu fullyrðinga séu hafðar eftir viðmælanda þeirra er það eftir sem áður staðreynd að oftar en einu sinni gera þeir þessar fullyrðingar að sínum. Því til viðbótar liggur ljóst fyrir að hefðu fréttamennirnir haft fyrir því að rannsaka málið með því að staðreyndaprófa fullyrðingar eða afla auðfáanlegra upplýsinga hjá viðkomandi aðilum hefðu þeir getað séð sóma sinn í að forðast að fara með allt þetta fleipur frammi fyrir áheyrendum.

Vitað er, að illmælgi, persónuníð og annar óhróður ríður víða húsum á samfélagsmiðlum. Einnig er það þekkt, bæði hér á landi og annars staðar, að svokölluð sorpblöð byggja beinlínis fjárhagslega afkomu sína á því að selja óhróður um fólk sem einatt er hafður eftir ónafngreindum persónum – áður kallað gróusögur. En af sjálfu leiðir að þorri almennings lærir smám saman, að fenginni reynslu, að taka mátulega lítið mark á slíkum miðlum. En við viljum trúa því, að öðru máli gegni um sjálft Ríkisútvarpið – útvarp allra landsmanna – sem hingað til hefur talist vera ein helsta menningarstofnun þjóðarinnar. Við viljum mega trúa því, að Ríkisútvarpið okkar vilji standa undir þeirri nafngift, í orði og verki.

Hvað er þá til ráða, hr. útvarpsstjóri?

Í ljósi þess, sem að framan er sagt, skorum við hér með á yður, hr. útvarpsstjóri, að þér, f.h. Ríkisútvarpsins, dragið til baka allar þessar tilhæfulausu ásakanir, röngu fullyrðingar og meiðyrði starfsmanna yðar, sem hér hafa verið tilgreind og takið af tvímæli um, að þau skuli skoðast sem dauð og ómerk.

Einnig væri við hæfi, að þér gæfuð áðurnefndum fréttamönnum alvarlega áminningu fyrir gróf brot á siðareglum Ríkisútvarpsins, svo sem gert er ráð fyrir í siðareglunum sjálfum.

Þá væri og við hæfi að biðja áheyrendur Ríkisútvarpsins afsökunar á óboðlegum vinnubrögðum umræddra fréttamanna um leið og því væri heitið að óþolandi misnotkun á fjórða valdi Ríkisútvarpsins yrði ekki liðin framvegis.

Við þykjumst vita að útvarpsstjóri eigi annríkt og hafi í mörg horn að líta við stjórnun svo viðamikillar og fjölmennrar stofnunar. Þess vegna þykir okkur viðeigandi að sætta okkur við sjö daga bið fyrir yður að bregðast við þessu erindi.

En ef þér, hr. útvarpsstjóri, kjósið að bregðast ekki við þessari áskorun okkar, áskiljum við okkur allan rétt til að stefna yður, fyrir hönd Ríkisútvarpsins, og starfsmönnum yðar, sem og viðmælendum, fyrir rétt, til þess að fá meiðyrði, ranghermi og tilhæfulausar ásakanir, dæmdar dauðar og ómerkar. Og að Ríkisútvarpinu verði skylt að bæta þolendum þessarar ófrægingarherferðar það tjón, sem þau hafa orðið fyrir af völdum RÚV.

Virðingarfyllst.

P.s.Við undirritum þetta opna bréf bæði, þar sem fjölskylda okkar – ekki bara við sjálf – hefur beðið óbætanlegt tjón af völdum tilefnislausra ásakana, ranghermis og meiðyrða í umfjöllun fréttamanna RÚV.

Jón Baldvin Hannibalsson (kt. 210239-3249). Bryndís Schram (kt. 090738-8289)

Kauptu vikupassa

Lestu meira með vikupassa!

Fáðu þér vikupassa fyrir 1.790 kr. og þú færð aðgang að öllu efni úr blaði dagsins í dag og næstu 6 daga.

Kaupa vikupassa

Aðrar áskriftarleiðir »

Innlent »

Fatlaður drengur rekinn eftir tvo daga

18:08 Freyr Vilmundarson er fatlaður drengur sem var rekinn úr sérdeild Fjölbrautaskólanum í Ármúla fyrir fötluð börn eftir aðeins tvo daga í námi. Fyrri daginn var hann með fylgdarmann með sér en sagt að hann þyrfti hann ekki með seinni daginn. Meira »

„Ekki margar konur úr að velja“

17:59 „Hann hefur sagst ætla að gera tillögu innan þingflokksins, en ómögulegt a segja hver hún verður,“ svarar Ólafur Þ. Harðarson, prófessor í stjórnmálafræði við Háskóla Íslands, er blaðamaður spyr hvort hægt sé að spá fyrir hver tillaga Bjarna Benediktssonar verður um skipun nýs dómsmálaráðherra. Meira »

Opna netverslun fyrir íslenskan fisk

17:21 Captain's Box hyggst selja hágæða sjávarafurðir í áskrift og senda vítt og breitt um Bandaríkin í umhverfisvænum umbúðum sem halda fiskinum köldum. Meira »

Ólík tíðni banaslysa í umferðinni

17:07 Sviðsljós Tíðni banaslysa í umferðinni í Evrópu er afar misjöfn eftir löndum samkvæmt nýjum samanburði Eurostat, Hagstofu Evrópusambandsins á fjölda þeirra sem létust í umferðinni í 32 Evrópulöndum á árinu 2017. Meira »

Hlé gert á formlegri leit að sinni

16:47 Lögreglan á Suðurlandi hefur ákveðið að gera hlé á formlegri leit að belgíska ferðamanninum sem talinn er hafa fallið í Þingvallavatn 10. ágúst. Áfram verður fylgst með vatninu, en komi ekkert nýtt upp verða bakkar þess gengnir að þremur til fjórum vikum liðnum. Meira »

Skora á Katrínu að lýsa yfir neyðarástandi

16:39 Píratahreyfingin tekur undir áskorun helstu náttúruverndarsamtaka landsins og skorar á Katrínu Jakobsdóttur forsætisráðherra að lýsa yfir neyðarástandi í loftslagsmálum. Meira »

Hvetur Breta til EES-aðildar

16:34 „Ég efast ekki um að Bretlandi mun farna vel eftir útgöngu úr Evrópusambandinu, hvort sem það er með samningi eða ekki,“ segir Sigmundur Davíð Gunnlaugsson, formaður Miðflokksins, og leggur til að Bretland gangi tímabundið í EES í aðsendri grein sem birt hefur verið á vef Spectator í Bretlandi. Meira »

35 milljónir í miðaldarannsóknir

16:30 35 milljónum verður varið árlega næstu fimm árin til rannsókna á íslenskri ritmenningu á miðöldum. Samstarfsyfirlýsing ráðuneyta, Árnastofnunar og Snorrastofu þess efnis var undirrituð í Reykholti í dag. Meira »

Krefjast frávísunar á máli VR

16:02 Fjármálaeftirlitið og Lífeyrissjóður verzlunarmanna fara fram á að máli stéttarfélagsins VR á hendur þeim verði vísað frá, en fyrirtaka var í málinu í Héraðsdómi Reykjavíkur fyrir hádegi þar sem frávísunarkrafan var lögð fram. Meira »

Sáttanefnd lauk störfum án sátta

15:38 Sáttanefnd forsætisráðuneytisins í Guðmundar- og Geirfinnsmálinu hefur afhent ríkisstjórninni skilagrein og er hætt störfum. Sáttaviðræðunum lauk formlega 1. júlí síðastliðinn, í kjölfar þess að bótakrafa var lögð fram fyrir hönd Guðjóns Skarphéðinssonar. Meira »

Tafir á Vesturlandsvegi til kl. 18

15:31 Undanfarna daga hafa staðið yfir malbikunarframkvæmdir á Vesturlandsvegi. Við það hægist töluvert á umferð inn í borgina en áætlað er að framkvæmdum í dag ljúki kl. 18. Verið er að fræsa og malbika aðra akreinina frá hringtorgi við Korpúlfsstaðaveg og áleiðis að hringtorgi við Lambhagaveg. Meira »

Ákærðir fyrir að greiða ekki skatt

14:55 Tveir menn hafa verið ákærðir af héraðssaksóknara fyrir meiri háttar brot gegn skattalögum sem varða fyrirtæki sem hét Byggingarfélagið Grettir. Meint brot voru framin fyrir um það bil áratug, en málið var þingfest í Héraðsdómi Suðurlands í morgun. Meira »

Fannst látinn á Litla-Hrauni

14:53 Karlmaður á fimmtugsaldri fannst látinn í klefa sínum á Litla-Hrauni í morgun. „Ég get staðfest að vistmaður á Litla-Hrauni fannst látinn við opnun klefa í morgun. Ekkert bendir til þess að andlátið hafi borið að með saknæmum hætti en lögreglan sér um rannsókn,” segir Páll Winkel fangelsismálastjóri. Meira »

Friðrik stýrir nefnd sem endurskoðar lög um fæðingarorlof

14:33 Ásmundur Einar Daðason, félags- og barnamálaráðherra, hefur skipað nefnd í tengslum við heildarendurskoðun laga um fæðingar- og foreldraorlof, með síðari breytingum. Formaður nefndarinnar er Friðrik Már Sigurðsson, formaður byggðaráðs Húnaþings vestra og fulltrúi í félagsþjónustunefnd Sambands íslenskra sveitarfélaga. Meira »

Aðbúnaður kennara verði bættur

14:16 Ráðast þarf í aðgerðir til að gera störf leikskólakennara aðlaðandi og eftirsóttari en nú er, og hefjast strax handa af krafti um vor við ráðningar næsta skólaárs. Þetta kemur fram í bókun Kolbrúnar Baldursdóttur, borgarfulltrúa Flokks fólksins, en tölur um ráðningar í stöður kennara voru lagðar fram í borgarráði í dag. Meira »

Gengur ekki til lengdar

13:55 Varðstjóri lögreglunnar á Suðurlandi var mættur í Reynisfjöru um hálfsjöleytið í morgun til að setja upp nýja borða sem girða af austasta hluta fjörunnar eftir að stór skriða féll þangað úr Reynisfjalli aðfaranótt þriðjudags. Meira »

Langir biðlistar vandræðaástand

13:27 Dóra Ingvadóttir, formaður Gigtarfélags Íslands, segir langa biðlista eftir því að fá tíma hjá gigtarlækni vera vandræðaástand. Hún bætir við að margir gigtarlæknar muni hverfa frá störfum á næstu árum sökum aldurs og hefur áhyggjur af því að ungir læknar sem sérmennta sig erlendis snúi ekki aftur til Íslands. Meira »

Líklega hæsta krafa allra tíma

13:19 Lögmaður Kristjáns Viðar Viðarssonar, sem dæmdur var í 16 ára fangelsi vegna Guðmundar- og Geirfinnsmálanna árið 1980 en sýknaður í fyrrahaust, hefur lagt fram bótakröfu í máli hans sem hann áætlar að verði sú langhæsta í Íslandssögunni vegna óréttar í sakamáli. Meira »

Furðar sig á þeim sem gera lítið úr Ásgeiri

12:53 „Við þurfum greinilega að ræða stam og málhelti meira sem samfélag,“ segir Dagur B. Eggertsson borgarstjóri í færslu á Facebook-síðu sinni. Dagur furðar sig á fólki sem hefur gert lítið úr Ásgeiri Jónssyni, sem tók við starfi Seðlabankastjóra í vikunni, sökum þess að hann stamar. Meira »